PDA

View Full Version : Rabiye Qadir xanim Yaponiyining Kobé shehiridiki Gakuin Uniwérsitétida nutuq sözlidi



Unregistered
17-11-07, 14:08
Rabiye Qadir xanim Yaponiyining Kobé shehiridiki Gakuin Uniwérsitétida nutuq sözlidi



2007 - Yili 10 - Noyabir künidiki nutuq meydanidin bir körünüsh. RFA Photo / Erkin

Kobé, Yaponiyining muhim soda merkizi bolupla qalmay, Yaponiye igilikining muhim polat - Tomur sanaet merkizi, bu sheher yaponiyining kona paytexti Kyutogha texminen 80 kilométir kélidu. Kobé, miladi 3 ‏- Yaki 4 - Esirlerde bina qilinghan bolsimu, lékin kobéning heqiqiy soda we sanaet merkizige aylinish mezgili, Méyji islahatidin kéyinki dewirge ait weqedur. Uyghur herikitining rehbiri Rabiye Qadirning kobédiki ziyaritini orunlashturghuchi kishi - Kobé Gakuin uniwérsitétining muawin proféssori Kajitani kay ependi bizge, "Kobéda 1997 - Yili yuz bergen yer tewresh weqeside 6 mingdek adem öldi, lékin sheher qurulushi mushu 10 yil jeryanida asasen eslige kélip boldi"dédi.

Rabiye xanim, néme üchün Uyghur dawasini talliwaldi?
Kobé Rabiye Qadirning yaponiye ziyaritining 4 - Békiti. Bu sheherde u Peyshenbe küni Gakuin uniwérsitétining oqutquchi we oqughuchilirigha nutuq sözlimekchi hemde bu uning Yaponiye sepiride 3 ‏- Qétim nutuq sözlishi idi.

Gakuin uniwérsitéti yaponiyining ottura derijilik uniwérsitétlirining biri bolup, muawin proféssor Kay Amérika bérkéliy mektipide oqughan, Junggo xelq uniwérsitétida bilim ashurghan Xitay iqtisadi mesililer mutexessisi. U, Gakuin uniwérsitétidiki yighingha riyasetchilik qildi.

Rabiye Qadirning Yaponiyide dawamlishiwatqan bu ziyariti yaponiyiliklerge Uyghur mesilisini tonushturushni meqset qilghan bolup, uning Gakuin uniwérsitétida sözligen nutuqi bu paaliyetning bir qisimi idi. Tingshighuchilarning köp qisimi Gakuin uniwérsitétidiki Xitay we xelqara mesililer, iqtisad, siyasiy we jemiyet mesililiri tetqiqati bilen shughullinidighan oqutquchi we oqughuchilar bolup, Rabiye Qadir tingshighuchilargha uyghurlarni we Uyghurlar duch kéliwatqan nöwettiki siyasiy, ijtimaiy we insaniy mesililerni tonushturup, özining meshhur karxanichi we xitay memliketlik siyasiy kéngishining wekillik ornigha yükselgen bolsimu, lékin néme uchun uyghurlarning kishilik hoquq dawasini talliwalghanliqini chüshendürdi.



Sahipxan Rabiye xanimning bixeterligini alahide qoghdighan. RFA Photo / Erkin

Alahide bixeterlik tedbirliri élindi
Gakuin uniwérsitétidiki paaliyet nahayiti estayidil bixeterlik tedbirliri astida élip bérildi, déyishke bolatti. Chünki mektep amanliq dairiliri rabiye qadir xanimni méhmanxanidin yighin zaligha 4 saqchining hemrahliqida ikki mashinida élip bardi.

Biz mektep qorasigha kirginimizde derwazidin yighin zali jaylashqan binaning karidorliridiki doqmushlargha qeder saqchi orunlashturghanliqini körduq. Lékin saqchilar bu qeder jiddiy bixeterlik tedbirlirini élish sewebini "alahide orunlashturush emes, normal xizmet tertipi " dep chüshendürdi.

Ehwaldin xewerdar kishiler bolsa, bu namelum kishilerning Yaponiye kechürüm teshkilatigha ewetken namsiz tehdit xéti bilen munasiwetlik bolushi mumkin, dep körsetti.

Rabiye Qadir xanim suallargha jawab berdi


2007 - Yili 10 - Noyabir künidiki nutuqqa kelgen yaponluqlar Rabiye xanimning nutqigha ishtirak qilmaqta. RFA Photo / Erkin

Rabiye Qadir xanimning nutuqi alahezel bir yérim saet dawam qildi we yighin axirida u tingshighuchilarning suallirigha jawab berdi.

Özining yéqinda Uyghur élining jenubidiki rayonlargha barghanliqini tekitligen bir tingshighuchi, néfit xizmiti bilen Qeshqerde bir yézigha barsa bu yerde pütünley ayallar emgek qiliwatqanliqini, erlerni uchratmighanliqini eskertip, bu yerdiki qebrilerge aq yaghliqlarni baghlaydiken, bu néme menini bildüridu? " dep soridi. Rabiye Qadir bolsa buninggha ölgüchining gunahini tilesh meniside, dep jawab berdi.

Yene bir tingshighuchi özining burun 1997 - Yili yuz bergen Ghulja weqeside Uyghur yashliri saqchilarning qoralini bulighanliqi üchün, saqchilar oq chiqarghan, dep anglighanliqini, eyni chaghda zadi namayishchilarning qoral bulighan yaki bulimighanliqini soridi. Bu sualgha u weqe yuz bergendin kéyin, özining siyasiy kéngesh ezasi salahiyiti bilen Ghuljida tekshürüsh élip barghanliqini eskertip, yashlarning qoral bulighanliqini ret qildi.

Fukuyidiki Uyghur mestanisi
Rabiye Qadir xanim nutuqida Ghulja weqesini özining xitay hökümiti bilen ada - juda bolushidiki burulush nuqtisi, dep chüshendürgen idi.

Toshiki Késhi ependi Yaponiyining Fukuyi shehiride yashaydighan kishilik hoquq we xeter astidiki milletlerni qoghdighuchi aktiplarning biri bolup, u Rabiye Qadir xanimning Gakuin uniwérsitétida nutuq sözleydighanliqini anglap, alayiten Kobégha kelgen. U, bizge " uyghurlarni birinchi qétim 27 yilning aldida bir Yaponiye téléwiziye qanilining yipek yoli heqqidiki programmisida körgen idim " dédi.

Toshiki Késhi, Uyghur medeniyiti we Uyghur mesilisini Yaponiye jemiyitige tonushturidighan " heqiqiy yipek yoli"dégen mawzuda bir tor béti achqan bolup, u néme uchun uyghurlarni tonushturidighan tor béti achqanliqini chüshendürüp ötti.

Nojiru: Rabiye Qadirning yaponiyige teklip qilinishi zor weqe


Sahipxan Rabiye xanimni éhtiram bilen kütüwaldi. RFA Photo / Erkin

Rabiye Qadirning Yaponiye sepirini Yaponiye xelqara kechürüm teshkilati oyushturghan bolup, u 3 heptilik ziyaritide yaponiyidiki 9 sheher we bazarda nutuq sözleydu.

Yaponiye kechürüm teshkilati Kobé shöbisining idare heyiti Kenji Nojiro ependi, Yaponiye kechürüm teshkilatining küchi Yawropa we Amérikidiki teshkilatlargha qarighanda köp ajiz, dep körsetti. Uning eskertishiche, yaponiyining éhtiyatchanliqini közde tutqanda mezkur organning Rabiye Qadir xanimni yaponiyige teklip qilghanliqining özi " bir inqilabtur."

Kenji Nojiro ependi, yighinning soal - jawab qisimida söz qilip, Yaponiye kechürüm teshkilatining Rabiye Qadir xanimning kélishi bilen küchiyishini ümid qildi.

Kobédiki Uyghur ailisi
Yüsüp Muhemmet beg, akisi Sultanlar bilen birge kobéda yashaydighan nahayiti az sandiki Uyghur aililirining biri. Uning eskertishiche, uning dadisi 1930 - Yillarda Sherqiy turkistan Islam Jumhuriyiti yiqilghandin kéyin, Pakistangha chiqqan, Keshmir bilen Qeshqer arisida yipekchilik qilidighan sodigerlerdin iken.

Muhemmet Yüsüp beg Pakistanda tughulghan, anisi ladaq yolidiki balitanilardin bolushigha qarimay, uyghurluqini saqlap qalalighan yashlardin idi. Uni Rabiye Qadir xanimning Gakuin uniwérsitétidiki nutuqini anglashqa kelgen shu yerlik birdin ‏- bir uyghur déyishke bolatti. Pakistan bilen Yaponiye arisida aptomobil sodisi bilen shughullinidighan Yüsüp, biz kobégha kelgen shu küni öyide kütüwaldi. U özining yaponiyidiki turmush ehwali toghrisida toxtilip ötti.

Rabiye Qadirning kobédiki ziyariti axirlashqan Jüme küni men ular bilen xoshliship, Tokyogha qarap yolgha chiqtim. Rabiye Qadir xanim we hemrahliri bolsa Usakaning kurushiki bazirigha qarap yürüp ketti. (Erkin - Tokyo, yaponiye)


http://www.uyghurcongress.org/Uy/news.asp?ItemID=1195321045