PDA

View Full Version : imla hataghi



Unregistered
06-05-08, 15:42
EAST TURKISTAN INFORMATION CENTER tor sehipiside dayim imla hatalighi kurulup turudu, mesilen wetimizdiki bezi sheherlerning nami, dowlet nami we pirizdentlarning ismi dayim kiqik herip bilen bashlansa, hittay yaki beyjing digen isim bash heripi qong herip bilen yezilidu, tor baxkurghuqi buningha sel karamdu yaki beyjing, hittay digendek isimlargha " hormiti " barmu buni bulmidim. bu tor beti neqqe milyon Uyghurlargha muyim uqur teminleydighan uqur merkizi bolghaqka mes'ul hadimlar bu hatalikka dikket kilsa. Hizmitinglarning unumluk, tininglargha salametlik tileymen. Silerge qungkur minnetdarmen.

misal; **************

- Ötkenki bir nechche hepte ichide, amérika pirizdéntii bushni öz ichige alghan xelq'aradiki rehberler Xitay hökümitini Dalaylama ning wekilliri bilen uchrushup dialogni eslige keltürüshning lazimliqini éytti, hemde Dalaylama xelq'aradiki tinchliq perwer zat dep körsetti.

Undin bashqa yene, yawropadiki döletler Xitay hökümitini qattiq tenqid qildi.en'gliyining bash weziri borand we Germaniyening bash weziri Mérkel xanimlar, Beijingda ötküzülmekchi bolghan olmpékning ichilish murasimigha qatnashmaydighanliqini éytti. Hemde Fransiyening prézdénti sarkozimu Beijingda ötküzülmekchi bolghan olmpékning ichilish murasimigha qatnashmaydighanliqini élan qildi. Eger Tibetning weziyiti yaxshilanmaydiken, Xitayda ötküzülmekchi bolghan olmpékning ichilish murasimini bayqut qilimen dep keskin pozitsiye bildürdi.

Pisxolog
06-05-08, 16:27
Siz imla toghrisida toxtilishtin awwal ozingizning imlasini bir tekshuriweting. Shundila ziddiyetlik pikir qilishtin qutilisiz, qilghan gepingizning tori we qayil qilish kuchi bolidu.

Bezide oylap qalimen, chet'eldiki Uyghurlar Inglizche, Germanche we bashqa chet tillarda bir nersilerni yazghanda birer herpning uyan-buyan bolup ketishidin olgidek qorqup turup yazidu. Emma ozining ana tilida bir nersini yazghanda, xuddi xeqning hetta ozining dushminining yeziqini uningdin och elish meqsitide qesten buzup yeziwatqandek yezishidu. Towa dep qalimen, bularning yeziwatqini del ularning "yoqilip ketiwatidu", "xitay yoqitiwetiwatidu" dep jar seliwatqan mubarek tilini xatirileydighan yeziqi idighu?! Ular xeqning tiligha qiliwatqan xushamet derijisige kotirilip ketken hormitining nemishqa yerimini bolsimu ozining tiligha we yeziqighimu qilmaydu? Bezide bularnimu xitay bilen birliship ozining tilini angsizliq we angqawliqta yoqitip beriwatamdighandu depmu qalimen. Buni bashqa milletlerge angsiz qulluqini bildurushmikin desem texi, uzun yil asaret ichide yashap, ozini qedirlesh tuyghusidin mehrum qalghachqa, ozige xuddi dushmendek muamile qilishqa konup qelishning pisxik ipadisi desem texi. Bu oz-ozini inkar qilishtek ajayip bir ziddiyetlik ehwal dese: Xeq yoqitiwatqan tilini yoqatma dep waqirayduyu, ozi shu yoqiliwatqan tilini buzup teximu yoqitidu. Bundaq qilghanliq tegi tektidin alghanda tilimni qandaq qilsang qil, mening chatiqim yoq deyish bolmay neme? Budaq mentiqisiz inqilabni qilghan bilen qilmighanning eng axirida neme perqi qalidu?

Bugunki kunlukte cheteldiki Uyghurlarning hechqaysi muessesisining axbarat-xewerlirining Uyghurche imlasi toghra emes. DUQ ning, Sherqiy Turkestan Uchur Merkizining we hetta EAR (Erkin Asiya Radiosi) ning tor betliride elan qiliniwatqan uchur-maqalilarning hemmiside imla xataliqi bolghandin sirt, eghir grammatikiliq xataliqlarmu az emes. Bezi xewerlerdiki xataliqlar ademning ichini elishturidu. Hazir bu yerde ishlewatqanlarning oz ana yeziqi we tiligha bolghan biperwaliqi ularning qaynap we boghulup sozlep ketiwatqan "dahiyane" shuarlirining putigha mangdamda bir palta chepip turidu--tilinggha cheteldek bixeter yerdimu ige chiqalmaywatqan adem qandaqmu xitayning atom bombisi bilen qoghdilip asaretke paturulghan doliting Sherqiy Turkistangha ige chiqalarsen?! Sen tilingni we imlasingni kozge ilmay turup, yene neme dep dushminingdin uni hormetleshni we uni qoghdashni kutisen?! Mana emdi bu tilning we yeziqning heqiqiy dushmini kim boliwatidu?

Imla mesilisi addiy mesilidek korungini bilen, u bizning qan-qenimizgha singip ketken mentiqisiz pikir qilish aditimizni tektokus korsitip bereleydu.



EAST TURKISTAN INFORMATION CENTER tor sehipiside dayim imla hatalighi kurulup turudu, mesilen wetimizdiki bezi sheherlerning nami, dowlet nami we pirizdentlarning ismi dayim kiqik herip bilen bashlansa, hittay yaki beyjing digen isim bash heripi qong herip bilen yezilidu, tor baxkurghuqi buningha sel karamdu yaki beyjing, hittay digendek isimlargha " hormiti " barmu buni bulmidim. bu tor beti neqqe milyon Uyghurlargha muyim uqur teminleydighan uqur merkizi bolghaqka mes'ul hadimlar bu hatalikka dikket kilsa. Hizmitinglarning unumluk, tininglargha salametlik tileymen. Silerge qungkur minnetdarmen.

misal; **************

- Ötkenki bir nechche hepte ichide, amérika pirizdéntii bushni öz ichige alghan xelq'aradiki rehberler Xitay hökümitini Dalaylama ning wekilliri bilen uchrushup dialogni eslige keltürüshning lazimliqini éytti, hemde Dalaylama xelq'aradiki tinchliq perwer zat dep körsetti.

Undin bashqa yene, yawropadiki döletler Xitay hökümitini qattiq tenqid qildi.en'gliyining bash weziri borand we Germaniyening bash weziri Mérkel xanimlar, Beijingda ötküzülmekchi bolghan olmpékning ichilish murasimigha qatnashmaydighanliqini éytti. Hemde Fransiyening prézdénti sarkozimu Beijingda ötküzülmekchi bolghan olmpékning ichilish murasimigha qatnashmaydighanliqini élan qildi. Eger Tibetning weziyiti yaxshilanmaydiken, Xitayda ötküzülmekchi bolghan olmpékning ichilish murasimini bayqut qilimen dep keskin pozitsiye bildürdi.

Unregistered
07-05-08, 02:06
Sizning bu yerge nime mehsette yeziwatqiningizni hudayim bilidu. Oziningning hetini tekshursingizla bir munche hataliq tapalaysiz. Eger shunchilik tuzetkungiz kelgen bolsa J. Qaraqash ependige het yezing, imla tuzutush hizmitige teyinlise ejep emes. Bir ish isimge kiliwatidu, siz shu ademmu emesmu bilmidim, likin guman qilmaymu bolmaydu. Bir zamanlarda kimki weten soyup maqale yazsa we pikir berse, yaki toghra gep qilsa bir adash "imla hatalighi bar" dep hujum qilip , tillap kitetti. U yoqaldimu yaki yeni terildimu bilmeymen. Undaqlargha kop ademler jawap beripmu baqti, likin imla tuzetkuchi yoqalmidi...



Siz imla toghrisida toxtilishtin awwal ozingizning imlasini bir tekshuriweting. Shundila ziddiyetlik pikir qilishtin qutilisiz, qilghan gepingizning tori we qayil qilish kuchi bolidu.

Bezide oylap qalimen, chet'eldiki Uyghurlar Inglizche, Germanche we bashqa chet tillarda bir nersilerni yazghanda birer herpning uyan-buyan bolup ketishidin olgidek qorqup turup yazidu. Emma ozining ana tilida bir nersini yazghanda, xuddi xeqning hetta ozining dushminining yeziqini uningdin och elish meqsitide qesten buzup yeziwatqandek yezishidu. Towa dep qalimen, bularning yeziwatqini del ularning "yoqilip ketiwatidu", "xitay yoqitiwetiwatidu" dep jar seliwatqan mubarek tilini xatirileydighan yeziqi idighu?! Ular xeqning tiligha qiliwatqan xushamet derijisige kotirilip ketken hormitining nemishqa yerimini bolsimu ozining tiligha we yeziqighimu qilmaydu? Bezide bularnimu xitay bilen birliship ozining tilini angsizliq we angqawliqta yoqitip beriwatamdighandu depmu qalimen. Buni bashqa milletlerge angsiz qulluqini bildurushmikin desem texi, uzun yil asaret ichide yashap, ozini qedirlesh tuyghusidin mehrum qalghachqa, ozige xuddi dushmendek muamile qilishqa konup qelishning pisxik ipadisi desem texi. Bu oz-ozini inkar qilishtek ajayip bir ziddiyetlik ehwal dese: Xeq yoqitiwatqan tilini yoqatma dep waqirayduyu, ozi shu yoqiliwatqan tilini buzup teximu yoqitidu. Bundaq qilghanliq tegi tektidin alghanda tilimni qandaq qilsang qil, mening chatiqim yoq deyish bolmay neme? Budaq mentiqisiz inqilabni qilghan bilen qilmighanning eng axirida neme perqi qalidu?

Bugunki kunlukte cheteldiki Uyghurlarning hechqaysi muessesisining axbarat-xewerlirining Uyghurche imlasi toghra emes. DUQ ning, Sherqiy Turkestan Uchur Merkizining we hetta EAR (Erkin Asiya Radiosi) ning tor betliride elan qiliniwatqan uchur-maqalilarning hemmiside imla xataliqi bolghandin sirt, eghir grammatikiliq xataliqlarmu az emes. Bezi xewerlerdiki xataliqlar ademning ichini elishturidu. Hazir bu yerde ishlewatqanlarning oz ana yeziqi we tiligha bolghan biperwaliqi ularning qaynap we boghulup sozlep ketiwatqan "dahiyane" shuarlirining putigha mangdamda bir palta chepip turidu--tilinggha cheteldek bixeter yerdimu ige chiqalmaywatqan adem qandaqmu xitayning atom bombisi bilen qoghdilip asaretke paturulghan doliting Sherqiy Turkistangha ige chiqalarsen?! Sen tilingni we imlasingni kozge ilmay turup, yene neme dep dushminingdin uni hormetleshni we uni qoghdashni kutisen?! Mana emdi bu tilning we yeziqning heqiqiy dushmini kim boliwatidu?

Imla mesilisi addiy mesilidek korungini bilen, u bizning qan-qenimizgha singip ketken mentiqisiz pikir qilish aditimizni tektokus korsitip bereleydu.

Psixolog
07-05-08, 04:46
Meni qiziqturidighan ish shuki, biri melum mesile heqqide tenqid otturigha qoysila, tenqid qiliniwatqan ish bizde heqiqeten mewjutmu, eger mewjut bolsa uni qandaq qilip yaxshilighili bolidu degen nuqta oylinilmay, tenqidchi shu haman yengi tenqidning obyekti bolidiken. U tenqidni "gherezlik" yaki "namelum bir meqsette" yazdi dep qarilidiken, hetta "xitayning adimi" dep aldin tessewwur qilinidiken. Mesilini telepon qilish arqiliq "yeng" ichidila tugitish teshebbus qilinidiken. Mushu arqiliq tenqid zorawanliq bilen "tenqidlinidiken" yaki jamaetning diqqitige kelturulmeydiken, tenqidchi bolsa qilche pakitsiz halda "xitayning sayisi" dep qarilip "uchughdilidiken." Demek, Xitayning asaritidin qutulush uchun berilgen turluk shekildiki ijabiy tenqid del tenqidtin qorqidighanlarning yene shu Xitayning xiyaliy "wehimisi" ni kozur qilishi arqiliq "tenqidlinidiken." Mana mushu nuqtida Uyghurlarda tenqid we oz-ozini tenqid mewjut bolmaydiken, boldi degen teqdirdimu buning hechandaq ijabiy unimi bolmaydiken, chunki kitabxanlar yuqiridiki ikki tenqidning mahiyitini--yeni qaysisining "milletchi tenqid", qaysisining "xain tenqid" ikenlikini--ayriyalmay qaymuqup qalidiken.

Bilimen, nahayiti obdan bilimen, xeli kop sandiki Uyghurlar uchun, hetta weten ichidiki bezi Uyghurlar uchunmu, imla ishi intayin "kichik" bir ish. Bu ish biz hazir meshghul boliwatqan nurghun inqilablarning aldida "hechneme emes". Milletning mewjudiyitidiki mahiyetlik belge amillirining biri turuqluq bezilirimizning sheytini teripidin "kichik korsitiliwatqan bundaq kichik bir ish" tin men xelqimizning kollektip angsizliqidiki nurghun ishlarni bayqawatimen. Uyghurlarning ata sozide eytilghinidek: "Tamche sudin quyashni korgili bolidu". Mentiqisizliq, biperwaliq, mesuliyetsizlik, ziddiyetlik pisxik halet--emdikisi uzun muddetlik besim seweblik burmilinip ketken eghir gumanxorluq--mana bular imla mesilisining arqisidiki mesililerdur. Emmeliyette, imla mesilisige oxshaydighan nurghun "kichik" ishlarning arqisida ademni chochutkidek psixik sewebler yoshurunghan.


Men bu yerde noqul imla mesilisi ustidila toxtalmaywatimem. Mende bundaq kichikkine yazmam bilen hemme ademni imlagha ruaye qilidighan qiliwetimen deydighan romantik we hetta Don Kxotche xiyaliy umid bolghini yoq. Mening nuqtiliq toxtiliwatqinim bu "kichik" mesile arqisigha yoshurunghan kollektip pozitsiyidur. Eger mesilining menbesi bolghan bu xil mahiyetlik mentiqisizliq yoqalmaydiken, bizde mewjut boliwatqan imla mesilisini oz ichige alghan yene nurghun mesililer yoqalmaydu, chunki bir qatar erzimes "kichik" ishlar bir birige logikiliq baghlanghan we eng axirida berip bir psixik tugunge merkezlishidu. Shunga bu ishlar mening yaki yene birining dep qoyghini bilen, mushu ishlarni sadir qiliwatqan inqilabchi akilargha telepon berip qoyghini bilen, yaki ulargha "imla tuzitish boyiche teptish emeldari bolup ishlep berishim" bilen tugep qalmaydu. Imla mesilisi oz nowitide meni oz ichige alghan san-sanaqsiz Uyghurlarning ortaq mesilisidur. Mesile menbedin hel qilinmaydiken, bundaq "kichik" ishlar yaki mushu peti mewjut bolup turiweridu, yaki teximu "chongiyidu."

Pozitsiye yengilanmighan ehwal astida bu xildiki ishlarning mewjut bolup turuwerishi biz uchun hechqandaq gheyriylik bolup tuyulmaydu, eksiche uninggha berilgen tenqid biz uchun gheyriylik bolup tuyilidu. Chunki tenqid bizning kozqarsh jehettiki ilgiriki xatirjemlik tuyghumizgha "hujum qilip", bizni aramsizlanduridu. Shuning bilen, alaq-jalaq bolup ketken pisxikimiz ozining "qoghdinish mexanizmini" ishqa selip, tenqidchini "dushmenge" chiqirish arqiliq, u elip kelgen "wehimidin" qutulushni isteydu. Buning eng yaxshi yoli tenqidchini uzul kesil "tenqidlesh" arqiliq, u elip kelgen psixik tesirni tuptin yoqitish--yeni inkarni inkar qilish arqiliq eslidiki haletni saqlashqa urunushtur. Mana bu bir qisimlirimizning tenqidge tutqan pozitsiyisidur.

Tenqidchilik erkinlikni aldinqi shert qilidu, adem erkin bolghandila, biterep hokum qilish pursitige we sharaitigha ige bolidu. Hokum biterep we eqliy bolghanda, tenqidning qayil qilish kuchi we shu jemiyette oynaydighan roli bolidu. Demokratiyini tenqidsiz tesewwur qilish mumkin emes--demokratiye del bir biri bilen sighishalmaydighan tereplerning teng mewjut bolalash mumkinchilikini korsitidu. Tenqid mushu chaghda ozining obyektipliqigha we heqiqiyliqigha erishidu. Qarighanda, erkinlik we demokratiye engimiz yuqiri kotirilgende bizde heqiqiy tenqidchilik ishqa ashidighan oxshaydu.








Sizning bu yerge nime mehsette yeziwatqiningizni hudayim bilidu. Oziningning hetini tekshursingizla bir munche hataliq tapalaysiz. Eger shunchilik tuzetkungiz kelgen bolsa J. Qaraqash ependige het yezing, imla tuzutush hizmitige teyinlise ejep emes. Bir ish isimge kiliwatidu, siz shu ademmu emesmu bilmidim, likin guman qilmaymu bolmaydu. Bir zamanlarda kimki weten soyup maqale yazsa we pikir berse, yaki toghra gep qilsa bir adash "imla hatalighi bar" dep hujum qilip , tillap kitetti. U yoqaldimu yaki yeni terildimu bilmeymen. Undaqlargha kop ademler jawap beripmu baqti, likin imla tuzetkuchi yoqalmidi...

Unregistered
07-05-08, 08:13
Bu yerde eytiliwatkini peket imla jehette azrak dikket kilsa digen mehsette, imla hatalighini belkim beziler anqe qong mesile dep karimisa kirek. Manga tesir kilghan bir ix xuki, Fransiyede ukughuqilar ali mektepke kirixtin burun qukum ana tilidin layaketlik buluxu xertken, ana tilidin layaketlik bulalmisa aliy mektepke kirix mumkin emes , dimek bu yerde ana tilning kanqilik muyumlighini quxunup yitixke buludu. Imla mesilisige kelsek elwette umu muyim, xunglaxka bu yerde biz artukqe " tegixip " ketmey , berilgen pikirge toghra koz karaxta bolsak deymen.

Elwette bu torbetige kan-terini singdurwatkanlargha texxekkur eytalmay turalmaymen.

Addi bir tenkitqi