+ Reply to Thread
Results 1 to 7 of 7

Thread: Bilip qiling: Yuqumluq zukam

  1. #1

    Default Bilip qiling: Yuqumluq zukam

    Hemmimizge melum bolghanidek yiqinda Meksikidin bashlanghan Chochqa yuqumluq zukami ademler arisida tarqap, 27-aprilghan qeder Meksikida 1500 din artuq ademning yuqumlunishini, 100 din artuq ademning olishini kelturup chiqarghan. Amrikida bir nechche shitatta bir nechche on kishining bu virus bilen yuqumlanghanlighi melum bolup, kishiler arisida bezi endishilerni peyda qilmaqta. Men shu munasiwet bilen yuqumluq zukam toghursidiki bezi uchurlarni kopchilikke sundum.

    Yuqumluq Zukam

    Memet Emin

    Yuqumluq Zukam bolsa yuqumluq zukam virusi (Orthomyxoviridae) kelturup chiqarghan yuqumluq kisel bolup, asasliqi qushlar bilen sut emguchiler arisida tarqaydu. Yuqumluq zukam virusi (Orthomyxoviridae) bolsa RNA virusi bolup, A tipliq, B tipliq we C tipliq yuqumluq zukam virusidin ibaret 3 xil virusni oz ichige alidu. Ularning ichide A tipliq yuqumluq zukam eng kop uchiraydighan bolup, uni kelturup chiqarghan A tipliq yuqumluq zukam virusi terkiwidiki antigenge asasen her xil oxshimighan kichik tarmaqlargha bolinidu.

    A tipliq yuqumluq zukam virusi terkiwidiki H anitigen (hemagglutinin antigen) ning 16 xil oxshimighan shekli bolup, ulargha H1 – H16 digen nam birilgen. A tipliq yuqumluq zukam virusi terkiwidiki N anitigen (neuraminidase antigen) ning 9 xil oxshimighan shekli bolup, ulargha N1 – N9 digen nam birilgen. Bu xil virustiki bu H antigen bilen N antigen her xil shekilde ipadilinish arqiliq, bu xil virusning oxshimighan sheklini peyda qilidu. Mundaqche eyitqanda H1 antigeni N1 din N9 ghiche bolghan her bir xil antigin bilen birliship 9 xil virusni shekullendurishi, H1 din H16 ghiche bolghan 16 xil antigen N1 din N9 ghiche bolghan 9 xil antigen bilen birliship jemi 144 xil virusni shekillendurishi mumkin.

    Hazirgha qeder bir az kop dahirde tarqalghan we kishilerge tonush bolghan A tipliq yuqumluq zukamlar towendikilerdin ibaret.

    H1N1 virusi asasliqi ademler arisdia tarqaydighan bolup, 1918-yili tunji qitim Ispaniyedin tarqilip, axirda putun dunyada 100 miliyungha yiqin ademning olushini kelturup chiqarghan. Hazir chochqa we ademler arisida qismen dahirde tarqalmaqta.
    H2N2 virus asasliqi qush we ademler arisida tarqaydighan bolup, 1956-yili tunji qitim Jonggodin tarqilip, Axirda putun dunyada 1 miliyundin 4 miliyun ademning olushini kelturup chiqarghan. Amirkining ozidila 69800 adem mushu xildiki yuqumluq zukam tupeylidin olup ketken.
    H3N2 virusi asasliqi ademler, qushlar we chochqa arisida tarqilidighan bolup, tunji qitim 1968-yili Hongkongdin bashlinip, axirda putun dunyagha tarqilip, teximinen 1 miliyun ademning olushini kelturup chiqarghan. Hongkongning ozidila 500000 adem, Amirkida bolsa 33800 adem bu yuqumluq zukam bilen olup ketken.
    H5N1 virusi asasliqi qush we ademler arisida tarqaydighan bolup, 2003-yildin bashlap Jonggo we Vitnamdin bashlinip, putun dunya miqyasida tarqalghan. Putun dunya miqyasida nurghunlighan qushlarning we texmiene 300ge yiqin ademning olushini kelturup chiqarghan.
    H7N7 virusi 2003-yili Gollandiyede tarqiliq 89 ademning olushini kelturup chiqarghan.
    H1N2 virusi yiqindin biri ademler we choqqa arisida qismen dahirde tarqiliwatwaqta.
    H9N2 virusi 1999-yili 2003-yili Jonggo bilen Hongkongda qismen dahirde tarqalghan.
    H7N2 virusi 2002-yili Virginiyada 2003-yili New Yorkta qismen tarqalghan.

    A tipliq yuqumluq zukamgha tarqalghan obiktigha asasen yene towendikidek namlar birilgen.

    Qush zukimi (Bird flu): asasliqi H5N1 virusi bolup, undin bashqa H5N5, H7N3, H7N7 we H9N2 qatarliq viruslar kelturup chiqarghan zukamni korsitidu
    Insanlar zukim (Human flu): yuqarqi ademler arisida tarqalghan barliq viruslarni kelturup chiqarghan zukamni korsitidu.
    Chichqa zikimi (Swine flu ): asasliqi H1N1, H3N2, we H1N2 din ibaret 3 xil virus kelturup chiqarghan zukamni korsitidu.
    At zukimi (Horse flu): asasliqi H7N7 we H3N8 din ibaret 2 xil virus kelturup chiqarghan zukamni korsitidu.
    Ishit zukimi (Dog flu): asasliqi H3N8 virusi kelturup chiqarghan zukamni korsitidu.

  2. #2
    Unregistered Guest

    Default

    Hormetlik Memet Emin ependim sizge kop rehmet , yuqumluq zukam toghursida bizge kop sawat beripsiz , bolsa bizge yene bu yuqumluq zukamdin qandak qoghdinish , nimilerge diqqet qilish toghurluq azraq sawat berishingizni umut qilimiz .

  3. #3
    Unregistered Guest

    Talking aman!!!

    Tungguz Goshidin uzaq turung!!!kesel Mexica we usa din tarqilwatidu.

  4. #4

    Default

    Kishiler yuqumluq zukamdin nime uchun shunche endishe qilidu?

    Her qitim yuqumluq zukam tarqighanda, meyli u dunyaning qaysi yiridin tarqalghan bolsun, meyli u qandaq xildiki yuqumluq zukam bolsun, nurghun dowletler buninggha alahide ehmiyet biridu we kishiler alahide endishige chuchushidu. Biraq normalda dunyaning her qaysi jaylirida, her kuni digudek nurghun kishiler her xil kisellerge giriptar bolup olup kitidu. Buningdin kishiler alahide alaqzade bolup ketmeydu. Undaqta nime uchun yuqumluq zukam sewibidin 100 nechche adem olup ketkenge putun dunya shunche endishige chushidu? Buning asasliqi sewibi towendikiche.

    (1) Yuqumluq zukamni kelturup chiqarghan herqandaq virusqa nisebeten, hazirgha qeder unumluk dawa yoq. Hazirgha qeder yuqumluq zukamgha nisebeten eng unumluk usul vaksina udurush. Eger bu kiselge giriptar bolushtin ilgiri vaksina udurmighanda, bu virus bilen uchurashqan her qandaq ademning bu kiselge giriptar bolush ihtimalliqi bar.
    (2) Bu kiselni peyda qilghan yuqumluq zukam virusi uzluksiz halda oz alahidilikini ozgertish alahidilikige ige. Yeni bu virus oz terkiwidiki antigenni orgertish arqiliq oxshimighan turdiki virusqa aylinishi, shuning bilen burun bar bolghan vaksina kar qilmasliqi mumkin.
    (3) Adette nurghun yuqumluq kiseller adettiki normal uchurshushlar arqiliq yuqmaydu. Mesilen hemmeylenge melum bolghan AIDS kisili gerche qoqunushluq yuqumluq kisel bolsimu, biraq u xalighan ademge yuqum qalmaydu. Biraq yuqumluq zukam bolsa adettiki uchurshush arqiliq her qandaq ademge yuqushi mumkin. Mundaqche eyitqanda yuqumluq zukam bashqa herqandaq yuqumluq kisellerge nisbeten alahide tiz we keng kolemde tarqilish alahidilikige ige.
    (4) Hazir herqaysi dowletler arisidiki alaqe we sayahet ishliri alahide tereqqi qilghanlighi sewibidin, bu kiselning qisqa waqit ichide putun dunya miqyasida tarqilip, nurghun ademning jinigha zamin bolush ihtimalliqi chong.
    (5) Eger kishiler bu kiselge giriptar bolghanda, hazirgha qeder alahide unumluk dawalash bolmighanlighi uchun, birdin bir umut shu ademning bedinidiki kiselge taqabil turush kuchi bilen doxturlarning ilip baridighan yardemche dawalash usuli yene bezi virusqa qarshi dorilarni ishlitish bilen bedenning immiyunut kuchini ashurushqa yardem biridighan bezi dorlarni ishlitishtin ibaret. Bu virusning eng ahirda bedendin tel tokus tazlinip chiqishi, we salametlikining putunley eslige kilishi peqetla bedenning immiyunut kuchige baghliq.

    Undaqta bu kiseldin saqlinish uchun nimilerge diqet qilish kirek.

    (1) Bu kiseldin saqlinishtiki eng unumluk usul vaksina udurush. Biraq yuqurda dep otkendek yuqumluq zukam virusi oz terkiwidiki antigenni ozgertish alahidilikige ige bolghuni uchun, aldin urulghan vaksina bu virusqa mas kelmeydighan ehwallar sadir bolushi mumkin. Yene mundaqche eyitqanda aldin udurghan vaksinimu bu kiseldin saqlinishqa 100% kapalet qilalmaydu.
    (2) Bu kisel kopunche ehwalda nepes yoli arqiliq tarqighanlighi uchun, diqqet qilish arqiliq bu kiseldin putunley saqlinish qiyin. Shundaqtimu tazliqqa diqet qilish, dawamliq qol yuyushqa adetlinish, kisel tarqawatqan rayungha barmasliq, bu kiselge giriptar bolghanlardin yiraq turush arqiliq bu kiselge giriptar bolush ihtimalliqini melum jehette towenlitish mumkin.
    (3) Beden chiniqturush, bolupmu bedenning immiyunut kuchi ashurush meyli bu kiseldin saqlinishta bolsun we yaki bu kiseldin saqiyip eslige kilishte bolsun bekla muhim.

  5. #5
    Unregistered Guest

    Default

    Memet Emin



    Uyghurlarning eneniwi orpe aditide we dini itiqadida herqandaq zeherlik chikimlik qattiq cheklengen bolup, hetta tamak chikixmu mekrur dep iniq belgilengen. Eneniwi qahidimizdiki chonglar yaki ata anilar aldida tamaka chekmeslikning ozi, hemme ademning tamak chikixni bir hil yaman illet dep charighanliqining ipadisidur. Biraq xuni itirap qilmay bolmayduki, dinimizda we orpe aditimizda tamak we zeherlik chikimlikler meyli qandaq cheklengen boluxtin qetti nezer, nexe, tamak we nasiwal chikix, bir qisim kixilirimiz arisida uzun tarihqa ige.

    Komunist hokumiti hakimiyet bixigha chiqqandin kiyin, epiyun we nexe qatarliq zeherlik chikimlikning tarihta ilip kelgen ziyinini kozde tutup, qattiq cheklex ilip barghan bolsimu, biraq Uyghur Rayunida “hokumetning az sanliq milletlerge bolghan ghemhorluq siyasiti” tupeylidin, Uyghurlar arisidiki nexe chikix ehwali cheklenmey kelgen. Epiyunning dorigerliktiki ihtiyajini qandurux uchun Uyghur Rayunida keng kolemde epiyun tirix ilip birilghan. Xundaqla nexe ixlexte muhim ham exiya hisaplanghan kendir, taki 90-yillarghiche Uyghur Rayunining kop jaylirida keng kolemde ochuq axkare tirilip kelgen. Bularning hemmisi melum jehette Uyghurlarning nexe chikixige we nexe chikidighanlarning sanining kopiyixige turtke bolghan.


    Amerikidiki kop qimmetlik Uyghur ziyalimiz Dr; Mehmet Emin ependi. essalamualeykum.salamdin keyin men ozlirning yeziwatan maqalelirini toluq oquwatqanlighimni we oz maqaleliridin men silining peqet chet-ellerdiki bir ilmi ziyalila bolup qalmay milletchi we dawager bir ziyali ikenliklirige hem qin putenligimni bildirish bilen bille ozliridin bir ikki Tib ilmige ait soal sorimaqchimen,waqitliri yetse jawab yezip qoysila kop minnetdar bolimen. SILINI MEDHIYELEP YAZGHAN BU QISQA SOZUMNING ISPATI , OZLIRINING MEN YUQIRIDA CHAPLAP QOGHAN MAQALELIRINING BIR QISMIDA MEWJUDTUR.

    1-soalim,: Hitaylar PI ZANG deydighan Insan organi , Uyghurchidiki TAL digen nerse shumu emesmu,?

    Erepler bu organni bilishimche," TUHAL " deydu.Hitaylar achchighi yaman digenni " Pi Chi Hen Li Hai " deydu, bu Pi CHi shu Tal sozini bildiridighan Pi Chi mu ,? yaki bashqa soz bilen yezilamdu,?

    Eger shu " Pi Chi " diki Pi sozi Uyghurchidiki TAL bolsa,Turkler achchighim keldi digenni,:" Odum patladi " deydu,undaqta Turkler insan achchighining Hitaylardek, Taldin emes, Odtin kelidighanlighigha ishinidiken, siliche qaysi toghra,?

    2- soalim,: Hitaylar Yi Xian ,Yi Dao Su deydighan organ,bilishimche Insan wujudinng Insulin digen maddesini ishlep chiqiridighan organi, buni Erepler Ingilizchilep,;" BANKIRIYAS " deydu.dimekki Ereplerdimu bu organning Erepche ismi yoq iken.

    Bizler bilishimche Ashqazan asti bezi deymiz, shundaqmu,?

    Eger shundaq bolsa men hich bundaq yoghan bir bezsiman organni Haywanlarda yani qoylarda kormidim, yaki men bilidighan, biz Uyghurlar Opke-hisip quyghanda Menjang qilidighan, bizler Toqquztonluq deydighan organmu,? yaki bashqa organmu,?

    Men oyde Opke-hisip quyghanda daim Ashqazanni yuyiship berimen, bilishimche Ashqazanning astida qelin bir yeri bar ,yaki shu qelin yerimu,? chunki men jiq diqqet qilipmu bu ashqazan asti bezi deydighan organni hichmu-hich bilelmidim, egerde erinmey melumat berip qoysila ishinimenki mendin bashqimu jiq kishiler bu melumatqa muhtaj.

    Silini aware qilduq.

    IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

  6. #6

    Default

    Soigha suallargha jawabim towendikiche

    1-soalim,: Hitaylar PI ZANG deydighan Insan organi , Uyghurchidiki TAL digen nerse shumu emesmu?

    Erepler bu organni bilishimche," TUHAL " deydu. Hitaylar achchighi yaman digenni " Pi Chi Hen Li Hai " deydu, bu Pi CHi shu Tal sozini bildiridighan Pi Chi mu ,? yaki bashqa soz bilen yezilamdu,?

    Eger shu " Pi Chi " diki Pi sozi Uyghurchidiki TAL bolsa,Turkler achchighim keldi digenni,:" Odum patladi " deydu,undaqta Turkler insan achchighining Hitaylardek, Taldin emes, Odtin kelidighanlighigha ishinidiken, siliche qaysi toghra?

    Jawap: PI ZANG digen del biz digen tal. PIQI (achchighi) digendiki PI del shu taldiki PI, kiyinki QI yel yaki hawadiki QI.

    Achchigh bash mingidin kilidu. Yuqarqi ikkila qarash hata. Qedimqi zamanda kishiler adem bedinidiki herqaysi organning ihtidari we hizmet tehsimatini toluq chushenmigenligi uchun, shundaq hata yekunlerni chiqarghan.

    Mesilen Uyghurchida qorqmas ademni yureklik yaki jigerlik deydu, qorqunchani toha yurek yaki jigiri yoq deydu. Emiliyette qorqush we yaki qorqmasliqning yurek yaki jiger bilen munasiwiti yoq. Eger munasiwiti bar digende adem bir ishtin qoruqqanda yurek tiz soqidu. Bu herguz korqush qorqmasliqni yurek belguleydu digenlik emes.

    Hittaychida bolsa qoruqmasliqni DADAN yeni oti chong deydu. Ademning oti chong bolush, u bir kiselliktin direk biridu.

    2- soalim,: Hitaylar Yi Xian ,Yi Dao Su deydighan organ, bilishimche Insan wujudinng Insulin digen maddesini ishlep chiqiridighan organi, buni Erepler Ingilizchilep,;" BANKIRIYAS " deydu. dimekki Ereplerdimu bu organning Erepche ismi yoq iken.

    Bizler bilishimche Ashqazan asti bezi deymiz, shundaqmu,?

    Eger shundaq bolsa men hich bundaq yoghan bir bezsiman organni Haywanlarda yani qoylarda kormidim, yaki men bilidighan, biz Uyghurlar Opke-hisip quyghanda Menjang qilidighan, bizler Toqquztonluq deydighan organmu,? yaki bashqa organmu,?

    Men oyde Opke-hisip quyghanda daim Ashqazanni yuyiship berimen, bilishimche Ashqazanning astida qelin bir yeri bar ,yaki shu qelin yerimu,? chunki men jiq diqqet qilipmu bu ashqazan asti bezi deydighan organni hichmu-hich bilelmidim, egerde erinmey melumat berip qoysila ishinimenki mendin bashqimu jiq kishiler bu melumatqa muhtaj.

    Jawap: YIXIAN digen Uyghurchidiki Ash qazan asti bizi. Men ozem qoy soyap yaki opke hisip quyup baghimighan. Shunga qoyning ashqazan asti bizining qandaq bolidighanliqni anche bilip ketmeydikenmen. Towende ademning ashqan bizining ressimini qoshup qoydum. Uni Engilizchida pancreas deydu. Gall bladder digen biz digen ot, Hittaychidiki PIZANG bolidu. Stomach digini ashqazan. Duodenum digenni biz On ikki barmach uchey deymiz.

  7. #7

    Default

    Tuzutush

    Sorighan suallargha dimekchi idim, Soigha suallargha" bolup qaptu.

    Gall bladder digenni biz ot deymiz, Hittaychida DANNANG deydu. Uni men "Hittaychidiki PIZANG bolidu" dep hata yizip qoyuptimen.

+ Reply to Thread

Posting Permissions

  • You may post new threads
  • You may post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •