Uyghur milliy herikiti musteqilliqqe teyyar turushi lazim ( 1 )
M.Sayrami

1.Musteqilliqning bisharetliri kelishke bashlidi

Qedimqi zamanlarda, munejjimler, resetchiler, danishmen we hökümalar asman jisimlirining özgürüshlirige qarap, yaxshiliq we shumluq, insanlarning tirilish we ölüshi, birer hakimiyet yaki xandanliqning barliqqa kelishi, ronaq tepishi we zawalliqqa yüz tutushi heqqide aldin höküm chiqirishatti, ular otturigha qoyghan bisharetlerning melum bir qismi rastinla riyalliqqa aylanghini üchün, kahanetchiler teripidin nechche esirler burun otturigha qoyulghan türlük sinariyeler hazirmu hem insaniyet dunyasida özining tesirini belgilik derijide saqlap kelmekte.

Emma, bügünki dunyada melum bir milletning, xelqning yaki döwletning xaraplishishi, yoqulushi yaki güllünishi heqqide aldin höküm chiqirish üchün burunqidek asman hadisilirining, yeni yultuzlarning ozgürüshini küzütishning hech bir hajiti qalmidi, ishimiz nahayiti asan, peqetla yer sharidiki siyasi özgürüshlerni we dawalghuchlarni toghra analiz qilip, eqliy yekün chiqarsaqla kupaye qilidu.

Eger biz Dunya weziyitining bügünki tereqqiyat yölünishini, Xitayning siyasi weziyitini, Sherqiy Türkistanning riyal ehwalini,Uyghur Xelqining arzu – istekliri we ghayisini, weten ichi we sirtida elip beriliwatqan Uyghur milliy herikitining Xelqaraliq tesiri we tereqqiyat yolünüshini inchikilik bilen küzitidighan bolsaq, Sherqiy Türkistan Xelqi üchün 3 –jumhuriyetning yeqinlap keliwatqanliqini körüwelish tes emes, biz buxil yüzlünüsh yaki mölcherni hergizmu xiyalpereslik dep qarimasliqimiz, zehnimizni, siyasi, iqtisadi küchimizni bu nuxtigha yüksek derijide merkezleshtürishimiz, rehberlik we teshkili aparatlirimizni yeqin kelgüside barliqqa kelish ehtimali yüksek bolghan 3 – musteqil Jumhuriyitimizning tüzülmisi we ehtiyajlirigha mas halda qaytidin omomiy yüzlük tengshep we tertipke selip chiqishimiz lazim.

Xelqara weziyet heqqide artuqche toxtulushning hajiti yoq, chünki buni hemmimiz yeqindin küzitip keliwatimiz, Amerikida yüzbergen 11 – sintebir terör weqesidin keyin Xelqarada shekillengen yengi weziyetke asasen, Dunya özlirining erkinliki we hörlüki üchün küresh qiliwatqan bizge oxshighan esir milletler milliy herikitining kelgüsi yol xeritisi heqqide qaytidin istiratigiyelik orunlashturush elip barghan idi, Kosowa, bolupmu Jenobi Sudanning musteqilliqidin buyan, Sherqiy Türkistanning musteqilliqiningmu kelgüsi üchün muqerrer bir yüzlünish ikenliki teximu roshen gewdilinishke bashlighan, buxil yüzlünishning emelge eshishining ilgir – keyinliki peqetla Sherqiy Türkistanning ichki weziyitige, eniqraq qilip eytqanda weten ichidiki milliy herikitimizning tereqqiyat qedimige we Xelqimizning Xitay mustemlikichilirige qarshi isyankarliq rohining derijisige baghliq bolup qalghan idi.

2009 – yili yüzbergen Ürümqi qirghinchiliqidin keyin, Sherqiy Türkistan Xelqi bilen Xitay xelqining bir mohitta we bir teritoriye astida birge yashishining esla mumkin emeslikini, Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning mustemlikichilikke qeti boyun egmeydighanliqini Dunya jamaetchiliki teximu roshen tonup yetti, yeqinqi mezgillerdin buyan Hoten we Qeshqerde yüzbergen milliy qarshiliq körsütüsh heriketliri Xelqara jamaetchilikning Sherqiy Türkistanning kelgüsi teqdiri mesilisi heqqide jiddi bash qaturushigha biwaste heydekchi bolmaqta.

Xitay weziyitini elip eytsaq, Amerika bashchiliqidiki gherip dunyasida we chetellerdiki Xitay demokratik küchliri arisida 2015 – 2020 ariliqida Xitayda xuddi sabiq Sowwet ittipaqidikidek ghayet zor siyasi dawalghuchning otturigha chiqidighanliqi we Xitayning Domokratiyege köchüshining emelge ashidighanliqi heqqide ilmiy tesewwurlar otturigha qoyulmaqta, Xitay demokratliri hazirdin etibaren kelgüsi Döwlet qurulmisi we Xitayning mustemlikisi astidiki Tibet, Sherqiy Türkistan, Ichki Monggholistan qatarliq ellerning teqdiri mesilisi heqqide akademik tetqiqatlar elip berishqa bashlidi we bu heqte < Jung xua fediratsiyo asasi qanun lahiyesi >, < 21 – esir Xitapnamisi >, < bir döwlette ikki xil tüzüm lahiyesi > ... digendek teklip – lahiyiler otturigha qoyulup talash – tartish qilinishqa bashlandi.

Xelqara siyasi sehnilerde we chetel metbuatliridimu hazir Xitay hakimiyitining Sherqiy Türkistan xelqighe zulum seliwatqanliqining rast – yalghanliqi emes, belki Uyghur – Xitay toqunushining Dunyaning amanliqigha, jümlidin Dunya enirgiye menbesining bixeterlikige qaysi derijide tehdit we xewip elip kelidighanliqi, Xitay demokratiyege köchekndin keyinki Sherqiy Türkistanning weziyiti, bu rayonda shekillinish ehtimali bolghan siyasi, iqtisadi, memuri tüzülme, yüz berish ehtimali bolghan milliy toqunushlar, Uyghurlarning Döwlet qurush we bashqurush iqtidari, kelgüside otturigha chiqish ehtimali bolghan uyghur Döwlitining xoshna eller bilen bolidighan munasiwiti, Dunyadiki siyasi, iqtisadi we herbiy orni, Sherqiy Türkistandiki Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqler otturisidiki munasiwetlerning yüzlünishi, Sherqiy Türkistandiki Xitay köchmenliri mesilisini kishilik hoqoq pirinsiplirigha mas halda hel qilishning chare – tedbirliri, kelgüside Bing tuan bilen yerlikler otturisida meydangha kelish ehtimali bolghan keng kölemlik milliy toqunushning aldini elishning tedbirliri, chetellerde elip beriliwatqan Uyghur milliy herikitining ötkünchi dewirdiki kirizislerni hel qilish iqtidari, uyghur xelqining dunya qarishi ... qatarliq zor pirinsipal mesililer jiddi talash – tartish qilinmaqta.

Bügünki omomiy weziyetke baqqinimizda, meningche Uyghur milliy herikiti Xitay zulmini Dunya jamaetchilikige anglitish basquchini asasi jehettin tamamlap, Sherqiy Türkistan we Uyghurlarning kelgüsi teqdirini hel qilish jehette emiliy qedemlerni besish basquchigha ötti, chünki Xitayning Uyghur xelqighe seliwatqan zulumlirini pütün dunya körüp yetti we Xitay hakimiyitining Uyghurlar üstidiki eyipleshlirining Xelqara sehnilerde hech bir etibari qalmidi, shunga, siyasi paaliyetchilirimiz bu nuxtini kallisida eniq aydunglashturushi, waqtini, zehnini we küchini parche – purat mesiler bilen hepiliship uprutushtin xali bolup, millitimizning teqdirige munasiwetlik zor tarixiy mesililer heqqide köpirek bash qaturushqa ehmiyet berishi lazim, chünki bizning siyasi we iqtisadi küchimiz nahayiti cheklik, nawada biz milliy herikitimizni dewirning ehtiyajigha maslashturalmisaq, u chaghda hem xelqara jamaetchilikni, hem weten ichidiki xelqimizni ümitsizlendürüp qoyushimiz mumkin.

Nöwette weten ichide her zaman Uyghurlar bilen Xitaylar otturisida zor bir irqiy toqunushnung yüzberish ehtimali nahayiti küchlük, Xitay hakimiyitimu qorallanghan Bing tuanlik Xitaylar bilen qoralsiz Uyghurlar otturisida keng kölemlik bir irqiy qirghinchiliq peyda qilish we bu arqiliq uyghur xelqining milliy iradisini tel – töküs sundurush meqsidide qutratquluq siyasitini yürgüzüp kelmekte, bu heqte chetellerdiki Xitay demokratlirimu yeqindin buyan özlirining qayghu we endishilirini otturigha qoyup kelmekte.

Qisqisi, aldimizdiki mezgillerde weten ichide pütün dunyaning siyasi weziyitige biwaste tesir qilidighan zor bir siyasi kirizis meydangha kelishi we bu kirizis tereqqi qilip Sherqiy Türkistan we Uyghurlarning teqdiri mesilisi heqqide Xelqaraliq bir yekünning chiqishigha sewepchi bolushi mumkin.

Undaqta, Uyghur milliy herikiti, bolupmu chetellerde elip beriliwatqan milliy herikitimiz yuqurida eytip ötülgen we her zaman yüz berish ehtimali bolghan kirizislerni muwapiq hel qilish iqtidarigha igimu ? eger Sherqiy türkistan musteqil bolup qalsa, Uyghurlar öz – özini idare qilalamdu ? Uyghur milliy herikitining nöwettiki eng jiddi wezipisi nime ? Uyghur milliy herikiti Sherqiy Türkistanning milliy musteqilliqi eslige kelgüchi bolghan ötkünchi dewirde qaysi basquchlarni besip ötüshi lazim ?

Shuni mueyyenleshtürüshimiz kerekki, eslide Amerikida chaqirilghan Sherqiy Türkistan Uyghur Ali kengishi yighini, mahiyette uyghur milliy herikitimizning Xelqimiz duch keliwatqan yuqarqidek xeyim – xeterlerni aldin körüp ketkenlikining we idiye jehette bununggha hazir ikenlikining roshen bir ipadisi idi, epsuski, xel köpümiz bu yighinning otturigha chiqishining arqa körünüshi we meqsidini toghra analiz qilalmiduq, bu yighinni echishni teshebbus qilghan Milliy herbirimiz Rabiye xanimning we bezi siyasi paaliyetchilirimizning yiraqni körerlikige we millitimizning teqdirige munasiwetlik zor mesililerni hel qilish jehettiki talant we iqtidarigha guman bilen qariduq, milliy herikitimizning obrazigha we millitimizning xislitige mas kelmeydighan orunsiz talash – tartishlar arqiliq, Ali kengesh yighinining ehmiyitini suning üstidiki köüptek yoqq qilishqa urunduq, emiliyette chetellerde elip beriliwatqan milliy herikitimiz tarixida hech bir waqit milliy mesililirimiz bu qetimqi yighindikidek keng, etrapliq, tepsili we omomiy yüzlük muhakime qilinip baqmighan idi ...

Heyir, emdi ölgendin keyin yasin oqughannning paydisi yoq, Hoten we Qeshqerlerdiki hadisiler meydangha kelmigen bolsa, Amerikida chaqirilghan Ali kengesh yighinini we unungda elinghan qararlarni alliburun untup ketken bolattuq !

Eziz tordashlar, yuqurida bezi qarashlirimni peqetla abisirakit halda otturigha qoyup öttüm, bundin keyinki yazmamda Milliy mesilimizning ichki qismida saqliniwatqan jiddi mesililer we uni hel qilishning chare – tedbirliri heqqidiki qarashlirimni tepsili otturigha qoyup ötmekchimen, kiler qetimliq yazmamda körüshkiche aman bolghaysiz !

( dawami bar )
Uyghur milliy herikiti musteqilliqqe teyyar turushi lazim ( 2 )
M.Sayrami

2.Liderimizni toluq mueyyenleshtürüshimiz lazim !

Mustemlikidin qurtulush üchün küresh qiliwatqan bizge oxshighan esir millletlerning milliy herikitide Liderni toghra tallash we unung rehberlik ornini toluq mueyyenleshtürüsh hayati ehmiyetke ige, xuddi beshi yoq ilanning yürüyelmiginidek, Lidersiz, rehbersiz, yol bashchisiz bir heriketning mewjut bolup turushi, tereqqi qilishi, zoruyishi we muwapiqiyetke erishishimu esla mumkin emes.

Shunung üchün, hemmidin awal qilidighan tunji ishimiz – Liderimizni we milliy rehbirimizni toluq mueyyenleshtürüshimiz, bu heqtiki talash – tartishlargha tel – köküs xatime berishimiz lazim !

Eslide bügünki mewjut weziyez astida bu temini otturigha qoyushning hech bit zörüriyitimu yoq idi, chünki Sherqiy Türkistan Xelqi we Uyghur milliy herikiti özining muhajirettiki milliy liderini alliburunla tallap bolghan idi, emdiki gep, Liderimizge ixlasmenlik we semimiyet bilen egishish, himaye qilish, qollash, muhapizet qilish, asrash, qedirlesh, izzetlesh, Liderimiz heqqidiki herqandaq selbi talash – tartishlargha del waqtida reddiye qayturush we Liderimizning rehberlik we bashlamchiliq ornini toluq mueyyenleshtürüshimizdinla ibaret, xalas !

shunga mewjut Liderimiz heqqide talash – tartish elip berishni Uyghur milliy herikitige qilinghan semimiyezsizlik we Xelqimizge qilinghan hörmetsizlik dep qaraymen.

epsuski, keyinki yillardin buyan Liderlik heqqidiki talash – tartishlar we bes - munazirilerning ayiqi üzülmidi, riyalliqtin chetnigen, Xelqimizdin uzaqlashqan we milliy herikitimizning ichki qurulmisi, xarektiri we mahiyitini bilmeydighan bezi xiyalperes insanlar teripidin Liderlikning shertliri heqqide köpligen axmiqane sep – seteler otturigha qoyuldi we bu heqtiki bimene qarashlar muhajirette yashawatqan qerindashlirimiz arisida belgilik derijide qaymuqturush rolini oynidi.

Her qetim uyghur milliy herikitining Lideri heqqide selbi qarashlar otturigha tashlanghanda, Istanbulning Fethi jeryanidiki bir riwayet yadingha kelidu.

Bezi riwayetlerge qarighanda, 1453 – yili Osmanli impiratori Fatih Sultan Mehmet eyni chaghdiki Sherqiy Rim impiratorluqining paytexti Istanbulni qorshap hujum bashlighanda, Sheher ichidiki Papazlar,Kardinal Rahiplar, xan jemetige mensup kinezler we Aqsöngekler arisida, < perishtiler erkekmu yaki chishimu ? > digen temida jiddi talash – tartish yüzberip, bir – biri bilen boghushup ketken we netijide paytexti istanbulni qoldin berip, 1058 yil dewir sürgen Sherqiy Rim impiratorluqining yoqulushigha sewepchi bolghan iken.

Bizning hazirqi halimizmu shununggha oxshap qeliwatidu, mesilen, Rabiye xanim uyghur milliy herikitige Lider we bashlamchi bolghandin keyin, bizning ichimizdimu, < ayal kishi Xelipe bolalamdu ? >, < Xotun kishining arqisidin egiship mengish Dinimizde jaizmu ? < ayal kishi jamaetke imamliq qilalamdu ? >, < arimizda shuncha Doktur, Pirappisor weAlimlar turup nime üchün bir sodigerni Lider qiliwalimiz ... ? > digenge oxshighan mentiqisiz talash – tartishlar otturigha qoyuldi we buxil tüki yoq munaziriler muhajirette yashawatqan Uyghurlar arisida we milliy herikitimizning ichki qismida belgilik derijide parchilinish, bölünüsh we ixtilap peyda qilish rolini oynap, milliy herikitimizning cheteldiki obrazi we tereqqiyatigha xeli eghir derijide selbi tesir körsütüp kelmekte.

Bundin 10 nechche yil burun, Uyghur siyasi paaliyetchilirimizdin Erkin Alptekin ependim cheteldiki < Bei jing Bahari > jornilining muxpirining, < siz Uyghur Xelqining we milliy herikitining Liderimu ? > digen soaligha jawap berip, < men Lider emes, peqetla Lobichi, Uyghur Xelqining heqiyqi Liderliri Xitayning zindanlirida > dep jawap bergen idi.

Möhterem Erkin ependimning bu heqtiki ziyaret xatirisini eyni chaghda terjime qilip Uyghurche gezit – jornallardimu toluq elan qilghan iduq.

Erkin Alptekin ependim bu qarishini taki Rabiye xanim Xitayning qarangghu zindanliridin qurtulup Amerikigha hijret qilip chiqqan 2005 – yiligha qeder her yerde izchil türde tekitlep keldi.

Gerche Erkin Alptekin ependim merhum milliy rehbirimiz Eysa Yüsüp Alptekin ependim wapat bolghan 1995 –yilidin keyin, muhajirette Liderlikning eng küchlük namzatlirining bir bolsimu, emma Liderliktin we merkizi teshkilatlargha rehberlik qilishtin özini izchil türde qachurup keldi, mesilen, 1998 – yili Istanbuldiki < Sherqiy Türkistan Milliy merkizi > ning qurulushida, 1996 – yili germaniyening München shehridiki < Dunya Uyghur yashliri Qurultiyi > ning qurulushida, 1999 – yili germaniydiki < Sherqiy Türkistan ( uyghuristan ) milliy qurultiyi > ning qurulusida möhterem Erkin ependim yoq idi, 2005 – yili < Dunya Uyghur yashliri Qurultiyi > bilen < Sherqiy Türkistan ( Uyghuristan ) Milliy Qurultiyi > birleshtürülüp hazirqi < Dunya Uyghur Qurultiyi > tesis qilinghanda, ikki qurultayning asasliq mesulliridin teshkillengen mexsus < Erkin Alptekinge yalwurush ömigi > qurup chiqip, Erkin ependimning öyige birqanche qetim berip yighlap – yalwurup, Erkin ependimni ming teslikte < Dunya Uyghur Qurultiyi > gha teklip qilip qatnashturduq we unighinigha qarimastin Erkin ependimni DUQ ning tunji reyisi qilip saylap chiqtuq, eyni chaghda menmu ene shu < Yalwurush ömiki > ning ezaliridin biri idim.

chünki Erkin Alptekin ependim özi peziletlik, exlaqliq, mesuliyetchan we kemter bir insan, shunga u özide bir Liderde bolushqa tegishliq eqelli telep we shertlerning texi hazirlanmighanliqini chongqur hes qilip yetken, özining qimmiti we salahiyitige toghra baha bereligen, siyasi aldamchilar we suxenchilerning shirin – sheker sözlirige aldinip ketmigen, wetinimizning we millitimizning omomi menpeetini birinchi orungha qoyghan idi.

Janabi allah Erkin Alptekin ependimge Liderlik xisliti we salahiyitini nesip qilmighini bilen, ununggha Liderni tonush we toghra tallash iqtidarini ata qilghan iken, 2005 – yili Rabiye xanim Xitayning zindanidin qurtulup Amerikigha hijret qilip chiqip uzun ötmeyla, Erkin Alptekin ependimning biwaste teshebbusi bilen Rabiye xanim Dunya Uyghur Qurultiyi teripidin, < Uyghurlarning meniwi anisi we uyghur milliy herikitining rehbiri > dep pütün Dunyagha elan qilindi, emiliyettimu Rabiye xanim del Erkin Alptekin ependim bundin 10 nechche yil burun eytqan Xitayning türmisidiki heqiqiyqi Liderlirimizning neq özi idi.
Erkin ependimning bu bu alijanap herikiti hergizmu tasadipiliq emes, belki uzun yilliq oylunush, izdinish we telpünüshning tebiy bir yeküni idi.

Hazirghiche köüpnchimiz Erkin Alptekin ependimning 2006 – yili Dunya Uyghur Qurultiyining reyislikining Rabiye xanimgha ötküzüp berish murasimida qilghan bir jümle sözige sel qarap kelduq, Erkin ependim yighinda shundaq digen idi : < Rabiye xanimning DUQ gha reyish bolushi, Uyghur milliy herikitide yengi bir dewirning bashlinishi boldi >.
Emiliyette Erkin ependimning bu sözining belgilik tarixiy asasi bar, Xitay kommunistliri 1949 – yili Sherqiy Türkistanni ishghal qilghandin keyin, chetellerde elip beriliwatqan milliy herikitimizni, < Memtimin we Eysa gurohi > dep atap kelgen idi, Memtimin Bughra ependimning 60 – yillardiki wapatidin keyin Xitay hakimiyiti Uyghur milliy herikitini < Eysa gurohi > dep atashqa bashlidi.

Diqqet qilishqa tigishlik nuqta shuki, kéyinki mezgillerdin buyan xitay metbuatlirida, " rabiye guruhi ", " rabiye qadir we sherqiy türkistanchilar ", " rabiye qadir we 3 xil küchler " dégendek uqumlar tilgha élinip kélinmekte. Yeni, rabiye xanimning ismi, uyghurlarning milliy herikiti bilen birge teng teleppuz qilinmaqta.

Melum menidin éytqanda bu, bir tereptin rabiye xanimning uyghur milliy herikitidiki wekillik we rehberlik salahiyitining xitay hakimiyiti teripidin étirap qilinishi hésablansa, yene bir tereptin bu, chetellerde yérim esirdin köprek waqittin buyan kommunist xitay hakimiyitige qarshi dawamliship kelgen uyghur milliy herikitining bügünki künde xitay teripidin " heqiqiy reqip " dep qaralghan küchlük bir rehberge we bu rehberning yétekchilikidiki küchlük bir qoshungha ige bolghanliqini körsitip turmaqta.

Bügünki künde xitay hakimiyitining " rabiye guruhi " yaki " rabiye qadir we sherqiy türkistanchilar " dégen isimni teleppuz qilishi we uni zerbe bérish nishani qilip tallighanliqi, uyghurlarning milliy herikitide bir dewirge xatime bérilip, yéngi bir dewirning bashlanghanliqini, bügünki dewirge we dunya weziyitige mas halda démokratiye we kishilik hoqoq prinsiplirini yétekchi idiye we heriket nizami qilghan rabiye xanim we uning rehberlikidiki uyghur milli herikitining, xuddi ötmüshtiki " eysa guruhi " gha oxshashla xitay üchün zor bir tehdit we xeterge aylanghanliqini körsitip turmaqta.

Xuddi yuqurida eytip ötkünümdek, keyinki mezgillerdin buyan ichimizdiki bezi bayqushlar Liderlikning ölchimi we shertliri heqqide ajayip – gharayip qarashlarni otturigha qoyup kelmekte, eger inchikilik bilen küzitidighan bolsaq, bu xiyalpereslerning musteqil bir döwletning Lideri yaki shu döwlettiki melum siyasi partiye we teshkilatlarning Liderlirige qoyulidighan telep we shertler bilen, bizge oxshash mustemlike astida yashawatqan Xelqlerning musteqilliq herikitining bashlamchisi yaki Liderige qoyulidighan shert we teleplerni arilashturup qoyghanliqini körüwelish tes emes, ularning qarishi boyiche uyghur milliy herikitining Liderimu belgilik muddet yaki birqanche qetimliq saylamdin keyin qayta wezipe almasliqi lazim, yerini bashqa bir Liderge ötküzüp berishi kerek, chünki bu demokratiye kam bolsa bolmaydighan shertimish !

Bu axmaqlardin shuni sorughum kelidu, elmisaqtin hazirghiche musteqilliq we erkinlik üchün küresh qiliwatqan milliy heriketlerning qaysi bir Lideri saylam arqiliq kelip, saylam arqiliq ketip baqqan ? hemmisila küresh jeryanida tebiy shekillenmidimu ? mesilen, Afghanistandiki Mesut Shah, Chechenistandiki Dudayef, pelestindiki Yaser Arafat, Jenobi Afriqidiki Mandila .. yene shulargha oxshighan milliy Liderlerdin öz xelqi Liderlik heqqide saylam – paylam yaki nöwet almishish telep qilip baqtimu ? ularning hemmisi digüdek ömrining axirighiche Xelqighe we milliy dawasigha Liderlik qilmidimu ? qaysi bir demokratik döwlet bu Liderlerni dektatorluq bilen eyiplep baqti ?

Lider almashturush hergizmu yeza yaki kenit bashliqini almashturushqa oxshimaydu, asaret astidiki Xelqlerge bashlamchiliq qiliwatqan bir Lider taki ömrining axirighiche yaki kesellik sewebidin Liderlik iqtidaridin qalghuche bolghan mezgilgiche Liderlikini dawamlashturidu, bu, bügünki dunyada bir qanuniyetke aylinip qaldi !

Meningche asaret astidiki Xelqlerning Lideri bolushning eng asasliq shertliri öz wetinige we öz Xelqighe bolghan yüksek derijidiki söygü we muhebbet, özining milliy dawasigha bolghan cheksiz ishench, Xelqining erkinliki we hörlüki üchün cheksiz pidakarliq, wetini we millitining teqdiri üchün alahide mesuliyetchanliq;

Bir Liderning heqiyqi yosunda Lider bolushi we unung etirap qilinishi töwendiki 3 amilgha baghliq :

1) tashqi amil – Xelqaragha tonulushi we Dunya jamaetchiliki teripidin etirap qilinishi;

2) ichki amil – Xelqi teripidin etirap qilinishi we himaye qilinishi;

3) Düshmen amili – özi qarshi turiwatqan Düshmini teripidin asasliq reqip we tehdit dep qarilishi we düshminining asasliq hujum nishanigha aylinishi;

Esir milletlerning Lideri bolush üchün akademik we ilmiy salahiyetlerning bolushi shert emes, xuddi Dokturluq we Pirappisorluqqa oxshash, Liderlikmu kespiylik we eqil – paraset telep qilidu …

Gepning qisqisi, bügün Uyghur milliy herikiti nahayiti jesur, pidakar, iqtidarliq we elge tonulghan bir Liderge ige.
Bügünki künde < Rabiye Qadir > digen bu isim dunya miqyasida tonulghan bir marka haligha keldi, bu isim bilen Sherqiy Türkistan we Uyghur milliy herikitining nami mujessemliship ketti, < Rabiye Qadir > digen bu shereplik isimni Uyghur milliy herikitin ayrip qarash esla mumkin emes, nawada siz Xelqaraliq internet tor betlirige kirip < Uyghur > digen bu isimni izdisingiz, közingizge aldi bilen Rabiye xanim heqqidiki minglighan yazmilar, filim we resimler cheliqidu, yene bügün Sherqiy Türkistan mesilisige qiziqiwatqan Döwlet rehberlirining, Xelqara teshkilatlarning, Dunya metbuatlirining, herqaysi ellerdiki siyasi partiye we ammiwiy teshkilatlarning, teqqiqat merkezlirining tunji bolup izdeydighan yaki ziyaret qilidighan adimi Rabiye Qadirdin ibaret !

Rabiye xanim chetelge chiqqandin keyin emes, belki Xitayning zindanida yetiwatqan mezgilliridila Xelqaragha tonulghan, 2004 ‏- Yili rafto kishilik hoquq mukapatigha érishken, keyinki 4 – 5 yildin buyan izchil türde Nobel tenichliq mukapatining eng küchlük namzatlirining biri bolup kelgen idi.

Bügünki künde biz uyghur siyasi paaliyetchiliri tepilmasning xomisi emes, belki rabiye xanim tepilmasning xomisi, bizning Rabiye xanimgha ehtiyajimiz bar, Rabiye xanim bizsizmu yaramliq bir terjiman we qabiliyetlik bir katip bilenla pütün Uyghur milliy herikitini özaldigha musteqil rawan yürgüzüp mengish iqtidari we imkaniyitige ige, shunga hech birimiz, < Rabiye xanim mensiz bu dawani elip mangalmaydu > deydighan quruq xiyalda bolmasliqimiz lazim.

Rabiye xanimning weten – millet üchün körsetken pidakarliqlirini, töligen eghir bedellirini hemmimiz obdan bilimiz, qisqisi, Rabiye xanimning Uyghur milliy herikitige Lider bolushining chongqur riyal sewepliri we tarixiy asasliri bar, shunga biz buxil riyalliqni hergizmu inkar qilmasliqimiz, Liderlik heqqidiki talash – tartish we munazirilerdin her waqit uzaq turushimiz lazim, chünki Lider asasliq küchini Xelqidin alidu, öz Xelqining himayisige erishelmigen bir insanning Lider bolalishi mumkin emes, dimek, melum menidin alghanda rabiye xanimgha qilinghan her bir hörmetsizlik we itaetsizlik mahiyette xelqimizge qilinghan hörmetsizliktin ibaret, xalas !

Eger heqni sözleshke toghra kelse, bügün uyghur milliy herikitining ichki qismida Rabiye xanimgha qarshi küch yoq, chünki < qarshi > digen bu kelime tolimu eghir bir kelime, Rabiye xanimgha qarshi turiwatqanlar peqetla Xitay hakimiyiti we unung ghalchiliridin ibaret, bügün Uyghur milliy herikitide mohim rol oynawatqan siyasi paaliyetchilirimizning köpünchisi uzun sinaqlardin ötken, weten – millet dawasigha ixlasmen we pidakar insanlardin ibaret, emma etirap qilishimiz lazimki, rabiye xanim bilen bezi siyasi paaliyetchilirimiz otturisida melum derijide ziddiyet, ixtilap, qosaq köpügi, aghrinish, batnash we qismen hesetxorluq mewjut, bunung seweplirini töwendiki birqanche nuxtigha yighinchaqlash mumkin :

Birinchidin, < Eysa gurohi > din < Rabiye gurohi > gha ötüsh dewrini hezim qilalmasliq;

Yuqurida eytip ötkümümdek, bügün Xitay hakimiyiti tilgha eliwatqan < Rabiye gurohi > bolsa mahiyette rabiye xanim rehberlikidiki uyghur milliy herikitidin ibaret, < Eysa gurohi > özining tarixiy mejburiyitini ada qildi we özining dewrini muwapiqiyetlik tamamlidi.

Uyghur milliy herikiti bilen shughulliniwatqan siyasi paaliyetchilirimizning nöwettiki eng asasliq wezipisi, < Rabiye gurohi > ning etrapigha zich uyushush, Xitay mustemlikichilirige qarshi bu < guroh > ni yenimu zoraytish we kücheytishtin ibaret.
Biz rabiye xanimning milliy herikitimizdiki rehberlik ornini toluq mueyyenleshtürüshimiz, Rabiye xanimning özining rehberlik we teshkili kadrosini qurup chiqishi we zoraytishi üchün sharayit yaritip berishimiz lazim.
Rabiye xanimni milliy rehbirimiz dep etirap qilghan ikenmiz, unung özi muwapiq körgen we özi bilen pikirde, ishta we herikette toluq masliship bereleydighan bir kadroni qurup chiqish hoqoqi we salahiyiti bar, biz Rabiye xanimning bu salahiyitini choqum hezim qilishimiz lazim.

Ikkinchidin, Rabiye xanimning telipige maslishalmasliq:

Inchikilik bilen küzetkinimizde, bügün Rabiye xanim bilen bezi siyasi paaliyetchilirimiz we teshkilat mesulliri otturisidiki eng asasliq ixtilaplarning seweplirining biri bolsa Rabiye xanimning ulargha derijidin tashqiri yuquri telep qoyushi, ulardin her waqit hisap sorap turushidin ibaret.

Chünki Rabiye xanimning Liderlikidin burun Uyghur milliy herikitide teshkilat mesulliridin we siyasi paaliyetchilirimizdin hisap soraydighan, ularni daprosqa tartidighan bir rehber yoq idi, möhterem Erkin Alptekin ependim Xelqmizning pixsiykisini, mijez – xulqini taza bilip ketmigini üchün, unung üstige özi kibar bir Lobichi bolghini üchün, bashqilarni renjitip qoyushtin özini qachurghan, < alsila – baqsila > bilen weziyetni idare qilishqa tirishqan, < özini biler > digen tama bilen hemmisini öz ixtiyarigha qoyuwetken, hetta DUQ ning reisi bolghandin keyinmu < bashqilargha besim bolup qalmisun > digen endishe bilen DUQ ning Miyonhindiki merkizi orginigha aylap – aylap kelip baqmighan, bu seweptin xeli köp siyasi paaliyetchilirimiz kerilip, ezweylep. Hech bir mesuliyet tuyghusi hes qilmaydighan derijige berip yetken, yene bir qismi bolsa kün ötküzidighan parazitqa aylinip qalghan idi.

Erkin ependimning Lobiychilik taktikisi bizning Uyghurlargha kar qilmighini üchün, köp hallarda özini chetke elish we süküt qilish arqiliq ziddiyet we ixtilaplardin özini saqlap kelgen idi.

Eng addisi, 2004 – yili Erkin ependim Amerikigha barghanda Enwer Yüsüp Erkin ependimge özining < Sherqiy Türkistan Sürgünde hökümiti > ni qurush lahiyesi we pikrini otturigha qoyghan, Erkin ependim biwaste ret qilishning ornigha, deplomatik til bilen, < ajayip belen boptu, quriwersile > dep kinaye qilghan, Erkin ependimning bu deplomatik tildiki naraziliqini angqiralmighan Enwer Yüsüp, < Erkin aka meni qollidi > dep söyünüp derhalla < Sürgünde hökümet > ni qurup chiqqan idi.

Emma, Rabiye xanimning Liderlikidin keyin Uyghur milliy herikitide teshkilatlargha we siyasi paaliyetchilerge eghir telep qoyush we ulardin her küni hisap sorap turush dewri bashlandi, men shexsen özem Rabiye xanimning her küni qaq seherde ornidin turup, dunyaning herqaysi elliridiki teshkilat mesullirigha, siyasi paaliyetchilerge we jamaet erbaplirigha telifun qilip, ularning her künlük elip barghan paaliyetliri, Uyghur dawasining shu döwlettiki tereqqiyat yölünüshi, iqtisadi kirim – chiqim ehwali, siyasi paaliyetchilirimizning yürüsh – türüshi, olturup – qopushi, ishqa kelip – ketish waqti … digendek temilar heqqide melumat igellep turghanliqigha, mesuliyetsizlik qilghanlarni meyli kim bolushidin qetinezer, yüz – xatire qilmastin dekkisini berip kelgenlikige shahid boldum.

Rabiye xanimgha janabi allah küch – quwet ata qilghan iken, her küni peqetla 3 – 4 saet uxlighinini, pütün wujudi, zehni we waqtini Uyghur milliy herikiti üchün serip qilghanliqini, unung seherde yuqarqidek 3 – 4 saetlik paaliyitidin keyin, nashtimu qilmastin udul UAA ishxanisigha berip, Alim Seyitof, Ömer Qanat, Zubayre … qatarliq siyasi paaliyetchilirimiz bilen DUQ ning Amerikidiki kündülük paaliyetlirini orunlashturghanliqini, künde peqet bir waqla qattiq – quruq birnersilerni yep, her küni digüdek Amerika parlamentigha, Tashqi ishlar ministirlikige we Döwlet ishliri ministirlikige berip munasiwetlik kishilerge Uyghur dawasini anglitiwatqanliqini öz közüm bilen kördüm we ichimde apirin eyttim.

Xizmet körsetkenlerni mukapatlash we guna ötküzgenlerni jazalash sestimisini qurmay turup teshkili aparatlarni küchlendürüsh mumkin emes, demokratik mohitta Rabiye xanim bashchiliqidiki uyghur milliy herikitining jazalash wastisi peqetla melum shexisni siyasi, teshkili we ijtimayi jehette yetim qaldurush, Uyghur jamaiti ichidiki izzet – hörmitini yer bilen yeksan qilishtinla ibaret, beziler buni < sesitish > dewalghan, elwette Rabiye xanim rehberligidiki Uyghur milliy herikitining mesuliyetsiz, shexsiyetchi, teshkilsiz, xiyanetchi, pitne – pasatchi, zinaxor, imansiz, wijdansiz insanlarni sesitip yoqutush heqqi bar, nawada bunimu qilalmisaq uhalda Liderning we Uyghur milliy herikitining sür – heywisidin we chaqiriq küchidin söz echish esla mumkin emes.

Dimek, ilgiri hechkimge hisap bermey özi bilgen senemge desssep, Uyghur dawasini özining meniwiy jehettiki boshluqini toldurushning wastisi qiliwalghan siyasi aldamchilarning shirin chüshini Rabiye xanim büzüwetti, qilghan – etkenliridin hisap berish eghir kelgini üchün, burunqi hech kimge hisap bermeydighan rahet mohitini saqlap qelish meqsidide, Rabiye xanimdin qusur izdep, unung Liderliki heqqide süni talash – tartishlarni peyda qilip, Germaniye we bashqa ellerde mexsus < dert töküsh kechiliki > ötküzüp, bir obdan tenich – aman ötüwatqan Erkin Alptekin ependimnimu özlirining shexsi majrasigha sörep kirmekchi boldi, emma, Erkin ependim sezgür, mesuliyetchan we yiraqni körüdighan kishi bolghini üchün, özini qurbanliq qilip berishni rawa körmidi we altun medalni boynigha taqap, yigha – zare qilghuchilargha ikki eghiz quruq teselli berip qoyup yene tawkadin sekrep chiqiwaldi.

Shunche hadisilerdin keyin körüp turuptimizki, Rabiye xanim hech bir waqit ajizlap qalghini yoq, belki barghanliri jasaret we gheyret bilen küchüyüp beriwatidu, chünki Xelqining himayisige erishken we xelqidin küch alghan Liderni tewritish asas emes, ununggha shilting atqanliq, mahiyette öz Xelqighe put atqan bilen barawer, shunga meningche kim bolushidin qetinezer, her bir uyghur siyasi paaliyetchi özining Liderige hisap berishni bir milliy mejburiyet dep bilishi, hisap berishke adetlinishi, dert – shikayetliri bolsa chetelliklerge emes, belki özining Liderige qilishi lazim.

Üchünchidin, Özining qararini Liderge zorlap tengish we Liderni özining arqidin egiship mengishqa mejburlash:

Merhum Liderimiz Eysa Yüsüp Alptekin ependim wapat bolghan 1995 – yilidin, taki hazirqi Liderimiz Rabiye xanim Amerikigha hijret qilip chiqqan 2005 – yilighiche bolghan mezgilgiche Uyghur milliy herikiti asasi jehettin Lidersiz qaldi, bu jeryanda, Sherqiy Türkistan we uyghurlarning teqdirige we milliy herikitimizge munasiwetlik pütün chong – kichik qararlar milliy herikitimizning tezginini bir mehel qolida tutup turghan siyasi paaliyetchilirimiz teripidin elinip kelgen idi, allah ulardin razi bolsun, bu siyasi paaliyetchilirimiz xuddi dehqanlarning qagha – quzghunlarni ürkütüsh üchün etiz boyigha qadap qoyghan qaranchuqtek, bir mezgil Xitay hakimiyitini ürkütüsh rolini oynap keldi we milliy amanitimiz bolghan ay – yultuzluk kök bayriqimizni oghrigha bermey aman – isen saqlap keldi, epsuski, bu mezgil uzun dawam qilghini üchün, ularda özlirining qararini bashqilargha zorlap tengish xahishi shekillendi, hetta rabiye xanimning Liderlikidin keyin, beziler Rabiye xanimni qarar alghuchi emes, belki qarar ijra qilghuchi we bashqilarning qararrini elan qilghuchi qorchaqqa aylandurup qoyushqa tirishti, emiliyette hemmige ayan bolghinidek, musteqil qarar elish we ijra qilish bolsa Liderlerning eng asasliq alahidiliki, bashqilarning alghan qararini ijra qilghuchi bir insan esla Lider bolalmaydu, Lider her zaman Xelqini bashlap eng aldinqi septe mangiduki, hergizmu Xelqining keynidin müdürülüp – soqulup mangmaydu, Liderning qararigha hörmet qilish we uni janpidaliq bilen ijra qilish bolsa Liderning qol astidiki siyasi paaliyetchilerning bash tartip bolmaydighan mejburiyiti, musteqil qarar elish iqtidarigha ige bir Liderimizni, < teshkilsizlik qildi > yaki < shexsiyetchilik qildi > dep eyipleshke heqqimiz yoq, Xelqimiz Liderimizni tallighan iken, bizmu elwette Xelqimizning iradisige cheksiz hörmet bildürishimiz lazim.

Buyerde shuni tekitlep ötmekchimenki, Uyghur siyasi paaliyetchilirining özini Liderlikke hazirlash we kelgüsi Lider namzatliri heqqide hazirdin etibaren izdinish elip berish heqqi bar, emma, buxil izdinish hergizmu mewjut Liderimizning izzet – hörmitige we Liderlik salahiyitige dexil – terüz yetküzmesliki lazim.

Xuddi yuqurida eytip ötkünümdek, Liderlik bolsa belgilik bir pidakarliqning tebiy mehsuli, Liderlikni gurohwazliq bilen, süni shekilde ixtilap we ziddiyet peyda qilish bilen, etrapqa köpirek heqem – saye toplash bilen qolgha keltürgili bolmaydu, Liderlikni könglige pükküchi insan özi turiwatqan döwlet yaki sheherdiki Uyghurlar arisida tötning biri bolushni emes, belki pütkül Xelqimizning beshi bolushni könglige püküshi lazim.

Hazir qaraydighan bolsaq, xuddi dengizda boghulush aldida turghan kishi aldigha bir tal temech uchrisimu esilip baqqinidek, Xelqimiz igliri xeli ümit baghlighan bezi siyasi paaliyetchilirimiz pütün küchi bilen etrapigha chöpqet toplash bilen aware, toplighan chöpqetliri toghrimu, oghrimu perwayi pelek, hetta mubarek Ramazan eyidiki iptar sorunlirinimu özining küchini we heywisini körsütidighan meydangha aylanduriwaldi, eghizidin < birlisheyli > digen söz chüshmeydu, emma Xitaygha qarshi birlishishmu yaki Liderge qarshi birlishishmu ? … bunisi mejhul …

Elwettiki, Lidermu bir insan, insan bolghan iken elwette xataliq, kemchilik we nuxsanlardin xali bolalmaydu, hazir bir – birimizdin qusur izdeydighan peyt emes, belki bir – birimizning alahidiliki we artuqchiliqlirini birleshtüridighan, Liderimizning talan we iqtidaridin toluq we ünümlük paydilinidighan peyt !

( dawami bar )
Uyghur milliy herikiti musteqilliqqe teyyar turushi lazim ( 3 )
M.Sayrami

3.Musteqilliqqe teshkili jehettin hazir turushning shertliri

Uyghur milliy herikitini musteqilliqqe hazirlashning aldinqi shertliri – özimizni idiye jehettin, teshkili jehettin, istiratigiye we pilan – purogramma jehettin, shundaqla heriket jehettin hazirlashtin ibaret !
Bu aldinqi shertlerni muqimlashturghanda, muntizimlashturghanda we bir – birige zich maslashturghandila andin kelgüsi nishanimiz hisaplanghan Milliy musteqilliqimizge erisheleymiz !

1) Herqaysi teshkilatlirimizning wekillik salahiyitini eniq bekitish we muqimlashturush lazim

Musteqilliqqe teshkili jehettin hazir turush üchün, hemmidin awal muhajirette küresh elip beriwatqan herqaysi teshkilatlirimizning wekillik salahiyitini konkirit muqimlashturushimiz lazim !

Chünki hazir cheteldiki texminen 30 din artuq Döwlette wetinimiz Sherqiy türkistan we Xelqimiz uyghurlarning namida qurulup paaliyet elip beriwatqan 50 tin artuq chong – kichik teshkilatimiz bar. Bularning ichide, omomiy xelqimizge wekillik qilish salahiyiti we hoqoqi bolghan Merkizi teshkilatlar, özliri paaliyet elip beriwatqan shu döwletlerdiki yaki sheherlerdiki Sherqiy türkistanliqlargha wekillik qiliwatqan teshkilatlar bar, uruq – tuqqanlirigha wekillik qiliwatqan aile teshkilatlirimu bar.

Eslide pirinsip boyiche, Sherqiy türkistan we Uyghur xelqi namidin BDT ning herqaysi organliri bilen, Xelqaraliq kishilik hoqoq teshkilatliri bilen, herqaysi Döwletler, Hökümetler, Parlamentlar, Demokratik Xitay teshkilatliri, Tibetlikler, ichki Monggholistanliqlar ... bilen, omommen, men tilgha elip ötken yuquri derijidiki pütün alaqilar, diyaloglar, hemkarliqlar, ular bilen tüzülidighan herqandaq shekildiki chong – kichik toxtammane we kelishimnamilerning hemmisi peqetla Xelqimiz we Xelqara jamaetchilik teripidin < Uyghurlarning heqiyqi wekillik orgini > dep qaralghan we etirap qilinghan, shundaqla hemme etirap qilghan Milliy rehbirimizning biwaste nazariti we yetekchilikide paaliyet elip beriwatqan Merkizi teshkilat teripidin elip berilishi, shundaqla Xelqaraliq türlük Fonda jemiyetliri, Diniy we ammiwiy teshkilatlar bilen qilinidighan herqandaq chong – kichik iqtisadi alaqilarning hemmisimu yene shu merkizi teshkilat teripidin elip berilishi lazim.

Chünki, waqti – saiti yetip kelgende, meyli Xelqimizge bolsun, yaki chetellik dostlirimizgha bolsun, nawada hisap berishke toghra kelse yenila wekillik salahiyitige ige Merkizi teshkilat hisap beridu, hisap soraydighanlar we mesuliyetni sürüshtüridighanlarmu kelgüsi mewjutluqi namelum bolghan parche – purat teshkilatlirimizni emes, belki uzun yilliq tarixiy asasqa we izchilliqqa ige bolghan merkizi teshkilatni izdeydu.

2) Dunya Uyghur Qurultiyining wekillik salahiyitini toluq muqimlashturushimiz lazim

Elwettiki, bir merkizi teshkilatning wekillik salahiyitige ige bolishining aldinqi shertliri bolsa, Xelqaraning etirap qilishi we qobul qilishidin sirt, yene Xelqimiz teripidin etirap qilinghan Lider we milliy rehberning qobul qilishi we biwaste yetekchilikige ige bolushi lazim.

Undaqta, bügünki mewjut weziyette qaysi teshkilat heqiyqi wekillik salahiyitige ige merkizi teshkilat hisaplinidu ?

Hech shübhisizki, bügün muhajirette we Dunya siyasi sehniliride wetinimiz Sherqiy türkistangha, Xelqimizge we ichki – tashqi milliy küreshlirimizge wekillik qiliwatqan eng zor we eng asasliq merkizi teshkilat bolsa Milliy rehbirimiz rabiye xanimning biwaste yetekchilikidiki Dunya Uyghur Qurultiyidin ibaret.

Yeni, DUQ, Sherqiy türkistan musteqilliq herikitining cheteldiki eng zor we eng nopozluq siyasi bazisidin ibaret.
Mesilen, her qetim Sherqiy türkistanda birer hadise yüzbergende, Xitay hakimiyitining pütün gunani Liderimiz rabiye xanimgha we DUQ gha artishi we asasliq hujum nishanini ulargha qaritishining, shundaqla chetel metbuatliriningmu udul kelip Rabiye xanimning we DUQ ning ishikini qeqishining asasliq sewebimu, del DUQ ning wekillik salahiyitige ige merkizi teshkilat bolghanliqidindur. Bu riyalliqni hechkim inkar qilalmaydu !

Unung üstige bügün chetellerde paaliyet elip beriwatqan teshkilatlirimizning we siyasi paaliyetchilirimizning mutleq köp qismi Liderimiz rabiye xanimning biwaste nazariti we DUQ ning terkibi astida turmaqta. DUQ terkibige biwaste kirmigen teshkilatlar we siyasi paaliyetchilermu Rabiye xanimning Liderlik ornini we DUQ ning wekillik salahiyitini ashkare inkar qilghini yoq.

Elwettiki, ismi bar, jismi yoq bir – ikki teshkilatning we milliy herikitimizning yetekchi idiyesidin we riyalliqtin chetnep ketken ikki tok – tok atalmish < siyasi paaliyetchi > ning biljirlashliri we töhmetliri Liderimizning we DUQ ning wekillik salahiyitige tirnaqchilikmu selbi tesir körsütülmeydu, ularning ömri we dewri ene shundaq bicharichilik we chakiniliq ichide ötüp tügeydu, xalas !

3) Weten ichide küresh qiliwatqan teshkilatlirimizning chetellerde siyasi baza qurushining hech bir zörüriyiti yoq

Hemmimizge melum bolghinidek, Liderimiz rabiye xanim rehberligidiki Dunya Uyghur Qurultiyi peqet chetellerde elip beriliwatqan milliy herikitimizge yetekchilik qilipla qalmastin, belki weten ichide Xitayning zulmi we mustemlikichilikige qarshi türlük shekillerde elip beriliwatqan küreshlergimu waqtida ige chiqip, Xelqaraliq siyasi sehnilerde buxil küreshlerni siyasi jehettin aqlash, unung xarektiri we mahiyitini Dunya jamaetchilikige toghra we layiqida anglitish wezipisini muwapiqiyetlik halda orunlap kelmekte.

Dimek, mahiyet jehettin alghanda, DUQ weten ichidiki pütün qarshiliq körsütüsh küchlirimizningmu cheteldiki siyasi bazisi hisaplinidu. Shunga, meningche weten ichide küresh elip beriwatqan we asasi nishanini weten ichige qaratqan yoshurun teshkilat we partiyelirimizning chetellerde siyasi baza yaki siyasi qanatlirini qurup chiqishining hech bir hajiti yoq.

Chünki, Milliy rehbirimiz Rabiye xanimni merkez qilghan Uyghur milliy herikiti, jümlidin DUQ bügün Xelqarada sel qarighili bolmaydighan xeli küchlük Lobi munasiwetlirige ige bolup, Sherqiy türkistanda Ürümqi qirghinchiliqigha oxshash zor bir siyasi hadise yüzbergende, özining mewjut Lobi munasiwetlirini derhal seperwerlikke keltürüp, Dunya miqyasida küchlük jamaet pikri peyda qilish we Xitay hakimiyitining türlük siyasi töhmetliri we qarilashlirigha ünümlük zerbe berish iqtidarigha ige.
Elwettiki, buxil iqtidar we Lobi munasiwetliri uzun yilliq japaliq izdinish, tirishish, siyasi we iqtisadi jehetlerde eghir bedellerni tölesh arqiliq qolgha keltürülgen.

Weten ichidiki teshkilatlirimizning chetellerde siyasi baza qurushtiki asasliq meqsidimu, Xitaygha qarshi elip barghan paaliyetlirini Dunya jamaetchilikige layiqida anglitish we bu arqiliq Xitay hakimiyitining atalmish < teroristlar > yaki < terorist teshkilatlar > digendek siyasi töhmetlirige reddiye qayturush, shundaqla Sherqiy türkistan xelqining arzu – istek we milliy telepliridin Dunya jamaetchilikini toluq xewerdar qilishtin ibaret. Bu wezipini hazir Rabiye xanim rehberligidiki DUQ nahayiti muwapiqiyetlik orunlap keliwatidu we bu jehette xeli mukemmel tejirbige ige.

Dimek, aldimizda hemmimizge wekillik qiliwatqan teyyar we küchlük siyasi baza turghan iken, yene artuqche küchimizni chechishimizning hech bir hajiti yoq, buxil urunushning Xelqimizge paydisidin ziyini köp !

Bundaq diyishimdiki sewep, keyinki yillardin buyan weten ichide küresh qiliwatqan yaki asasliq nishanini weten ichige qaratqan, shundaqla Xitay hakimiyitining izchil türde < teroristik teshkilat > dep eyiplishige uchrawatqan melum bir teshkilatimiz bezi ellerde özining siyasi bazisi yaki siyasi qanitini qurup chiqishqa tirishti, elwette belgilik ilgirleshmu hasil qildi.

Epsuski, bu teshkilat teripidin qurup chiqilghan siyasi baza, uzun yillardin buyan chetellerde paaliyet elip beriwatqan merkizi teshkilat we shu ellerdde qurulghan teshkilatlar bilen bezi ixtilap, ziddiyet we toqunushlardin xali bolalmidi. Eger buxil weziyet uzun dawam qilsa, chetellerde elip beriliwatqan milliy herikitimizning ichki qismidimu xuddi pelestindiki Hamas bilen El – Fetih otturisidiki toqunushqa oxshash bir paydisiz weziyet we qutuplishish otturigha chiqishi mumkin !
emiliyettimu hazir bunung roshen alametliri mewjut, buxil yüzlünüsh, chetellerde paaliyet elip beriwatqan teshkilat we siyasi paaliyetchilirimiz arisida jiddi endishe peyda qilmaqta !

Shunung üchünmu Milliy rehbirimiz rabiye xanim, muhajirettiki pütün teshkilatlar we siyasi paaliyetchiler otturisidiki özara hemkarliqni yenimu kücheytish, wetinimiz we xelqimizning teqdirige munasiwetlik zor mesililerde ortaq qarar elish we ortaq pilan – purogramma tüzüp chiqish sestimisini qurup chiqish meqsidide Amerikidiki < Sherqiy türkistan uyghur ali kengishi > yighinini chaqirghan idi, epsuski, weten ichide belgilik wekillik salahiyitige ige bolghan heliqi teshkilatning siyasi qanitidikiler türlük bahane – sewepler bilen yighingha wekil iwetmidi, belkim ularningmu oylighini bardu, emma ularmu Xelqimizge kelgüside milliy herikitimizning ichki qismida Hamas – El – Fetih toqunushidek bir ixtilapning kelip chiqmaydighanliqi heqqide hazirdin bashlap ishench we ümit berishi lazim, nawada bu nuxta mejhul ketiwerse, u chaghda Liderimizning we merkizi teshkilatimizningmu ulargha qarita hazirdin etibaren aldini elish we cheklesh tedbirlirini qollunush heqqi bar !

Meningche, weten ichide paaliyet elip beriwatqan teshkilatlirimiz weten sirtida özining teshkili we paaliyet dairisini kengeytiwetmesliki, özlirining Xelqara jamaetchilikke uxturmaqchi bolghan siyasi meqsetlirini Milliy rehbirimiz Rabiye xanim we unung riyasetchilikidiki DUQ arqiliq tuyghuzushi, ular bilen her waqit qoyuq diyalog ichide bolup turushi lazim, buxil sestima, hem shu teshkilat üchün, hem milliy herikitimiz üchün, shundaqla hem Xelqimizning tüp menpeetliri üchün paydiliq !
Bu mesile nahayiti nazuk we sezgür mesile bolghini üchün, bu heqte köp toxtalmaymen.

( dawami bar )

izahat : men yuqurida otturigha qoyghan, < Musteqilliqqe teshkili jehettin hazir turushning shertliri > digen temidiki 3 – piragiraf biraz keng dairini öz ichige alghini üchün, tordashlirimizning waqtini közde tutup, bu piragirafni kki qisimgha bölüp otturigha qoyushni muwapiq kördüm, bu piragirafning dawami töwendiki mawzulardin terkip tapqan :

4) Yerlik teshkilatlirimizning mejburiyetliri heqqide

5) Kimler < Uyghurlarning wekili > bolushqa munasip ?

6) Kimler < jamaet erbabi > bolushqa layiq ?

7) Kimlerning teshkilat qurush salahiyiti bar ?

8) Lider, Merkizi teshkilat, Yerlik teshkilat, Siyasi paaliyetchi we ayile teshkilatliri otturisidiki munasiwetlerni toghra birterep qilish we bir – biridin hisap sorash sestimisini turghuzup chiqish