PDA

View Full Version : Uyghur Latin Yeziqini Qet’i Birlikke Kelturush Kerek (3)



atawulla
10-04-05, 02:05
Uyghur Latin Yeziqini Qet’i Birlikke Kelturush Kerek (3)

Atawulla

Bu timidiki maqalini bu Seyipide elan qilghandin kiyin wetendashlar uni körgendek qilidu, emma, beziliri uning mezmunidin sel hata chushenje hasil qilghandekmu qilidi. Eger mezmuni chushenjisiz yaki hata chushenje berip qoyghan bolsa men buningdin epu soraymen, shundaqla u maqalining asasi idiyesige izahet, we bezi köz qarashlargha öz pikirimni berish asasida bu qisimini yazdin hem bu arqiliq bezi chushenjilerni eniqraq qilip eytishni muwapiq kördüm.

1. Aldinqi maqalida hergizmu “Kona Yeziq” ni Latin Yeziqqa özgerteyli yaki “Yeziq Islahet Qilish” digen mezmun chiqmaydu. Uningda Uyghurlar ishlitiwatqan, bolupmu chet memliketlerdiki Uyghurlarning qolliniwatqan köp hil “Latin Yeziqliri” ni bir hil yeziqqa ekileyli digen mezmunni asas qilghan.

2. Emiliyette, UKY din bashqa, bizning ishlitiwatqan “Latin Yeziq” lirimiz asasen towendiki shekillerde boliwatidu, yeni: Gh- Gh; G; Sh – Sh; S; X; Ch – Ch; Q; C; W – W; V; H – H; X; H - H; H; Q - Q; Kh; K; E - E; ae; S – S; C; J - J; C; we sozuq tawushlardiki Ü; Ö; É larni U; O; E heripler bilen yeziwatimiz. Buningda ölchem we birlik mewjut emes, shunga, buni qarap turup “birlikke alliqachan kelip boldi” disek muwapiq bolmaydu. Bu “Varyant” lar emiliyette bizge nurghun qulaysizliq elipla kelmestin, belki Internet metbualarda qalaymiqanchiliqlarni elip keliwatidu. Eger bu ehwal dawamlishiwerse perzentlirimizgimu ejeblinish we heyran tuyghilirini beridu. Shunga, bu mesililerni hel qilish mexsitide u pikirn otturgha qoyulghan.

3. Gerche “Kona Yeziq” ni Kompyuter we Internette ishlitish bir qeder qulaysiz bolsimu (kop sandiki Uyghurlargha shubdaq boliwatidu), likin uni özgertish hazirqi shariyitimizge we menpetimizge toghra kelmeydu, shunga, birlikdiki “Uyghur Latin Yeziqi” ni “Kona Yeziq” qa paralel qilip ishlitish biz uchun mempetlik.

4. Hazirqi Kompyuter Yumshaq Detallarda UKY diki qoshma herip Ch; Gh; Sh lerni, yeni bu tawushlarni yalghuz heripler bilen toluq ipadileshge bolidu, likin shundaq bolghan ehwaldimu yenila UKY ni “Uyghur Latin Yeziqi” qilip ishlitish eqilge muwapiq dep oylaymen, yeni, hazirche UKY gha özgertish kirguzishning hajiti we zöröriti yoq dimekchimen.

5. Ahirida eytmaqchi bolghinim, Uyghurlar ming yillar dawamida bir til, bir din, bir mediniyet bilen bir gewde bolup, parchilinip ketmey, asmilatsiye bolup ketmey uzun tarihi musapilerni besip bugunki kunge kelgende, biz bir yeziqni neche hil yezip yursek kimge payda kimge ziyan, buni Uyghur tilida sözleydighan, Uyghur tepekur qilidighan her bir kishi bülidu eliwette. Yeqinqi birneche yillardin buyan nurghun Uyghur alim, ziyalilirimiz buninggha kopligen ejir we hizmetlerni qilip keldi, shunga, kopligen Uyghur wetendashlarning tirishjanliqi arqiliq bu ish choqum qisqa waqitning ichide bir tus yasaydu. Chunki bu ish hergizmu melum shehsilerning ishi emes, bu bizning milli mempetimizge tamamen uyghur bir ishdur.

Bezi wetendashlarning pikirige asasen, bu yerde men bir qeder mukemmel, ishlitishge qulayliq, we unumi yuquri bolghan bezi “Yumshaq Detal” larning URL (Universal Resourse Locator) Adirislirini wetendashlarning paydilinishi üchün bu betke chetip qoydum (Linked). Bu URL (Web Adirisi) liridiki “Yumshaq Detal” larning beziliri heqliq bolsimu, likin bezilirini heqsiz “Chushirish” (download) ge bolidu, hem shu arqiliq “Uyghur Latin Yeziqi” we bashqa Turki Latin Yeziqlirini (Uyghur Latin we Kona Yeziq, Uzbek, Azeri, Turkmen, Tatar, Kazaq, Qyrghiz we ...lar) bimalal ishlitishke bolidu. Hem buningda bizning tilimizge munasiwetlik nurghun tehnikiliq uchurlar bar, shunga buni Web Hojayinliri (web Owner) we Bashqurghuchilar (Administrators), Web Lahiliguchiler yaki Web Sen’etkar (Web Designer) lar paydilansa bolidu dep oylaymem. Buningdin bashqa Uyghurlargha ayit nurghun uchurlarnimu öz ichige alidu.

1. Unitype Global OfficeTM
http://www.unitype.com/globaloffice.htm
(Most important Information of multi-Language Software, including Uyghur Latin and Arabic Scripts)
2. PanState Website
(Include most important Information of multi-Language Software)
http://tlt.its.psu.edu/suggestions/international/bylanguage/arabic.html
3. Unicode Website (encoding & decoding Alphabet and Symbols)
http://eyegene.ophthy.med.umich.edu/unicode/fontguide/
Unicode Information
http://encyclopedia.laborlawtalk.com/Unicode
4. Encyclopedia type of Information of Uyghur, old Uyghur Script & Uzbek
http://www.factbites.com/topics/Uighur-language
http://www.factbites.com/topics/Uzbek-language
http://uighurs.biography.ms/
http://www.viahistoria.com/SilverHorde/main.html?research/UighurScript.html
5. Office XP Service Pack 1 for Multilanguage User Interface Pack
http://www.microsoft.com/office/previous/xp/multilingual/default.asp
http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyID=D5B7D606-F755-4847-8E1A-A259AFE34458&displaylang=en
http://www.microsoft.com/office/previous/xp/multilingual/muipacklimits.asp
6. Eger heqliq yushaq detal alidighanlar bolsa, Internette bezi Uyghur Web Seyipiliride setiliwatqan yumshaq detallarmu bar, eger shulardin setiwelinsa tehimu yashi bolidu.

2005-yili 7-April

atawulla
10-04-05, 10:28
5- Mesilining eng ahirqi bir jumlide "tamamen uyghun bir ishdur" digen jumle "tamamen uyghur bir ishdur" dep yezilip qaptu, epu qilinglar.