+ Reply to Thread
Results 1 to 3 of 3

Thread: Shair degen mundaq bolsa...

  1. #1
    Unregistered Guest

    Default Shair degen mundaq bolsa...

    Ishek ishektin qalsa quliqini kes – deydighan bir gep bar

    ( Mesel )

    Buningdin anche bek burunqi zamanmu emes, biz yashawatqan bu sheherdin bek yiraqtimu emes, bar bilen yoqning arisida nesirdin ependining béshidin mundaq bir weqe ötken iken.Kishilerning éytishiche eslide bu weqege nesirdin ependi özi sewepchi bolghan iken . Künlerning biride intayin zörür bir ihtiyaj tüpeylidin nesirdin ependining kallisigha bir xiyal kiriwaptu. Uxlisa chüsheydiken . Oyghansa oylinidiken: ishekni adem qilghili bolamdighandur!- Towa, bu sheytani weswesmidur, yaki ilahi ilhammidur- deydiken nesirdin ependi . Biraq özi bir qarargha kélelmey, yurtimizdiki bir dana kishige kallisidiki oylirini éytip,toghra bir meslehet bérishni telep qiliptu.
    : Bu alem sewepke mu'elleqdur, sewepkargha ejir bergüchi rahmani berheqtur! Yurtimizgha natonush, yaqa yurttin éqip kelgen, ténep qalghan, béshi qayghan, puti tayghan bichare ishektin birni tétip, bashqa ishekzadilerdin xali halda terbilep baqarsiz, ejringizge mukapat niyet meqsetliringiz emelge éship qalsa sawabi péqirgimu yetküsi- dep, meslehet we medet bériptu héliqi dana kishi nesirdin ependige .

    Aridin uzun ötmey salpi - sayaq, baridighan yéri yoq, bash tiqidighan éghili yoq, barghanla jaylarda shatraqlap, tézéklep sésitqan, özimu sésip hali qalmighan, taza tügeshken bir qotor ishek nesirdin ependige yoluquptu. Izdiseng taparsen dégen shu bolsa kérek- deptu nesirdin ependi qotor ishekni yitilep öyige mangghach. Ishekmu salpiyip sangilap qalghan qulaqlirini aran teslikte midirlitip, nesirdin ependining sözige memnunluq inkasini bildürgendek bir xil keypiyat ipadileptu. Shu kündin bashlap nesirdin ependi bu qotor ishekni xas bir éghilgha solap, ishekler jemiyitidin alaqisini özüp, yaxshi bodap béqishqa bashlaptu. Uning birla arzu armini : chalmigha jan bergüchi, yoqtin bar qilghuchi, yamanni yaxshi qilghuchi hemmige qadir igem allah bu bichare tilsiz mexluqqa til ata qilsa, xar – zar, haywanatlar dunyasidiki tégi pes bu mexluqni isheklik dunyasidin qutuldurup, adimilik dunyasigha qoshup qoysa ejep emes . Eger shundaq bolghanda ishektin kütken ihtiyaj hel bolghusi - dégen ali janap tileklerdin bashqini kütmeydiken . Kishilerning : hey ependi, halwa bérip baqsangmu ishektur ishek, ishekke halwa bergen nadandur béshek!- Dégendek tewsiyelirige esla qulaq salmay, qotor ishekni eng ésil nazu – nimetler bilen béqiptu. Nesirdin ependining singdürgen ejrige yarisha ishekning tükliri kündin - künge parqirap, qulaqliri ding, pachaqliri zing bolup siritigha tuxum qoysa toxtighidek tülep, shunchilik sölet bir qiyapetke kiriptu. : Sewep qilsang söwette su toxtaydu - dégen gep mana mushu, emdi bu mexluqning qilidighan ishi ademche söleshni ögünüshtur- deytti nesirdin ependi ishekni adem qilish arzusining emelge éshishi yéqin qalghanliqigha jezim qilip.

    Yillar ötkenche- nesirdin ependining qotor ishigi yamidap sözleshke bashlaptu. Towa deyli xalayiq! Ishekmu ademche sözliyelemdu! - Belki ishek ademche sözlimigendur, emma ishek bilen uzun yillap hepileshken nesirdin ependi ishekning tilini bilshke bashlighandur. U hayajanni basalmaydighan, héssiyatigha bérilip ketken adem bolghachqa özining ishekchini chüshinip qalghanliqi bilen ishekning ademchini sözligenlikini arlashturup qoyghan bolishi sheksizdur. Qandaqla bolmisun ishqilip nesirdin ependi ishek bilen pikir almashturalaydiken . Shundaq künlerning biride ishek nesirdin ependidin tuyuqsiz sorap : hey ependi, sen méni shundaq etiwalap baqting. Qimmetlik waqtingni uzun yillap manga béghishliding . Méni yaki ishletmiding. Men barghanche heyran boliwatimen . Méni béqishtiki meqsitingni bilgüm bar- deptu. Nesirdin ependi jawap bérip mundaq deptu: 1 – senmu xudaning mexluqati, béshinggha kün chüshüp, sersan – sergerdan, salpi sayaq, qotor bésip halingdin kétipsen . Xudaning mexluqatigha rehim qilish sawapliq ishtur. 2- Méningmu sanga ihtiyajim bar. U bolsimu yurtimizda séning jama'étingdin bir qanche munapiq, xa'in, buzghunchi, qéliptin chiqqan wehshi ishekler bar. Ularni yaki urghili bolmaydu, yaki tillighili bolmaydu. Chünki yurtimizda haywanatlarning heqqini qoghdaydighan qanun bar. Hetta u isheklerni hélighu xa'in, munapiq déyish u yaqta tursun, ishek- depmu öz nami bilen atiyalmas bolup kettuq . Bir nerse dédingmu, ish tamam, ish hang! Ish hang- dep, hangrighiniche mehkimining aldigha udul chapidu. Bu merez munapiq, xa'in isheklerning qilghini qilghan, dégini dégen. Ademlerge zadila aram bermeydu. Qérilirining süydük purap piwe ichishliri qaltis. Yashliri wodka, wiski ichiwélip mest bolushup hangrighili tursa, madiliri chichang étip chang chiqiridu. Muhitni bulghap, yüzimizni töküp, dat dégüzdi. Shunga uyan oylunup, buyan oylunup axiri bu isheklerning öz jemetidin birni adem qilip , ulargha wékil teyinlisek, yaki elchi qilip arigha salsaq, bu merez munapiqlarni bashqurghili bolup qalar. Shuning bilen el aman, yurt aman, muhit aman yaxshi bir weziyet barliqqa kelse bumu allahning iltipati – dégen ümütte köp sewep qilish, bash qaturush, el meslehiti wel maqul, bu ishqa sen udul kelding. Sewep méningdin, irade allahtin . Senmu méning bilen til bilishkidek boldung. Bügün özeng gepni teshting. Méning éytidighinimning hemmisi shu. Emdi gep séningde.

    Nesirdin ependining murat - meqsetlirini toluq anglighan sabiq qotor ishek köp oylanmayla öz muddi'asini éyiptu. Ishekning némilerni dégenliki nesirdin ependige ayan bizge sir. Chünki ishek tilini nesirdin ependidin bashqa héchkim bilmeydu. Ihtimal ishek mundaq dégendur: ependi, séning derdingni chüshendim. Biraq méni uzun yildin béri jama'étimdin ayrip, boynumni qara aghamcha bilen baghlap, tumshuqumgha noxta sélip, bashqurdung, ayrim tuttung. Bu halim bilen turup jama'étimge qandaq elchi, yaki wékil bolalaymen? Shunga béshimni bosh, töt ayiqimni xosh qoyiwet! Pat yéqinda kütkenliring ishqa ashqusi!

    Meyli u sabiq qotor ishek némila dégen bolsun, emeliyettimu nesirdin ependi arzulap, awaylap on nechche yil ejir singdürüp baqqan sabiq qotor ishekni béshi bosh qoyup bériptu. U éghildin chapchup chiqqiniche qiyghétip chépiptu. Mehellini yette qétim ayliniptu. Axirqi qétimda ish hang! Ish hang ! – Dep ner tartip közdin yütüptu. Aridin qaq üch kün ötüp bir küni nesirdin ependining baghchisidin üpür- tüpür shepe angliniptu. Bu shepe barghanche aynip güldür qarasqa ayliniptu. Köngli bir az ensizlikte qalghan nesirdin ependi ihtiyat bilen ögzige chiqip baghchigha qarighidek bolsa, öz közlirige ishenmigüdek bir wehshi menzire namayen boluptu. Yeni yurtni qalaymiqanlashturup, el - mehellini bizar qilghan , bir biridin qotorliship ketken, qashaq, horun san - sanaqsiz lalma ishekler nesirdin ependining bagh - waranlirini cheylep, del- derexlerni ghajilap, shaq- shumbilarni sundurup, yéngidin yétishiwatqan köchetlerni dessep cheylep, xane weyran qilishqa bashlaptu.

    Baghu- bostanlargha ghaljirlarche hujum qiliwatqan lalma isheklerning aldida téximu esebi heriket qiliwatqanliri munapiq ishek, xa'in ishek, satqun ishek, showikesh ishek, néshikesh isheklerdin ibaret besh türlük ghaljir ishekler bolup, ulargha yol bashlawatqini del nesirdin ependi béqip, ademche gep qilishni ögetken héliqi sabiq qotor ishek iken . Buni körgen nesirdin ependi öz közige ishnelmey : hay, hay bu qandaq qiliq ?- Dep kayiptu.
    : Qandaq qiliq boliwatqanliqini özeng körüp turupsenghu ependi – deptu sabiq qotor ishek mesxire qilip.
    -Men séni mushuning üchün baqqanmidim? On nechche yilliq ejrimge qayturghan jawabing mushu boldima?- Deptu nesirdin ependi ghezeplinip.
    : Ependi! Sözümge qulaq sal! Méni béqishini sanga héchkim tangmidi. Özeng talliding. Özeng baqting. Derex ghajilash, baghu- bostanlarni dessep- cheylesh isheklerning xuyi- deptu sabiq qotor ishek chapchup turup.
    -Wapagha japa dégen shu boldima? Sénng béshinggha kün chüshkende men esqatmidimmu? Sen on nechche yilliq ejrimge xatire qilip bolsimu bundaq na'ehlilerche qiliqni qilmasliqing kérektighu!- Deptu nesirdin ependi minnet qilip.
    : Ependi! Séning éytqanliring peqet adimigerchilik noqtisidinla toghra. Lékin men bolsam ezeldinla bir ishekturmen . Wapagha wapa qilish ademlerning ishi . Emma köz aldingdiki bu menzire peqet isheklerning ishi . Menmu bir ishek bolghanliqim üchün - ishek ishektin qalsa quliqini kes- deydighan bir gep bar. Eslide héch bolmisa séning béghinggha hujum qilmisam yaxshi bolatti. Biraq jama'etlirimdin ayrilip, yene yalghuz qélishqa taqitim qalmidi . Qara ependi , bizning ishekler jama'étimiz néme dégen bir öm ! Hujum qilishqa toghra kelse awu adem yaxshiti, mawu adem yamanti démestin, hemmimiz bir xil hangrap, bi'ér septe bolimiz. Jama'et dégen tépilmas bayliqtur! – Deptu sabiq qotor ishek nere tartip. Nesirdin ependi derghezep bolup ögzidin sekrep chüshüp ishekler jama'étini xazan bolghan baghchisidin qoghlap chiqiriptu. Lékin uning özi baqqan qotor ishektin tartqan elemliri bir yaqta qélip, bu setchiliktin yurt, mehellining xewerdar bolup qélishidin qattiq nomus qilidiken . Derdini ichige yütüp, kishige tinmay, tala – tüzge'imu chiqmay bir mezgil oylinishqa bashlaptu. U da'im dégüdek kishilerning : halwa bérip baqsangmu ishektur ishek, ishekke halwa bergen nadandur béshek!- Dégen tenbihlirini tesbih qilidiken .

    Emma késelni yoshursang ölüm ashkare- dégendek, nesirdin ependining dergahidin qoghlanghan héliqi qotor ishek, pütün yurt- mehellini arilap, salpa- sayaq lalma, xa'in, munapiq isheklerni egshtürüp : ish heng! Ish hang! - Déginiche nesirdin ependining keynidin éghwa térip, way u bek eski adem! Méni jama'étimdin on nechche yil ayriwetken, pütün yamanliqni pilanlap, yurt, jama'etni parchilap, düshmenni xosh, dostlarni bosh qilidighan yaman niyetlik adem, uni yurttin qoghlap chiqarmisanglar, kelgüside ewlatliringlarni tire- piren qiliwétidu! Hemmnglar toplushup xuddi bizning ishekler jama'étimizdek bir awazgha egiship , del waqtida yurtni qutquzunglar- dep, jar sélishqa bashlaptu. Qotor ishekning bu chaqiriqlirini quwetlep xa'in ishekler, munapiq ishekler, néshikesh ishekler, showikesh ishekler barliq lalma isheklerni seperwerlikke keltürüp, yaq dégenlirini urup, soqup tehdit sélip dégendek, pütün yurtni ishek jama'éti béshigha kéyiptu. Shundaq elemlik künlerning béride eng xeterlik, éghwagerlikte teng déshi yoq , ikki yüzlimichi bir xa'in ishekni xojayini xa'inliq bir wezipisi bilen yiraq seperge yolgha saptu. Bu hal nesirdin ependige az bolsimu teselli bolghan iken . Emma xa'in ishek seperge kétip bir qanche ay ötkende, bir küni xa'in ishektin esla xet- xewer alalmighan jupti( yaki xotuni) achliqtinmu, yaki zirikip - tirikipmu héchkim bilmigen bir sewep bilen éghildin qaq seherde talagha chiqqan we etrapta aylinip , bir az yiraqqa kétip qalghan iken, uni ach qalghan yawa töge talap, chishlep öltürüp qoyuptu. Bu shum xewerni ishekler jama'éti xa'in ishekke derhal yetküzüptu. Xa'in ishekmu xojayinidin ruxset élip qaytip kéliptu. Bu haldin nesirdin ependi mundaq bir yaxshiliqni kütken iken: xa'in ishekning jupti bek échinishliq halda öldi, ölüm yaxshi nerse emes, échinimen . Lékin bu ölüm bashqa xa'in , munapiq, wehshi isheklerge ibret bolghusi! Buningdin kéyin ishekler jama'éti ademlerge ziyan salmas, xa'inliq qilmas...

    Biraq, emeliyet nesirdin ependining kütkinidek bolmay, téximu yaman aqiwet kélip chiqqan gep. Xudayim towa! Yamanliq qilay dése dunyada qilidighan yaman ishlar tépilip turidu. Yaxshiliq qilay dése yol yoq. Ademler shunche köp turup, mushu bir top xa'in isheklerge bozek bolghinini zadila chüshünüp , tégige yetkili bolmaydu!

    Elqisse: xotuni yawa tögining astida yanchilip ölgen xa'in ishek seperdin qaytip kelgiche, héliqi sabiq qotor ishek pütün lalma isheklerni seperwerlikke keltürüp, özi bir qolluq sahipxanliq qilip, barliq ishekler jama'étini yette kün qarliq tutquzuptu. Özi nere tartip, kéche- kündüz : ish hang! Ish hang- dep hangraydiken. Bu uning tilawet qilip haza tutqinimish. Uni az dégendek, ikki béshigha liq quran qachilanghan xurjunni yüdi'iwalghan ishekler, tagharlap kitap yüklengen ishekler, sha'ir, yazarmenlerni dorap, quyriqining astigha qelem qisturiwalghan ishekler! Ishqilip isheklerning hemisi seperwerlikke kelgen iken . Bu menzirini körgen musibetdar xa'in ishek ikki chishliq bolup, téximu edigili turuptu. Juptining paji'elik ölümi ibret bolmastin, téximu yamanliq qilishigha medet bolghan gep!

    Shuningdin itibaren nesirdin ependi : halwa bérip baqsangmu ishektur ishek, ishekke halwa bergen nadandur béshek!- Dégen hékmetlik sözni ésidin chiqarmasliqqa qesem ichiptu we ishektinla emes hetta texeylerdinmu seskinip, nepretlinidighan bolup, béshidin ötkenlerni bashqilarning ibret élishigha amanet qalduruptu.

  2. #2
    Unregistered Guest

  3. #3
    Join Date
    Apr 2017
    Posts
    9

+ Reply to Thread

Posting Permissions

  • You may post new threads
  • You may post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •