PDA

View Full Version : xitay kommnist dairliri dalaylamaning alahide wekili bilen -uqrashmaqchi



Abdureshid Haji
03-05-08, 16:37
Xitay Kommunist Dairiliri Dalaylama'ning Alahide Wekili Bilen Uchrashmaqchi

Abduréshid Haji Kérimi

Yéqinqi künlardin biri Xitay kommunist dairiliri dalaylamaning alahide wekili bilen uchrishishqa qoshulghanliqini ashkara élan qildi.

Chet'eldiki herqaysi axbarat organliri bu qétimqi uchrishish heqqide herxil mulahize yürgüzmekte. Dalaylamaning alahide wekilining Xitay dairiliri bilen uchrishishi bu bir tasadipiy hadise bolmastin, yéqinqi yillardin buyan bolupmu 10- marttin biri tibet xelqining öz teqdirini özi belgilesh yolida ilip barghan heqqaniy körüshining bedel - netijisi dep qarashqa bolidu.

Bu qétimqi uchrishish resmiy bir söhbet bolmasliqi mumkin . Chünki ötkenki bir qanche yillardin buyan Xitay kommunist dairiliri dalaylamaning wekilliri bilen 6 qétimdek uchrashqan bolsimu, tibet mesilisining hel bolishida hich qandaq ijabiy ünümi bolmidi. Xitay kommunist dairiliri tibet mesilisini hel qilishni heqiqiy xalaydiken, uning birla yoli tibet wekilliri bilen resimi söhbet ( tenpen) ötküzüshi kérek . Söhbetning nishani tibet medeniyitini, télini, diniy ihtiqadiniy, kishilik hoquqini we ijtimaiy ali aptonomiyeni qoghdashni meqset qilghan bolishi kérek .

Bügün Xitay kommunist dairilirining dalaylamaning alahide wekili bilen uchrishishni otturgha qoyushi qandaqtur tibet xelqining öz teqdirini özi belgilesh hoquqigha hörmet qilish yüzisidin emes belki xelq'ara jem'iyetning Xitay kommunistliri bolghan siyasiy zor bésimi tüpeylidin , qandaq qilip eplep- seplep bu yil béyjingda ötküzülmekchi bolghan olmpék tenterbiye paaliyitini ongushluq ötküzüwélishtin ibaretki tibet mesilisini heqiqiy hel qilishqa qilche paydisi bolmaydu.

Xitay dairiliri tibet mesilisini heqiqiy hel qilishni xalaydiken aldi bilen 1951- yili tibet yerlik hökümet bilen tüzgen ," tibetni tinch yol bilen azad qilish" toghrisidiki 17 maddiliq kélishimnamini ijra qilishi kérek . Eyni yili Xitayning dölet reisi mawzédung bu kélishimnamige xilapliq qilip kélishimnamini yirtip tashlighan idi. Belkim dalaylama ependimu bu rezil ötmüsh tarixni untup qalmighan bolishi mumkin .

Yene shu yillarda Xitay kommunist dairilirining sherqiy türkistandiki agénti wangjin , wang én mawlarmu sherqiy türkistan milliy hakimiyitige we milliy armiye bashliqlirigha quruq wedilerni bérip " biz silerning zémininglardin 2yildin 3 yilghiche bolghan waqit ichide chéqip kitimiz, biz peqet gomindangning silerge yetküzgen ziyini toldurush meqsitide turuwatimiz. Siler hazir urush jarahitide, silerning wetininglarni sel yaxshilighandin kéyin bu zémindin chéqip kitimiz" dégindek Xitay kommunist dairiliri ezeldin öz wedisige emel qilghan emes. Xitay kommunistliri u dinsiz bir mexluqlar guruhidin terkib tapqan atizimchilar qoshuni. Ularning meqsiti dinni yoqutush, diniy medeniyetni yoqutush, xelqning diniy erkinlikini boghushtin ibaret.ularning atalmish birikse siyasiti insanlerni aldap özining astmilatsiye siyasitini tedrijiy halda ishqa ashurup tibet we uyghurdin ibaret yerlik milletlerni Xitaylashturutin ibaret. Hazirtibet we sherqiy türkistandiki milliy küresh keskinliship ziddiyet taza murekkepleshti. Xitay kommunist hökümiti özining lingship qalghan hakimiyitini saqlap qilish üchün yenila qanliq qilichini yalingachlap tibet we sherqiy türkistan xelqini qérishni jiddileshtüriwatidu. Zorawanliq kuch bilen basturush Xitay hakimiyitining talliwalghan birdin bir yoli bolup qaldi.

Xitay hökümitining dalaylama bilen uchrishishni xalaydighanliqini otturgha qoyushi xelq'ara jem'iyetni aldash üchünla ilip bériwatqan hiyle – mikrisi , u hergizmu tibet bilen sherqiy türkistanning öz – özini idare qilish üchün bérilgen signal emes. Bizning teqdirimiz peqet özimizning küresh yoli bilenla ishqa ashidu.