+ Reply to Thread
Page 1 of 2 12 LastLast
Results 1 to 10 of 17

Thread: Uyghurlarning hĂĽner – kesip adetliri - 1

  1. #1

    Default Uyghurlarning hĂĽner – kesip adetliri - 1

    Uyghurlarning hüner - kesip adetliri

    Böshük


    Uyghurlarda nahayiti uzaq zamanlardin buyan, yéngi tughulghan bowaq balilar üchün mexsus layihlep yasalghan alahide bir "karwat" bolup, u "böshük" dep atilidu. Böshük qedimdin bashlap Uyghur, qazaq, qirghiz, özbék, türk qatarliq türkiy xelqler arisida intayin keng omumlashqan bolup, ularning ichide Uyghur böshüki qurulma jehettiki puxtiliqi, hüner - sen'et jehettiki nepisliki, omumlishish dairisining kengliki qatarliq alahidilikliri bilen özgiche gewdilinip turidu.

    Adette böshükning égizliki atmish nechche santimétr, uzunluqi bir métr etapida, kengliki ellik santimétr etrapida bolup pütünley yaghachtin yasilidu. Böshük qurulmisigha hetta bir tal tömür mixmu ishlitilmeydu. Böshükning layihlinishi jehettin, u ishlitish obyéktining alahidilikige tolimu muwapiq bolushtin tashqiri, uning hüner - sen'et jehettiki körkem we nepislikige alahide ehmiyet bérilgechke, uni yene bir xil güzel - sen'et buyumi déyishkimu bolidu.

    Uyghurlar böshükke birxil muqeddes érimliq nerse qatarida muamile qilidu. Shunga bowaqni böshükke sélishtin ilgiri "böshük toy murasimi" ötküzidu. Bu murasim bala tughulup qiriqi toshqiche ariliqta bolidu. Yeni bowaq hayatqa köz achqandin kéyinla "kindik'anisi" balining kindikini késidu. "Kindik'anisi" ning qoli yenggil bolsa besh kündin yette kün'giche kindik yarisi saqiyip kétidu. Bu "kindiki chüshti" dep atilidu. Shuningdin kéyin balini böshükke salidu. Uyghurlarning en'eniwi qarishida balini böshükke sélish bir xil érimliq adet tüsini alghachqa, bala tughulushtin burunla böshük we uning bir yürüsh yéngi jabduqliri teyyarlinidu. Bowaqni tunji böshükke sélishta, uzun ömür körgen péshqedem "böshük'anisi" teklip qilinidu, buningdin meqset, balining "böshük'anisi"ning udumini élip, uzun ömür körüshige tilekdashliq bildürüshtin ibaret. Xelq arisida "böshük'anisi", "érimchi" dep atilidu we uninggha eqide qilinidu. "Böshük'anisi" baligha teyyarlighan böshükni qible terepke qoyup, dua - tekbir qilghandin kéyin, böshükni ret tertipi boyiche raslashqa bashlaydu. Aldi bilen böshükning astidiki oyuqchigha jak (kültük)ni ornitidu. Jangning töshükke tutashqan yüzige jang tumiqini kiydüridu. Uning töt teripige on besh santimétr kwadrat chongluqta töt dane tiz yastuq qoyulidu. Ăśstige böshükning chongluqigha "oda" (jakqa udul qilip töshükke qoyup tikilgen paxtiliq körpe) qoyulidu. Odining üstige yumshaq paxtiliq körpe (bu adette ikki parche bolidu) sélinidu we zaka (kirlik) bilen orilidu. Bash teripige bowaqqa mas kélidighan kichik yastuq qoyulidu. Asti terep tekshi bolghandin kéyin, "böshük anisi" bowaqni yalingachlap, bedenlirini yumshaq siylap érim qilidu we awaylap böshükke salidu. Andin jakqa toghrilap shümek (yaghachtin neyche qilip yasalghan süydük yoli éghizi) salghandin kéyin, ikki putini tüzleydu we yögek bilen mehkem oraydu. Uning üstidin ikki tizigha "tizliq" körpe qoyup, put tartqu (bir soyam kenglikte esterlik qilip tikilgen rext kasha) bilen böshükning astidin aylandurup chigilidu. Uningdin kéyin, balining qorsaq we kökrek teripimu yögek bien chümkilidu. iKki jeynkigiche jeyneklik qoyup "qoltartqu" (puttartqugha oxshishidu) bilen téngilidu. Shuning bilen balini böshükke bölesh axirlishidu. Böshükning bash teripige bowaqqa daim hemrah bolsun dep, böre oshuqi yaki bir parche nan ésip qoyidu. Qapartma neqishlik qilip yasalghan böshükning üstidiki gorizontal yaghach (böshük türmili)qa balini yaman közidin saqlash üchün érimliq tumar ésilidu we bezide köz munchaq marjan békitilidu. Böshükning üstige renglik ésil rextlerdin yasalghan "böshük yapqu" yépilidu. Böshükning bash teripige oghul bala bolsa tigh (pichaq), eger qiz bala bolsa eynek qisturup qoyulidu. Tunji qétim balini böshükke bölep bolghandin kéyin, "böshük'anisi" adrasman yaki alma qéqi (bir chimdim yirik tuz qoshulidu) bilen isriq sélip, böshükning üstidin toqquz qétim aylanduridu. Bu arqiliq baligha chaplishiwalghan "yaman roh"larni qoghlaydu. Shuning bilen böshükke sélish murasimi ayaghlishidu.

    Böshükning yasilish shekli we uninggha balini bölesh mueyyen ilmiy qaidige asaslan'ghachqa, u melum ewzellikke ige:

    Birinchidin, balining yatqan orni pakiz bolidu. Chünki, balini her qétim böshükke sélishtin burun, böshük körpiliri aptapqa sélinidu yaki hawalandurulidu. Balining asti höl bolup qalidighan ehwal sadir bolmaydu. Balining chong - kichik teriti xuddi yer asti paskina su turubisidek tebii halda jakqa quyulidu. iKkinchidin, bala échilip qélip, soghuq tégip qalidighan ehwal yüz bermeydu. Ăśchinchidin, kéchiliri anining xatirjem uxlishigha we dem élishigha paydiliq purset yaritilidu. Tötinchidin, balining fizinomiye jehettin saghlam ösüshige paydiliq, chünki, ademning bowaq mezgili xuddi yumran notigha oxshishidu, böshükke böleshte balilarning mushu alahidiliki nezerge élinip, qol, put we beden ruslap qaidilik téngilghachqa, beden qurulmisi ölchemlik ösidu. Omumen alghanda, böshük Uyghurlarning turmush sharaitigha muwapiq kélidighan en'eniwi buyum bolup, meyli yéza yaki sheherlerde bolsun, böshük tewretmigen anilarni tépish tes. Uyghurlar arisigha eng keng tarqalghan "elley naxshisi" (böshük naxshisi) emeliyette xelqimizning böshükke bolghan qesidisidur.


    Xoten qashtéshi

    Qashtéshi shinjangning dunyagha dangliq kan mehsulati bolup, xoten hemme étirap qilghan qashtéshi makani hésablinidu. Xoten qashtéshi koinlun (qurum) taghliridin altun taghqiche bolghan ariliqtiki egri - bügri tagh jilghiliri we ikki derya (yurungqash, qariqash deryaliri) wadilirigha tarqalghan bolup, yeken deryasining yuqiri éqindiki mirday téghi, yurungqash we qariqash derya wadiliri, chira rayoni qatarliq üch orun'gha merkezleshken. Qedimki dewrlerdin bashlap xotendiki Uyghur emgekchiliri xotenning simowli bolghan ikki derya wadisidin qashtéshi süzüp, uningdin nepis sen'et buyumlirini yasighan hemde xelq'araliq qashtéshi soda bazirini shekillendürgen, qashtéshi arqiliq élimizning ottura tüzlenglik rayonliri bilen bolghan dostluq, hemkarliq alaqilirini kücheytken. Dunyagha meshhur "yipek yoli" barliqqa kélishtin burunla "qashtéshi yoli"ni échip, xelq'araliq "qashtéshi sodisi"ni qanat yaydurghan. Shuningdin bashlap, xoten "ésil tashlar makani", "qashtéshi makani" dégen nam bilen memliket ichi we sirtigha tonulghan. Matériyallargha asaslan'ghanda, shinjang Uyghurlirining qashtéshidin paydilinish tarixi yéngi tash qoral dewrdin burun bashlan'ghanliqi melum. Buni élimizning herqaysi jayliridin qéziwélin'ghan xoten qashtéshidin yasalghan boyumlarning tarixiy dewri heqqidiki tekshürüsh netijiliri ispatlap béridu.

    Memlikitimizde yéziq barliqqa kelgendin buyanqi tarixiy xatirilerdimu xoten Uyghurlirining qedimki qashtéshi hüner - sen'iti heqqide nurghun riwayetler uchraydu. Shang sulalisi dewri (texminen miladidin burunqi VI X esirdin miladidin ilgiriki XI esirgiche) ge kelgende, xotenning qashtéshi hüner - sen'iti yuqiri sewiyige yetken. Bu dewrde quldarlar, meyli er yaki ayal bolsun, qashtéshidin ishlen'gen zinnet buyumlirini taqaytti. Bir - birige qashtéshidin yasalghan herxil buyumlarni sowghat qilishatti. U dewrde mistin yasalghan buyumlargha sowghat qashtéshidin köz quyulatti ("shinjangning ésil tashliri we qashtashliri" dégen xenzuche kitabning 16 - bétige qaralsun). Xotenning qashtéshi sodisi chin (miladidin burunqi 221 - 227 - yillar), xen (miladidin burunqi 220 - yilidin miladidin 206 - yilighiche) sulaliliri dewridin kéyin téximu ewj alghan. Shunga mushu dewrlerde ichki ölkileree qashtéshi toshulidighan éghizlar "qashtosmisi", "qashqowuq", "qashtéshi ötkili" dégen namlar bilen atalghan. Qashtéshi heqqidiki bundaq tarixiy xatiriler nahayiti köp.

    Xoten qashtéishining türliri köp, rengdar we julaliq, süpiti ésil, parqiraq we puxta bolghanliqi üchün qedimdin tartip "ésil göher" dep qarilip kelgen. Shuning üchün , xoten xelqi arisida qashtéshini ulughlash we muqeddes bilish eqidisi barliqqa kelgen. iKki deryaning naminimu qashtéshi sheripi bilen atighan.

    Derya wadiliridin süzüwélinidighan qashtéshi kichik, emma intayin süzük bolup, uni xalighan kishi deryadin süzüwalidu. Deryadin qéziwalidighan qashtéshi chong hem uyul bolup, élastikliqi yaxshi, asanliqche chéqilmaydu. Xoten qashtéshining renggi aq, sériq, kök, qara we köküch bolup, aq qashtéshi bilen sériq qashtéshi eng etiwar hésablinidu. Qedimki riwayetlerde xoten qashtéshi arxatning tash qatmisidin peyda bolghan, dep qarilidu.

    Omumen, qashtéshi xoten xelqining qimmetlik bayliqi bolup, qashtéshidin nepis buyumlarni yasash ularning en'eniwi hüner - kesip adetliridin biri. Hazirmu yurungqash deryasi boyigha barsingiz, minglighan kishilerning deryadin qashtéshidi süzüwatqanliqini uchritisiz. Uning üstige qashtéshi uzaq zamanlardin buyan xelqning maddiy we meniwi turmushida muhim rol oynap kelgen. "Türkiy tillar diwani" da, türklerde, kimning yénida qashtéshi bolsa, uninggha chaqmaq tegmeydu, dégen hékmetlik söz bar. Qashtéshi aq, süzük bolup, kishiler uni üzük qilip salidu. Bu üzükni séliwalghan kishige chaqmaq tegmeydu, ussughan adem buni aghzigha salsa, ussuzluqni basidu, dep xatirlen'gen. Buningdin Uyghurlarda qashtéshi sen'itining nahayiti qedimki zamanlardila rawajlan'ghanliqini körüwélish mumkin.

    Etles

    Etles - Uyghur yipekchilikidiki dangdar mehsulatlarning biri we Uyghur ayallirining eng yaxshi köridighan yipek rextliridn biri, shunga Uyghur ayallirining mutleq köpchilikide bir yürüshtin etles könglek bolidu. Melum nuqitida etles könglekni Uyghur ayallirining milliy belgisi déyish mumkin.

    Etles - Uyghur xelqining éstétik tepekkurida öz yérining yer tüzülüshini, güzel baghu bostanlirini, yéshil léntidek sozulup aqqan deryalirini nepis we rengdar yipek bilen teqlidiy ipade qilghan sen'et xeritisidur.

    Uyghur ayalliri etles könglekni néme üchün alahide etiwarlaydu? "Qur'an"da "jennetke kirgenler yipektin kéyim kiyidu" dep xatirilen'gen. Chünki, u yipektin toqulghachqa, süpiti yuqiri, yumshaq hem nepis bolghachqa, beden'ge hozur - halawet béghishlaydu. Yene bir tereptin etles Uyghurlarning en'eniwi reng chüshenchisini özige mujessemleshtürgen. Shu sewebtin Uyghur etleslirining türi köp, renggi xilmu xil.

    Shinjang qedimdin bashlap yipekchilik bilen dunyagha meshhur bolghan rayonlarning bir. Bolupmu jenubiy shinjangning xoten we qeshqer rayonlirida yipekchilik bir qeder burun tereqqiy qilghan. Shuning üchün eng burun "yipek yoli" dep nam qoyghuchi gérmaniyilik meshhur géograf we arxéolog réchfofén (1833- 1905)dur, u, qedimki chang'en we udun (xoten)ning nepis ishlen'gen julaliq yipek rextliri "yipek yoli" sodisi arqiliq dunyaning hemme yéride zor daghdugha qozghighanliqini tilgha alghan.

    Etles - Uyghurlarning yerlik qol hüner mehsulati. Xoten shehiri, lop, guma, yeken, yéngisar we qeshqer etrapida etles toqushni hüner - kesip qilghan nurghun kasiplar bolup, yipek sanaiti zamaniwilashqan bügünki zamandimu ular qolgha tayinip etles toqushtin ibaret bu en'eniwi milliy aditini yoqatqini yoq.

    Etles toqumichiliqi mundaq bir qanche basquchlarni bésip ötidu:

    Birinchi basquch - pilidin yip égirish; Yerlik usulda pile ghozisi qazan'gha sélip qaynitilidu. Ghoza yumshighandin kéyin yipek talasini ayrip, dawuzchap dep atilidighan yip türüsh eswabigha ilindürüp, türüm chaq arqiliq yikke türülidu. Seynaq dep atildighan kéreksiz ghozeklerni talliwétidu. Shundaq qilip, adette bir tal ghozektin yigirme besh métr etrapida yip alidu. Qol bilen bir adem her künlüki ottura hésab bilen töt kilogram pile ghozisidin yip ayrip chiqalaydu.

    iKkinchi basquch - yipni boyash, yip toqumaqchi bolghan etlesning renggige asasen xilmu xil rengde boyilidu. Uyghur etleslirining renggi köprek qizil, kök (hawa reng), sériq, mash reng, qara, zeytun rengliride bolup, birxil etles adette üch - töt xil rengning muwapiq birikishidin terkib tapidu. Yip boyashtin asasen yerlik tebiiy reng ishlitishke adetlen'gen bolup, bundaq rengler menggü öngmeydu.

    Ăśchinchi basquch - toqush: boyap qurutulghan yip inchike talasi boyiche etles toqush destigahigha tartilidu. Uningdin kéyin taraq (yerlik melum bir xil chöpning yiltizidin kiym chotkisigha oxshash yasalghan) bilen yipni tekshilep yipek moylirini tazilaydu. Arqidin qonaq unidin suyuq qilip yasalghan aha bilen yipni patlaydu, shuning bilen meshüt yip taralghan chachtek tal- tala haletke kélidu. Andin örüsh yipni moka bilen arqash yip arisidin ötküzüp, etlesni toqushqa bashlaydu. Toqumaqchi bolghan etlesning reng türi we nusxisi ustikarning méngisige "sizilghan" bolup, ular héchqandaq sxéma telep qilmaydu.

    Adette qolda toqulghan yerlik etlesning uzunluqi alte métr qiriq santimétr, éni qiriq besh santimétr bolidu.

    Uyghur ayalliri özlirining yash quramigha qarap etlesning renggini tallap kiyishke adetlen'gen. Qara etles (darayi etles depmu atilidu)ni köprek yéshi chongraq ayallar, xan etles (ochuq renglik etles)ni qizlar we chokanlar, xojene nusxa dep atalghan kök yaki zeytun etlesni ottura yashliq ayallar yaxshi köridu.

    Démek, etles, shayi, beqesemler ****** yerlik mehsulatlar bolup, Uyghurlarning yaxshi köridighan yipek rextliridur.

    Xoten gilimi

    Gilem - Uyghur qol hüner buyumliri ichide hemmidin etiwarliq we eng keng omumlashqan milliy mehsulatlarning biri. Xoten - gilemchilikning ana makanliridin biri. Xoten - gilemchilikning ana makanliridin biri bolup, u shinjang gilimige wekillik qilidu. Heqiqeten gilem xoten xelqining en'eniwi qol hüner mehsulati bolup, uning tarixi nahayiti uzun. Muningdin ikki ming yil burunla xotende gilemchilikning qanat yayghanliqi heqqide tarixiy xatiriler bar. Xelq arisida gilem eslide yurungqash gulemxan isimlik bir qizning ijadiyiti ikenliki we shu munasiwet bilen shu qizning namigha gülem (asta - asta "gilem" ge özgergen) dep atalghanliq heqqidiki herxil riwayetler bar. 1959 - Yili élip bérilghan arxéologiyilik tekshürüshte xoten wilayitige qarashliq niye baziridin bir yüz ellik kilométr yiraqliqtiki qedimki niyran dölitining qebristanliqidiki herxil maddiy buyumlar bilen birlikte bir parche güllük gilemmu qéziwélin'ghan. iLmiy tekshürüsh arqiliq bu gilemning sherqiy xen (miladidin ilgiriki 220 - yillardin miladi 206 - yillar) dewrige tewe ikneliki delillen'gen bolup, hazirghiche élimizning tarixida melum bolghan eng qedimki gilem bolup hésablinidu. Shuning bilen bille qedimki niye xarabisidin qarushti yéziqida "gilem xoten gilimi" dep pütülgen tarisha pütükler tépildi. Bu xildiki arxéologiyilik melumlatlar xoten gilimining tarixning heqiqeten uzunluqini ispatlap béridu.

    Derweqe, xotende yette yashtin yetmish yashqiche kishilerning hemmisi gilem toqushqa adetlen'gen, déyilse ashuruwetkenlik bolmaydu. Hazirmu zamaniwilashqan gilemchilik karxaniliridin tashqiri köpchilik aililerde gilem toqush destigahi ornitilghan. Xoten gilimi xoten qoyining yungidin toqulidu. Xoten qoyining yungi ewrishimchanliq we uzun talaliq bolushtek alahidilikke ige. Uningdin bashqa xotende yung yip boyashqa ishlitidighan tebiiy boyaq matériyalliri (yangaq posti, anar posti, toghrughu, zemche, shaxar... Qatarliqlar) nahayiti köp chiqidu. Bundaq ewzel sharaitlar xotende gilemchilikning tereqqiy qilishigha asas bolghan. Xoten gilimi ****** yerlik alahidilikke we qoyuq milliy tüske ige. U nusxa jehettin "sherq uslubi"gha tewe bolup, shekli xilmu xil we rengdar, ishlitishke qolayliq, unnngda Uyghurlarning milliy éstétik telipi eks etken.

    Xoten gilimi nusxa jehettin achchiq anar nusxa (anargül depmu atilidu), iran nusxa, keshmir nusxa, chéchek nusxa, longqa nusxa, kelkün nusxa, sham nusxa, ediyal nusxa, yoltuz nusxa qatarliq on nechche türge bölünidu. Bu xil nusxiliq gilemlerning hemmiside bir ortaq alahidilik bar, yeni bu gilemlerning chörisige here chishliq üch bolung shekil neqishlen'gen. Uyghurlarning milliy uslubtiki öy - imaret neqishliride mushu uslub gewdilen'gen. Xoten gilemliri kishilerning turmush éhtiyajigha asasen yer gilimi (yerge salidighan gilem), tam gilimi (asma gilem), kariwat gilimi qatarliqlargha bölünidu. Bu xil gilemlerning chong - kichikliki we reng türliri biri - biridin perqlinidu.

    Gilem toqush yüksek eqil - paraset we güzellik tUyghur telep qilidighan musheqqetlik emgek bolghachqa, Uyghurlar uni nahayiti qedirleydu we pexirlinidu. Gilem nahayiti chidamliq bolghachqa, Uyghurlar arisida "kembeghel bolsang gilem al" deydighan neqil bar. Derweqe, xelq turmushining ösüshige egiship sheherdin yézilarghiche birer parche gilimi yoq Uyghur aililirini uchritish tes. Xoten gilimi bügünki künde téximu tereqqiy qilip xelq'ara bazarda riqabet küchige ige bolghan bir milliy qol hüner mehsulati bolup qalmaqta.

    Yéngisar pichiqi

    Yéngisar pichiqi - Uyghurlarning yerlik milliy qol hüner - sen'iti buyumliri ichide wekillik xaraktérige ige bolghan dangliq mehsulatlarning biri. U esilide yéngisarning en'eniwi ijadiyiti bolghachqa, shu jayning namigha mas halda "yéngisar pichiqi" dep atalghan. Derweqe, tarim bostanliqining gherbiy jenubi qismigha jaylashqan yéngisar nahiyiside pichaq yasash hüner kespi nahayiti tereqqiy tapqan. Bu yerde ishlen'gen yéngisar pichiqining türliri yigirme xildin ashidu. 1987 - Yili memliket boyiche hüner - sen'et buyumlirini bahalashta, yingisar pichiqi muningdin üch yüz yillar ilgiri yéngisar nahiye bazirining jenubidiki qar****h yézisliq dangliq usta muhemmed qulaxun nami bilen hemme etrapqa dangqi yéyilghan.

    Yéngisar pichiqi yasilish shekli jehettin nepis we körkem bolup, ishlitishke nahayiti qolay, yéngisar pichiqining özige xas alahidilikini mundaq bir qanche nuqtilargha merkezleshtürüsh mumkin:

    Birinchi, yéngisar pichiqining tighi üchün supetlik polat tallinidu. Tallan'ghan polat matériyalini pichaqchi ustam yüksek maharet bilen qayta - qayta sughirip hem datlashmaydighan, hem téghi gallashmaydighan haletke keltüridu.

    iKkinchi, ishlitish ornigha qarap, pichaqning bisi we sépi herxil shekillik yasilidu. Herbir türining xas nami bolidu, mesilen, qosh bisliq pichaq, xenjer nusxiliq pichaq, qassap pichiqi, töshük pichiqi (aile pichiqi), yan pichiqi (yan'gha asidighan pichaq), körgezme pichiqi (sen'et buyumi)qatarliqlar. Uningdin bashqa herqaysi milletlerning turmush alahidiliki we éstétik telipige mas halda yasilidighan pichaqlarmu bar.

    Ăśchinchi, yéngisar pichiqining alahidiliki uning tigh qismidila ipadilinip qalmastin, sépigha yéngisar pichining sépi üchün asasliqi - herxil haywanlarning münggüzi we söngekliri, mis, kümüsh, qashtéshi, merwayit qatarliq etiwarliq matiriyallar ishlitilidu. Bu xam eshyalar inchike hüner arqiliq bir - birige kirishtürülüp, kishining közini chaqnitidighan güzel - sen'et boyumigha aylandurulidu. Hetta tix qismighimu mis yaki altun hellik métaldin bir nechche tal xal qoyulup, tix bilen sapning tutashqan yérige Uyghurche we xenzuche "yéngisar" dégen xet uyulidu. Bu yéngisar pichiqining markisi hésablinidu.

    Tötinchi, yéngisar pichiqining hemmisige özige mas kélidighan ghilap yasilidu. Ghilapsiz yéngisar pichiqi bolmaydu. Bu ghilaplarning köpchiliki herxil renglik kala xurumidin qaturma qilip yasilidu. Yene bezi ghilaplar mis yaki alyumindin ishlinip, yüzige herxil neqish oyulidu. Xurum yaki köndin yasalghan ghilaplarning hemmisige boytasma békitilidu.

    Pichaq qedimdin tartip Uyghurlarning en'eniwi aditide er - yigitlerning kéche - kündüz yénidin ayrimaydighan "qorali" bolup kelgen. Hetta Uyghurlarning bélini belbagh bilen baghlash aditimu pichaqni yan'gha ésish éhtiyajidin kélip chiqqan. Qisqisi, pichaqni ulughlash we uni yan'gha ésip yürüsh, pichaqni erlik jasaritining muhim belgisi dep bilish Uyghurlarning muhim en'enisi bolup hésablinidu. Shu sewebtin, balini tunji qétim böshükke salghanda, oghul bala bolsa, uninggha hemrah qilip yastuqining astigha pichaq qoyup qoyidighan adetler, qesem qilishqa toghra kelgende, pichaqni yerge sanjip qoyup, uni "guwahchi" qilish qatarliq eqidiler peyda bolghan, Uyghurlar arisida yiraqtiki eng yéqin dostlirigha ésil sowgha süpitide "yéngisar pichiqi"ni teqdim qilish aditi bar, démek, yéngisar pichiqi yuqiriqidek alahidilikliri bilen memliket ichi we sirtida alahide shöhret qazinip, kishlerni özige jelp qilmaqta, u yalghuz turmush qorali bolupla qalmastin, belki yene bir xil güzel sen'et buyumi süpitide milliy qol sanaet tereqqiyatimizni namayan qilmaqta.

    Xoten qeghizi

    Xoten qeghizi - élimizning dunya medeniyet tarixidiki töt chong keshpiyatning biri bolup, u uzaq tarixtin buyan milliy qol sanaitimizde muhim orunda turup kelgen. Derweqe, bügünki zamanning yéngiche sanaiti gerche uni bazar igiliki we tawar qimmitidin siqip chiqarghan bolsimu, lékikn uning tarixiy qimmiti haman sizni özige jelp qilidu. Uyghurlarning yéziq tarixini eks ettürüp béridighan nurghunlighan tarixiy wesiqiler, edebiy eserler, herxil ilim - pen höjjetliri ene shu xoten qeghizige pütülgen bolup, qimmetlik medeniy miras süpitide dewrimizgiche yétip kelgen. Qedimki "yipek yoli" sodisida yuqiri tawar qimmitige ige bolup, "xoten qeghizi" nami bilen etrapqa dangqi yéyilghan. Chünki, "xoten qeghizi" asanliqche yirtilmaydighan we chirimaydighan alahidilikke ige, u ewrishimchan bolghachqa, xet yézishtin bashqa yene dora - dermanlarni orash, kiyim - kécheklerge qaturma qilish, herxil güzel - sen'et buyumlirini yasash qatarliq sahelerdimu ishlitilidu.

    Xoten qeghizi ishlesh xotenni merkez qilghan halda, yeken we qeshqerlergiche keng omumlashqan. Shuning üchün, xoten shehiri (ilchi)diki birqanche mehelliler hazirghiche "qeghez mehellisi" dégen nami bilen atilip kelmekte.

    Yasilish usuli: xoten qeghizining asasliq xam eshyasi "saman qeghizi" ning xam matériyaligha oxshashmighan halda, toghraq we üjme derixining qowziqidin ibaret. Deslep toghraq yaki üjme qowziqini yighip uni sugha chilap qoyidu. Qowzaq bir'az soyup éliwétip, ichidiki bir qewet népiz ap'aq qewiti ayriwélinidu. Mana shu xoten qeghizining asasiy xam matériyali hésablinidu. Bu qewetni qazanda ikki saetche qaynitip botqa (latqa) qilinidu. Bu qowzaq botqisini yaghach toqmaq bilen soqup ezgendin kéyin, mexsus yaghach tunggha sélip, üstige melum miqdarda su quyidu we uni toxtimay qochup umachqa aylandurulidu.

    iKkinchi basquchta: bu quwzaq umichini mexsus yalsaghan chömüch (péchkok déyilidu) arqiliq ölchemlik yaghach qélipqa tekshi quyup, su kölchikide süzülidu. Qélipning yüzi tekshilen'gendin kéyin, shu péti kün nurigha qaqlap qoyulidu. Qeghez botqisi qurughandin kéyin, qeghezni qéliptin soyuwalidu. Shuning bilen deslepki qeghez taxtisi pütidu. Bundaq qeghezning bir taxtisi yasilip chiqishi üchün, texminen sekkiz - on chélek su serp qilinidu. Eger matériyal teyyar bolsa, bir qeghezchi usta bir künde bundaq qeghezni qéliptin alghandin kéyin ishlitishke bolidu. Eger uni téximu sipta we parqiraq qilip pishshiqlap ishleshke hajet tughulsa, gürüchni ézilgüche qaynitip elgektin ötküzüp, héliqi qeghez yüzini tekshi patlap, qashtéshi bilen sürkep siliqlaydu. Qedimki muhim tarixiy höjjetler pütülgen qeghezler mana shu siliqlan'ghan xoten qeghizidur.

    Qolgha tayinip xoten qeghizini yasash bügünki künde barghanséri yoqilishqa yüzlen'gen bolsimu, lékin u birxil en'enwi qol hüner - sen'iti süpitide tarixtin öchkini yoq. Hazirmu doppichilar we doripürüshlar bu qeghezni ishlitip kelmekte.

    iLmichilik

    Uyghurlarda ilmichilik nahayiti tereqqiy qilghan. Bu Uyghur xelqining güzellikke bolghan qarishidin kélip chiqqan. Uyghur xelqining gülge bolghan xumari özlirining kiyim - kéchekliride, öy bisatlirida toluq eks etken, éytayli, Uyghur xotun - qizlirining gül qisishi, güllük doppa kiyishi, güllük rextlerdin kiyim - kiyishi, öylirige güllük rexttin qilin'ghan zediwal tartishi, kang, supilargha tenglimat, güllük kigiz sélishi, tam - toruslargha neqish chiqirishi... Buni ispatlaydu.

    Uyghurlarning yastuqlirigha , limtaq yapquchlirigha, qiz - juwanlarning uzun ishtanlirining puchqiqigha ilme élin'ghan. Bowaqlarning ishtan - paypaqlirigha, hetta chay xaltisi, tamaka xaltisi, uzun lönggiler chay xaltisi, tamaka xaltisi, uzun lönggilergimu ilme ilin'ghan, burun ötük yaki mese ichige kiyidighan uzun paypaqlargha , erler bélige baghlaydighan töt chasa yaghliqlargha ilme élinatti.

    Omumen, ilmichilik Uyghurlarning en'eniwi hüner - kesip sen'iti süpitide keng omumlashqan. iLmichilik ayallargha xas hüner bolghachqa, anilar özlirining qiz balilirini yette yashtin bashlap qoligha yingne tutquzup ilmichilikke ögitidu. Nawada ilmichilikni bilmeydighan qizlar chéliqsa, jamaet teripidin uning anisi eyiplinidu. Shunga yingne bilen oymaq Uyghur qizlirining ayrilmas hemrahi.

    Chaq we chaq égirish

    Uyghur ayalliri aile éshidin boshighanda chaq égirip yip tolap ailining yip éhtiyajidin chiqidu, yene bir qisim ayallar yip égirish kespi bilen shoghullinidu. Ular bazar künliri hal - oqitige yarisha paxta sétiwélip uni égirip, yene bir bazar küni sétip desmayisige paxta alsa, paydisigha gösh, yagh, chay, tuz, sey - köktat élip turmush éhtiyajining bir qismini mushu yol bilen hel qilidu.

    Bezi yurt - mehellilerde chaq égirish kesipleshken bolup, topliship chaq égiridu. Topliship chaq égirish qiziqarliq bolup, onlighan hetta yüzligen chaqning awazi bilen ayallarning top bolup oqughan mungluq naxshiliri kishini özige jelp qilidu.

    Herqandaq bazarda mexsus yip baziri bolup, ular ashu bazargha topliship yip satidu, paxta alidu.

    Chaq - chaq yasighuchilar teripidin yaghachtin yasilidu. Seksen santimétrliq taxtayning bir béshigha ellik santimétrliq ikki yaghachni on santimétr ariliq qoyup turghuzidu. Yene bir béshigha yigirme santimétrliq ikki yaghachni ariliqida yik turghudek qilip turghuzidu. Sekkizdin on alte chishliq qilip yasalghan yumilaq ikki chaqni puza shekillik oqning ikki teripige békitip chaqning qarimu qarshi chishini yip bilen udul chétip qoyidu we chaq bilen yik ariliqigha ölchep tanap békitidu, bu tanap chaq bilen yikni aylanduridighan tasmiliq rolini oynaydu.

    Égirish: uch qilin'ghan paxtining bir uchidin bir ghérich yip éshilip, yik uchigha ilip qoyup ong qol bilen chaqning oqini aylandurup, sol qolida pilte paxtini sozidu. Yip éship ghulach bolghanda, oqni arqigha yandurup éshilgen yipni yikke yögeydu. Ularning herikiti nahayiti téz bolup, birdemdila yik toshidu, andin yiktiki yipni qomushqa chaq bilen orap kallek qilidu, qomush toshqanda bazargha ekélidu.

    Yézilarda chaq égirish bir qeder keng omumlashqan qoshumche hüner - kesip bolghachqa, Uyghurlar arisida mexsus "chaq égirish naxshisi" bolup, uningda chaqchilarning sergüzeshtliri we bu emgek türining jeryanliri obrazliq eks étilgen.

    Kendir toqumichiliqi

    Uyghurlardiki kendir toqumichiliqi eng iptidaiy toqumichiliq bolup hésablinidu. Ular iptidaiy turmushidin bashlap yawa kendir talaliridin paydilan'ghan we uningdin kiyim - kéchek toqup kiygen. "Lopnur kendiri" dep atalghan shinjangning yawa kendiri qedimdin bashlap nahayiti dangliq mehsulat bolup, tarim deryasi boyliridin nahayiti köp chiqidu.

    Uyghurlarda qol toqumichiliqi tereqqiy qilghan mezgilde, yeken qatarliq jaylarda yawa kendirlerni bir mezgil kömüp qoyush arqiliq talalirini gholidin ajritip (bundaq qilghanda, talaliri pütün chiqidiken), uni shaxiar süyi bilen qaynitip talalirini ajritip, uningda eng dangliq shayi - etles, kimxab, zerbap, teytilla we heriil dastixan (kanap dastixan kendir talasida toqulghan), chümperde (perenje), eghwane qatarliq kendir rextlirini toqughan.

    Adettiki malchilar kendirdin zembil, qotan ishiki, qasha tam yasashtin bashqa yene, yerlik usulda talalirini ajritip, palas kendir arghamcha qatarliqlarni toquwalidu.

    Bügünki künde, kendir yip toqulmiliri shinjangning alahide yerlik mehsulati süpitide, memliket ichi we xelq'ara bazargha yüzlenmekte.


    Pul we pulchiliq

    Shinjangning hazirghiche melum bolghan yerlik pulliri ichide eng deslep quyulghan yerlik pul miladi I esirdin II esirgiche udun döliti (hazirqi xoten) quyghan at süretlik xoten pulidur.

    Miladi III - IV esirdin VII esirning bashlirighiche kucha we uning etrapidiki jaylargha quyulghan kösen puli, miladi VI - VII esirlerde ishlitilgen idiqut puli, miladi X esirde yeni islam dinining shinjanggha tarqilishi bilen qurulghan qaraxanilar dölet puli (1056 - 1057 - yilliri quyulghan), miladi III X - X IV esirde almiliqta quyulghan chaghatay xanining kümüsh puli (bu pulning bir yüzige hijiriye 727 - yil, miladi 1327 - yil dégen xet chüshürülgen), miladi VII X esirde yarkent (hazirqi yeken)de quyulghan mis pul, 1760 - yili ching sulalisi qoshunliri jenubiy shinjangni ishghal qilghaidn kéyin yekende quyulghan. Bir yüzige "chiyenlung tungchaw", yene bir yüzige Uyghurche "yerkim, yer kent" dégen xetler chüshürülgen mis pul, IX X esirning 70 - yili kucha padishahi rashidin xan ghoja Uyghur yéziqida "seydi ghazi rashidin xan", "paytext kuchada quyuldi" dégen xetler chüshürülgen mis pul we altun pul, miladi 1917 - yili yang zéngshin tarqatqan ölke we qeshqer puli (qeghez pul), tash'axunum quydurghan "zerbe kashghir" dégen xet chüshürülgen kümüsh tengge, 1925 - yilidin 1940 - yilighiche musa bayowlar ghuljida quydurghan "musa bayow" namliq ellik serlik kümüsh yambu, 1935 - yili shéng shisey tarqatqan ellik serlik qeghez pul (ölke puli), 1939 - yili mawzémin tarqatqan ölke(qeghez) pul, 1943 - yilidin 1949 - yili küzgiche gomindang merkiziy hökümiti we shinjang pul idarisi tarqatqan herxil qeghez pul we bir yüenlik tengge, 1947 - yili üch wilayet waqitliq hökümiti tarqatqan qeghez pul qatarliq yerlik pullar bolup, élimizning pulshunasliq tetqiqatida belgilik qimmetke ige.

    Toqumichiliq we boyaqchiliq

    Hüner - sen'etke bay Uyghur xelqi yipek yolidiki soda - alaqisining muhim nishanigha jaylashqan. Ular bu munbet zéminida soda we qol hünerwenchilikke tayinip, tawar, durdun, kimxab, shayi - etles, beqesem, mata - chekmenlerni toqup, yipek yoli sodisini janlandurghan.

    Buningdin yetmish - seksen yillar ilgiri yeken, xoten, qeshqer ustiliri toqughan teytilla, kimxab, aq kawutun, ssériq kawutunluq zerbab rextler chet'elge ékisport qilin'ghan, kéynki waqitta hakimiyet zorawanliqi, shagirt teirbiylimeslik netijisde ustilarning ömri axirliship, bu kesip üzülüp qalghan bolsimu, eyni waqitning kimxab, teytillaliri hazirghiche saqlanmaqta. Uyghurlar bir qeder topliship olturaqlashqan xoten, yeken, qeshqer qatarliq rayonlar yipekchilikning ana yurtliri bolup, ular uzaq tarixtin buyan yipektin sériq, at baghri, qizil ala, sériq ala, ala qagha, qara qatarliq köp xilliq etles, tömürreng, yéshil, yéshil alaqagha, müjet qatarliq yigirme nechche xil beqesem, aq, sériq, et reng, qara, poreng shayi, qosh yipliq chekmen shayi qatarliq rextler, yipek gilem, jaynamaz, méhrab yapqu, belbagh, ayallar yaghliqi, chümperde, perije, hetta eglek shayilarni toqughan.

    Paxtidin herxil katekche, heyrani we anargüli, alma güli, yulghun chéchiki, toz quyruqi, yéshil, nil reng tolima, shatawa, aq qirghaq simawi térike, qosh yipliq rengmureng térike qatarliq yetmish - seksen xil güllük rext, köp xillliq mata - chekmen (mata - chekmen aq toqulup boyilidu). Her xil güllük palash, güllük taghar, güllük xurjun, güllük ishtanbagh qatarliq yüz nechche xil paxta toqulmilarni toquydu. Buning ichide tolan'ghan yiptin tiwitlik toqup, qizil, qara kök yaki nil reng bilen boyighan chekmenler alahide orunda turidu.

    Uyghurlar yung toqumichliqqimu alahide köngül bölgen. Ular sap töge yungidin chekmen we tiwit arilashturulghan töge yungidin chekmen (qéziwélin'ghan medeniyet yadikarliqliridin qarighanda yung chekmenning türi köp), tiwit romal, yung palas, kasha, at ulaghlar yapqusi qatarliq köp xilliq toqulmilar we yung taghar, yung xurjun qatarliq iptidaiy yung toqulmilarni toqughan.

    Uyghurlar boyaqchiliqqa mahir, ular qizil, nil, qara, qara kök, zeytune, cheyze reng, shaptul chéchiki, anar güli, xorma reng, topa reng, et reng, toq sériq, tuxum sériqi, porreng, kawa chéchiki qatarliq köp xil reng ishlitidu we arilashturush arqiliq türini köpeytidu, renglerni tengsheydu.

    Tengshelgen renglerde yipek, paxta, yung rextlerni boyaydu, meshut boyaydu. Uyghur qiz - yigitliri qizil chekmen chapan kiyishni özlirining yigitlik ghururi hésablinidu. Uyghurlarning nil buyiqi dunyagha meshhur. Uyghur boyaqchiliqi milliy alahidilikke ige. Ular boyaq üchün tuxumek, zak, zemchi, anar posti, yulghun chéchiki, örük qowziqi, yangaq posti, tömür déti, dashqal qatarliqlardin paydilinidu. Bu xil boyaq esirler boyi tozumaydu. Uyghurlarda toqughan "kona renglik gilem"ning xelq'ara bazarda etiwarliq bolushi, uning reng - boyaqlirining öngmes xususiyetke ige bolghanliqi bilen munasiwetlik.

    Sergezchilik we gül bésish

    Uyghurlarda güzel sen'et oymichiliqi, binakarliqtila bolup qalmastin, rextlerge herxil gül bésishtimu ishlitilidu. Sergez, hemzek, zediwallar buning delili.

    Sergezning rexti aq mata bolup, güli yaghach oyma neqishlirining nusxisi shaxcha gül, charche güldin ibaret. Uning asasiy xuruchi yerlik usulda teyyarlinidighan katap qara bolup, u mundaq teyyarlinidu: ottuz jing sugha bir jing un sélip qaynitilidu. Tömür déti, dashqal, soqqan yélimni xaltigha sélip uninggha qoshidu. U, yazda sekkiz - on kün, küzde on - yigirme kün turghanda jiger rengge özgiridu. Uninggha zemchini éritip qaynitilghan tuxumekni qoshqandin kéyin dasqa élip, üstige dugh ötmeslik üchün kigiz, mata qoyup nem üstige chiqqanda reng chotkisi bilen örüp qoyulidul. Shuning bilen mazghaplishidu. Ene shu mazghapliq birikme "katap qara" déyilidu. Katap qara bilen gül bésishtin burun aq matani shaxar süyi bilen qaynitiwalghandin kéyin börek shekilde yasalghan kötekning üstige qoyup " dokkang - dok" (yaghach bolqa) bilen soqup uni yumshitidu. Uningdin kéyin, texminen on matagha yüz gram héliylini éritip süyige matani chilap héliyle süyini matagha singdüridu. Matani qurutup, gül bésish taxtisigha yayidu.

    Teyyarlan'ghan katap qarigha qélipni tegküzüp mata üstige basidu. Katap qarigha qaysi rengni salsa, sergez renggi shu rengde bolidu. Sergezni yene süzük suda chayqap dughlarni chiqirip yene soqidu, sergez yumshap eslige kélidu. Bir qanche qétimliq suda chayqalghan bu sergezning renggi nechche esir tursimu tozumaydu.

    Hemzek - uning rexti aq mata, mata shaxar süyi bilen qaynitip yumshitilidu. Andin ölchemlik hak, sopun, yélimni birleshtürüp éritip teshtekke sélinidu. Hemizek qélipi tömür tünikidin yasalghan bolup, gül orni oyuq bolidu. Teshtekke teyyarlan'ghan hak, sopun éritmisini chotka bilen sürgende, matada aq gül izi qalidu. Andin mata nil rengge sélinidu. Rengdin chiqqanda, aq gül tozundiliri chüshüp aq izi qalidu. Uyghur xelqining hemziki ming sulalisidin bashlap ichki ölkilerge tarqalghan bolup, bu xil hemizek ichkiride hazirghiche ishlitilidu. Uyghur xelqidiki zediwalmu eslide aq rext bolup, aptuwa - chilapcha nusxisi chüshürülgen tömür qélipi bilen hemzek ishligen usulda ishleydu. Hemzek Uyghur ailiside yotqan'gha ishlitilse, zediwal herbir öyning témigha tartilidu.

    Jaynamaz, merep yapqularning gül nusxisi qubbe, méhrab shekilde bolup meschit derwazisi yaki méhrablirini eslitidu. Bezi ustilar beytul muqeddesning sheklini chüshüridu. Bularning xam eshyasi yenila aq mata bolup, matani shaxar süyiide qaynitip, soqup yumshitip, dawa, yulghun chéchiki, anar postini zak bilen qaynitip katapqa arilashturup gül basidu. Güldin chiqqan jaynamaz, méhrab yapqularni süzük suda yuyup dughlarni chiqirip qayta soqup matani eslige keltürüp ishlitidu.

    Uningdin bashqa doppa, yaghliq, keshtilerge gül izini chiqirish Uyghur gül bésish sen'itide nahayiti uzun tarixqa ige.

    Pilichilik

    Uyghur xelqi uzaq tarixtin buyan üjme östürüp, pilichilik, yipekchilikm meshutchilik we yipek toqulmichiliqtin ibaret kesip bilen shughullinip, ichki - tashqi bazarni temin étip kelgen. Uyghurlar arisida pilichilik özige xas yerlik alahidilikke ige bolup, bir yürüsh jeryanlardin ötidu.

    Uruq saqlash: yighiwélin'ghan uruq pakiz daka xaltigha élinip, issiq we nemliki mötidil bolghan jayda, kéler yili 4 - ayning bashlirighiche, yeni üjme yopurmiqi qulaq tartquche saqlinidu. Pile uruqini saqlighan öyning hawasi muwapiq témpératurida tengshep turulidu. 2-, 3- Ayning axiridin 4 - ayning bashlirighiche pile qurti tirilishqa bashlaydu. Bezi uruqlar yérilip qurt chiqishqa bashlaydu. Buni pilichilar "xewerchi qurt" dep ataydu. 4 - Ay kirish bilen üjme yopurmiqi qulaq tartip tenggidek bolidu. Del mushu chagh pile qurtlirining asasen tirilishke bashlighan mezgili bolidu. Pilichilar üjmining yumran yopurmaqlirini toghrap chong dasqa sélip, üstige pile uruqini tekshi salidu we uruqning üstini yene ghazang bilen yapidu. Buning bilen birinchidin, pile uruqining yérilip qurt chiqishta telep qilidighan qarangghuluq hel qilinsa, ikkinchidin, chiqqan qurtlarni ghazang bilen (qurt tuxumidin chiqip ikki - üch saet öpchöriside ghazang yéyishke kirishidu) temin étidu. Tuxumdin chiqqan qurtlar ghazang yéyishke kirishp tézla chongiyishqa bashlap, chümülisiman bolup üstige örleydu. Uningdin kéyin yétilip, örleshke bashlighan qurutlargha xoten qeghizi qoyup béridu. Qurtlar qeghez üstige chiqidu. Bu chaghda tuydurmay qeghezdiki qurtni ikkinchi dastiki üjme ghazingi üstige qoyidu. Démek, yétilgen qurtlar shu usulda bir qanche qétim yötkilish arqiliq birqanche dasqa élinidu. Bu chaghda bérilidighan ghazang qurtlarning chongiyish derijisige qarap bolidu. Kichiklirige yumran yaki toghralghan ghazang, chonglirigha adettiki ghazang bérilidu. Pile qurti uruqtin chiqip tengshelgendin kéyin sujek yasap (qewetlik pile béqish chellisi) herbir qewitige bora sélip daslardiki yétilgen qurtlar sujekke yötkilidu. Ghazang yenila derijisige qarap bérilidu.

    Uyghurlar pile baqidighan öyning we pile baqquchilarning taziliqigha alahide ehmiyet béridu. Xelq arisida pile béqishta riaye qilidighan mundaq tüzümler yolgha qoyulghan:

    (1) Uyghurlar pile xanigha napak kishiler, aghrighan ayallarni kirgüzmeydu. Pilexanida nashayan ish, hetta tamaka chékish, is - tütek tarqilishqa yol qoymaydu. (2) Chang - tozanliq yopurmaq we qigh, exlet alghan séwetke alghan yopurmaqni pilige bermeydu. (3) Kéche - kündüz pile yénidin ayrilmay pile qurtlirini ozuqlinish we hawa özgirishni közitidu. (4) Pile baqidighan öyge munasiwetsiz gheyriy kishilerning kirip - chiqishi men'i qilinidu. (5) Pilexanigha pat - pat isriq sélinidu.

    Pile qurti yétilgende, heriket dairisi ashidu. Bu chaghda pile qurtigha qamghaq sélip béridu. Qurtlar qamghaqqa yamiship yipek - ghoza yögeydu. Ghoza yögep bolghan qurt tépirlaydu we ghozini téship chiqip uruqlaydu, pilichilar ghozini élip qurutidu. Pile qurtini pakiz xaligha derijisi boyiche sélip kéler yilgha saqlaydu. Shundaq qilip pile uruqi yipekke aylan'ghuche bir yürüsh murekkep emgek jeryanlirini öz béshidin ötküzidu.


    Juwichiliq

    Uyghurlarda juwichiliqning tarixi uzun, buningdin töt ming yil burunla könchi deryasining töwen éqinida, charwa mal béqilghan, iptidaiy kön - xurum ishlen'gen... Ashlan'ghan téridin kiyim tikilgen. Uyghurlar sheherliship qol hünerwenchilik bilen shughullan'ghandin bashlap juwichiliq mexsus kesipleshken.

    Uyghur juwichiliqining türi köp. Rexti, renggi xilmu - xil, Uyghurlar qoy, tülke, böre, süleysin, tiyin, qama, sughur, söser, kemchet, eltére qatarliq seksen nechche xil haywan térisidin juwa tikidu. Uyghur juwiliri tashliq, tashsiz ikki xil bolidu. Tashliq juwilargha mexmel, duxawa, moyit, sarja, baston, kibrikot, herxil térike, chéperqut, chekmen qatarliqlarni tash qilidu.

    Tashsiz juwilarni tére boyi aq qalduridu yaki qara, sériq, porreng, yaki jigerreng bilen boyaydu.

    Juwichiliq saymanliri:

    Qaycha (rext késishke ishlitidu), tére késidighan pichaq, endize, yip, yingne, oymaq, métr, shilim qatarliqlardin ibaret.

    Tére pishshiqlash usuli: juwa tikidighan herqandaq tére aldi bilen sugha chilap yumshitilip téridiki may, gösh, shulluq etler qiriwélinidu. Andin un bilen ashlaydu, tére ashtin chiqqandin kéyin eyleydu we uwulap yumshitidu. Tére siqimgha sighqudek yumshighanda, térining yüzige su pürküp téximu yumshitip térini tartishtürüp, quruq, qiypach orunlirini tüzep tamgha tartip mixlap kériydu. Buning bilen téridiki ölchemsiz orunlar tüzlinidu.

    Késish usuli: térining yüzi teripidin endize qoyup, tére késish pichiqi bilen késidu. Rext kiyim keskendek parche bolidu, andin tikidu. Tikkende térining yungini ichige qilip yüzi terepni jüpleshtürüp yip bilen yömeydu. Pesh, yaqa, yeng olturghuzushlar chapan tikishke oxshishidu, juwining téshini qayche bilen késip ilgxri qol bilen hazir mashina bilen tikip püttürüp, juwining üstige kiydürgendin kéyin, yaqa, éteklirini yömeydu. Eger chong yaqiliq yaki kemchet, qama, tülke, yaki körpe yaqa bolsa buni ayrim olturghuzidu.

    Tashsiz juwilarning yaqisidin tartip aldi pesh we asti terep puchqaqlirigha, shundaqla yeng uchlirigha ikki santimétr kenglikte birxil renglik eltéridin zighziq tutidu. Zighziqning léwige téridin tirnaq chongluqida üch bolung shekillik neqish oyulidu. Tashsiz juwa asasen ton sheklide tikilidu.


    Tumaqchiliq

    Uyghur tumaqchiliqi uzun tarixqa, özige xas en'eniwi milliy alahidilikke ige. Uyghurlar en'eniwi yerlik tumaqlirini kiyishni özlirining ghururi, selteniti dep bilidu.

    Uyghur tumaqliri yarishimliq, issiq bolushtek xususiyetke ige bolushtin tashqiri, gül qisip kiyishke, aldi - arqini aylandurup kiyishkimu eplik.

    Tumaq rexti: qoli chéwer Uyghur ustilar tumaq rexti üchün kemchet, qama, söser, tiyin, tülke, süleysin, sughur, eltire, qoy, öchke, at térisi qatarliq bir yüz seksen üch xil haywanat térisini, tash üchün, duxawa, mexmel, moyit qatarliq herxil ésil rext we ester üchün her xil rextler ishlitilidu.

    Türi: Uyghur tumaqliri er - ayal dep ikki chong türge bölünüsh bilen birge, yashlar, ottura yash, qérilar, diniy zatlar selle tumiqi we xilmu xil yerlik tumaqlar, mesilen, atush tumiqi, peyziwat tumiqi, qeshqer, xoten, kériye tumiqi, qaghiliq tumiqi, mekit tumiqi, yéngisar saghan tumiqi, kucha tumiqi, qomul tumiqi dégen'ge oxshash yerlik tür, nusxilargha bölünidu.

    Tumaqchiliq saymanliri: tére késidighan pichaq, ester, tashliq rext késidighan qaycha, yip, yingne, paxta, qélip, nawat, chiwiq, qara gül, reng we bashqa perdaz buyumliri.

    Tikilishi: herqandaq tére aldi bilen unda ashlinip, qurutulup, uwwulap yumshitilidu. Késishte térining yüizidin endize qoyup töt talaliq, alte talaliq qilip ölchemlik keskendin kéyin ularni bir - birige chétip, tumaqning töpisini püttüridu. Eger tumaq yaki qulaqchilargha ester almaq bolsa, rextke paxta sélip sérip, töpe talasidek késip chiqip, töpini esterge kiydüridu. Etrapini yömep tikip bolup, qélipqa sélip qaycha bilen moylirini qirqip tengsheydu we su pürküp moyni chiwiqlap, sün'iy büdür qilidu, büdürining asan buzulmasliqi üchün nawat shirnisini aghzigha élip moygha pürküydu. Andin qéliptin chiqirip bazargha salidu.

    Eger ishletken téining moyi alipasaq bolup qalsa öz renggige oxshitip boyaydu.

    Tumaq, qulaqcha qatarliqlarning töpisi xurumdin ishlen'gen bolsa, öz renggide qara gül yaki ötük méyi bilen perdazlaydu.

    Aq tére tumaqlargha aq siziqchiliq gül chiqiridu we gej bilen aq perdaz béridu.

    Uyghur tumaqchiliri yalghuzla Uyghur tumiqi tikip qalmastin, qérindash milletlerning er - ayal tumiqini tikip jem'iyet üchün xizmet qilidu.
    Last edited by uaa_admin; 29-09-09 at 01:03.

  2. #2
    Join Date
    May 2008
    Posts
    1

    Default

    Allah razı olsun kardeşim velakin ben türküm türkiye türkçesi ile biraz anladım internette çok gezdim amma bir tane türkçe uygurca çeviri program bulamadım lütfen Türkçe Uygurca çeviri yapın (Turkish Uyghur translate) daha iyi anlamak ve davamıza sahip çıkmak isterim kardeşlerim Allaha emanet olun...

  3. #3
    Join Date
    Jul 2008
    Location
    Istanbul
    Posts
    4

    Default

    Quote Originally Posted by bekir View Post
    Allah razı olsun kardeşim velakin ben türküm türkiye türkçesi ile biraz anladım internette çok gezdim amma bir tane türkçe uygurca çeviri program bulamadım lütfen Türkçe Uygurca çeviri yapın (Turkish Uyghur translate) daha iyi anlamak ve davamıza sahip çıkmak isterim kardeşlerim Allaha emanet olun...
    burda bazı sözcüklerin Istanbul Türkçesinden Uygur Türkçesine tercümeleri var, "ug" kısaltması olan kelimeler Uygurca:
    http://sozluk.turkbirlik.gen.tr/index.php?a=index&d=18

  4. #4
    Unregistered Guest

    Default Hey People

    Thank you for the wonderful details!

  5. #5
    Unregistered Guest

    Default Frequently Asked Questions About Snoring

    Do You Need Help to Stop Snoring? more info --------------------

  6. #6
    Unregistered Guest

    Default SexniffDeexia phonsoverruse loyanualswins 38069

    kakAlkaphob Our store has them in <a href="http://www.ijsgce.com/jerseys.htm">wholesale nfl jerseys</a>all sizes and colors. kakAlkaphob Our store has them in <a href="http://www.ijsgce.com/jerseys.htm">wholesale nfl jerseys</a>all sizes and colors. kakAlkaphob Whether you are seeking wholesale jerseys, wholesale <a href="http://www.ijsgce.com/jerseys.htm">wholesale jerseys</a>NFL jerseys, MLB jerseys, NBA jerseys and NHL jerseys online. kakAlkaphob You can do the fast and secure payment systems by the third party payment, Visa and <a href="http://www.ijsgce.com/jerseys.htm">wholesale mlb jerseys</a>Master Card,then we will ship out your packages within 48 hours by UPS/DHL/TNT/EMS etc.
    __________________________________________________ __________________________________________________ _____

  7. #7
    RobertStah Guest

    Default If Approaching The Union picked up on the clamor of teams waiting with

    I'm going to give them the first interviews. &hellip; I have a great job in Indianapolis. But, "the real reason behind it is unclear, McClamrock said.One explanation, said Cooper, is that extra fat tissue releases estrogen, which fools the brain into thinking the ovaries are working when they really aren't -- so it doesn't do its part to kick the ovaries into gear.Luke and colleagues note in the journal Fertility and Sterility that thin and heavy women may have different causes of infertility.For example, thin and normal-weight women in nhl jerseys cheap the study generally had higher rates of cheap nfl jerseys endometriosis, a condition in which cells from the lining of the womb grow on other organs, such as the ovaries. Polycystic ovary syndrome, where the ovaries become enlarged and contain several small cysts, was more common in very heavy women, however.The researchers add that cheap jerseys china they did not have data on lifestyle factors that may affect IVF success, or world cup jerseys on any characteristics of male partners, including how heavy they were.Cooper, who was also not involved in the new study, said that weight still isn't as big an issue for fertility as age and whether or not a woman smokes.The findings should tell women that "weight isn't everything, but it's an important factor that we have control over, he said.
    It's all about getting one more point than the opponent and that's it. If that means we don't score a touchdown and we still win, we'll be happy and the Jet fans will be happy, "You can watch him throw the ball on the move. He's a cerebral, smart kid.
    We want to dictate the tempo defensively. We want them reacting to us and not vice versa. "This vaccine is among the best we have for these kinds of diseases,The vaccine also appeared to protect against non-ETEC causes of diarrhea. DuPont said it may stabilize the intestine and prevent the reaction to infection that causes diarrhea.Austrian vaccine maker Intercell is in the process of buying Maryland-based Iomai, which also has a patch that boosts the effects of influenza vaccines.DuPont, who said he receives no payments from Iomai, said the market potential could be large because "we have no vaccine for traveler's diarrhea,The needle-free approach could work against other infectious diseases, he said.The company plans a Phase III trial of the vaccine -- the last stage of testing before seeking U.S
    Come here:
    http://www.rtfutbol.com/

  8. #8
    Unregistered Guest

    Default authentic nhl jerseys,buy cincinnati bengals jerseys from china.

    You can get your own by going to the VAD website at www. vad. org you don't have to live in Virginia to buy one, and scrolling down to the bottom of the page. This is the only way I know of to get one if you don't live in Virginia. As far as I know, this shirt is not carried by any of the major deaf catalog companies. There are also long sleeve shirts and sweatjackets. Sketches on the order form show the actual words on the shirt s . Newsletter Twitter Facebook Forum Comments See All Posts Share Prev Next Comments No comments yet. Leave a Comment Poults was hard to miss on the fairways of Oakmont Country Club in this outfit, which he wore during the second round at the U. S. Open. The black and yellow might have been a nod to the nearby Pittsburgh Steelers football team. Or perhaps a nod to bumblebees. Poll: What's your vote on this outfit thumbs up or thumbs down hot or not yay or nay? click your choice to vote Yay Nay Voting takes you to the results page. From there, click your browser's back button or the "return to previous page" link to return here and continue with the world cup jerseys 2014 gallery. Score one for the home team with this Denver Broncos T shirt featuring Peyton Mannings' name and number. e Broncos need? Share your comments below. Denver Broncos Apparel Photo courtesy of FansEdge. com Comments See All Posts Share Prev Next Leave a Comment Comments May , at : am Original Air Jordan Shoes says: Hi. This is excellent new. It's great you have update it. thank you. i Will used it again. Leave a Comment Like the Q, the J and the Z, many casual Scrabble world cup jerseys players would rather not draw an X tile. Taking some time to learn these three cheap nfl jerseys from china letter X words can significantly improve your game. You might also want to learn Scrabble's legal two letter words and words with a Q but no U. Here are all of our Scrabble word lists, and some simple ways to improve your Scrabble play. NOTE: These words are legal according to the Official Scrabble Players Dictionary, th Edition. They may not be legal if you use a different dictionary. The word list used in tournament games in the United States is known as the Official Tournament and Club Word List, created by the National Scrabble Association. Scrabble Words X Words Three Letters AXE a tool to chop wood BOX a container COX short for coxswain 2014 world cup jerseys DEX an order world cup jerseys or factor of ten FAX short for facsimile FIX to repair FOX a carnivorous mammal GOX gaseous oxygen HEX to cast a spell KEX the dried stem of certain large plants LAX lacking strictness L

    You might like:
    http://fumcbakersfield.org/web4/

  9. #9
    RobertEl Guest

    Default wholesale mlb jerseys,authentic los angeles angels jerseys outlet.

    sports every day, I've always been the tallest ! So could u plz help me and send me some tips! Thank u! I'm also going high school next year and want to lose weight in a month! Thank u! May , at : pm Rene says: Hi im years old im ' in heigjt and i weigh cheap nfl jerseys or and i want to lose about pounds for starting and i would like to know how to lose and how to exercise reguarly May , at : pm Alyssa says: I am ' pound girl. I need to learn how to lose weight and i dont know how i need professional advice! May , at : pm Shayla says: Hello. I'm ' , years old and weight cheap hockey jerseys pounds. I have athletic build so i'm afraid to do any exercise that has to do with weights. I don't want to bulk up but i do want to lose weight. My ideal goal is . Please help me. I ride my bike for hours and walk arou. nd my neighborhood. I recently started doing Zumba too in hopes to slim down. I don't really eat much but cheap NHL jerseys yet my weight never goes any where. May , at : pm i like pie says: I way pounds and im . How can lose pounds in months May , at : am Cameron says: Hi everyone. It feels good to know im not the only one in this struggle to fit in, be liked and to stop the mocking and teasing about weight. Im years old and have always been a chubby kid but now i want it to end. i read the first comments and was amazed that over people have come together to help for the same strife we are all facing. but i must admit in my previous failed attempts i have learnt that not only that it is hard to start. The biggest cheap nfl jerseys issue is staying away from those foods. But from what i am told, it is only hard for the first week or two. once you fall into a routine, you will never fail and you will never quit untill you are satisfied. and so i leave you all with the best of luck in your endevours . to everyone here, although i will never get to know you, hug you or even meet you. i wish all of you the best of luck against the battle that has been fought for centuries May , at : pm Rachelle says: Im and I want to lose weight in my stomach, I play lacrosse at least times a week I would really like to lose the weight before September. June , at : am Matt says: Im and weight pounds and im ' . I would like to lose about pounds to get toned and i signed up for a membership with goodlife. I just need to know what type of exercise should i do? like with weights June , at : pm Breanna says: Hey, I'm and I weigh pou. nds . I want to lose weight on my stomach and thighs and I also dance times a week June , at : pm Anon says: Hi, im a

    You may be interested in:
    http://nnyagdev.org/nnyaj13.htm

  10. #10
    RobertEl Guest

    Default authentic hockey jerseys,buy vancouver canucks jerseys sale.

    nally had my first wins toward cheap hockey jerseys the end of September! I supposedly won a toy from a Lunchables Never be Bored instant win game, but that was at the start of September and I haven't heard anything since. I also won a Walgreen's gift card and *drum roll* , . from Cotton Fabric of our Lives. In fact, I just got notification today from UPS that it's being delivered tomorrow! Woot woot! October , at : pm Ann Marie says: I've been entering since March and haven't cheap nike nfl jerseys won anything but maybe The fact that I'm has something to do with it. I've entered day and Night seven days a week. Getting burned out also. But I enjoy your Web. Thanks October , at : pm Marycile Cortez says: I ENTER ALL THE TIME, AND WIN EVERY ONCE IN AWHILE. rECENTLY i WON AIR FRESHENER. October , at : pm emma johnson says: HI Anne marie, you are not to old. smile. I won year before last and i am now. Go for it girl. I know its frustrating but isn't it fun to fill out those entry? You will win. Thanks about. com. I am very convinced. Emma johnson October , at : pm Christine MCollough says: I've been entering for about months and haven't won much at all. I upped my entries that last few months, so I'm hoping some wins will start rolling in. In September I won live nation cash on the recycling pizza hut sweeps, and Amazon. know ive been there. to everyday and cheap MLB jerseys cheap nike nfl jerseys not to mention two times a week late practice from to . we conditioned everyday and for those of you who dont know what that means it is working out and we also had to run everyday. this was all prep for before practice. we also had to go to camp for a week during the summer before school started. you want to talk about hard work try doing that you were outside working out and lifting girls and doing dance routines cheers over and over again from the time you woke up til about at nite o by the way there was only meals a day and you rarely got a break. yes i understand that there is dancing and gymnastics involved but i honestly dont find cheerleading with a specific team being a sport. unless you are a competative cheerleader, you cant say its a sport. thats just my honest opinion. if you compete with other cheerleading teams then you have reason to say it is one because you are trying to prove you are the best at what you do. no one can say i have no idea what i am talking about. even though cheerleaders who cheer for teams work hard i cant see it to be considerd anything but a fun activity to stay in shape and help cheer on your fellow team Octob

    Come here:
    http://www.triadbank.net

+ Reply to Thread

Tags for this Thread

Posting Permissions

  • You may post new threads
  • You may post replies
  • You may post attachments
  • You may not edit your posts
  •