Exlaq éngi oyghanmighan milletning hoquq éngimu oyghanmaydu '



Uyghur tor betliride mundaq soallar daim uchrap turidu: " Uyghurlar türkümlep türmige tashliniwatidu . Uyghurlar arisida Aydiz we zeherlik chékimlik ewj élip, Uyghurlar öz tarixidiki eng pajielik künlerni béshidin kechürüwatidu......."
Türmige türmige kirish, namratliq, yanchuqchiliq, zeherlik chékimlikke öginish, Aydiz késili yamrash......ézilish Uyghurning patént hoquqimidi? yaki teqdir Uyghurning péshanisige pütüp ketkenmidi?


Kim shundaq soal qoydi? soal qoyghan kishilerni sen kim iding désengchu? soal qoyup yene kim shundaq ehwalda qoyghan soalning mezmunini oylandi? yene kim qoyghan soalgha chongqur oylash arqiliq jawab tapalidi? yuqiriqi mesile we hadisiler bir milletning exlaq éngigha we bir milletning hoquq éngigha baghliq mesililer we hadisiler idi. Exlaq éngi oyghanmighan milletning hoquq éngimu oyghanmaydu dégen bir gepni anglighan idim.

Melum tor bétide köngülning iztirapliri töwendiki jümliler bilen bashlandi: "men bezide millitimizning yaxshi millet ikenlikidin gumanlinip qalimen, daim oylaymen؛ néme üchün bizde haraqkesh, buzuq, epyunkesh, tilemchi, namrat, muhebbetsiz, sadaqetsiz, gheywetxor, héssiyatchan, nadan, hurun, hesetxor... Kishiler köp. Anisini xorlighan héliqi dewzexi bala bilen balisini xorlighan bügünki bu ana zadi némini chüshendüridu?" soal shundaq qoyuldi.

Melum tor bétide yéqinda "exlet sanduqidiki bichare bowaq we Uyghur jem'iyiti" serlewhilik maqalide xewerning mezmuni mundaq jari qilduruldi: döng köwrükte emdila tughulghan bir bowaq xelqning közichila exlet sanduqigha tashliwétildi. Téxi tünügünla köz aldimda yüz bergen bu ishlarni her qanche oylimay désemmu kallamgha kiriwaldi....

Hoy, qaranglar! baya midirlighan idi awu bala... Hazir jim - Jimla turidu... Tiniqtin qalghanmidu... Bowaq meschitke kiripla tolimu apaq tawutlinip chiqti. Namizi chüshürüldi, uzundin - Uzaq dua qilishti... Arida köz yéshi qilghan erlermu boldi... Küp - kündüzde bolghan bu ishni öz közüm bilen körgechkimikin tolimu könglüm biaram boldi....

Uyghur millitidiki bu özgirishler mini her daim xiyalgha salmaqta... Pikirlirim taqa - Tuqqa. Mushu aptorning shunchilik échinish ichide shunchilik oyghinishi milletning béshidiki qismetlerni özgertishning bashlinishi bolup qélishi mumkin. Bu peqet éhtimalliq.

50 ‏ - Yillarda shair mirzahit kérimi"sanduq ichidiki bowaq" mawzuluq dastani arqiliq Uyghur rohiyitining büshugide boghup tashlanghanliqini bediiy wastilar arqiliq qeyt qilghan we zamangha lenet oqighan idi. Bügün uyghur buwaqliri, hetta uyghur ademler, uyghur ademlerning istekliri, hayatliq, yashash muddialiri yuqiriqi bowaqqa oxshash exlet sanduqigha tashlandi.
Esli bu xil qismet bashqilar teripidin bolghan bolsa uni chushunishke bolatti , emma uyghur,uyghurning qoli bilen bughüp öltürüldi. Uyghur, uyghurning qelimi arqiliq chéqishturuldi. Uyghur, uyghurning qoli arqiliq tutup bérildi. Uyghurning chéqip qoyushi arqiliq uyghur iétiwétildi. Uyghurning chéqip qoyushi arqiliq uyghur türmige tashlandi. Uyghurning tutup bérishi arqiliq, uyghur qizliri ichkiri olkilerge yötkep kétildi.

Uyghurning tili arqiliq, uyghur chiqimgha, gheywet‏ - Shikayetke, til ‏ - Haqaretke duchar boldi. Uyghurning ish qilghanliri tor betliride qelem arqiliq haqaretlendi. Uyghurum digenler hesetxorlarning qelimi arqiliq töhmetlerge duchar boldi. Uyghur - Uyghurdin qachti, uyghurni - Uyghur bir - birige düshmen dep qaridi.

Bu hadisilerning sewebliri néme? oyla, insan tünügün sen kim iding, bügün kim bolup qalding?!

Uyghur tor betidin elindi.