PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan( 40.dawami bar . )



Abdurehimjan
09-01-08, 12:53
Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami .40 )
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan"

Rabiye Qadir hanimning Biographiesi

" Rabiye Qadir , ozining hususi dishwarchiliqlirigha qarimastin,Uyghur helqige yardem qilishni hemmidin muhim dep biletti. Uning mektiwining eslihelirini toluqlash we Peqir Oqughuchilargha yardem qilish ishliri ongushluq bolmaywatatti.

Uyghur Ayallirining Hokumet ichide hichqandaq hessisi bolmighachqa, oz kuchigha taynip algha basmaqtin bashqa amali yoq idi.

Uyghur jemiyitide shunadq bir en,ene barki, Erler aile uchun tapawet qilidu. Lekin Rabiye Qadirning koz qarishiche, ailidiki qaysi biri yahshi qazinalisa, shu tapawet qilishi kerek.

Rabiye Qadir shuninggha ishinettik, peqet Anilarning ustidin“ozgertish „ elip berish kerek. Kopunche Anilar namrat hem Mektep yuzi kormigen. Lekin bizning“ kelgusimizning istiqbali bolghan „ balilar , ashu sawatisiz Anilarning qolida idi.

Uyghur ayalliri hemmidin bekrek, ozlirige ishinishliri lazim idi. bir kuni Rabiye Qadir ishhanisida , erliridin qoyiwetilgen uch neper, yash chokanlar bilen sohbetliship qaldi. Ularning shikazetliriche, ularning behti huddi erlirining qoligha bent qiliwetilgendek, Ular oz hayatining ahirlashqanliqigha jezim qilishatti.

Bilim- sewiyelik , uqumushluq ayallar, mewjut weziyet ustide detalash qilishsimu,lekin qandaq ozgertish toghrisida eniq bir qarashqa ige emes idi. del Ayallarning we Anilarning, Uyghur jemiyitidiki Rolini tonitidighan waqit yitip kelgen idi. shu seweitin, Rabiye Qadir Ayallargha iqtisadi jehettin medet birish uchun,“Hessidarliq shirkiti„ qurup birishke kirishti.

Rabiye Qadirning yardimi bilen, Ayallar oz kuchlirini jari qildurushliri kerek idi. yeni ularni her daim digudek,Rabiye Qadirning idare qilishi orunsiz bolup, bu“Rabiye Qadir jemiyiti „ning oz aldigha put tirep turush telep qilinghan bir qedem idi. U, ewlatlirining bilim igilishini arzu qilidighan, Uning bilen birge Uyghur jemiyitini ozgertip qurushni halaydighan ayallarni, sohbetke chaqirdi. U belkim yuzlerche Mihmanlarning kelishini kutetti. Biraq chushke yeqin, ozining Soda sariyidiki Resturanida , mingdin artuq ayallarning toplashqinini kordi.

Ayallarning kopunchisi , bash yaghliqlirigha oriwelishqan pullirini ,Rabiye Qadirgha teqdim qilmaqchi. ularning nime meqsette pul tapshuridighanlighini , U ozimu bilmeytti. Ihtimal mushu pullar bilen, Rabiye Qadirning, derhal bir nerse qurup chiqmaqchi ieknligini oylashqandur. eslide uning pilani, bu qetimqi yighilishta, ular uchun bir“ Hessidarliq shirkiti „ qurush uchun teshkillinish toghrisida sozlishish idi.

U aldin ala nime diyish heqqide teyyarliqmu qilmighan idi. emma U oz arzusi ustide ,kishilerge yuzmu yuz turup, toptoghra uch saet nutuq sozlidi.
„biz ,bugun buyerge yighilghan ming anilar, onming anilarni, yaq! bashqa Yuzming Anilarni yiteklishimiz kerek!“ didi U , chaqiriq qilip. Sorundiki mewjut ayallarning 60% tin artughi , Uyghur jemiyitining yuquri qatlimigha mensup bolup,kopunchisi Akademiyklar, sodiger mulukdarlarning ayalliri idi. ularning hayajanlirini qoghzash uchun, U gep arlap munularni qoshumche qildi:

Men bolsam, aranla yettinji sinipqiche mektep korgen bir ayalmen. Lekin men silerning aranglarda , janliq hayatta ajayip yuquri bilim igilidim.eslide siler meni yitishturdinglar! Siler mening oqutquchilirim! Menning chong siyasetchi bolishimmu, silerning turtkenglar astida bolghanlighini eslitimen! Men shundaq eytimenki, bugun bizni mushu jaygha toplighan arzulirimmu, del silerdin kelgen Rohi ozuqtur!

Hayajanliq ,Alqish- sadalar ilkide U sozini dawam etturmekte:

Silerning kozliringlar, uzun zamanlap qara perde bilen chumkelgen! Netijide, Siler ozenglarni qarangghuluqtin izdidinglar! aran degende bu yerde tepishtuq. Utunup qalayki, kozunglarni tusap turghan, qara chum perdini eliwetignlar! Etrapqa qaranglar!

Minglarche umut uchqunliri chaqnap turatti. helila, U yighlisa, Ayallarmu teng yighlaydighandek. U kulse, Ayallarmu teng kulidighnadek idi. U ahiri meqsetni otturgha tashlidi:

Silerdin kim men bilen birlikte bolalaydu?

deslep on neper Ayal, keyin yigirme neper Aya qol koterdi. Keyin biraqla, minglighan Ayallarning hemmisila qol kotirishti. Heliqi bash yaghliqlirida pul kotiriwelishqan Ayallar qatar tiziliship, rette turishatti.ularche, bu pullarni Rabiye Qadirning derhal qobul qilishi kerek idi. U ,bu pullarni mundaqla tapshurup qoyulsa,oluq meqset uchun yiterlik emesligini chushendurduri:

Siler mushu hayajanliringlar bilen heriket qilinglar! ewlatliringlarning istiqbali uchun qoshqan tohpenglar bilen, on hesse, hetta yuz hesse qazinishinglar we ashu payda bilen jemiyetni ozgertishinglar kerek!

U Aylarr arisidin yigirme neperni tallidi . awal bir heyet teshkillep,eger ular omumi pilanni tuzup chiqsa, andin ezalarning meblighini qobul qilish kerek idi.

Teshkillengen heyet, eza bolghan barliq ayallarni , soda kespide yitildurushni pilanlidi. Herbiri oz haligha qarap pay selishi kerek. Eger bezenlirining meblighi kamchin bolsa, Rabiye Qadir oz mulkidin qoshup qoyatti. Her on yaki yigirme Ayal bir gurup bolup tijaret bashlidi. Ular tijaret ishlirida tejirbige erishkendin keyin, ularni ichkiri hitay olkilirige, Ottur asiyagha yollaytti.

Mushu irade bilen, ular jaylardiki barliq, chong, kichik nahiyelerde mektep qurmaqchi we barliq sheherlerde “yimeklikler soda baziri” achmaqchi. Pilanda Senetkarlarmu bolup, ular putun weten buyche Uyghur medeniyet- Senitini rawajlandurush we helqqe teqdim qilishi kerek idi. her qaysi yurttki Miwe sortliri buyche “Marka” yasashmu pilanlanghan. hetta Ayallar we balilar etkeschiligining aldini alidighan, bir Intizam qoshuni qurup chiqishnimu, pilanda tertipligen idi.
___________

Ular mezkur “Ming anilar” herikitini , Aptonum Rayunluq hokumetning testiqidin otkuzp, qurup chiqqan idi. echilish murasimida , ezalarning sani yenimu kopeydi.Pehri Mihmanlar arisida , Uyghur aptonum Rayonining Reisi Ablet abdurishitning hanimimu bar idi.Urumchi Sheher bashlighining hanimi we hitay memliketlik Ayallar birleshmisining Muawin Reisi( Ehmetjan Qasimining hanimi) Mahinur Qasimilarmu qatnashqan idi.

“Ming anilar herikiti”ni qollighanliq yuzisidin, Echilish lintisini hokumet hadimliri kesken idi. Siyasi sahedikiler,baj hadimliri qatnashqan idi.Radio,Telivizor Muhbirliri Ziyaret qilishti, Jornalistlar sohbet otkuzushti. Ishqilip bu heriketning bir yahshi hadise ikenligini hitay hokumet hadimlirimu ubdan bilishetti. Shuning uchunla Rabiye Qadirni heyran qaldurghini, bu echilish Murasimi ne Radioda anglitilmidi, ne Telivizor hewerliride korsitilmidi. U shu kuni kechtila tonushluq bolghan bir Jornalistqa telipun qilip, “Ming anilar herikiti”ning echilish Murasimi, nimishke hewerlerde berilmigenliki toghrisida surushturdi. U yuzturane sozlishidighanlighini bildurdi we derhalla yitip keldi.

“ biheterlik idarisidin kelgen uhturushta, bu Jemiyet heqqide ahbarat qilinmaslighi kerek” chunki, “Ming Anilar herikiti”- “Uyghur Aptonum Rayonini hitaydin ayriwelish herkiti”demektur!

“Ming Anilar herikiti”ni hokumetning , huddi olumni yushurghandek, yushurmaqchi bolghanlighi toghurluq hewer, helq ichige uchqundek tiz tarap ketti. Netijide, bu heriketke nisbeten helqning diqqiti tehimu kucheydi. Uyghur anilarla emes, belki Ozbek, Tatar,qazaq, qirghiz ayallirimu seperwerlikke kelishti. Peqet ozlirini yiraq tutqanlar hitay ayalliri boldi. hokumet, bashqimu azsanliq Millet ayallirining, bulargha qetilip, tehimu kengiyip ketishni elwette yaqturmaytti.

“Ming Anilar herikiti” jemiyetke ulge bolushmaqchi idi. shu niyette ular, Wetenning barliq chong sheherliride, Shobe qurushqa bashlidi. Sehiye-saghliq meslehetchiligi,Ijtimai ishlar meslehetchiligi qurup chiqishti. Oy-makansiz ayallargha, yashanghan ayallrgha sahip bolup, ularni shereplendurdi. Bu Uyghur jemiyitidimu, yaki hitay jemiyitidimu bundin burun korulup baqmighan, yengi we uluq bir ornek idi.ular hich qanche chong meblegh serp qilmastin, qisqighine waqitta nurghun yahshi ishlarni berpa qilishti. Ular tapqan paydining 20% ti , yitim balilar uchun we namrat aililer uchun ajirtilatti.

Keyinki bir qetimliq yighilishta, Rabiye Qadirning muu nutqi taruzigha olturghan bolsa kerek:

Eger barliq Anilar yighlisa,eger biz -hemmimiz naheqchiliq ustidin yighlisaq, koz yeshimiz bilen ashu naheqchiliq gherq bolghusi! Eger biz birlikte kulsek, koktiki qara tumanlar tarqap ketkusi! Eger biz yitimlargha, hane weyranlargha yardem qilishqa qadir bolalisaq,heqlqara jemiyet bizni himaye qilidu!

Mezkur yighilishtin uch kun keyin, yeni bu jemiyet qurulup uch aydin keyin, Intizam tekshurush idarisi , ularning ishhanisini pechetlidi. Bu guzel ruya, bu shirin chush- “Ming anilar herikiti” bir zerbe bilen weyran qilindi.

hitay merkizi hokumettin chuhsurulgen buyruq – qizil hejjet bolup,u eng birinji nomurluq biheterlikke qaritilghan, “doletning muqimliqigha halaketlik” demek idi. bundaq qizil hojjet, urush peytide , jiddi halette chusurilishi kerek idi. hokumetning qrqunchisi- bu “Ming Anilar herikiti” helqaraliq nupuzgha ige bolup ketishi idi.

“Ming Anilar herikiti” Ahirqi ayrilish sohbitide, Ayallar Rabiye Qadirgha “Anilarning Anisi!”degen shereplik tajni teqdim qilishti. Aridin bir oqutquchi hanim mundaq sada yangratti:

bugun Uyghur Ayalliri uhcun unutulmas bir kundur! Bu jemiyet- bu “Ming Anilar herikiti” yoqalmaydu! Bu jemiyet mengu mewjuttur!

Ashu ahirqi yangraq sada bilen , ular oz-ara widalashti.
________
Uyghurlar ozlirini tutqun- Esirlerdek his qilishatti. ularni, ozlirige teelluq bolghan oylirimu qistawatqandek bilinmekte idi. eger bir uyghur yigit tenheriket meqsidide, Boksur ogenmekchi bolsa, uning jinayiti “ Milli bolgunchi” bolup,qolgha elinidu.ozining Uyghur yigiti ikenligini korsitish uchun, birliri burut qoysa, burtini mejburi aldurtiwetidu. Hetta bir kim sheir oqisimu, uning qilmishi yerliik Milletchilik bolup enge elinidu. Hokumet, yaki turluk idare orunlarda ishleydighan,hizmetchi Uyghur Ayalliri, Milliche uzun iteklik kiyim keyishimu, ularning “Dindarliq”qilmishi bolup hisaplinidu. hetta ish orunlirigha yengidin ishchi qobul qilinmaqchi bolsa, elangha qobul qilinmaqchi bolghan kishining, hitay bolishi ochuq eskertilidu.

Shundaq bir zaman kelgen idiki, hokumranlar yuzliridiki niqaplirini echiwetip, oz epti- beshirilirini ochuq –ashkare korsitishmekte.
“Shinjiang hitayning ayrilmas bir qismi bolghanken, bu tupraqqimu ichkiri hitay olkiliridin, koplep kochmen hitaylarning kelishi kerek!” dep jakarlidi yuquri hokumet.

Rabiye Qadir endi artuq taqet qilalmighan idi. U Wetende yuz beriwatqan zulumlarni, bir birlep hatirleytti we Amerikigha yollap turatti.

U mushu wezipe bilen bent boldi. U hemmini unutti! Suyumluk yoldishini, jan - jiger perzentlirini unutti! U ozinimu unutqan idi!

U teklip qilinghan herqandaq bir sorunda, Olturushlarda, ziyapetlerde kishiler uningdin , eng az bolghanda bir qanche jumle bolsimu , sozlep birishini utunetti. Bir qetim toy merikiside, U Mikropunni qoligha elip, munularni sozlidi:
Gerche Men, Ana Wetinim tupriqi ustide turiwatqan bolsammu, lekin uni his qilalmaywatimen!
Mening suyumluk helqim! Suyumluk Wetendashlirim! Siler mening koz aldimda turiwatqan bolsanglarmu, biraq Men Silerni seghinmaqtimen!
Men silerning behit tepihsinglar uchun, nemini tewsiye qilishni, qandaq meslehet birishni bilelmidim!
Ihtimal , yer yuzide erkinlikning temini tetishqa, erkinliktin behrimen bolushqa, Uyghurlarning heqqi bolmisa kerek!
Bugun men bu toyda guzel- mungluq Muziklarni anglidim, guzel-lerzan usullarni kordum, emma men qulighimni itiwaldim! eger biz oz nahshilirimizni toluq we menasi bilen anglaydighan bolsaq, shuni bilip yetimizki, eslide yighlishimiz kerek! chunki Bizning nahshilirimiz dert- hesretke tolup tashqandur! azap we matemdur!
Biz tel tukus yoqitilhgiche kutup turishimiz kerekmu?

Uning nutqigha alqish yangritiwatqan , toy Mihmanliri arisidin bir yigit qeddini tiklep mundaq didi:
Siz bizning umudimiz! Eger siz orningdin des tur! disingiz, men her zaman teyyar!
********** ( shu namliq kitap, 311-318 betlerdin. 40. Dawami bar.)
______

Uning wujudigha Allah shundaq tinjimas, tinimtapmas, ghalip bir Rohni ata qilghan iken. Uning osmurluk, yashliq hayati ashu ghalip Rohni cheniqturidighan, sinaq meydani bolghan idi. U Uyghur jemiyitige erkin qedem bilen, daghdam yol bilen emes, eksiche bash ketidighan, qorqunchluq yol bilen, heterlik nam bilen kirgen! – uning yoli “qarangghu bazarchiliq”, uning nami “kapitalizim yoligha mangghan , qarangghu bazarchi”

U , ashu dehshetlik “Qarangghu we qara jemiyet”ni besip, keyinki “erkin bazar” dewrige kirgiche, san-sanaqsiz olum qaynamlirigha ozini atqan idi. U tutqun qilinsimu, Musadire qilinsimu, tapqan-tergenliridin tekrar-tekrar ayrilsimu, yengilmidi! U yiqilmidi.

hitay hokumranliri “erkin bazar” dep atighan, emma tegi yoq hangdek, qorqunchluq dewrige, U yene ghalip qedem bilen kirdi. Uning basqan qedemlirini bir birlep, korup chiqqan hitay hokumranliri, endi uning yolini tosqandin kore, uninggha yolni chong echip birip,Uni ozlirige “Mal we Malay” qiliwelishni pilanlidi. Uning ghalip Rohini “nupuz” bilen bent qilmaqchi bolishti. Uning tinjimas we tinimtapmas Rohini, mensep bilen “qul” qiliwalmaqchi bolushti!

Biraq, Uni ashundaq Ghalip Roh bilen yaratqan Allahning iradisi bashqiche idi. uning wujudigha neqishlengen Roh, Inqilawi ejdatlardin udum bolup kelgen “Isyan” idi. bichare hitaylar uning Isyankar Rohini qul qilalmidi!

U hitay bermekchi bolghan mensepning, eng yuquri pelisigiche orlep bardi. U yene on yil kutsimu, omrining ahirghiche kutsimu, berilmekchi bolghan mensep, yenila “kesmes pichaq” idi.U ozini aldap, waqitni behude zaya qiliwetishni halimidi. U hitay osturup elip barghan yuquri orunda, hitayning yurikige henjer urdi! U ghalip, yengilmes –Iparhan idi.!

“ Wetinimdin chiqip ket!” didi U , hitay Impiratorlirining kozige miqtek qadilip.
U bir jumle sozi uchun, barlighini, mal-dunyasini, soygu shepqitini, aile-ewlatlirini , hayatini pida eylidi! Uning Isyankar Rohi aldida, yer bilen yeksan bolghan, jenggahta meghlup bolup shikeste yigen hitay hokumranliri, aq bayraq chiqirishqa mejbur boldi!

Yeni hitay hokumranliri uning , eng addi bir kishilik puhra bolup turishidinmu hezer eylidi. Uning oz helqi uchun hizmet qilishigha , oz helqi uchun sozlishige qarshi jaza elan qildi. Uning oz tuprighida erkin qedem tashlishigha, oz wetinining hawasidin nepes elishigha chek qoydi! Uning Ana Wetinide, ahirqi Pa'aliytidiki ahirqi nutqi munular bolup qaldi:

“Gerche Men, Ana Wetinim tupriqi ustide turiwatqan bolsammu, lekin uni his qilalmaywatimen!
Mening suyumluk helqim! Suyumluk Wetendashlirim! Siler mening koz aldimda turiwatqan bolsanglarmu, biraq Men Silerni seghinmaqtimen!
Men silerning behit tepishinglar uchun, nemini tewsiye qilishni, qandaq meslehet birishni bilelmidim!
Ihtimal , yer yuzide erkinlikning temini tetishqa, erkinliktin behrimen bolushqa, Uyghurlarning heqqi bolmisa kerek!
Bugun men bu toy merikiside, guzel- mungluq Muziklarni anglidim, guzel-lerzan usullarni kordum, emma men qulighimni itiwaldim! eger biz oz nahshilirimizni toluq we menasi bilen anglaydighan bolsaq, shuni bilip yetimizki, eslide yighlishimiz kerek! chunki Bizning nahshilirimiz dert- hesretke tolup tashqandur! azap we matemdur!
Biz tel tukus yoqitilhgiche kutup turishimiz kerekmu? ”


Abdurehimjan
08.01.08
Munchen