PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan(37. dawami bar. )



Abdurehimjan
26-12-07, 14:59
--------------------------------------------------------------------------------

Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami 37. )
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanim
ning Biographiesi" )

BDT teshkilligen "Helqara ayallar Konfransi"ning 1995.yili bejinda caqirilghan 4. nowetlik yighinigha Rabiye qadir wekil bolup qatnashti. bu Rabiye qadirning tunja qetim Gherplik wekiller bilen birge bolishi idi. gherplik wekiller arisida Hillary (Clinton) hanimmu bar idi. hitay hokumiti bolsa, Rabiye qadirgha uc neper hitayni hemra qilghan idi. ular Rabiye qadirning her bir qedemlirigice , her bir soz-heriketlirigice nazaret qilishatti. U hergizmu erkin-azade sozliyelmeytti. hokumetning bildurishice: Rabiye qadir cet el tili bilmigini ucun, bu uc neper ayal hitaylar terjimanliq qilishi kerek . biraq bu hitay terjiman ayallar Rabiye qadirning sozligenlirini eynen terjime qilmaytti hemde bu nazaret Gorogee alghucilar bilen goroge elinghucini eslitip turatti.
Konfrans binasining aldida uc neper Tibetlik ayallar put qollirini kishenlep, hitay zulmigha qarshi namayish qilmaqta idi. ular oz wetinining mesililirini baturlarce anglalitatti. jornalistlarning diqqiti ulargha merkezleshken bolup, birmu cet ellik Muhbir Shinjiangda Uyghur helqining tartiwatqan zulumliri heqqide melumat igilimidi. Rabiye qadir oylayttiki : nimishke biz -Uyghurlar ustimizdiki zulumlar heqqide sozliyelmeymiz? nimishke helqim tartiwatqan azaplar toghrisida shikayet qilishimgha bolmaydiken?
Putun dunyadin kelgen Siyasetciler, Insan heqliri Teshkilatliri hadimliri Tibet heqqide tohtaldi. Shinjiangdiki ehwallar bilen Tibetning ehwali putunley ohshash bolsimu, cetelliklerning tibetke bolghan qiziqishi Dalay lamadin menbelengini eniq idi. Uyghur helqining derdini dunyagha anglitidighan, Uyghurlarni dunyagha tonitidighan kucluk bir awaz bolishi kerek idi. Rabiye qadir shundaq bir hiyalgha patti:
erkin sozlesh ucun men coqum cetelge ciqishim kerek; shundila dunya ehlining Wetinimizge bolghan qiziqishini qolgha kelturgili bolidu.
heliqi Tibetlik ayallar ghururlanghan halda oz muddialirini bayan qilishatti. Uyghurlar bolsa, gas,gacilardek awaz siz qalghan idi.
___________
1996.yil apiril hitay, Russiye, Qazaqistan,Tajikistan Qirghistan doletliri oz- ara kilshim imzalidi. mezkur doletler oz ara ishinish, cigra mudapiesini kuceytish, bolguncilerge qarshi turush, qural etkescilikige qarshi turush qatarliq taohtamlar maqullandi. shuning bilen bu doletlerde kucluk qoralliq saqci etridi teshkillinip, cigra kontirolighimu kuclenduruldi. bundin burun qazaq we qirghizsatanlarda hitaygha qarshi paaliyet qilip kelgen Uyghur teshkilatliri ceklimige ucridi. ottur asiyadiki Uyghur tijaritimu istiqbalini yoqitishqa yuzlendi. Rabiye qadirning ottur asyadiki tijari ishlirige wang lequan qol tiqip ceklime qoydi. putun uyghur tijaretcilirining ishliri qiyinliship, awalqi 10% baj, biraqla 50% ge osturuldi.
Turkiyege Uyghurlarning kirishi qiyinliship baratti.hitaylar ucun Turk elcihihanisi derhal Viza testiqlaydu, Uyghurlar eng az ikki, uc ay kutishi kerek. gerce Turkiye shanghey ittipaqigha eza bolmighan bolsimu , lekin hitay-turkiye tijari kilshimlerde, hitay kurt mesilsige arlashmaydighan, Turkiyemu Uyghur mesilsige qulaq salmaydighan,turkiy qerindeshining derdini kormeske salidighan tohtamgha maqul bolghan idi.
________

1996.yili Rabiye qadirgha hitay dolet ishliri Ministirliki merkizidin bir teklip keldi. yeni U merkizi hokumettin kelgen uc neper hitay emeldarliri bilen Urumcide Mihman hanida ucrashti.
: bugungice siz kishilik hayatingizda erishkenliringiz, Milyonlighan kishilerning arzu-armanliridur! , didi , bir hitay elemdar soz bashlap- merkizi hokumet sizning orningizni tehimu kotermekci, cunki siz Shinjiang Uyghur aptonum rayundiki muqumliqni saqlashta acqucluq rol oynaysiz. lekin siz peqetla itaetcan bolishingiz kerekki, hergizmu artuq sozleshke bolmaydu! bejinda sizni uc aydin alte ayghice siyasi ogunushke teklip qilimiz. biz birlikte olturup yene bir qetim ocuq sozlisheyliki, siz bekla Milletci ikensiz! siz merkizi hokumetning siyasitini daim digudek qubul kormeydikensiz! ihtimal emeliyette undaq oylapmu ketmeydighansiz!

yene bir hitay elemdar : bizning pilanimizgha qandaq qaraysiz? gerce siz Partiye ezasi bolmighan bolsingizmu, merkizi partiye mektiwige berishni halamsiz? bizning umudimiz nahayiti cong, bugundin bashlapla Shinjiang Uyghur aptonum rayunida sizni tikleymiz, sizni tonuymiz! ,didi gepni ocuq eytip.

Rabiye hanim qeddini tik tutup olturghan halda gep bashlidi:
siler dolet ishliri Ministirligi Merkizidin bolamsiler? undaqta shuni bilgim kelidurki,nimishke siler men bilen korushushtin ilgiri shinjiang Uyghur
aptonum Rayunluq hokumet bilen sozlishisiler? Nimishke bu Rayunda eng nupuzluq, hoquqtar hitay bolishi kerek? Nimishke hitaylar putun kuc-qudretni igiliwalidu?

Hitay emeldar bir otlam cay iciwalghandin keyin jawaben mundaq didi:
Biz yuqurida dep otkinimizdek, siz kop sozlimesligingiz kerek idi! Perizimce siz bekmu qorquncluq derijide itaetsiz ayalkensiz.siz hemme ishqa arlishiwalidikensiz. Oz ehwalingizgha beqip ish kormeydikensiz. Bu siz ucun bekmu qayghuluq bir ish! Eger siz qayta oylinip korsingiz, jezmenki bu rayunda Rehberlik orungha kotirilisiz! Merkizi hokumet sizge ishinidu. shunimu oylinip qoyungki, siz bir ayal- putun bir helqning teqdirini ongshap bolalmaysiz!….eger shundaq dawam etsingiz, pat yeqinda putunley yalghuz qalisiz…….

shu anghice sukutte olturghan ucunji hitay emeldar eghiz acti:
biz qilidighanning hemmisini qilduq, deydighanningmu hemmisini ocuq diduq. Biz yene sizge bir qetim purset bermekcimiz! U bolsimu biz sizge bermekci boliwatqan hoquqi ghalibiyetturki,uning bilen siz oz helqingizni behitke erishtureleysiz! Bu bir teklipki, siz peqetla bir qetim erisheleysiz. Shumu sizge ayan bolishi kerekki, biz bilen birge ishleshni halimighan kishi nahayiti cang mesilige duc kelidu! Bala- qazagha yoliqidu. Ahirda sizge shunimu eskertip qomacimizki , Shinjiang jungguoning ayrilmas bir qismidur!

Uning sozi tuge tugimeyla Rabiye qadir ornidin turdi we ishik terepke qarap qedem tashlidi. U ishikke yeqinlap kelgende arqisigha burulup:
Men silerni men bilen birge hotenge berishni teklip qilimen, didi.
- nimishke biz siz bilen hotenge barghudekmiz? U yerde korgidek nime batti?- dep soridi heliqi deslepte soz bashlighan hitay emeldar.
: u yerde bir qurup ketken cong kolni korimiz, suyi qurup benem yerge aylinip ketken, hitay kocmenliri uning suyini icip quritiwetken bir kolni korimiz!- didi Rabiye qadir we derhal ciqip ketmekci boldi. biraq hitay emeldarning biri uni tohtati we : yene bir gep qaldi,dep qoshumce qildi- eger siz Uyghur tarihidiki Rehberlerning teqdiridin yahshiraq melumatqa ige bolsingiz, bilip qalisizki ularning hemmisi meghlubiyettur!

Keyinki kuni Uyghur aptonum Rayunluq heql qurultayi yighin zaligha yighingha qatnishish ucun Rabiye qadirmu kelgen idi. zalda turluk hoshna doletlerning reisliri, Aptonum rayunluq yuquri derijilik emeldarlarmu yighilghan idi. Ablet abdurishit, wang lecuan qatarliq Aptonum rayunluq emeldarlar, heliqi cu neper hitaylar bilen sohbetliship qedeh kotirishmekte idi. Bu ehwaldin Rabiye qadir qattiq teejjuplengen idi.
_____________
hitay hokumranliri Uyghur tarihini yahshi bilidighan, tarih bilen shughullinidighan mutehesislarni bir birlep qolgha elishqa bashlidi. Rabiye qadir, bu hadise Sidiq Rozi ependining beshigha kelishini sezmekte idi. Cunki u tarihqa taliq nurghunlughan muhim matiryallarni toplighan we arhiplashturghan idi. Shunga yoldishining wetendin ayrilip, cetellerge ciqip ketidighan waqitning yitip kelgenlikini kop qetim tekitleytti. Lekin Sidiq Rozi ependi bolsa, weten helqining ang sewiyesining yuksilishini kozde tutup, wetendin ayrilishni ret qilatti. Hemde 52 yashqa kelgen bir ademge nisbeten, yat tilda sozlishidighan bir elge ketish, hayatni yengidin bashlash bekmu qiyin ish idi. Yaki turkiyege, Ozbekistan qatarliq Turki tilliq doletlerge ketishmu kongul aram tapidighan ehwal emes idi. Shundaq kunlerning biride Sidiq Rozi ependi Rabiye qadirgha : meni demokratik gherp elliri hayajanlanduriwatidu.eger wetendin ayrilishim mejbur bolup qalsa, coqum Amerikigha ketimen! degen idi.

Hele uzundin beri Rabiye qadir iddiye jehettin hemmige teyyarliq qilip qoyghan idi. Yeni Yoldishi cetelge ciqip ketse, weten icide yuz biridighan ehwallar, Rabiye qadirning shehsen ozige kelidighan aqiwetler, ish qilip yahshiliqtin direk yoq idi. cunki Sidiq Rozi ependining namini atap turup, hitay hokumiti alahide agahlandurush qilghan.

Sayahet ishliri ucun Rabiye qadirgha uc kishini hemrah qilip qoydi. Bu uc kishining biri Uyghur ayal, ikkisi hitaylar bolup, ular hitay biheterlik organlirining hizmetciliri idi. ularning hemrahlighida Amerikigha viza elish ishlirimu asanla bir yaqliq qilindi. Amerikigha ucidighan Airpilan we ucush waqtinila Rabiye qadir yoldishi Sidiq Rozi ependige bildurdi. Umu hanimi bilen sayahet qilishni bek arzu qilatti. Shunga bu tiz yolgha ciqidighan seperde Dostliri bilen, kutup hanisi bilen qayta hoshlashmidi.

Ular Amerikigha yitip kelip, Airpilandin ayrilipla, Rabiye qadir yoldishigha eytti:
Sen endi mushu yerde qelishing kerek! cunki men sening turmige kirip qelishingni halimaymen!
U shu geplerdin keyinla Sidiq Rozi ependining Pasportini eliwaldi.
: sen ! sen hokumetning ozimu? - didi Sidiq Rozi putunley tugeshken bir umutsiz qiyapette we : qaysi heq- hoquq bilen manga mushu ishni qilding! didi sual yaghdurup.

Ular her kecisi ikki saetla uhlaytti. Hemrahliridin hali qalghanlirida, weten millet ucun Amerikida qandaq paydiliq sharait bar, nime ishlarni qilishi kerek, erkin-Demokratik dolette qaysi ewzellikler bar, ishqilip ular uzun yilliq pilan- stratigiyeler ustide bash qaturushti. Ular bir ayce waqit Amerikining nurghun sheherlirini kezip ciqishti. Rabiye qadirning wetenge qaytish heptiside Sidiq Rozi ependi dost- yaranliri toghrisida kop sozlerni qilishqa bashlidi. Bolupmu wetendin ayrilish aldida Qeshqer,hoten , ghulja tereplerni qayta bir koriwalghan bolsa, u tupraqlar bilen qenip hoshlishiwalghan bolsa, nime digen yahshi bolatti he! Lekin uning bu hesretlirini Rabiye qadir ret qilatti we : eger biz bugun wetende bolghan bolsaq, sen alliqacan turmide bolghan bolatting! dep, uni bezleytti. biraq U her bir sozide bir tene qilatti:
Kim toniytti meni? Amerikidiki Muhajir Uyghurlar mening heqqimde nimini biletti?
- eger sen meni soyseng,men bilen birge Amerikidiki imkaniyettin yahshi paydilinip, wetinimizning azatlighi ucun kuresh qilisen, didi Rabiye qadir jawaben. Sidiq Rozi ceksiz umut ilkide - rastinla Amerikigha kilemsen?,didi Repiqisige tikilip. Bu keypiyat uning Amerikida qelishqa maqul boliwatqanlighini bilduretti. Shunga Rabiye qadir uning mengzini silap:
wetende yene nurghunlighan muhim matiryallar qaldi, u matiryallar bizge lazim bolidu. men ularni ekilishim kerek, didi .

Rabiye qadir yolgha ciqqandin keyin, u Virginiadin bir oy ijarige aldi. U ashu oyde Englis tili ogenmekci! biraq uning mengiside til ogendigek boshluq barmidi! U ashu oyde yazmaqci! Biraq u yazghanlirini qeyerde neshir qilduridu!

Rabiye qadir Urumcidin uninggha telipun qilghinida, u munularni digen idi:
Men bir turmide , bu bashqa bir shekildiki turme! Men til bilmeymen! Meni yoqlap kelidighan, meni izdep kelidighan dostummu yoq! Men derizidin siritqa qaraymen, suyumlik ayalim bu yerde yoq!

Ular bir birini toqquz yilce uzaq korelmeydighanlighini, u caghda hergizmu bilmeytti.!

************ ( shu namliq kitap 276-287 betlerdin. 37. Dawami bar. )
__________

Rabiye qadir , bezenlerning orunsiz ensireshlirige , yaki helqning qelbide Rabiye qadirgha nisbeten shubhe peyda qilish niytide, endishelinish sheklide etey otturgha tashlap:
" eger kunlerning biride hitay hokumiti Rabiyeb qadirgha Uyghur aptonum rayunning Reisligini berse, yaki uning oghullirini goroge eliwalsa, qanqd bolup kiter he!" degen gheyri normal pikir we eghwalirigha uning hayati her qedemde jawap birip kelgen idi.

uninggha lazim bolghini emel, mensep, hoquq, abroy, mal-dunya, shan- shohret emes idi! u halighan bolsa alli burun hemmige eriship bolghan idi. biraq uning erishmekci bolghini Millitining behit-saaditi, wetinining azatlighi, helqining behtiyarlighi bolghanlighi ucun, u hitay teqdim qilghan barliq nupuzlardin yuz uridi. Hetta oz mihnet teridin qazanghan , halal mal dunyasidinmu waz kecti!

U her qedemde minglarce qurbanliq berdi. U ceksiz bedel tolidi.

Biz bugun oz oghlining jenini Allah rizasi ucun hedye qilishqa tesedduq eyligen, Hezirti Ibrahimning "Qurbanliq" hatire kunide yashimaqtimiz! Bundin besh ming yil awalqi Hezirti Ibrahimning Oghlini "Qurbanliq qilish" tin ibaret uluq eqidisini, ceksiz jasaritini , Insaniyetke "Qurbanliq qilish" nemunisini korsetken ulughwar pezilitini eslimektimiz!

Koz aldimizda, bizning arimizda, biz bilen bir teqdirge baghlanghan, biz bilen bir hawadin nepes eliwatqan, ozimizning qenimizdin , ozimizning tilimizdin shundaq bir uluq hislet sahibi, medhiyelshke layiq,, ulge tikleshke salahiyetlik, bir uluq ana namayen bolsa, biz nimishke uni tillarda dastan qilmaydikenmiz!

Nemrutning asman pelek ot barhanidin Ibrahimni salamet qutqazghan Allah,Rabiye qadirni hitayning ulum zindanidin qutqazsa,
Israil Millitini Pirawnning zulmidin, hezirti Musa arqiliq qutqazghan Allah, Uyghr Millitinimu hitayning zulmidin Rabiye qadir arqiliq qutquzushni irade qilghan bolsa, Allah wedisige hilapliq qilghan bolamdiken! ?

Allahning orunlashturishi shundaq sirliq, shundaq mojizilik bolidu. Rabiye qadir hemmimizning anisigha ohshashla addi we mihriban bir ana. Lekin uning Rohini Allah shundaq kucluk yaratqan. U Ashu Rohning tinim tapmas heriketcisidur.

Biz uni qollayli! Uninggha medet bireyliki, hergizmu azar bermeyli…. Uni yerim yolda yalghuz tashlimayli.

Allahning nimitige tuz korluq qilghanlar jazasini hessilep tartqusi. Allahning nimitige shukur eytqanlar ronaq tapqusi! Rabiye qadirni dewrmizde Allah bizge nimet qilip ewetti. Bu nimetni qdirleyli!

Abdurehimjan
23.12.07
Munchen