+ Reply to Thread
Results 1 to 2 of 2

Thread: Tughluq tumurxanning islam dinini qubul qilish tarixi

  1. #1

    Default Tughluq tumurxanning islam dinini qubul qilish tarixi

    Tughluq tumurxanning islam dinini qubul qilish tarixi

    Tughluq tumurxan Chingizxanning 6- newrisi bulup, <<Mirza muhemmed heyder bilen Babur tughluq tumurxanni esen buqa xanning oghli dep yeziptu>> miladi 1310- yilliri Esen buqaxan chaghatay xani bolghan iken. Esen buqa xannining erke xanishi satmish xatun tughmas bulup, Esen buqaning Menglik isimlik ayali hamildar bulup qalghanda Satmish xatun kundeshlik qilip , xanning yoq waxtidin paydilinip Uni bashqa birsige xutunluqqa beriwetiptu.

    1318- yili Esan buqa wapat bolghan chaghda chaghtay olusdiki mong'ghul qelibilili xansiz qaptu. Shuning bilen dowlette qalaymiqanchiliq kupuyushke bashlaptu. Bu chaghda doghlat qebilisining bashliqi Emir polatchi Xan ewladidin bir kishini tepip uni texitke chiqirip, dolet tertipini eslige kelturushke bel baghlaptu. U shuning bilen menglik xatunni we uning xandin bolgha perzentini izlep Tashtomur digen ademge jikiptu. Eger bala oghul balsa, Uni bir amal qilip elip kilishke buyruptu. Tashtomur surushte qilsa, Esan buqaning mengliktin tughulghan balisi oghul bulup, ismining Toghluq tumur ikenlikini eniqlaptu. U her xil ussullar bilen balini Qolgha chushurup, Muz art dawini arqiliq Aqsudiki emir polatchining yenigha elip keptu. Bu chaghfa tughluq tomur 16 yashqa kirgen iken. "U 18 yeshida xanliq textige olturuptu" U chaghda xanzade shikargha chiqsa her qandaq yat ademning shikar rayonigha kirishige yol qoymaydiken. Shikar kunlirining biride eskerer Kotek shehridin bu yurtqa kilip qalghan sheyx Jamilidinni ademliri bilen Tomurning aldigha elip keptu. Sheyx Jamlidin uzining kotek shehridin ikenlikini, U sheherni xudaning qudriti bilen qum besip ketkenlikini, putun sheher alahilisining qum astida qalghanliqini bayan qiptu. Shu jeryanda sheyx Jamalidin ALLAHning ulughliqini Islamning dinining eqidilirini koplep teshwiq qiptu. Xan sheyx Jamalidindin <<Adem qandaq shertlerni hazirlighanda ittin olugh bulidu?>> dep soraptu. Sheyx Jamalidin <<etiqad>> dep jawab beriptu. Shuning bilen Toghl;uq tumur uning'gha <<Men xan bolghanda hem ali hoquqni qolgha alghanda mening qeshimgha kelgin, men musulman bolay>> dep wede qiptu. Sheyx Tomur xan bilen kurushup uzaq otmey wapat bulup ketiptu. U jan uzush aldida oghli Mewlani Ershidinge Tughluq tomurning uzige bergen wedisini eytiptu we uni izlep tepip uning wedisini chuqum emelge ashurushni wesiyet qiptu. Mewlani Ershidin wesiyetke asasen Sorap-surushturup yurup Toghluq tumurning chaghatay xani bolghanliqini, hem uning Almiliq shehride turidighanliqini uqup shu yerge beriptu. Emma xan bilen kurushushning amalini qilalmaptu. Axiri u xannining chidirigha yeqin yerdiki bir topilikke chiqip her kuni etigende unluk awazda erzan towlaweriptu. Bu ish tekrerliniwergendin keyin , Toghluq tomur uzining bir xizmetchisige <<Bu kishi bir qanche kun boldi da'imla mushu waqitta warqiraydu. Uni mening yenimgha elip kelgin >> deptu. Xizmetchi Mewlani Ershidinni erzan towalawatqan yiridin tughluq tomurxanning aldigha elip keptu. Toghluq tomurxan Mewlani Ershidindin <<Sen nime adem? nimishke her kuni mening uyqumgha dexli qilisen?>> dep soraptu. Mewlani ershidin <<Siz bir kishige islam dinige kirish toghriliq wede qilghan ikensiz. Men shu kishining oghli bulimen>> dep Atisi we tioghluq tomur otturisida bulup otken ishlarni tepsili sozlep beriptu. Toghluq tomur uning atisining ehwalini sorighanda , u <<dadam alemdin otti, bu wezipini manga tapshurghan idi>> deptu. Toghluq tumurxan <<Men xan bolghandin tartip wedemni oyludum, likin men wede bergen adem zadi kelmidi, sen kepsen seni qarshi alimen, qeni sen dep baqe emdi men qandaq qilishim kirek?>>

    Tughluq tomurxan wedisi buyiche 24 yeshida musulman boptu. Mirza muhemmed heyderning yazghanlirigha asaslanghanda Mewlani Ershidin tughluq tumurxanning aldigha elip kilingen chaghaty xanliqidin emeldar , esker bulup 160 ming kishi biraqla iman eytqan iken. Shuningdin keyin Chaghyat xanliqi musulman dolitige aylanghan iken. Mewlani ershidin erzan towlighan dong hazirmu tarixning guwahchisi supitide Qorghas nahiyesining sherqi shimalida kona kigen deryasining (kigen say depmu atilidu) sherqide hazirmu <<ezen dong>> dep atilip qed koturup turuptu.

    *************

    <<xin jiang tezrikisi>> 1990-yilli 2- sanidin elinghan.
    bu putuk <<izdinix>> munbiridin elindi.

  2. #2
    Unregistered Guest

    Default

    Ya Suu
    Ya Suu kai ksero psomi

+ Reply to Thread

Posting Permissions

  • You may post new threads
  • You may post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •