ETGE
26-03-05, 02:32
Ãrfan Ãœlkü
gazete@ortadogugazetesi.com
Rabia Kadir'den Ãsmail Cengiz'e... 25.03.2005
Geçen yýl kurulan sürgündeki Doðu Türkistan hükümetinin Devlet Bakaný ve Hükümet Sözcüsü Ãsmail Cengiz'le konuþuyorum. Cengiz, eski bir dostum ve ayný zamanda uzun yýllar gazetecilik, yazarlýk, yayýncýlýk yapmýþ ve küçük yaþlardan bu yana ailesinin Çin zulmünden kaçarak Türkiye'ye geldiði günlerden bu yana davanýn önemli isimlerinden. Cengiz'e Doðu Türkistan hükümetinin çalýþmalarýný soruyorum, anlatýyor:
"Sürgünde Doðu Türkistan hükümeti kurulduðundan bu yana, uluslararasý alanda Doðu Türkistan hareketinin güçlenmesi amacýyla önemli çalýþmalar yapýyor. Örneðin Japonya'da bu yakýnlarda Doðu Türkistan konsolosluðu açýldý. Nagike Sato adýnda bir haným da fahri konsolos olarak atandý. Kendisi Ãstanbul'a geldi ve burada kendisine gökbayraðýmýz tevdi edildi. Tokyo'nun merkezinde ofis binasý açýldý. Salý ve cuma günleri konsolosluk faaliyet gösteriyor. Japonya, geçmiþte Çin iþgali altýndaki Tibet için de benzer bir uygulamaya izin vermiþti."
Cengiz, Tibet'in sürgündeki Lideri Dalay Lama'nýn Çin yönetimiyle anlaþmasýnýn Tibet'teki özgürlük hareketi tarafýndan tepkiyle karþýlandýðýný anlatýyor. Japonya'nýn Doðu Türkistan hareketine verdiði desteðin Çin'e yönelik ana stratejisinden kaynaklandýðýnýn altýna çiziyor: "Tayvan'dan da beklentilerimiz var. Baþbakanlýk ve Dýþiþleri Bakanlýðý düzeyinde temaslar sürüyor. Çin, görüldüðü kadar güçlü deðil aslýnda; Aþil topuðu Doðu Türkistan olan bir dev. Çin Komünist Partisi'nin 66 milyon üyesi var. Bunlar aileleriyle birlikte nüfusun çok küçük bir azýnlýðý olan 200 milyon kiþi sayýlabilirler. Ancak ekonomik paylaþýmdaki rolleri yüzde 90'a yakýn. Kalan bir milyardan fazla insan, 20 dolarýn üstüne çýkmayan maaþlarla, sefaletle yetinmek zorunda. Buna karþýlýk Çin'in güney bölgeleri kalkýnýyor. Bunlar ekonomik olarak Pekin'den baðýmsýz hale gelebilirler. Bu da Çin'de çözülme sürecinin baþlamasý anlamýna gelir."
Cengiz, bugün dünyaya daðýlmýþ Doðu Türkistan Türkleri'nin diasporasýnýn sayýsýnýn üç milyon olduðunu, bunun iki buçuk milyonunun, baþta Kazakistan olmak üzere Türk cumhuriyetleriyle Afganistan'da yaþadýklarýný anlatýyor. Türkiye'de 35 bin, Suudi Arabistan'daysa ikiyüz bin civarýnda Doðu Türkistanlý varmýþ. Doðu Türkistan hükümetinin anayasasýnýn baðýmsýzlýkla endeksli olduðunu belirtiyor:
"Çin'deki komünist yapý artýk aþýrý büyüyen, o ölçüde de insaný arasýnda derin ekonomik uçurumlar açan sistemi taþýyacak güçte deðil. Komünist yönetiminin dayandýðý sýnýflar, çiftçi ve iþçiler yönetime karþý genelde muhalif görünüyorlar. Bu veriler ýþýðýnda Çin'de siyasi rejim deðiþikliðinin gelecekte kaçýnýlmaz olacaðýný söylemek abartma olmaz. Biz ABD 'de de sürgündeki Çinli demokrat hareketle iliþki koruyoruz. Tabii onlar Doðu Türkistan ve Tibet için baðýmsýzlýk deðil, özerklik düþünüyorlar. Buna karþýlýk biz de þartlar olgunlaþtýðýnda her iki ülkede plebisit yapýlmasýný savunuyoruz. Ancak onlarýn temel programlarý federasyona dayanýyor."
Cengiz, dünya basýnýnda önemli yer alan ama Türk basýnýnda dikkat çekmeyen önemli bir geliþmeyi aktarýyor. Doðu Türkistanlý, altý yýldýr hapiste olan iþkadýný Rabia Kadir'i Çin, cezasýný tamamlamadan serbest býrakmýþ. Kadir, Doðu Türkistan'da halkla ortak þirketler kurarak çok sayýda fabrika açmýþ ve milli ekonomik bir güç yaratmak yolunda önemli adýmlar atmýþtý.
Çin yönetimi bunu, onu milliyetçi suçlamasýyla hapse atarak cezalandýrdý. Ancak geçenlerde Pekin uluslararasý ve ABD baskýlarý karþýsýnda onu serbest býraktý. Ve baðýmsýzlýk savaþçýsý Kadir, Pekin'den ABD Büyükelçiliði kanalýyla ABD'ye gelerek hükümetin çalýþmalarýna yardýmcý olmaya baþladý.
Ãrfan Ãœlkü
gazete@ortadogugazetesi.com
Rabia Kadir'den Ãsmail Cengiz'e... 25.03.2005
Geçen yýl kurulan sürgündeki Doðu Türkistan hükümetinin Devlet Bakaný ve Hükümet Sözcüsü Ãsmail Cengiz'le konuþuyorum. Cengiz, eski bir dostum ve ayný zamanda uzun yýllar gazetecilik, yazarlýk, yayýncýlýk yapmýþ ve küçük yaþlardan bu yana ailesinin Çin zulmünden kaçarak Türkiye'ye geldiði günlerden bu yana davanýn önemli isimlerinden. Cengiz'e Doðu Türkistan hükümetinin çalýþmalarýný soruyorum, anlatýyor:
"Sürgünde Doðu Türkistan hükümeti kurulduðundan bu yana, uluslararasý alanda Doðu Türkistan hareketinin güçlenmesi amacýyla önemli çalýþmalar yapýyor. Örneðin Japonya'da bu yakýnlarda Doðu Türkistan konsolosluðu açýldý. Nagike Sato adýnda bir haným da fahri konsolos olarak atandý. Kendisi Ãstanbul'a geldi ve burada kendisine gökbayraðýmýz tevdi edildi. Tokyo'nun merkezinde ofis binasý açýldý. Salý ve cuma günleri konsolosluk faaliyet gösteriyor. Japonya, geçmiþte Çin iþgali altýndaki Tibet için de benzer bir uygulamaya izin vermiþti."
Cengiz, Tibet'in sürgündeki Lideri Dalay Lama'nýn Çin yönetimiyle anlaþmasýnýn Tibet'teki özgürlük hareketi tarafýndan tepkiyle karþýlandýðýný anlatýyor. Japonya'nýn Doðu Türkistan hareketine verdiði desteðin Çin'e yönelik ana stratejisinden kaynaklandýðýnýn altýna çiziyor: "Tayvan'dan da beklentilerimiz var. Baþbakanlýk ve Dýþiþleri Bakanlýðý düzeyinde temaslar sürüyor. Çin, görüldüðü kadar güçlü deðil aslýnda; Aþil topuðu Doðu Türkistan olan bir dev. Çin Komünist Partisi'nin 66 milyon üyesi var. Bunlar aileleriyle birlikte nüfusun çok küçük bir azýnlýðý olan 200 milyon kiþi sayýlabilirler. Ancak ekonomik paylaþýmdaki rolleri yüzde 90'a yakýn. Kalan bir milyardan fazla insan, 20 dolarýn üstüne çýkmayan maaþlarla, sefaletle yetinmek zorunda. Buna karþýlýk Çin'in güney bölgeleri kalkýnýyor. Bunlar ekonomik olarak Pekin'den baðýmsýz hale gelebilirler. Bu da Çin'de çözülme sürecinin baþlamasý anlamýna gelir."
Cengiz, bugün dünyaya daðýlmýþ Doðu Türkistan Türkleri'nin diasporasýnýn sayýsýnýn üç milyon olduðunu, bunun iki buçuk milyonunun, baþta Kazakistan olmak üzere Türk cumhuriyetleriyle Afganistan'da yaþadýklarýný anlatýyor. Türkiye'de 35 bin, Suudi Arabistan'daysa ikiyüz bin civarýnda Doðu Türkistanlý varmýþ. Doðu Türkistan hükümetinin anayasasýnýn baðýmsýzlýkla endeksli olduðunu belirtiyor:
"Çin'deki komünist yapý artýk aþýrý büyüyen, o ölçüde de insaný arasýnda derin ekonomik uçurumlar açan sistemi taþýyacak güçte deðil. Komünist yönetiminin dayandýðý sýnýflar, çiftçi ve iþçiler yönetime karþý genelde muhalif görünüyorlar. Bu veriler ýþýðýnda Çin'de siyasi rejim deðiþikliðinin gelecekte kaçýnýlmaz olacaðýný söylemek abartma olmaz. Biz ABD 'de de sürgündeki Çinli demokrat hareketle iliþki koruyoruz. Tabii onlar Doðu Türkistan ve Tibet için baðýmsýzlýk deðil, özerklik düþünüyorlar. Buna karþýlýk biz de þartlar olgunlaþtýðýnda her iki ülkede plebisit yapýlmasýný savunuyoruz. Ancak onlarýn temel programlarý federasyona dayanýyor."
Cengiz, dünya basýnýnda önemli yer alan ama Türk basýnýnda dikkat çekmeyen önemli bir geliþmeyi aktarýyor. Doðu Türkistanlý, altý yýldýr hapiste olan iþkadýný Rabia Kadir'i Çin, cezasýný tamamlamadan serbest býrakmýþ. Kadir, Doðu Türkistan'da halkla ortak þirketler kurarak çok sayýda fabrika açmýþ ve milli ekonomik bir güç yaratmak yolunda önemli adýmlar atmýþtý.
Çin yönetimi bunu, onu milliyetçi suçlamasýyla hapse atarak cezalandýrdý. Ancak geçenlerde Pekin uluslararasý ve ABD baskýlarý karþýsýnda onu serbest býraktý. Ve baðýmsýzlýk savaþçýsý Kadir, Pekin'den ABD Büyükelçiliði kanalýyla ABD'ye gelerek hükümetin çalýþmalarýna yardýmcý olmaya baþladý.
Ãrfan Ãœlkü