PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan(36. dawami bar )



Abdurehimjan
19-11-07, 10:52
Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami. 36 )
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanim
ning Biographiesi" )

XUAR merkizi hokumet birosida, Rabiye Qadir Wang lequanning nahayiti soghaq mu'amilisige we eyiplishige yoluqti. wang huddi hitaylargha sozleshni ogitiwatqandek sozlimekte idi:

" Siz shuni untup qalmaslighingiz kerekki, biz sizni (zhung guo) Merkizi hokumetige tunushturduq. biraq men ishinimenki, biz shu ishta cong hata qilghan. eger siz yene dawamliq bizning ustimizdin shikayet qilishqa orunsingiz, cong pishkellikke yoluqisiz! "
wang sozini shundaq bashlidi. uning may tepcirep turghan qelin, goshluk yuzlirining , eski capanning peshidek palaqlishi we uning yuzliridiki her bir siziqcilar uning wehshilikini eniq korsitip turatti.

" Ozingizning addi bir tijaretci ayal ikenligingizni untup qalamslighingiz lazim, biz sizni qoghdap qelishqa tirishtuq,lekin siz daimla < Millitingiz>heqqide sozleysiz, eger helqning iddiyisi Merkizi hokumetning iddiyisi bilen bir yerdin ciqmisa,putun helqqe qarshi ,omumi yuzluk <iddiye tuzitish> jazasi birish ucun , tedbir qollinishqa teyyarmiz! eger siz oz ozingizge ige bolalmisingz, belki sizmu shundaq muamilige yoluqisiz. anglishimizce yoldishingiz nabap kishilerdin iken"

mushu kun'ge qeder yuquri derijilik emeldarlar, Rabiye Qadirgha yoldishi- Sidiq Rozi ependining ustidin unda sozlerde bolmighan idi. Rabiye Qadir wang lequan bilen mezkur temida hitayce jawaplishalighudek sewyege ige bolsimu, lekin u Uyghurce sozlidi. arlap hitaycinimu qoshup quyatti " Siz men bilen sozleshkende ,shehsi ishlarni kotirip ciqishqa heqliq emes siz! bolupmu yoldishimning ustidin! "

wang lequan tehimu munasiwetsiz terzde zukumlishishqa bashlidi:

" Yoldishingiz uzun yillap turmide bolghan iken. siz ashu ademning yuz hatirsidin Nupuzgha irishken ikensiz! biz sizni peqetla himayimiz astigha elishni halighan iduq! siz Istiqbalingizni oylang, Istiqbalingizgha oyghun ish korung!"
u bu sozliri bilen Rabiye Qadirgha "yoldishidin ajrishish guli" tutmaqci idi. U Wang lequanning eytqanlirini hata cushinip qalghan qiyapette sual qoydi:

" Men par(ruhswet) eliptimenmu? men bir kimni olturup qoyuptimenmu? kocilarda silerge qarshi birer ish qiliptimenmu? mendin qaysi hataliq sadir boluptu?
men bizning wetinimizdiki heqiqi ehwallarni Dolet Re'isige tonushturdum. eger biz olkimizde muqimliqni emelge ashurimiz deydikenmiz,aldi bilen helqimizning turmush sewiyesini yahshilishimiz kerek! men hokumettin alahide cong bir nerse kutmeymen, men peqetla helq menpetini we heleeq qarshiliq qilmasliqni halaymen. "

wangning yuzide mezkur tene sozlerge nisbeten ocuq ipade korulmeytti. uninggha tikilip turup zukumlishishni dawam etmekte idi Rabiye Qadir:

"eger siz yene dawamliq burokratliq qilsingiz, hokumranliqingizni naheq ishletsingiz, eger siz yene her kuni bigunah insanlarni turmige qamatsingiz, helqning ghezibige ucraysiz! siz putun bir Milletni turmige qamitip bolalmaysiz! mening Re'is jiang'gha eytqan qarashlirim bu olkini qoghdashtin ibarettur. cunki biz bu olkide Adaletni emelileshtursekla, andin tencliqni berpa qilalaymiz.
shundaq, siler mening bay bolishim ucun, kopligen imkaniyetlerni berdinglar, lekin siler manga bergen shu imkaniyet bilen , meni ozenglerge qaritip , tutup turmaqci ikenliginglarnimu bilimen"

uning sozlirini wanggha terjiman udulluq yetkuzup turatti. ahirqi jumlilerni anglighinida wangning yuzliri por kotektekla bolup qalghan idi. Rabiye Qadir tehimu gheyretke kelip, yene dawam qildi:

" sizning eytishingizce men cong bir hataliq otkuzuptimishmen, manga cushendurup birelemsiz? qaysi hataliqni sadir qiliptimen?
wang soghaq qanliq bilen:

men peqetla sizni "ha'in" dep tonuymen,ozingizde cong bir jawapkarliqning barlighini his qilduriwatisiz!"didi.

- Siz munaziride yengildingiz, hitaycide" gepte yengilgen musht kotirer"deydighan soz bar, siz manga musht koterdingiz. lekin men sizni agahlandurishim kerek, didi Rabiye Qadir wang'gha jawaben. hemde :
eger siz yene Uyghurlargha shundaq naheq mu'amile qilsingiz, bilip qelingki qilmishiningzning jazasigha tartilisiz-didi. wang qattiq bir nepes eliwelip:

Sizning istiqbalingiz mushu yerde ahirlashti, didi Rabiye Qadirgha, te'eddi bilen.
- Mening istiqbalim shek shubesiz Allahdur! - didi Rabiye Qadir der ghezep bilen we "men kettim" didi qol somkisini silkip tartqinice. lekin wang Ablet Abdurishit Rabiye Qadir bilen korushmekci ikenligini bildurup, ozining sekritarlirini qoshup qoydi.

Re'is Ablet Abdurishit bilen Rabiye Qairlarning yahshi tonushlighi bolup, uning ayali bilen oz-ara shehsi bardi-keldisimu batti.
: way keling, keling. sizni korush nimdigen yahshi he! -didi u Rabiye Qadirgha salam birip. hemde balilarning, Yoldishi Sidiq Rozi ependining
hal ehwalini soridi. heliqi Rabiye Qadirni bashlap kirgen ikki neper Sekritarlar ularning her bir sozlirigice diqqet qilishmaqta idi. Ablet Abdurishit her zaman qarshi terepke hormet bildurush yuzisidin, ikki qolini koksige qoyup turatti. uning tebi ocuq ciray adem ikenligidin, kishiler uning'gha "Ablet omaq", yaki"tatliq Ablet"dep leqem qoyushqan idi. U shehsi paranglar ustide soz bashlidi:

soda sariyi ucun alghan qerzliringizni qayturup bolalidingizmu? hazir tijaret ishliringiz qandaqraq ketiwatidu?
u shundaq suallar bilen egip kelip, ahiri heliqi yeqimsiz temigha kocti:
siz we men, bu ikkimiz wetinimizdiki mesililerni hel qilip bolalmaymiz! lekin siz bir qance ushshaq ishlar seweplik ozingizge mesile tepiwalmaslighingiz kerek. sizning bejinda sozligenliringiz eslide toghra.u yerde helqimizgha bolghan ghemhorluq heqqidiki mes'uliyetcanliqlar toghrisida qilin'ghan pikirler toghra pikir. biraq, helqimizning burunqi turmush ehwali bilen, hazirqi yuquri sewye ehwalini selishturup korishimiz kerekte!

Rabiye Qadir uning kozige cungqur tikilip qaridi.
: nimishke undaq tikilisiz? didi u bir az ongaysizlinip.
- Men hazir sizning otmushingizni, baliliq caghliringizni untup ketkenligingizni oylawatimen! siz esliyelemsiz Re'is ependim - heliqi siz usup yitilgen,siz korup cong bolghan yezilarni? esliyelemsiz, heliqi caghlarni- biz qarnimiz toq, behitlik otken caghlarni? heliqi biz birlikte shat-huram, heyt,bayram tentenisi qilghan caghlarni? -didi Rabiye Qadir uning sualigha sual birip. bu Uyghur Re'ismu Rabiye Qadirdek ashu Tengri tahgning shimali- Ili wadiliridin idi.

u caghlarda -dep, sozini dawam etturdi yene :

bir birini adaydighan ,na ehli qiliqlarni kishiler nadir ucritatti. cuhsendurup birelemsiz bugun bu helq nimishke jedelhor, sahtipez bolup ketti? siz < yahshi,hemme ish bek yahshi bolup ketti>degen geplerni tekrarlawermestin, hayatimizning yaman terepliri toghrisidimu sozlep qoyung! adem toghrini yushurup,daim yalghan sozlewerse, shu seweptin keselge bughulidu.

Ablet Abdurishit Galastuqini bir az boshitip, nepesliniwalghandin keyin:
boldi, tohtap qeling, biz bashqa bir tema ustide sohbetlisheyli, hazir qaysi tijaret bilen boliwatisiz, didi , utunush ahangida. endi uning bilen zukumliship olturushning ehmiyti qalmighan idi. shunga uyaq buyaqtin bir qance kelime parangliship, Rabiye Qaadir bu yerdinmu qaytmaqci boldi. Ablet Abdurishit uni oyige teklip qildi. Re'isning ayali uni korse bekmu hursen bolup, suyunetti. Rabiye Qadir bu teklipni ret qilishni qance arzu qilghan bolsimu, lekin uning kuyunip, ghem horliq qiliwatqini ucun, artuqce qattiqliq qilmay, keyinki qetim uning oyige baridighanlighini bildurdi.u wangning heliqi ikki Sekritarlirigha buyruq qilip, uni Hokumet binasining ciqish ishigigice bashlap qoyushni eytti. ozimu birge kelip uzutup qoydi. ihtimal, bu kuzetciler Rabiye Qadir bilen Ablet Abdurishitning arisidimu, abiyam wang bilen bolghnadek, (munasiwetning)ahirgha ciqishni kutushken idi.

Shu kundin itibaren wang lequan Rabiye Qadirgha purset bermeslik, uning yoligha tusalghu peyda qilish bilen , uninggha qarshi urush acti.

_____________


Rabiye Qadir putun Ottur asya doletliridiki Tijaret ishliri bilen, daim digudek yol ustidila bolatti. oyige qaytip kelginide yoldishi Sidiq Rozi ependi bilen, her ikkilisi beshidin otken waqieler ustide mungdishatti. Sidiq Rozi ependi Ozining Universitettiki oqutush kespini, yezish, Ma'aripni rawajlandurush ishlirini arzu qilatti. uning ilmi kespi aldida , Rabiye Qadir tapqan Milyonlar, uning Milyonirlighi qimmetsiz idi. uning ozige telep qoyghan eng muhim wezipisi Uyghur yahslirigha bilim birish we ularni terbiylesh idi.

hitay hokumiti Sidiq Rozi ependini , bejindiki we Urumcidiki oqughucilar namayishliridin keyinla quruma noqtigha alghan idi.uning 45 oqughuciliri arisida, eng az degendimu besh neper mehpiyetlik idarisining hizmetciliri bar idi. u hic qacan Uyghur millitige a'it bir nerse sozliyelmeytti. u sozleydighan Leksyening herbir sozliklirimu bir qance Kadirlarning qolidin otetti. Universitetta uninggha mehsus bir hitay,bir qazaq partiye ezaliri mes'ul bolup, ular, uninggha waqti otup ketken Markisizimni tangatti. u oz Leksiyeside bu heqte soz qilalamytti. hetta uning oqughuciliri uninggha qoyghan suallarnimu,tekshurushrup, bekitidighanlargha tapshurishi kerek idi.

Sidiq Rozi ependi oz oqughucilirigha Demukratiye heqqide , Uyghurlar tarihi heqqide hic nerse sozliyelmeytti. u bir qetim Iranliq bir yazghucining kitawidin neqil kelturup, ayallar hoquqi toghurluq Lekisye tuzginide, uninggha ruhset qilinmighan idi.u ders waqtida " Mao uluq dahi ididi"dep sozlishke mejbur idi. keciliri bolsa rahet uhliyalmay, ozini uyaqtin buyaqqa atatti. u " pikir ehli tepekkur qilishtin men'i qilinsa, bu bir azap emesmu!" dep, ghezeplinetti. bundaq ehwal yalghuz Sidiq Rozi ependi ucunla emes, belki putun oqutqucilargha yurguzuliwatqan bir zulum idi.

U bir kuni nahayiti ghemkin, koz canaqliri olturushqan halda , oz meqsidini Repiqisi Rabiye Qadirgha eytti:

Men endi Oqughucilirimgha yalghan sozleshni, ularni aldashni artuq kotirelmeymen! yugurigimde oqughucilirim bilen ortaqlashmaqci bolghan nurghun nersilerni saqlap yurmektimen. lekin ulargha sozlesh men'i qilin'ghan. dunyahga meshhur Peylasoplar heqqide melumat birishimnimu men'i qilishti.

U ahirida ozining hizmitidin istipa biridighanliqini, Universtetni tashlaydighanliq qararini eytti. uning bashqa yoli qalmighan idi. shunga uning bu qararini Rabiye Qadirmu toghra tapti. u shuningdin keyin hiyalcan, kemsoz bolup qalghan idi. u kelgusi heqqide eng yeqin dosti hisaplinidighan Abdurehim Otkur ependi bilen sohbetliship, kongul qarlirini eritetti.
___________

Hitay "doliti"diki bir Milyart ucyuz Milyon helq icide "yettinji bay shehs" we "eng bay ayal" Rabiye Qadir idi. "Rabiye Qadir soda sariyi" uning baylighining bir qisminila korsitetti. yene uning "Oy-muluk " shirkiti( Immobilien), ozuqluq- yimek mallar shirkiti qatarliq shirketliri, qazaqstanda Hurum zawuti we ikki qewetlik soda binasi, qirghizstan, Ozbekistanda Import / Export Firmisi bar idi.

U oz aldigha cong bir Holding( hessidarliq shirkiti) qurghan idi. nurghun muhim ishlarda u ozila qarar biretti.lekin u ozige muhim meslehetcilernimu toplighan idi. ular- Sidiq Rozi ependi, cong oghli Qahar,inisi Memet,ozining shopuri Rehmutullah qatarliqlar idi. yene bir neper muawin direkturmu bar idi.u Holdingning Maliye bolimide ikki neper "Dunya iqtisat ehwali" din ucur yetkuzidighan hizmetci tohtaqan idi. 7 Firmini 10 kishila bashquratti. Rabiye Qadir kunige eng az 10 sa'etlep ishleytti.

U tijaret sepiride XUAR ning hemme ehwallirini, Uyghurlarning orp-adet, yashash ehwalini yahshi tonighan idi. u wetenning her bir bulung pucqaqlirighice qedem basqan idi. Uyghurlarning barliq medeni yadikarliqlirini ziyaret qilghan idi. hetta u Muzart teghidin- uning bowiliri Shimalgha qacqanda besip otken ashu igiz, kokke taqashqan qarliq coqqilardin otken idi. Teklimakan - hitaylar "umut degnizi"dep ataydighan Tarim itekliri. Uyghurlargha qilce paydisi yetmigen tebi bayliqliri.

Lop nur Atom sinaq qilish rayunida atom zeheride ziyanlanghan 200 000 din artuq Uyghurlar heqqidiki melumatlar. 80% din artuq meyip kishiler.aghiz,burnidin qan tepcirep turghan kishiler, qol-putliri eqip ketken kishiler, koz'siz, qulaqsiz tughuliwatqan bowaqlar,cacliri tuklulupketken kishiler, lekin bu insanlar ozlirining nime ucun shundaq bolup ketiwastqanliridin hewersiz bolishliri hemmidin bekrek ecinishliq idi.

Rabiye Qadir hitay helq qurulteyida, ashu atom zeheridin ziyanlan'ghucilargha heq toleshni telep qilghan idi. lekin hitay siyasetcilirige nisbeten undaq pikir tamamen yat idi. ular Insaniyet heqqide cuhsencisi yoq kishiler bolup , hitay dolitide ,bundaq cushncsizlik -hokumranliridimu , mehkumliridimu hokum surgen bir paji'edur.

( 36. dawami bar. shu namliq kitap 257- 267 . betlerdin)
****************

Rabiye Qadir ozi mushu bolumde bayan qilghinidek, yeni zalim, qanhor hitay jalliti Wang lequan bilen zukumliship,hitay hokumet binasida" Mening istiqbalim Allahdur!" degen shuari bilen yashighan, heqiqi Imanliq shehsdur.

U , Imanini, vijdanini oz helqige tehdit ornida ishlitip, wang lequange hoshamet qilidighan, heyt namizidin yenip, birinji bolup wang lequanni ziyaret qilidighan , ha'in, sellasi yoghan imani yoq munapiq Mollilardin, asman bilen zimindek perqlinip turidu! bir mesjitke imam boliwelishni, birer Medriske helpet boliwelishni, hitay siyasi kengsh dini sahesidin ayliq ma'ashqa ige boliwelishni meqset qilip, wang lequan yurguziwatqan" ickiri hitay olkisige Uyghur qizlirini yotkesh" pajiesini, toghra dep petiwa ciqirishqa uriniwatqan, Muqeddes Qur'andin, ulughwar Hedislerdin ehkam izdeshke tirishqan Munapiq, ha'in Mollilardin asman bilen zimindek perqke igedur!

U , oz Imanini hitaydin yuz ming caqirim yiraq taghning arqisida jakarlaydighan, oz helqini ohshahsmighan koz-qarishi tupeyli "kapir"dep Rohi we jismani jazagha tartidighan, oz egeshkucilirige yolwastek heywetlik, hitaygha yuzturane taqabil turushtin hayati buyce qacidighan, qorqancaq Mollilardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

U, dini ayrimciliq bilen Milli dushmenlikning qandaq nerse ikenligini bilmeydighan, Dini bilimlerni ozlirining has mulkidek his qilishidighan, Muqeddes Qurani kerimni ata bowisidin Miras qalghan shehsi mulkidek, ozining qiliwelishqan, qilghan ishliridin hataliq korulse, "Allahning sinaqliri"dep, oz hataliqlirini Allah bilen pedazlaydighan , hatalighini tilgha alghanlarni "Imansiz"liq tohmiti bilen eyipleydighan, ya ozlirini bilmeydighan, ya ozgilerni bilmeydighan, Dunyaning hemmila yeride yamrap ketken " cala Mollilar"din asman bilen zimindek perqlinip turidu!

Rabiye Qadir ozi mushu bolumde eytqinidek, ajayip cong bayning biri idi. uninggha hic nerse kamliq qilmaytti. lekin u bu bayliqlarni peqetla Milliti ucun tapqanlighi tupeyli, keskin Minutlarda Millitini tallap, baylighidin waz kecti! wang lequanning agahlandurishini ret qilip, :Mening istiqbalim Allahdur!" didi. U ashu shuari seweplik putun baylighidin ayrilip qelishini biletti. lekin U keskin peytte Milliti ucun hemme barlighini qurban qilishqa teyyar turdi! U , oz bayliqlirini qoghdap qelish ucun, hitay emeldarlirining kozige yahshi korinimen dep, oz pulliri bilen hitay kocmenlirige oy-makan selip biriwatqan, hitay dolitining "Qosh tilliq ma'aripi"ucun, oz hirajiti bilen mektep saldurup teqdim qiliwatqn, pul ucun wetenni, Milletni putunley konglidin ciqiriwetiwatqan, sahta abroyluq, ici we teshi kirlishipketken baylardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

U, iqtisad yardem qilsam, hitay hokumiti bilip qalsa, yetmish pushtumni jaylap qoyamdikin,dep Millet urishigha yardem qilishtin ozini tartidighan,eger Milletciler bash kotirip qalsa, hitaydin alidighan tijari paydam ziyangha ucramdikin dep, oz paydisini kozlep, Millet urishigha yardem qilmaydighan, ikki terepning ottursida kuc nisbitige qarap muamile qilidighan - Munapiq baylardin, namert puldarlardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

Rabiye Qadir ozi mushu kitawida bayan qilghinidek, aranla toluqsiz otturda oqighan. lekin u emeli bilimlerni ijtimai jem'iyettin igiligen bolsa, nezeriyewi bilimlerni Yoldishi Sidiq Rozi ependidin we menewi Ustazliri Zunun Qadiri, Abdurehim otkur, Turghun almaslardin alghan idi. U, ayliq ma'ashning qoli bolup qalghan ziyalilardin, Millet ucun paydisi tegmeydighan Dokturlardin, alim bolush ucun, Professor bolush ucun ottuz yillarce omur serp qilip, oz ozigige qul bolup qalghan, nam, abroygha bent bolup, Millet ucun ber sa'etlikmu bash qaturmaydighan, undaq alim, Doktur, Professorlardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

bugunki , bu siyasi dawarimiz busush pellisige yetken peytte, oz ishimizni oz icimizdin puhtilap qurup ciqish ucun weten, Millet yolida imani mewj urup turidighan Dini zatlargha, weten Millet ucun Rabiye Qadirdek barlighini atiyalaydighan baylirimizgha, weten Millet ucun bilim iqtidarini, nupuz abroynini atap qoyidighan Sidiq haji Rozilardek bilim ehlige, Alim , Dokturlargha bekmu ihtiyajliq idi. epsus undaq bir omumi burulush, ozlikidin qozghilip heriketlinish tehice korulgini yoq! dawarimizning jan tumuri tehice kesipleshkini, ilmileshkini yoq! yene yeqinqi birer yildin keyin, dunyaning bulung pucqaqliridin" saylam"gha halta kotirip kelishidu kishilirimiz.

demek, Rabiye Qadir dawarimizni hemmimiz korup turghandek, qit'e arlap teshwiqat qiliwatidu. kun ciqishtin kun petishqice quyash nuridek parlitiwetti. u turmidin ciqmighan bolsa, bezenler arzu qilghandek " merdanilerce hitay turmiside qurban bolghan bolsa", qandaqmu qilattuq he!
bizning wezipimiz ewlatni ewlatqa ualp weten dawasi qilish emes. belki wetenni azat qilish. emma weten azat qilish undaq asan, yighin ecish, balilarni oqutush, dernek ijare elish, kitap - keceklerni pulgha basturup bikargha tarqitish,... qatarliq adetke aylinip qalghan ijtimai mikdirlash bilen hic nersige irishelmeymiz. buni mushu hetni oqup cushineligidek her qandaq kishi bilidu. lekin muhimi bilishni emelileshturushtur. bilip qoyghanliq bir nersige yarimaydu.

yighip eytqande Rabiye Qadir dewrni ghenimet bilip, omumi yuzluk heriketlinish, Millet supiti buyce birlik sepke oyushup, Milli iqtidarimizni korsitishimiz kerek! undaq bolmaydiken, bu ghenimet dewr otup ketip, yene biz awalqidekla eski capandek tashlinip, hornilip qalimiz!

Abdurehimjan
19.11.07

Unregistered
19-11-07, 14:17
Hörmetlik Abdureyimjan, intayin yaxshi yézipsiz, qiliwatqan ishliringizdin intayin xushhal boliwatimiz, toghra deysiz.Bügünki bu maqalingizni bolsa özini qaltis chaghliship yürgen méli, imani, bilimi, eqli we yolini, dawa eng éhtiyaj boliwatqan mushundaq bir peyitte weten-millet uchun serip qilmay xotnigha osma qoyush bilen aware yürüydighan we özi itning künini körüp turuqluq insaniyetni, musulmanlarni qutuldurimen dep AQ(rohiy ghalbiyetchilik)chiliq qiliwatqan alim we diniy ölimalirimiz bir oqup baqsa yaxshi bolatti.
Bizdiki bu nan tegidighan emma japaliq ishtin qechishqa sewep izlep, özimu, yene yetmish pushtimu qilalmaydighan bir quruq ghayini bahane qilip, özini, dewirdashlirini aldap yürgen bu tuz korluq tuzelmestin, erkinlikimiz qolimizgha qayitip kelmeydu.
Men sizning bu qimmetlik emgikingiz uchun teximu utuq tileymen, salamet bolung, ailingizdikilerge salam eyting.

Bir qerindishingizdin




Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami. 36 )
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanim
ning Biographiesi" )

XUAR merkizi hokumet birosida, Rabiye Qadir Wang lequanning nahayiti soghaq mu'amilisige we eyiplishige yoluqti. wang huddi hitaylargha sozleshni ogitiwatqandek sozlimekte idi:

" Siz shuni untup qalmaslighingiz kerekki, biz sizni (zhung guo) Merkizi hokumetige tunushturduq. biraq men ishinimenki, biz shu ishta cong hata qilghan. eger siz yene dawamliq bizning ustimizdin shikayet qilishqa orunsingiz, cong pishkellikke yoluqisiz! "
wang sozini shundaq bashlidi. uning may tepcirep turghan qelin, goshluk yuzlirining , eski capanning peshidek palaqlishi we uning yuzliridiki her bir siziqcilar uning wehshilikini eniq korsitip turatti.

" Ozingizning addi bir tijaretci ayal ikenligingizni untup qalamslighingiz lazim, biz sizni qoghdap qelishqa tirishtuq,lekin siz daimla < Millitingiz>heqqide sozleysiz, eger helqning iddiyisi Merkizi hokumetning iddiyisi bilen bir yerdin ciqmisa,putun helqqe qarshi ,omumi yuzluk <iddiye tuzitish> jazasi birish ucun , tedbir qollinishqa teyyarmiz! eger siz oz ozingizge ige bolalmisingz, belki sizmu shundaq muamilige yoluqisiz. anglishimizce yoldishingiz nabap kishilerdin iken"

mushu kun'ge qeder yuquri derijilik emeldarlar, Rabiye Qadirgha yoldishi- Sidiq Rozi ependining ustidin unda sozlerde bolmighan idi. Rabiye Qadir wang lequan bilen mezkur temida hitayce jawaplishalighudek sewyege ige bolsimu, lekin u Uyghurce sozlidi. arlap hitaycinimu qoshup quyatti " Siz men bilen sozleshkende ,shehsi ishlarni kotirip ciqishqa heqliq emes siz! bolupmu yoldishimning ustidin! "

wang lequan tehimu munasiwetsiz terzde zukumlishishqa bashlidi:

" Yoldishingiz uzun yillap turmide bolghan iken. siz ashu ademning yuz hatirsidin Nupuzgha irishken ikensiz! biz sizni peqetla himayimiz astigha elishni halighan iduq! siz Istiqbalingizni oylang, Istiqbalingizgha oyghun ish korung!"
u bu sozliri bilen Rabiye Qadirgha "yoldishidin ajrishish guli" tutmaqci idi. U Wang lequanning eytqanlirini hata cushinip qalghan qiyapette sual qoydi:

" Men par(ruhswet) eliptimenmu? men bir kimni olturup qoyuptimenmu? kocilarda silerge qarshi birer ish qiliptimenmu? mendin qaysi hataliq sadir boluptu?
men bizning wetinimizdiki heqiqi ehwallarni Dolet Re'isige tonushturdum. eger biz olkimizde muqimliqni emelge ashurimiz deydikenmiz,aldi bilen helqimizning turmush sewiyesini yahshilishimiz kerek! men hokumettin alahide cong bir nerse kutmeymen, men peqetla helq menpetini we heleeq qarshiliq qilmasliqni halaymen. "

wangning yuzide mezkur tene sozlerge nisbeten ocuq ipade korulmeytti. uninggha tikilip turup zukumlishishni dawam etmekte idi Rabiye Qadir:

"eger siz yene dawamliq burokratliq qilsingiz, hokumranliqingizni naheq ishletsingiz, eger siz yene her kuni bigunah insanlarni turmige qamatsingiz, helqning ghezibige ucraysiz! siz putun bir Milletni turmige qamitip bolalmaysiz! mening Re'is jiang'gha eytqan qarashlirim bu olkini qoghdashtin ibarettur. cunki biz bu olkide Adaletni emelileshtursekla, andin tencliqni berpa qilalaymiz.
shundaq, siler mening bay bolishim ucun, kopligen imkaniyetlerni berdinglar, lekin siler manga bergen shu imkaniyet bilen , meni ozenglerge qaritip , tutup turmaqci ikenliginglarnimu bilimen"

uning sozlirini wanggha terjiman udulluq yetkuzup turatti. ahirqi jumlilerni anglighinida wangning yuzliri por kotektekla bolup qalghan idi. Rabiye Qadir tehimu gheyretke kelip, yene dawam qildi:

" sizning eytishingizce men cong bir hataliq otkuzuptimishmen, manga cushendurup birelemsiz? qaysi hataliqni sadir qiliptimen?
wang soghaq qanliq bilen:

men peqetla sizni "ha'in" dep tonuymen,ozingizde cong bir jawapkarliqning barlighini his qilduriwatisiz!"didi.

- Siz munaziride yengildingiz, hitaycide" gepte yengilgen musht kotirer"deydighan soz bar, siz manga musht koterdingiz. lekin men sizni agahlandurishim kerek, didi Rabiye Qadir wang'gha jawaben. hemde :
eger siz yene Uyghurlargha shundaq naheq mu'amile qilsingiz, bilip qelingki qilmishiningzning jazasigha tartilisiz-didi. wang qattiq bir nepes eliwelip:

Sizning istiqbalingiz mushu yerde ahirlashti, didi Rabiye Qadirgha, te'eddi bilen.
- Mening istiqbalim shek shubesiz Allahdur! - didi Rabiye Qadir der ghezep bilen we "men kettim" didi qol somkisini silkip tartqinice. lekin wang Ablet Abdurishit Rabiye Qadir bilen korushmekci ikenligini bildurup, ozining sekritarlirini qoshup qoydi.

Re'is Ablet Abdurishit bilen Rabiye Qairlarning yahshi tonushlighi bolup, uning ayali bilen oz-ara shehsi bardi-keldisimu batti.
: way keling, keling. sizni korush nimdigen yahshi he! -didi u Rabiye Qadirgha salam birip. hemde balilarning, Yoldishi Sidiq Rozi ependining
hal ehwalini soridi. heliqi Rabiye Qadirni bashlap kirgen ikki neper Sekritarlar ularning her bir sozlirigice diqqet qilishmaqta idi. Ablet Abdurishit her zaman qarshi terepke hormet bildurush yuzisidin, ikki qolini koksige qoyup turatti. uning tebi ocuq ciray adem ikenligidin, kishiler uning'gha "Ablet omaq", yaki"tatliq Ablet"dep leqem qoyushqan idi. U shehsi paranglar ustide soz bashlidi:

soda sariyi ucun alghan qerzliringizni qayturup bolalidingizmu? hazir tijaret ishliringiz qandaqraq ketiwatidu?
u shundaq suallar bilen egip kelip, ahiri heliqi yeqimsiz temigha kocti:
siz we men, bu ikkimiz wetinimizdiki mesililerni hel qilip bolalmaymiz! lekin siz bir qance ushshaq ishlar seweplik ozingizge mesile tepiwalmaslighingiz kerek. sizning bejinda sozligenliringiz eslide toghra.u yerde helqimizgha bolghan ghemhorluq heqqidiki mes'uliyetcanliqlar toghrisida qilin'ghan pikirler toghra pikir. biraq, helqimizning burunqi turmush ehwali bilen, hazirqi yuquri sewye ehwalini selishturup korishimiz kerekte!

Rabiye Qadir uning kozige cungqur tikilip qaridi.
: nimishke undaq tikilisiz? didi u bir az ongaysizlinip.
- Men hazir sizning otmushingizni, baliliq caghliringizni untup ketkenligingizni oylawatimen! siz esliyelemsiz Re'is ependim - heliqi siz usup yitilgen,siz korup cong bolghan yezilarni? esliyelemsiz, heliqi caghlarni- biz qarnimiz toq, behitlik otken caghlarni? heliqi biz birlikte shat-huram, heyt,bayram tentenisi qilghan caghlarni? -didi Rabiye Qadir uning sualigha sual birip. bu Uyghur Re'ismu Rabiye Qadirdek ashu Tengri tahgning shimali- Ili wadiliridin idi.

u caghlarda -dep, sozini dawam etturdi yene :

bir birini adaydighan ,na ehli qiliqlarni kishiler nadir ucritatti. cuhsendurup birelemsiz bugun bu helq nimishke jedelhor, sahtipez bolup ketti? siz < yahshi,hemme ish bek yahshi bolup ketti>degen geplerni tekrarlawermestin, hayatimizning yaman terepliri toghrisidimu sozlep qoyung! adem toghrini yushurup,daim yalghan sozlewerse, shu seweptin keselge bughulidu.

Ablet Abdurishit Galastuqini bir az boshitip, nepesliniwalghandin keyin:
boldi, tohtap qeling, biz bashqa bir tema ustide sohbetlisheyli, hazir qaysi tijaret bilen boliwatisiz, didi , utunush ahangida. endi uning bilen zukumliship olturushning ehmiyti qalmighan idi. shunga uyaq buyaqtin bir qance kelime parangliship, Rabiye Qaadir bu yerdinmu qaytmaqci boldi. Ablet Abdurishit uni oyige teklip qildi. Re'isning ayali uni korse bekmu hursen bolup, suyunetti. Rabiye Qadir bu teklipni ret qilishni qance arzu qilghan bolsimu, lekin uning kuyunip, ghem horliq qiliwatqini ucun, artuqce qattiqliq qilmay, keyinki qetim uning oyige baridighanlighini bildurdi.u wangning heliqi ikki Sekritarlirigha buyruq qilip, uni Hokumet binasining ciqish ishigigice bashlap qoyushni eytti. ozimu birge kelip uzutup qoydi. ihtimal, bu kuzetciler Rabiye Qadir bilen Ablet Abdurishitning arisidimu, abiyam wang bilen bolghnadek, (munasiwetning)ahirgha ciqishni kutushken idi.

Shu kundin itibaren wang lequan Rabiye Qadirgha purset bermeslik, uning yoligha tusalghu peyda qilish bilen , uninggha qarshi urush acti.

_____________


Rabiye Qadir putun Ottur asya doletliridiki Tijaret ishliri bilen, daim digudek yol ustidila bolatti. oyige qaytip kelginide yoldishi Sidiq Rozi ependi bilen, her ikkilisi beshidin otken waqieler ustide mungdishatti. Sidiq Rozi ependi Ozining Universitettiki oqutush kespini, yezish, Ma'aripni rawajlandurush ishlirini arzu qilatti. uning ilmi kespi aldida , Rabiye Qadir tapqan Milyonlar, uning Milyonirlighi qimmetsiz idi. uning ozige telep qoyghan eng muhim wezipisi Uyghur yahslirigha bilim birish we ularni terbiylesh idi.

hitay hokumiti Sidiq Rozi ependini , bejindiki we Urumcidiki oqughucilar namayishliridin keyinla quruma noqtigha alghan idi.uning 45 oqughuciliri arisida, eng az degendimu besh neper mehpiyetlik idarisining hizmetciliri bar idi. u hic qacan Uyghur millitige a'it bir nerse sozliyelmeytti. u sozleydighan Leksyening herbir sozliklirimu bir qance Kadirlarning qolidin otetti. Universitetta uninggha mehsus bir hitay,bir qazaq partiye ezaliri mes'ul bolup, ular, uninggha waqti otup ketken Markisizimni tangatti. u oz Leksiyeside bu heqte soz qilalamytti. hetta uning oqughuciliri uninggha qoyghan suallarnimu,tekshurushrup, bekitidighanlargha tapshurishi kerek idi.

Sidiq Rozi ependi oz oqughucilirigha Demukratiye heqqide , Uyghurlar tarihi heqqide hic nerse sozliyelmeytti. u bir qetim Iranliq bir yazghucining kitawidin neqil kelturup, ayallar hoquqi toghurluq Lekisye tuzginide, uninggha ruhset qilinmighan idi.u ders waqtida " Mao uluq dahi ididi"dep sozlishke mejbur idi. keciliri bolsa rahet uhliyalmay, ozini uyaqtin buyaqqa atatti. u " pikir ehli tepekkur qilishtin men'i qilinsa, bu bir azap emesmu!" dep, ghezeplinetti. bundaq ehwal yalghuz Sidiq Rozi ependi ucunla emes, belki putun oqutqucilargha yurguzuliwatqan bir zulum idi.

U bir kuni nahayiti ghemkin, koz canaqliri olturushqan halda , oz meqsidini Repiqisi Rabiye Qadirgha eytti:

Men endi Oqughucilirimgha yalghan sozleshni, ularni aldashni artuq kotirelmeymen! yugurigimde oqughucilirim bilen ortaqlashmaqci bolghan nurghun nersilerni saqlap yurmektimen. lekin ulargha sozlesh men'i qilin'ghan. dunyahga meshhur Peylasoplar heqqide melumat birishimnimu men'i qilishti.

U ahirida ozining hizmitidin istipa biridighanliqini, Universtetni tashlaydighanliq qararini eytti. uning bashqa yoli qalmighan idi. shunga uning bu qararini Rabiye Qadirmu toghra tapti. u shuningdin keyin hiyalcan, kemsoz bolup qalghan idi. u kelgusi heqqide eng yeqin dosti hisaplinidighan Abdurehim Otkur ependi bilen sohbetliship, kongul qarlirini eritetti.
___________

Hitay "doliti"diki bir Milyart ucyuz Milyon helq icide "yettinji bay shehs" we "eng bay ayal" Rabiye Qadir idi. "Rabiye Qadir soda sariyi" uning baylighining bir qisminila korsitetti. yene uning "Oy-muluk " shirkiti( Immobilien), ozuqluq- yimek mallar shirkiti qatarliq shirketliri, qazaqstanda Hurum zawuti we ikki qewetlik soda binasi, qirghizstan, Ozbekistanda Import / Export Firmisi bar idi.

U oz aldigha cong bir Holding( hessidarliq shirkiti) qurghan idi. nurghun muhim ishlarda u ozila qarar biretti.lekin u ozige muhim meslehetcilernimu toplighan idi. ular- Sidiq Rozi ependi, cong oghli Qahar,inisi Memet,ozining shopuri Rehmutullah qatarliqlar idi. yene bir neper muawin direkturmu bar idi.u Holdingning Maliye bolimide ikki neper "Dunya iqtisat ehwali" din ucur yetkuzidighan hizmetci tohtaqan idi. 7 Firmini 10 kishila bashquratti. Rabiye Qadir kunige eng az 10 sa'etlep ishleytti.

U tijaret sepiride XUAR ning hemme ehwallirini, Uyghurlarning orp-adet, yashash ehwalini yahshi tonighan idi. u wetenning her bir bulung pucqaqlirighice qedem basqan idi. Uyghurlarning barliq medeni yadikarliqlirini ziyaret qilghan idi. hetta u Muzart teghidin- uning bowiliri Shimalgha qacqanda besip otken ashu igiz, kokke taqashqan qarliq coqqilardin otken idi. Teklimakan - hitaylar "umut degnizi"dep ataydighan Tarim itekliri. Uyghurlargha qilce paydisi yetmigen tebi bayliqliri.

Lop nur Atom sinaq qilish rayunida atom zeheride ziyanlanghan 200 000 din artuq Uyghurlar heqqidiki melumatlar. 80% din artuq meyip kishiler.aghiz,burnidin qan tepcirep turghan kishiler, qol-putliri eqip ketken kishiler, koz'siz, qulaqsiz tughuliwatqan bowaqlar,cacliri tuklulupketken kishiler, lekin bu insanlar ozlirining nime ucun shundaq bolup ketiwastqanliridin hewersiz bolishliri hemmidin bekrek ecinishliq idi.

Rabiye Qadir hitay helq qurulteyida, ashu atom zeheridin ziyanlan'ghucilargha heq toleshni telep qilghan idi. lekin hitay siyasetcilirige nisbeten undaq pikir tamamen yat idi. ular Insaniyet heqqide cuhsencisi yoq kishiler bolup , hitay dolitide ,bundaq cushncsizlik -hokumranliridimu , mehkumliridimu hokum surgen bir paji'edur.

( 36. dawami bar. shu namliq kitap 257- 267 . betlerdin)
****************

Rabiye Qadir ozi mushu bolumde bayan qilghinidek, yeni zalim, qanhor hitay jalliti Wang lequan bilen zukumliship,hitay hokumet binasida" Mening istiqbalim Allahdur!" degen shuari bilen yashighan, heqiqi Imanliq shehsdur.

U , Imanini, vijdanini oz helqige tehdit ornida ishlitip, wang lequange hoshamet qilidighan, heyt namizidin yenip, birinji bolup wang lequanni ziyaret qilidighan , ha'in, sellasi yoghan imani yoq munapiq Mollilardin, asman bilen zimindek perqlinip turidu! bir mesjitke imam boliwelishni, birer Medriske helpet boliwelishni, hitay siyasi kengsh dini sahesidin ayliq ma'ashqa ige boliwelishni meqset qilip, wang lequan yurguziwatqan" ickiri hitay olkisige Uyghur qizlirini yotkesh" pajiesini, toghra dep petiwa ciqirishqa uriniwatqan, Muqeddes Qur'andin, ulughwar Hedislerdin ehkam izdeshke tirishqan Munapiq, ha'in Mollilardin asman bilen zimindek perqke igedur!

U , oz Imanini hitaydin yuz ming caqirim yiraq taghning arqisida jakarlaydighan, oz helqini ohshahsmighan koz-qarishi tupeyli "kapir"dep Rohi we jismani jazagha tartidighan, oz egeshkucilirige yolwastek heywetlik, hitaygha yuzturane taqabil turushtin hayati buyce qacidighan, qorqancaq Mollilardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

U, dini ayrimciliq bilen Milli dushmenlikning qandaq nerse ikenligini bilmeydighan, Dini bilimlerni ozlirining has mulkidek his qilishidighan, Muqeddes Qurani kerimni ata bowisidin Miras qalghan shehsi mulkidek, ozining qiliwelishqan, qilghan ishliridin hataliq korulse, "Allahning sinaqliri"dep, oz hataliqlirini Allah bilen pedazlaydighan , hatalighini tilgha alghanlarni "Imansiz"liq tohmiti bilen eyipleydighan, ya ozlirini bilmeydighan, ya ozgilerni bilmeydighan, Dunyaning hemmila yeride yamrap ketken " cala Mollilar"din asman bilen zimindek perqlinip turidu!

Rabiye Qadir ozi mushu bolumde eytqinidek, ajayip cong bayning biri idi. uninggha hic nerse kamliq qilmaytti. lekin u bu bayliqlarni peqetla Milliti ucun tapqanlighi tupeyli, keskin Minutlarda Millitini tallap, baylighidin waz kecti! wang lequanning agahlandurishini ret qilip, :Mening istiqbalim Allahdur!" didi. U ashu shuari seweplik putun baylighidin ayrilip qelishini biletti. lekin U keskin peytte Milliti ucun hemme barlighini qurban qilishqa teyyar turdi! U , oz bayliqlirini qoghdap qelish ucun, hitay emeldarlirining kozige yahshi korinimen dep, oz pulliri bilen hitay kocmenlirige oy-makan selip biriwatqan, hitay dolitining "Qosh tilliq ma'aripi"ucun, oz hirajiti bilen mektep saldurup teqdim qiliwatqn, pul ucun wetenni, Milletni putunley konglidin ciqiriwetiwatqan, sahta abroyluq, ici we teshi kirlishipketken baylardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

U, iqtisad yardem qilsam, hitay hokumiti bilip qalsa, yetmish pushtumni jaylap qoyamdikin,dep Millet urishigha yardem qilishtin ozini tartidighan,eger Milletciler bash kotirip qalsa, hitaydin alidighan tijari paydam ziyangha ucramdikin dep, oz paydisini kozlep, Millet urishigha yardem qilmaydighan, ikki terepning ottursida kuc nisbitige qarap muamile qilidighan - Munapiq baylardin, namert puldarlardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

Rabiye Qadir ozi mushu kitawida bayan qilghinidek, aranla toluqsiz otturda oqighan. lekin u emeli bilimlerni ijtimai jem'iyettin igiligen bolsa, nezeriyewi bilimlerni Yoldishi Sidiq Rozi ependidin we menewi Ustazliri Zunun Qadiri, Abdurehim otkur, Turghun almaslardin alghan idi. U, ayliq ma'ashning qoli bolup qalghan ziyalilardin, Millet ucun paydisi tegmeydighan Dokturlardin, alim bolush ucun, Professor bolush ucun ottuz yillarce omur serp qilip, oz ozigige qul bolup qalghan, nam, abroygha bent bolup, Millet ucun ber sa'etlikmu bash qaturmaydighan, undaq alim, Doktur, Professorlardin asman bilen zimindek perqlinip turidu!

bugunki , bu siyasi dawarimiz busush pellisige yetken peytte, oz ishimizni oz icimizdin puhtilap qurup ciqish ucun weten, Millet yolida imani mewj urup turidighan Dini zatlargha, weten Millet ucun Rabiye Qadirdek barlighini atiyalaydighan baylirimizgha, weten Millet ucun bilim iqtidarini, nupuz abroynini atap qoyidighan Sidiq haji Rozilardek bilim ehlige, Alim , Dokturlargha bekmu ihtiyajliq idi. epsus undaq bir omumi burulush, ozlikidin qozghilip heriketlinish tehice korulgini yoq! dawarimizning jan tumuri tehice kesipleshkini, ilmileshkini yoq! yene yeqinqi birer yildin keyin, dunyaning bulung pucqaqliridin" saylam"gha halta kotirip kelishidu kishilirimiz.

demek, Rabiye Qadir dawarimizni hemmimiz korup turghandek, qit'e arlap teshwiqat qiliwatidu. kun ciqishtin kun petishqice quyash nuridek parlitiwetti. u turmidin ciqmighan bolsa, bezenler arzu qilghandek " merdanilerce hitay turmiside qurban bolghan bolsa", qandaqmu qilattuq he!
bizning wezipimiz ewlatni ewlatqa ualp weten dawasi qilish emes. belki wetenni azat qilish. emma weten azat qilish undaq asan, yighin ecish, balilarni oqutush, dernek ijare elish, kitap - keceklerni pulgha basturup bikargha tarqitish,... qatarliq adetke aylinip qalghan ijtimai mikdirlash bilen hic nersige irishelmeymiz. buni mushu hetni oqup cushineligidek her qandaq kishi bilidu. lekin muhimi bilishni emelileshturushtur. bilip qoyghanliq bir nersige yarimaydu.

yighip eytqande Rabiye Qadir dewrni ghenimet bilip, omumi yuzluk heriketlinish, Millet supiti buyce birlik sepke oyushup, Milli iqtidarimizni korsitishimiz kerek! undaq bolmaydiken, bu ghenimet dewr otup ketip, yene biz awalqidekla eski capandek tashlinip, hornilip qalimiz!

Abdurehimjan
19.11.07