https://www.youtube.com/watch?v=3j_4HerQyG4
Uyghurlarning Islam diniga etikat kilishi guna amas, Uygurlarning musulman bolishimu guna amas. uygurllarning har kandak bir etikatta bolishi yaki bolmasligi guna amas. Lekin , bu mollamdak uygur ichidin chikkan adamlar Uygurlarning bugunka kuniga kelishiga, heli chong darijida sawap bolgan. Bu mllamning diginining hammis hata ham asassiz. Mollamarning birdin bir alahidiligi, naziryilik yezilgan ilmi makalilar yaki kitaplarni chushanmiganligi uchun, uning putunlay tayinidigini, kuran wa hadis. Kuran wa hadisning hichkaysisi, bu dunyadiki masililarga jawap beralaydigan naziryiwi asasi bar, bir ilmi pan amas. bu videoda mollamning uygurlarni azdurishi putunlay hata, adatta, putun mollamlar asasi jahattin ohshash kelipta mushundak sozlaydu. Sawabi towandikicha:
1. Uygurlar pan tehnika wa ittipaklik jahatta hittaydin kelishmaydu. Uyghurlar nopus nisbiti boyuncha hittaylarga kariganda, madaniyat sawiyisi yokuri. Yirakni dap eytsak, hittay 1949 -yili Uygurlarni besiwalgan wakitta, Uygurlarning ottura maktap wa toluk ottura muaripi hittaydin ustun darijida bolup, hittaylar hatta Beijing wa shanghaidiki ottura maktaplardimu, Xinjiangdiki Uygurcha matiryalni hittaychiga tarjima kilip ishlatkan. Chunki, 1949 -yildin burun, Uygurlarning maktapta ishlatkan matiryalliri putunlay Roschidin tarjima kilinatti.
1949-yildin keyinki ahwalni elip eytsak, hittaylar garcha bizning yezikimizni kona yeziktin yengi yezikka ozgartip, bir awlat ziyalilarni sawatsi kilgan bolsimu, 1978-yili muarip asliga kalturulgandin tartip 2019-yilgicha bolgan harkandak yilning ichida, Uygurlarning toluk otturini putturush nisbiti hittaylardin yukiri. Alimaktapa eshish nisbiti , hittaylardin yukiri. (tirdin istaskini ozingiz koriweling )
Uygur tang sharaitta harkandak wakitta hittaylar bilan tang rikabatlishalaydu, harkandak hizmatta hittaylardin eship katsu ketiduki, hittaylarning arkida kalmaydu.
Buningga nurgun misallar bar, masilan, bizni hittaylar ozi bilan tang baygiga nurgun wakitta chusharmaydu. Lekin shushurganligiga karap baksak, mayli nahsha eytish, usul, yaki nutuk sozlash wa yaki tan-tarbiya bolsun, agar harkandak wakitta agar Uygurla katnashkan musabika bolsa, Uygur putun hittay boyuncha 1-bolalmisa 2-bolidu.
Uningdin sirt, nurgun tabipan ziyaliliriga karap bakayli, ular hittayning ichida nurgun yarlarda shu sahaning ichida, mamlikat boyuncha hammining aldida mengiwatidu.
Uyguhrlar ittipaksiz amas, namayishka chikish chikmaslik ittipaksizlikni chushandurmaydu. Uygurlarning namaz okuganda bir yarga kelalishi, dunyaning harkandak yeriga berip kalgan bir uygurni yana bir uygur izdisa, ular ozara tukkandak hiskilalishi, buning ispati bolalydu.

Hittaylarning Uygurlarni kirginchilik kilishida, Uyghurdak bir jassur , iradisi bar , gorori bar, yashashtin, tugap ketishtin manggu waz kachmaydigan millatni bash agduralmasliganligidin, bu millatni kirip tugitish.
Agar, Uygurlarning madaniyat sawiyisi towan, ittipaksiz millat bolgan bolsa, hittay uygurlarni basturup yurmaytti.
2. Islamdini dunyasining arkida kelishidiki sawap, mushu mollamga ohshash yerim sawat, Islam dinini chushanmaydigan soltaklarning, dindin ibarat bu koraldin paydilinip, oz kowamini kontrol kiliwalganligi uchun, towandiki musulman awam halik burundin tartip, subhisiz sual koymay boysunup kalganligi uchun, bundak soltaklarga nahayiti chong bir manpat bar. Islam dunyasida bundak soltaklar, amal ustiga olturalaydu ham oz aldiga musulmanlarni kontrol kilalaydu.
Bu soltak, bu videoda, bu dunya musulman uchun imtihan, kelarki dunya musulman uchun bahit daydu. Undakta, u kelarki dunyadiki bahitni , insanlar jamiyiti payda bolgandin tartip hazirgicha, kim koralidi? kim sipatliyalaydu? bu hammisi yalgan gap.
Man Uygurlarning dini etikatiga hormat kiliman. Ularning etikatiga hichkandak pikrim yok. Lekin, mening daydiginim, Uygurlar aldi bilan etikat diganni chushinish kerak.
Bu soltak, putun musulman amas insanlarni "zalim" dawatidu, buning ichiga hittaydin tartip, barlik christiyan wa bash dindikilarning hammisi kiridu.
Undakta, hittaylarni dimay tursak, barlik bashka etikattikilar hammisi , bashkilarga zulum kilamdu? Hakkaniyatni chushanmamdu?

Man bu yarda , etikat togurluk azrak uchur berip koyay. harkandak bir insanning haligan bir etikatni tallishidiki mahsat, aldi bilan shu hil etikattiki madaniyat wa ahlakka agashkanligidin. masilan , etikat digan bir hayat kachurush usuli. Hayatta etikat bolsa, adam ak-karini parik etalaydu, yahshi -yamanni parik etalaydu, haram wa halalni parik etalaydu. Bu dunyani yaratkan ashu kuchni tonuyalaydu, hamda shu kuchning insanlarga hammini yaritip barganligidin minnatdarlik his kilalaydu. bu yardiki etikat, mayli Islam dini bolsun, yaki Hiristiyan dini wa bashka din bolsu, hammisi ohshash. Mana bu , adam uchun etikatning muhim bolganligi.
biz shunga bir etikatni tallaymiz, andin shu etikatni yashash shakli kilip, buningdin keyinki hayatimizda ashuningga agishimiz. Bu pakay, bir rohi jahattiki, angdiki ozgurush bolup, bu dunyada yashiganda, shu angning yetakchiligida yashaymiz. Lekin bu ang bizning bu dunyada maddi jahattin yahshi bolishimiz wa bolmasligimizni hargiz balgilap beralmaydu. Ozimizning tagdirini yanila pan tehnika ogunish arkilik, japalik ishlash arkilik ozgartishka tirishimiz ham ozgartimiz.
Bizning bu dunyadiki bahitlik yaki bolmasligimiz, hudaning bizni sinigan , sinimiganligi bilan kilcha munasiwatsiz. Musulmanga bu dunya imtihan, kelarki dunya bahit daydigan undak gapmi yok, agar bolsa ispatlayli. hazirga kalgucha milyun yillarning beri dunyada insanlar yashidi, hichkim u bahitni korgini yok, yaki kordum dap ispatliyalaydiginimu yok, buning keyinmu ohshash hichkim ispatliyalmaydu.
Biz , musulmanlar gayiga ishinimiz, u gaya bolsa bir etikat, u gaya bolsa bir yashash shakli, u gaya bolsa bi ehlak, u gaya bolsa bir madaniyat. U bizning bu dunyadiki maglup bolishimiz wa galba kilishimizni ozgartalaydigan bir kuch amas.

Shunga uygur musulmanlar, mollilarning gepini angliganda nahayiti dikkat bilan, huda bargan aklinglarni ishlitip, tapakkur kilish arkilik, uning togra yaki hataligiga hokim kilinglar.