Mehmet Emin
19-04-05, 12:43
Zhungguo Qatarliq Dowletlerde Tibbi Mektepni Putturgen Oqughuchilarning Amirkigha Kilish Yolliri
Mehmet Emin
Amirkidiki Tibbi Mektep Tuzimi
Amirkida Tibbi Metep (Medical School) da oqush uchun otura mektepni putturgendin kiyin aldi bilen 4 yilliq universitni putturup baklawurluq unwani ilishi kirek. Adette melum kesipni oqughan oqughuchi andin tibbi mektepke kireleydu deydighan iniq belgulime bolmisimu, biraq tibbi mektepke kirmekchi bolghan oqughuchilar kem digende choqum tebi pende oqughan bolush kirek, undin bashqa mididtsina bilen munasiwetlik penlerde yeni biologiye, himiye, biohimiye, mikrobiologiye qatarliq penlerde oqughan oqughuchilarning tibbi mektepke kirish ihtimalliqi yuquri bolidu. Shundaqla universitni putturgen netijisi alahide yahshi bolush kirek, mektipi yaki oqutquchisi korsitish kirek.
Amirkida Tibbi Mektep (Medical School) adette 4 yilliq bolup, bashta oqughan 4 yilni qoshqanda, dohturluq mektepni putturup chiqish uchun jemi 8 yil waqit kitidu. Oqush putturup chiqqanlar biwaste dokturluq yeni MD (Doctor of Medicine, 医学博士) unwani alidu. Shunga Amirkida tibbi mektepning baklawurluq, magistirliq unwani yoq. Tibbi Mektepte oqup chiqsila PhD bilen barawer bolghan MD unwani alidu. Tibbi Mektepni putturgen oqughuchilar oqush putturgendin kiyin Amirkida bir tutash ilinidighan USMLE (United States Medical License Examination, 美国医生执照考试) dep atilidighan imtahanni birip, yaxshi netijige irishkendin kiyin, birer doxturxana tipip, 3 yildin 4 yilghiche residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolup ishligendin kiyin, andin resmi doxtur bolup, musteqqil xizmet qilalaydu.
Amirkida ali mektepni putturgenlerge meyli qaysi kesipte oqughan bolsun bir tutash hizmet tehsimati qilinmaydu, xizmetni putunley ozi tapidu. Doxturluq mektepni putturgenlermu residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolush uchun USMLE digen imtahandin yaxshi netijige iriship, doxturxanini ozi tipishi kirek, bolmisa doxturluq mektepni oqup putturgen bilen doxtur bolalamaydu.
Amirkida tibbi mektepni putturgenler yene oqumaqchi bolsa, doxturluq bilen munasiwetlik birer kesipni tallap yene 3~5 yil oqusa PhD unwani alidu. Bu chagha bu oqughuchi qosh doktur unwanliq yeni MD, PhD bolup chiqidu. Bundaqlar kopunche hallarda kelguside doxturluq qilishni emes belki tetqiqat bilen yaki tibbi mekteplerde oqutquchiliq bilen shughullunushni mexset qilghanlar hisaplinidu.
Amirkining Bashqa Dowletlerde Tibbi Mekteplirini Putturgen Oqughuchilargha Tutqan Siyasiti
Amirka Zhungguo qatarliq nurghun dowletlerning Tibbi Mekteplirini toluq itirap qilidighan bolup, u mekteplerde oqughan oqughichilarnimu oxshashla doktur yeni MD (Doctor of Medicine, 医学博士) dep tonidu. Chetelde tibbi mektepni putturgen oqughuchilar eger Amirkigha kilip doxtur bolmaqchi bolsa tamamen mumkin. Biraq sherit yuqarda dep otkendek Amirkida tibbi mektepni putturgen oqughichilargha oxshash USMLE digen imtahandin otup yaxshi netijige irishishi, we doxturxana tipip 3 yildin 4 yil residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolushi kirek. Eger shundaq qilalisa oxshashla doxtur bolalaydu.
Zhungguoda, Hindistanda, Pakistanda we bashqa munasiwetlik dowletlerde tibbi mektepni putturgen kopligen oqughuchilar, Amirkida qayta tibbi mektepte oqumayla esli dowlettiki diploma bilen doxtur bolup ishlimekte. Hetta bezi Amirkida tughulup chong bolghan Hindistanliq we Pakistanliqlar Amirkida Tibbi Mektepte oqushni tes we qimmet korup, toluq otura mektepni putturupla esli dowlitige birip, ozining til alahidiligidin paydilinip, 4 yil oqup, Amirkida 1, 2 yil imtahangha teyyarliq qilipla USMLE digen imtahandin otup, Amirkiliqla 8 yil oqup 300 ming dollargha yiqin pul xejlep doxtur bolsa, ular 4 yil oqup bir nechche ming dollar pul bilenla doxtur bolmaqta.
Zhungguoda tibbi mektepni putturgen oqughuchilar til jehette sel qinalghanlighi uchun, USMLE digen imtahandin otushke ketken waqit sel uzun bolup, kopunchi kishiler adette Amirkigha kilip aldi bilen tetqiqat xizmiti bilen shughullunup, 5 -10 yil xizmet qilip, til otkulidin otkendin kiyin andin USMLE ge imtahan birip doxtur bolidu. Biraq men bilidighan bir Uyghur qiz Xinjiang Miditsina Universitini 1996-yili puttturgen bolup, hazir Amirkida tibbi mektepni qayta oqumayla USMLE digen imtahandin ela netije ilip, bir chong doxturxanida residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolup ishlimekte. Alla buyrisa yene 3 yildin kiyin Xinjiang Miditsina Universitining diplomisi bilen Amirkida resmi doxtur bolghan tunji Uyghur bolup qalidu.
Beziler Amirkida Zhungguoning doxturluq oqushini itirap qilmaydiken digen qarashta. Miningche bu bir mujimel qarash. Amirkining doxturluq tuzimi nahayti mukemmel bolghachqa, meyli Zhungguodin kelgen doxtur bolsun we yaki bashqa herqandaq dowlettin kelgen doxtur bolsun, Amirkigha kelgendin kiyin biwaste doxtur bolalmaydu. Bu herguzmu u kishining dokturluk uniwani yeni MD unwanini itirap qilmighanliq emes. Eger u kishi yuqarda dep otkendek Amirkining USMLE digen imtahanidin otup, 3, 4 yilliq residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) ni tugetse, yenila doxtur bolalaydu. Eger Amirka chetelning doxturluq oqushini itirap qilmidi digende, cbashqa dowlette doxturluq oqughan kishi Amirkida doxturluq mektepte oqumay turup, doxtur bolushi mumkin bolmayitti.
Chetelde bashqa kesipte oqughan oqughuchilargha nisbeten, burun qaysi unwan alghan bolsa shu unwan boyiche itirap qilinidu. Shunga peqet bashqa dowlette tibbi mekteplerde oqughan chetellik oqughuchilarla Amirkida unwan jehette alahide paydigha irishken dep qarashqa bolidu.
Bashqa Dowletlerde Tibbi Mektepni Putturup Amirkigha Kilishni Arzu Qilghan Oqughuchilarning Amirkigha Kilish Yolliri
Eger Zhungguoda Doxturluq Mektepni putturgenler Amirkigha kilip doxturluq kesipining magistirliq kesipide oqumaqchi bolsa qandaq qilishi kirek digen mesilige kelsek, deslepte dep otkendek Amirkida doxturluq saheside magistirliq unwani yoq. Doxturluq Mektepni putturgen herqandaq adem doktur yeni MD hisaplinidu. Undin bashqa Amirkida doxturluq kessipi, kirish eng qiyin, oqush puli eng qimmet bolghan kesiplerning biri bolup, chetelliklerning doxturluq mektepke kirishi nahayti qiyin, bolupmu Zhungguo pasporti bilen Doxturluq Mektepke kirish asasen mumkin emes.
Undaqta Zhungguoda Doxturluq Mektepni putturgenler Amirkigha kilip oqumaqchi bolsa qandaq qilish kirek digende, Zhungguoda alghan baklawurluq diplomisini MD dep qarap, doxturluq bilen munasiwetlik (Bioscience or health science, 生物科学) penler dahirside biwaste PhD ge iltimas qilsa bolidu. Beziler bilmesliktin magistirliqqa iltimas qilip, Amirkigha kilip magistirliq unwanini alghan bolsimu, biraq kiyinche yene burunqi MD unwanini ishlitidu, bolmisa keynige chikingenlik bolidu. Men bilidighan bezi Zhunnguoluqlar Zhungguoda Doxturluq Mektepni putturgendin kiyin, gerche dorigerlik yaki irsiyet qatarliq penlerde magistirliq oqughan bolsimu biraq Amirkigha kelgendin kiyin yenila MD dep ishlitiwatidu. Magistir MD din towen turidighan bolup, Amirkida birilidighan muhash olchimimu MD din towen bolidu.
Shunga Zhungguoda tibbi mektepni putturgenler eger Amirkigha kilip oqumaqchi bolsa, eger sherit sharahiti toshqan exwal astida, ozini MD dep hisaplap biwaste PhD gha isltimas qilsa bolidu.
Amirkida xizmet tipish asan bolghan doxturluq bilen munasiwetlik kesipler Biochemistry (生物化学), Biology(生物学), Genetics 遗传学, Histology (组织学), Immunology (免疫学), Microbiology (微生物学), Bacteriology ( 细菌学), Virology ( 病毒学), Molecular Biology (分子生物学), Molecular Biophysics (分子生物物理学), Pathology ( 病理学) , Pathophysiology ( 病理生理学), Pharmacology (药理学), Physiology (生理学).
Eger siz Zhungguoda yuqarqi kesiplerde oqup PhD alghan bolsingiz, Amirkigha kilishingiz asangha toxtaydu, yaki Amirkigha kilip yuqarqi kesiplerde PhD oqusingiz oqush putturgendin kiyin xizmet tipish, Amirkida turup qilish yeni Green Card (Lu Ka) ilishingiz qiyin emes.
Eger siz Zhungguoda Doxturluq Mektiwide oqup, Amirkigha xizmet qilish uchun kelmekchi bolsingiz, bumu tamamen mumkin. Buning ikki xil yoli bar bolup, biri J1 viza bilen Visiting Scholar (Jiao huan xue zhi, 交换学者) yaki Post-doc (博士后) bolup kilish, yene bir H-1B viza yeni hizmet vizisi bilen post-doc bolup kilish. Bulardiki asasliq sheritlerning biri Engilizchide yaxshi bolush (biraq TOEFL telep qilinmaydu, eghiz tili yaxshi bolsa bolidu), ikkinjisi Zhungguoda doxturluq tetqiqat xizmiti bilen shughullinip baqqan, shundaqla maqale ilan qilip baqqan bolush kirek. Birer mukapat ilip baqqan bolsa tiximu yaxshi. Bu ikki hil viza ichide J1 vizini ilish bir az asan bolup, bu vizagha iltimas qilghanlar san cheklimisige uchirmaydu, biridighan muhash towen. H-1B viza sel tes bolup, san cheklimisi bar, biridighan muhashi adette J1 gha nisbeten sel yuquri. Amirkida oqush putturgen chetelliklermu bir mezgil mushu viza bilen Amirkida turup hizmet qilidu.
Amirkidiki Ali Mektep we Tetqiqat Organliri Nime Uchun Bashqa Dowletlerde Oqush Putturgen MD yaki PhD larga Muxtaj?
Amirkida oxshimighan unwan we oxshimighan kesiptikilerge birilidighan muhashta belguluk olchem bolup, Amirkida baklawur unwani alghanlarning bashlinish muhashi adette30 mingdin 50 dollar ariliqida bolidu. Magistirliq unwani alghanlarning bashlinish muhashi adette 50 ming dollardin 80ming dollar ariliqida bolidu. PhD unwani alghanlarning bashlinish muhashi adette 70 mingdin 120 ming dollar ariliqida bolidu. MD unwani alghanlar USMLE imtahanidin otup 3, 4 yilliq residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolush jeryanida yiligha 40 mingdin 60 ming dollar muhash alidu. Resmi doxtur bolghandin kiyin deslepki muhashi adette 120 ming dollar etirapida bolidu, bir nechche yildin kiyin bezi kesiplerning doxturliri yiligha yirim miliyundin 1 miliyun ariliqida muhash alidu. Birnechche miliyun muhash alidighan doxturlarmu az emes. Elwette oxshimighan shitat we sheherler arisida belguluk periqler bar.
J1 viza bilen Amirkigha kelgen chetelde MD yaki PhD unwani alghanlargha biridighan muhash adette yiligha 18 ming dollardin 24 ming dollar etirapida bolidu. H-1B viza bilen Amirkigha kelgen chetelde MD yaki PhD unwani alghanlargha birilidighan muhash adette yiligha 34 ming dollardin 55 ming dollar etirapida bolidu.
Amirkida adem alidighan organlargha adem ilishta aldi bilen Amirkiliq yaki Amirkida menguluk turush hoquqi barlarni yeni green cardti barlarni ilish telep qilinidighan bolup, chetellikni yallap ishlitishning sheritliri towendikilerdin ibaret. (1) Yuquri sewiyelik towen muhashliq kishiler. Yeni biridighan muhashi towen bolghanchqa Amirkidiki oxshash melumatliq kishiler bu xizmetni qilishni xalimighan bolushi kirek. (2) Amirkida kem uchiraydighan qol hunerwen yaki yoqap kitish ihtimali bolghan kesip bilen shughallanghuchilar. (3) Amirkiliqlar qilishni halimaydighan ighir, japaliq, xeterlik xizmetler bilen shughullanghuchilar. (4) Amirkida shu kesip bilen shughullinidighan adem yitishmeywatqan kesiptikiler, mesilen sistiralar.
Amirkida doxturluq mektepni putturgen yaki munasiwetlik penler boyiche PhD unwani alghanlarning kopunchisi yuqarde dep otken chetelliklerge biridighan towen muhashqa ishlimigenliki uchun, Amirkidiki nurghun unvirsitlar we tetqiqat organliri her yili koplep cheteldin adem ilishqa muxtaj. Ali mektep we tetqiqat organlirining kopunchisi ixtizadi kirim kelturmeydighan hem Amirkining dowlet ghezinisidin kelgen pul bilen tetqiqat ilip baridighan organ bolghanchqa, Amirka hokumitining ulargha alahide siyasiti bar, yeni ular towen muhashliq chetel mutexesislirini yallap ishlitish hoquqidin alahide behriman bolidighan orunlar hisaplinidu. Adettiki ixtizadi kirim kelturdighan organlar yaki qizziq kesiplerning muhash olchimi yuquri bolghachqa, bu xildiki xizmetlerni qilishni xalaydighan kishiler kop, riqabet kuchluk, shunga bu organlarning cheteldin adem yallap ishlitishining hajiti yoq, yeni ular bermekchi bolghan muhashqa Amirkidin koplep adem tipilidu.
Amirkigha Kilishte Muhim Bolghan Viza Turliri
F-1 viza asasliqi Amirkigha kilip oqumaqchi bolghan oqughichilargha birilidu. Bu vizini ilish uchun TOEFL, GRE lardin yuquri netije bolushi, Amirka tereptin oqush mukapat puligha irishken bolushi kirek. Bu xil vizining Amirkigha kilishtiki inawetlik waxti adette 6 aydin 1 yilghiche bolup, Amirkigha kelgendin kiyin I-20 ning inawetlik waxti qanche uzun bolsa, Amirkida shunche uzun turghuli bolidu. Bu viza bilen Amerkigha kelgenler, heptisige adette 20 saet qanunluq ishlex hoquqigha ige. Bu xil viza bilen kelgenler, Amirkigha kelgendin kiyin eger mektep almashturmaqchi bolsa, qbaramqchi bolghan mektep qobul qilsila, mektep yaki kesip almashturghuli bolidu.
F-2 viza F-1 viza alghuchining ayali we balisigha birilidighan viza bolup, bu xil viza bilen kelgenlerning, Amirkida turush waxti putunley F-1 vizigha baghliq. F-1 vizining waxti toshsa bu vizining waxtimu tepbi axirlishidu. Bu xil viza bilen Amirkida qanunluq ishligili bolmaydu.
J-1 viza Amirkigha kilip bilim ashurmaqchi bolghanlar yeni visiting scholar" (Jiao huan xue zhi, 交换学者) ge birilidu. Bu xil vizining waxtimu 6 aydin 1 yilghiche bolup, Amirkida turalaydighan waxti I-66 diki waqitqa baghliq. Adette eng uzun bolghanda 3 yil bolidu. 3 yildin kiyin adette choqum esli dowletke qaytip kitish telep qilinidu. Eger Amirkida dawamliq turmaqchi bolsa, esli dowliti (Home Country) din "kochurum" (J-1 waiver) qilishi kirek. Bu viza bilen xalighanche xizmet qilghili bolmaydu. Peqet I-66 ning ustidiki temilligen orundila xizmet qilix hoquqi bolidu. Eger bashqa orungha almashmaqchi bolsa, qarshi terep bu kishige qaytidin J-1 viza iltimas qilip birishi kirek. Eger bashqa vizigha almashturmaqchi bolsa, aldi bilen kochurum (J-1 waiver) qilishi kirek.
J-2 viza J-1 viza alghuchining ayali yaki irige we balisigha birilidighan viza bolup, bu viza bilen Amirkigha kelgenlerning Amirkida turush waxti J-1 vizigha baghliq. J-1 viza kochurum qilinsa bu viza bilen kelguchimu tebi halda kechurum qilinidu. Bu xil viza bilen Amerkigha kelgenler Amirkining Kochmen Idarisidin xizmet qilix kinishkisige iltimas qilip testiqlanghandin kiyin xalighan orunda qanunluq xizmet qilghili bolidu.
H-1B viza xizmet vizisi bolup, asasliqi yuquri pen texnika xadimliri, alahide qol hunerwen yaki Amirkida kem uchuraydighan kesiptiki ishchi xizmetchilerge (kol hunerwenlerge, sistiralargha), mutixesislerge we shundaqla bezi dini hizmetchilerge birilidu. Bu viza bilen Amirkida menguluk turush hoquqigha (Green Card) iltimas qilghili bolidu. Bu xil viza bilen Amirkigha kelgenlerning Amirkida turush waxti adette 3 yil, eng uzun bolghanda 6 yil bolidu. Bu 6 yil ichide choqum Green Cardqa iltimas qilish kirek, bolmisa Amirkidin ayrilip kitish kirek. 6 yil toshqandin kiyin bu vizigha qayta iltimas qilighili bolmay.
H-4 viza H-1 viza alghuchining ayali yaki iri we balisigha birilidighan viza bolup, bu viza bilen Amirkigha kelguchining Amirkida turush wahti putunley H-1 viza alghuchigha baghliq bolidu. Bu xil viza bilen Amirkida qanunluq ishligili bolmaydu.
Mehmet Emin
Amirkidiki Tibbi Mektep Tuzimi
Amirkida Tibbi Metep (Medical School) da oqush uchun otura mektepni putturgendin kiyin aldi bilen 4 yilliq universitni putturup baklawurluq unwani ilishi kirek. Adette melum kesipni oqughan oqughuchi andin tibbi mektepke kireleydu deydighan iniq belgulime bolmisimu, biraq tibbi mektepke kirmekchi bolghan oqughuchilar kem digende choqum tebi pende oqughan bolush kirek, undin bashqa mididtsina bilen munasiwetlik penlerde yeni biologiye, himiye, biohimiye, mikrobiologiye qatarliq penlerde oqughan oqughuchilarning tibbi mektepke kirish ihtimalliqi yuquri bolidu. Shundaqla universitni putturgen netijisi alahide yahshi bolush kirek, mektipi yaki oqutquchisi korsitish kirek.
Amirkida Tibbi Mektep (Medical School) adette 4 yilliq bolup, bashta oqughan 4 yilni qoshqanda, dohturluq mektepni putturup chiqish uchun jemi 8 yil waqit kitidu. Oqush putturup chiqqanlar biwaste dokturluq yeni MD (Doctor of Medicine, 医学博士) unwani alidu. Shunga Amirkida tibbi mektepning baklawurluq, magistirliq unwani yoq. Tibbi Mektepte oqup chiqsila PhD bilen barawer bolghan MD unwani alidu. Tibbi Mektepni putturgen oqughuchilar oqush putturgendin kiyin Amirkida bir tutash ilinidighan USMLE (United States Medical License Examination, 美国医生执照考试) dep atilidighan imtahanni birip, yaxshi netijige irishkendin kiyin, birer doxturxana tipip, 3 yildin 4 yilghiche residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolup ishligendin kiyin, andin resmi doxtur bolup, musteqqil xizmet qilalaydu.
Amirkida ali mektepni putturgenlerge meyli qaysi kesipte oqughan bolsun bir tutash hizmet tehsimati qilinmaydu, xizmetni putunley ozi tapidu. Doxturluq mektepni putturgenlermu residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolush uchun USMLE digen imtahandin yaxshi netijige iriship, doxturxanini ozi tipishi kirek, bolmisa doxturluq mektepni oqup putturgen bilen doxtur bolalamaydu.
Amirkida tibbi mektepni putturgenler yene oqumaqchi bolsa, doxturluq bilen munasiwetlik birer kesipni tallap yene 3~5 yil oqusa PhD unwani alidu. Bu chagha bu oqughuchi qosh doktur unwanliq yeni MD, PhD bolup chiqidu. Bundaqlar kopunche hallarda kelguside doxturluq qilishni emes belki tetqiqat bilen yaki tibbi mekteplerde oqutquchiliq bilen shughullunushni mexset qilghanlar hisaplinidu.
Amirkining Bashqa Dowletlerde Tibbi Mekteplirini Putturgen Oqughuchilargha Tutqan Siyasiti
Amirka Zhungguo qatarliq nurghun dowletlerning Tibbi Mekteplirini toluq itirap qilidighan bolup, u mekteplerde oqughan oqughichilarnimu oxshashla doktur yeni MD (Doctor of Medicine, 医学博士) dep tonidu. Chetelde tibbi mektepni putturgen oqughuchilar eger Amirkigha kilip doxtur bolmaqchi bolsa tamamen mumkin. Biraq sherit yuqarda dep otkendek Amirkida tibbi mektepni putturgen oqughichilargha oxshash USMLE digen imtahandin otup yaxshi netijige irishishi, we doxturxana tipip 3 yildin 4 yil residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolushi kirek. Eger shundaq qilalisa oxshashla doxtur bolalaydu.
Zhungguoda, Hindistanda, Pakistanda we bashqa munasiwetlik dowletlerde tibbi mektepni putturgen kopligen oqughuchilar, Amirkida qayta tibbi mektepte oqumayla esli dowlettiki diploma bilen doxtur bolup ishlimekte. Hetta bezi Amirkida tughulup chong bolghan Hindistanliq we Pakistanliqlar Amirkida Tibbi Mektepte oqushni tes we qimmet korup, toluq otura mektepni putturupla esli dowlitige birip, ozining til alahidiligidin paydilinip, 4 yil oqup, Amirkida 1, 2 yil imtahangha teyyarliq qilipla USMLE digen imtahandin otup, Amirkiliqla 8 yil oqup 300 ming dollargha yiqin pul xejlep doxtur bolsa, ular 4 yil oqup bir nechche ming dollar pul bilenla doxtur bolmaqta.
Zhungguoda tibbi mektepni putturgen oqughuchilar til jehette sel qinalghanlighi uchun, USMLE digen imtahandin otushke ketken waqit sel uzun bolup, kopunchi kishiler adette Amirkigha kilip aldi bilen tetqiqat xizmiti bilen shughullunup, 5 -10 yil xizmet qilip, til otkulidin otkendin kiyin andin USMLE ge imtahan birip doxtur bolidu. Biraq men bilidighan bir Uyghur qiz Xinjiang Miditsina Universitini 1996-yili puttturgen bolup, hazir Amirkida tibbi mektepni qayta oqumayla USMLE digen imtahandin ela netije ilip, bir chong doxturxanida residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolup ishlimekte. Alla buyrisa yene 3 yildin kiyin Xinjiang Miditsina Universitining diplomisi bilen Amirkida resmi doxtur bolghan tunji Uyghur bolup qalidu.
Beziler Amirkida Zhungguoning doxturluq oqushini itirap qilmaydiken digen qarashta. Miningche bu bir mujimel qarash. Amirkining doxturluq tuzimi nahayti mukemmel bolghachqa, meyli Zhungguodin kelgen doxtur bolsun we yaki bashqa herqandaq dowlettin kelgen doxtur bolsun, Amirkigha kelgendin kiyin biwaste doxtur bolalmaydu. Bu herguzmu u kishining dokturluk uniwani yeni MD unwanini itirap qilmighanliq emes. Eger u kishi yuqarda dep otkendek Amirkining USMLE digen imtahanidin otup, 3, 4 yilliq residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) ni tugetse, yenila doxtur bolalaydu. Eger Amirka chetelning doxturluq oqushini itirap qilmidi digende, cbashqa dowlette doxturluq oqughan kishi Amirkida doxturluq mektepte oqumay turup, doxtur bolushi mumkin bolmayitti.
Chetelde bashqa kesipte oqughan oqughuchilargha nisbeten, burun qaysi unwan alghan bolsa shu unwan boyiche itirap qilinidu. Shunga peqet bashqa dowlette tibbi mekteplerde oqughan chetellik oqughuchilarla Amirkida unwan jehette alahide paydigha irishken dep qarashqa bolidu.
Bashqa Dowletlerde Tibbi Mektepni Putturup Amirkigha Kilishni Arzu Qilghan Oqughuchilarning Amirkigha Kilish Yolliri
Eger Zhungguoda Doxturluq Mektepni putturgenler Amirkigha kilip doxturluq kesipining magistirliq kesipide oqumaqchi bolsa qandaq qilishi kirek digen mesilige kelsek, deslepte dep otkendek Amirkida doxturluq saheside magistirliq unwani yoq. Doxturluq Mektepni putturgen herqandaq adem doktur yeni MD hisaplinidu. Undin bashqa Amirkida doxturluq kessipi, kirish eng qiyin, oqush puli eng qimmet bolghan kesiplerning biri bolup, chetelliklerning doxturluq mektepke kirishi nahayti qiyin, bolupmu Zhungguo pasporti bilen Doxturluq Mektepke kirish asasen mumkin emes.
Undaqta Zhungguoda Doxturluq Mektepni putturgenler Amirkigha kilip oqumaqchi bolsa qandaq qilish kirek digende, Zhungguoda alghan baklawurluq diplomisini MD dep qarap, doxturluq bilen munasiwetlik (Bioscience or health science, 生物科学) penler dahirside biwaste PhD ge iltimas qilsa bolidu. Beziler bilmesliktin magistirliqqa iltimas qilip, Amirkigha kilip magistirliq unwanini alghan bolsimu, biraq kiyinche yene burunqi MD unwanini ishlitidu, bolmisa keynige chikingenlik bolidu. Men bilidighan bezi Zhunnguoluqlar Zhungguoda Doxturluq Mektepni putturgendin kiyin, gerche dorigerlik yaki irsiyet qatarliq penlerde magistirliq oqughan bolsimu biraq Amirkigha kelgendin kiyin yenila MD dep ishlitiwatidu. Magistir MD din towen turidighan bolup, Amirkida birilidighan muhash olchimimu MD din towen bolidu.
Shunga Zhungguoda tibbi mektepni putturgenler eger Amirkigha kilip oqumaqchi bolsa, eger sherit sharahiti toshqan exwal astida, ozini MD dep hisaplap biwaste PhD gha isltimas qilsa bolidu.
Amirkida xizmet tipish asan bolghan doxturluq bilen munasiwetlik kesipler Biochemistry (生物化学), Biology(生物学), Genetics 遗传学, Histology (组织学), Immunology (免疫学), Microbiology (微生物学), Bacteriology ( 细菌学), Virology ( 病毒学), Molecular Biology (分子生物学), Molecular Biophysics (分子生物物理学), Pathology ( 病理学) , Pathophysiology ( 病理生理学), Pharmacology (药理学), Physiology (生理学).
Eger siz Zhungguoda yuqarqi kesiplerde oqup PhD alghan bolsingiz, Amirkigha kilishingiz asangha toxtaydu, yaki Amirkigha kilip yuqarqi kesiplerde PhD oqusingiz oqush putturgendin kiyin xizmet tipish, Amirkida turup qilish yeni Green Card (Lu Ka) ilishingiz qiyin emes.
Eger siz Zhungguoda Doxturluq Mektiwide oqup, Amirkigha xizmet qilish uchun kelmekchi bolsingiz, bumu tamamen mumkin. Buning ikki xil yoli bar bolup, biri J1 viza bilen Visiting Scholar (Jiao huan xue zhi, 交换学者) yaki Post-doc (博士后) bolup kilish, yene bir H-1B viza yeni hizmet vizisi bilen post-doc bolup kilish. Bulardiki asasliq sheritlerning biri Engilizchide yaxshi bolush (biraq TOEFL telep qilinmaydu, eghiz tili yaxshi bolsa bolidu), ikkinjisi Zhungguoda doxturluq tetqiqat xizmiti bilen shughullinip baqqan, shundaqla maqale ilan qilip baqqan bolush kirek. Birer mukapat ilip baqqan bolsa tiximu yaxshi. Bu ikki hil viza ichide J1 vizini ilish bir az asan bolup, bu vizagha iltimas qilghanlar san cheklimisige uchirmaydu, biridighan muhash towen. H-1B viza sel tes bolup, san cheklimisi bar, biridighan muhashi adette J1 gha nisbeten sel yuquri. Amirkida oqush putturgen chetelliklermu bir mezgil mushu viza bilen Amirkida turup hizmet qilidu.
Amirkidiki Ali Mektep we Tetqiqat Organliri Nime Uchun Bashqa Dowletlerde Oqush Putturgen MD yaki PhD larga Muxtaj?
Amirkida oxshimighan unwan we oxshimighan kesiptikilerge birilidighan muhashta belguluk olchem bolup, Amirkida baklawur unwani alghanlarning bashlinish muhashi adette30 mingdin 50 dollar ariliqida bolidu. Magistirliq unwani alghanlarning bashlinish muhashi adette 50 ming dollardin 80ming dollar ariliqida bolidu. PhD unwani alghanlarning bashlinish muhashi adette 70 mingdin 120 ming dollar ariliqida bolidu. MD unwani alghanlar USMLE imtahanidin otup 3, 4 yilliq residency (Zhu Yuan Yi Shi, 住院医生) bolush jeryanida yiligha 40 mingdin 60 ming dollar muhash alidu. Resmi doxtur bolghandin kiyin deslepki muhashi adette 120 ming dollar etirapida bolidu, bir nechche yildin kiyin bezi kesiplerning doxturliri yiligha yirim miliyundin 1 miliyun ariliqida muhash alidu. Birnechche miliyun muhash alidighan doxturlarmu az emes. Elwette oxshimighan shitat we sheherler arisida belguluk periqler bar.
J1 viza bilen Amirkigha kelgen chetelde MD yaki PhD unwani alghanlargha biridighan muhash adette yiligha 18 ming dollardin 24 ming dollar etirapida bolidu. H-1B viza bilen Amirkigha kelgen chetelde MD yaki PhD unwani alghanlargha birilidighan muhash adette yiligha 34 ming dollardin 55 ming dollar etirapida bolidu.
Amirkida adem alidighan organlargha adem ilishta aldi bilen Amirkiliq yaki Amirkida menguluk turush hoquqi barlarni yeni green cardti barlarni ilish telep qilinidighan bolup, chetellikni yallap ishlitishning sheritliri towendikilerdin ibaret. (1) Yuquri sewiyelik towen muhashliq kishiler. Yeni biridighan muhashi towen bolghanchqa Amirkidiki oxshash melumatliq kishiler bu xizmetni qilishni xalimighan bolushi kirek. (2) Amirkida kem uchiraydighan qol hunerwen yaki yoqap kitish ihtimali bolghan kesip bilen shughallanghuchilar. (3) Amirkiliqlar qilishni halimaydighan ighir, japaliq, xeterlik xizmetler bilen shughullanghuchilar. (4) Amirkida shu kesip bilen shughullinidighan adem yitishmeywatqan kesiptikiler, mesilen sistiralar.
Amirkida doxturluq mektepni putturgen yaki munasiwetlik penler boyiche PhD unwani alghanlarning kopunchisi yuqarde dep otken chetelliklerge biridighan towen muhashqa ishlimigenliki uchun, Amirkidiki nurghun unvirsitlar we tetqiqat organliri her yili koplep cheteldin adem ilishqa muxtaj. Ali mektep we tetqiqat organlirining kopunchisi ixtizadi kirim kelturmeydighan hem Amirkining dowlet ghezinisidin kelgen pul bilen tetqiqat ilip baridighan organ bolghanchqa, Amirka hokumitining ulargha alahide siyasiti bar, yeni ular towen muhashliq chetel mutexesislirini yallap ishlitish hoquqidin alahide behriman bolidighan orunlar hisaplinidu. Adettiki ixtizadi kirim kelturdighan organlar yaki qizziq kesiplerning muhash olchimi yuquri bolghachqa, bu xildiki xizmetlerni qilishni xalaydighan kishiler kop, riqabet kuchluk, shunga bu organlarning cheteldin adem yallap ishlitishining hajiti yoq, yeni ular bermekchi bolghan muhashqa Amirkidin koplep adem tipilidu.
Amirkigha Kilishte Muhim Bolghan Viza Turliri
F-1 viza asasliqi Amirkigha kilip oqumaqchi bolghan oqughichilargha birilidu. Bu vizini ilish uchun TOEFL, GRE lardin yuquri netije bolushi, Amirka tereptin oqush mukapat puligha irishken bolushi kirek. Bu xil vizining Amirkigha kilishtiki inawetlik waxti adette 6 aydin 1 yilghiche bolup, Amirkigha kelgendin kiyin I-20 ning inawetlik waxti qanche uzun bolsa, Amirkida shunche uzun turghuli bolidu. Bu viza bilen Amerkigha kelgenler, heptisige adette 20 saet qanunluq ishlex hoquqigha ige. Bu xil viza bilen kelgenler, Amirkigha kelgendin kiyin eger mektep almashturmaqchi bolsa, qbaramqchi bolghan mektep qobul qilsila, mektep yaki kesip almashturghuli bolidu.
F-2 viza F-1 viza alghuchining ayali we balisigha birilidighan viza bolup, bu xil viza bilen kelgenlerning, Amirkida turush waxti putunley F-1 vizigha baghliq. F-1 vizining waxti toshsa bu vizining waxtimu tepbi axirlishidu. Bu xil viza bilen Amirkida qanunluq ishligili bolmaydu.
J-1 viza Amirkigha kilip bilim ashurmaqchi bolghanlar yeni visiting scholar" (Jiao huan xue zhi, 交换学者) ge birilidu. Bu xil vizining waxtimu 6 aydin 1 yilghiche bolup, Amirkida turalaydighan waxti I-66 diki waqitqa baghliq. Adette eng uzun bolghanda 3 yil bolidu. 3 yildin kiyin adette choqum esli dowletke qaytip kitish telep qilinidu. Eger Amirkida dawamliq turmaqchi bolsa, esli dowliti (Home Country) din "kochurum" (J-1 waiver) qilishi kirek. Bu viza bilen xalighanche xizmet qilghili bolmaydu. Peqet I-66 ning ustidiki temilligen orundila xizmet qilix hoquqi bolidu. Eger bashqa orungha almashmaqchi bolsa, qarshi terep bu kishige qaytidin J-1 viza iltimas qilip birishi kirek. Eger bashqa vizigha almashturmaqchi bolsa, aldi bilen kochurum (J-1 waiver) qilishi kirek.
J-2 viza J-1 viza alghuchining ayali yaki irige we balisigha birilidighan viza bolup, bu viza bilen Amirkigha kelgenlerning Amirkida turush waxti J-1 vizigha baghliq. J-1 viza kochurum qilinsa bu viza bilen kelguchimu tebi halda kechurum qilinidu. Bu xil viza bilen Amerkigha kelgenler Amirkining Kochmen Idarisidin xizmet qilix kinishkisige iltimas qilip testiqlanghandin kiyin xalighan orunda qanunluq xizmet qilghili bolidu.
H-1B viza xizmet vizisi bolup, asasliqi yuquri pen texnika xadimliri, alahide qol hunerwen yaki Amirkida kem uchuraydighan kesiptiki ishchi xizmetchilerge (kol hunerwenlerge, sistiralargha), mutixesislerge we shundaqla bezi dini hizmetchilerge birilidu. Bu viza bilen Amirkida menguluk turush hoquqigha (Green Card) iltimas qilghili bolidu. Bu xil viza bilen Amirkigha kelgenlerning Amirkida turush waxti adette 3 yil, eng uzun bolghanda 6 yil bolidu. Bu 6 yil ichide choqum Green Cardqa iltimas qilish kirek, bolmisa Amirkidin ayrilip kitish kirek. 6 yil toshqandin kiyin bu vizigha qayta iltimas qilighili bolmay.
H-4 viza H-1 viza alghuchining ayali yaki iri we balisigha birilidighan viza bolup, bu viza bilen Amirkigha kelguchining Amirkida turush wahti putunley H-1 viza alghuchigha baghliq bolidu. Bu xil viza bilen Amirkida qanunluq ishligili bolmaydu.