+ Reply to Thread
Results 1 to 3 of 3

Thread: Sherqiy turkistanning igisi kim ?

  1. #1
    Perhat Muhemmidi Guest

    Default Sherqiy turkistanning igisi kim ?

    www.rfa.org

    Sherqiy türkistanning igisi kim?

    Obzorchimiz perhat muhemmidi

    2008-09-19

    Béyjing olimpik yighini axirlashqandin buyan, kommunist xitay hakimiyiti, " milliy bölgünchilerge qarshi turush " shoari astida sherqiy türkistan rayonida keng kölemlik siyasi heriket qozghap kelmekte.

    Photo: RFA

    Ay yultuzluq kok bayraq.

    9 - Ayning 10 - Küni qorchaq reis nur bekri, ürümchide chaqirilghan " aptonom rayonluq kadirlar xizmet yighini " da bergen doklatida, uyghurlarning milliy herikitige we bu heriketke hésdashliq qilip kéliwatqan démokratik gherb ellirige qarshi ochuq - Ashkara halda jeng élan qilghan idi.

    Aptonom rayonluq partkomning sékritari wang léchuenmu 9 - Ayning 16 - Küni ürümchide chaqirilghan " milletler ittipaqliqi buyiche nemunichilarni teqdirlesh yighini " da bergen doklatida, qorchaq reis nur bekrining yuqiriqi jengnamisige medet we ilham bérish bilen birge, bu yil qishtin taki kéler yil yazghiche pütün sherqiy türkistan miqyasida atalmish " milliy bölgünchilikke qarshi turush qayta terbiyisi herikiti " ni qanat yayduridighanliqini jakarlidi.

    Démek bu, chikidin ashqan zulum we bésim tüpeylidin azade nepestinmu mehrum qiliwatqan uyghur xelqini aldimizda téximu zor balayi - Apetlerning kütüwatqanliqini ispatlap turmaqta.

    Külkilik yéri shuki, sherqiy türkistan rayonini dölet térrori qaplighan mushundaq bir peytte, aptonom rayonluq partikom teshwiqat bölümining biwaste bashqurushidiki " tyanshan xewer tori " da 9 - Ayning 15 - Küni nahayiti uzun bir bash maqale élan qilindi, " ortaq güllinip we algha bésip, güzel ailimizni birlikte berpa qilayli " dégen mawzudiki bu bash maqalide, xitayning " islahat we ishikni échiwétish siyasiti " yolgha qoyulghan 30 yildin buyan, bolupmu atalmish " milliy térritoriyilik aptonomiye qanuni " yolgha qoyulghandin buyan, bu rayondiki " az sanliq millet " lerning aptonomiyilik heq - Hoquqlirining qaysi derijide " kapalet " ke ige qilinghanliqi köpligen san - Sifirlar bilen otturigha qoyulghan idi.

    Bu bash maqalining héchbir yéride " uyghur " dégen kelime tilgha élinmighan, pütün statistikiliq melumatlar, atalmish " azsanliq millet " dégen bu müjimel uqumgha qaritilghan idi. Bula emes, bir qanche yildin buyan xitayning metbuatlirida " uyghur " dégen bu kelimini asasi jehettin uchritalmaymiz, hazir xitayning neziride uyghurning nami " uyghur " emes, belki " az sanliq millet " tin ibaret!

    Emeliyette bolsa bügün dunya siyasi sehniliride tilgha éliniwatqan sherqiy türkistan mesilisi bolsa, mahiyette uyghur millitining heq - Hoqoq mesilisidinla ibaret, xalas, chünki dunya jamaetchiliki, " sherqiy türkistan " dégen bu uqum bilen, " uyghur " dégen bu uqumni bir - Biridin ayrip qarighini yoq!

    Xitay hakimiyiti teripidin alahide ijad qilinghan, " milliy bölgünchi ", " sherqi türkistanchilar ", " 3 xil küchler " dégen bu uqumlarningmu mexsusla uyghurlargha qaritilghinini xitayning özimu inkar qilghini yoq.

    Xitay hakimiyiti hazir, " shinjangda 53 millet bar, bu rayonda burundin tartip 13 millet yashap kelgen " dégen sepsetini otturigha qoyup, bu zéminning heqiqiy igiliri hésablanghan uyghurlarnimu bu milletler qatarida " az sanliq millet " dep atap bir tayaqta heydep kelmekte.

    Emeliyette bolsa xitayning özining sanliq melumatliridimu uyghurlar öz tupriqida san jehette birinchi orunni igilep kelmekte. Mesilen, xitayning hazirqi statistikisida uyghurlarning nopusi 9 milyon 235 ming bolup, omumiy nopusning 44.45 Pirsentini teshkil qilidu, xitaylar bolsa 7 milyon 956 ming neper bolup, 39.58 Pirsentini teshkil qilidu, yerlik milletler ichide uyghurlardin qalsila qazaqlar bolup, ularning sani peqetla bir milyon 441 ming neper we omumiy nopusning peqetla 7.03 Pirsentini teshkil qilidu, qalghan milletlerning héchbirining omumiy nopusi bir milyongha yetmeydu.

    Eger biz xitay hakimiyiti teripidin, " qedimdin tartip shinjangda yashap kelgen " dep atalghan bu 13 millettin xitaylarnila chiqiriwetsek, uyghurlar yenila omumiy nopusning 80 pirsentige yéqinraqini teshkil qilidu.

    1955 - Yili 10 - Ayning 1 - Küni atalmish " shinjang uyghur aptonom rayoni " qurulghandimu uyghurlarning nopusi, sherqiy türkistanning xitaylarnimu öz ichige alghan omumiy nopusining 78 pirsentini teshkil qilatti.

    Ehwal shundaq iken, yene bügün xitay hakimiyitining " uyghur " dégen bu kelimidin özini qachurushining we uyghurgha " az sanliq millet " dep yéngi isim qoyuwélishining sewebi nime ?

    Méningche bu, xitay hakimiyitining uyghurlarning siyasi, iqtisadi we ijtimaiy ornini töwenlitish arqiliq, sherqiy türkistanni uning igisi hésablanghan uyghurlardin ayrish, shundaqla bu tupraqqa tajawuzchi, " méhman " yaki " musapir " bolup kelgen xitay, manju, tunggan, shiwe dégendek milletlerni sherqiy türkistanning igilik hoqoqigha shérik qilish taktikisidin bashqa nerse emes.

    " Tyanshan xewer tori " da élan qilinghan yuqiriqi bash maqale jemiy 5 paragrafqa bölüngen bolup, unungda, atalmish " 3 ayrilalmasliq siyasiti " ning yerlik xelqqe keltürgen " payda " liri, " milliy téritoriyilik aptonomiye qanuni " ning ijra qilinish ehwali, atalmish " az sanliq millet " lerning sherqiy türkistandiki partiye - Hökümet rehberlik qatlamlirida igelligen nisbiti, " aptonom rayonluq xelq qurultiyi daimiy komitéti " teripidin chiqirilghan yerlik qanunlarning sani, " islahat we ishikni échiwitish siyasiti " yolgha qoyulghan 30 yildin buyan bu rayonda " az sanliq millet " lerning heq - Hoqoqlirini qoghdash jehette qolgha keltürülgen atalmish " zor netije " ler sanliq melumatlar bilen tepsiliy bayan qilinghan.

  2. #2
    Perhat Muhemmidi Guest

    Default izahat

    Quote Originally Posted by Perhat Muhemmidi View Post
    www.rfa.org

    Sherqiy türkistanning igisi kim?

    Obzorchimiz perhat muhemmidi

    2008-09-19

    Béyjing olimpik yighini axirlashqandin buyan, kommunist xitay hakimiyiti, " milliy bölgünchilerge qarshi turush " shoari astida sherqiy türkistan rayonida keng kölemlik siyasi heriket qozghap kelmekte.

    Photo: RFA

    Ay yultuzluq kok bayraq.

    9 - Ayning 10 - Küni qorchaq reis nur bekri, ürümchide chaqirilghan " aptonom rayonluq kadirlar xizmet yighini " da bergen doklatida, uyghurlarning milliy herikitige we bu heriketke hésdashliq qilip kéliwatqan démokratik gherb ellirige qarshi ochuq - Ashkara halda jeng élan qilghan idi.

    Aptonom rayonluq partkomning sékritari wang léchuenmu 9 - Ayning 16 - Küni ürümchide chaqirilghan " milletler ittipaqliqi buyiche nemunichilarni teqdirlesh yighini " da bergen doklatida, qorchaq reis nur bekrining yuqiriqi jengnamisige medet we ilham bérish bilen birge, bu yil qishtin taki kéler yil yazghiche pütün sherqiy türkistan miqyasida atalmish " milliy bölgünchilikke qarshi turush qayta terbiyisi herikiti " ni qanat yayduridighanliqini jakarlidi.

    Démek bu, chikidin ashqan zulum we bésim tüpeylidin azade nepestinmu mehrum qiliwatqan uyghur xelqini aldimizda téximu zor balayi - Apetlerning kütüwatqanliqini ispatlap turmaqta.

    Külkilik yéri shuki, sherqiy türkistan rayonini dölet térrori qaplighan mushundaq bir peytte, aptonom rayonluq partikom teshwiqat bölümining biwaste bashqurushidiki " tyanshan xewer tori " da 9 - Ayning 15 - Küni nahayiti uzun bir bash maqale élan qilindi, " ortaq güllinip we algha bésip, güzel ailimizni birlikte berpa qilayli " dégen mawzudiki bu bash maqalide, xitayning " islahat we ishikni échiwétish siyasiti " yolgha qoyulghan 30 yildin buyan, bolupmu atalmish " milliy térritoriyilik aptonomiye qanuni " yolgha qoyulghandin buyan, bu rayondiki " az sanliq millet " lerning aptonomiyilik heq - Hoquqlirining qaysi derijide " kapalet " ke ige qilinghanliqi köpligen san - Sifirlar bilen otturigha qoyulghan idi.

    Bu bash maqalining héchbir yéride " uyghur " dégen kelime tilgha élinmighan, pütün statistikiliq melumatlar, atalmish " azsanliq millet " dégen bu müjimel uqumgha qaritilghan idi. Bula emes, bir qanche yildin buyan xitayning metbuatlirida " uyghur " dégen bu kelimini asasi jehettin uchritalmaymiz, hazir xitayning neziride uyghurning nami " uyghur " emes, belki " az sanliq millet " tin ibaret!

    Emeliyette bolsa bügün dunya siyasi sehniliride tilgha éliniwatqan sherqiy türkistan mesilisi bolsa, mahiyette uyghur millitining heq - Hoqoq mesilisidinla ibaret, xalas, chünki dunya jamaetchiliki, " sherqiy türkistan " dégen bu uqum bilen, " uyghur " dégen bu uqumni bir - Biridin ayrip qarighini yoq!

    Xitay hakimiyiti teripidin alahide ijad qilinghan, " milliy bölgünchi ", " sherqi türkistanchilar ", " 3 xil küchler " dégen bu uqumlarningmu mexsusla uyghurlargha qaritilghinini xitayning özimu inkar qilghini yoq.

    Xitay hakimiyiti hazir, " shinjangda 53 millet bar, bu rayonda burundin tartip 13 millet yashap kelgen " dégen sepsetini otturigha qoyup, bu zéminning heqiqiy igiliri hésablanghan uyghurlarnimu bu milletler qatarida " az sanliq millet " dep atap bir tayaqta heydep kelmekte.

    Emeliyette bolsa xitayning özining sanliq melumatliridimu uyghurlar öz tupriqida san jehette birinchi orunni igilep kelmekte. Mesilen, xitayning hazirqi statistikisida uyghurlarning nopusi 9 milyon 235 ming bolup, omumiy nopusning 44.45 Pirsentini teshkil qilidu, xitaylar bolsa 7 milyon 956 ming neper bolup, 39.58 Pirsentini teshkil qilidu, yerlik milletler ichide uyghurlardin qalsila qazaqlar bolup, ularning sani peqetla bir milyon 441 ming neper we omumiy nopusning peqetla 7.03 Pirsentini teshkil qilidu, qalghan milletlerning héchbirining omumiy nopusi bir milyongha yetmeydu.

    Eger biz xitay hakimiyiti teripidin, " qedimdin tartip shinjangda yashap kelgen " dep atalghan bu 13 millettin xitaylarnila chiqiriwetsek, uyghurlar yenila omumiy nopusning 80 pirsentige yéqinraqini teshkil qilidu.

    1955 - Yili 10 - Ayning 1 - Küni atalmish " shinjang uyghur aptonom rayoni " qurulghandimu uyghurlarning nopusi, sherqiy türkistanning xitaylarnimu öz ichige alghan omumiy nopusining 78 pirsentini teshkil qilatti.

    Ehwal shundaq iken, yene bügün xitay hakimiyitining " uyghur " dégen bu kelimidin özini qachurushining we uyghurgha " az sanliq millet " dep yéngi isim qoyuwélishining sewebi nime ?

    Méningche bu, xitay hakimiyitining uyghurlarning siyasi, iqtisadi we ijtimaiy ornini töwenlitish arqiliq, sherqiy türkistanni uning igisi hésablanghan uyghurlardin ayrish, shundaqla bu tupraqqa tajawuzchi, " méhman " yaki " musapir " bolup kelgen xitay, manju, tunggan, shiwe dégendek milletlerni sherqiy türkistanning igilik hoqoqigha shérik qilish taktikisidin bashqa nerse emes.

    " Tyanshan xewer tori " da élan qilinghan yuqiriqi bash maqale jemiy 5 paragrafqa bölüngen bolup, unungda, atalmish " 3 ayrilalmasliq siyasiti " ning yerlik xelqqe keltürgen " payda " liri, " milliy téritoriyilik aptonomiye qanuni " ning ijra qilinish ehwali, atalmish " az sanliq millet " lerning sherqiy türkistandiki partiye - Hökümet rehberlik qatlamlirida igelligen nisbiti, " aptonom rayonluq xelq qurultiyi daimiy komitéti " teripidin chiqirilghan yerlik qanunlarning sani, " islahat we ishikni échiwitish siyasiti " yolgha qoyulghan 30 yildin buyan bu rayonda " az sanliq millet " lerning heq - Hoqoqlirini qoghdash jehette qolgha keltürülgen atalmish " zor netije " ler sanliq melumatlar bilen tepsiliy bayan qilinghan.

    izahat : yuqarqisi peqetla < tian shan xewer tori > da elan qilinghan bu bash maqaligha bergen deslepki abisirakit analizimdin ibaret, kiler qetim bu bash maqalidiki, < milliy teritoriyelik aptonomiye qanunini estayidil emilileshturup, azsanliq milletlerning oz - ozige xoja bolush hoqoqigha toluq kapaletlik qilduq > digen temidiki 2 - piragirafi heqqidiki qarashlirimni RFA da otturigha qoyup otmekchimen !

  3. #3
    Unregistered Guest

    Thumbs up

    Parhat apandim yazmingizgha barkalla! dawamlik yezing, sizning yazmiliringizni kizzikip okughuqidin.

+ Reply to Thread

Posting Permissions

  • You may post new threads
  • You may post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •