PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan(33. dawami bar. )



Abdurehimjan
10-11-07, 05:11
Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami. 33 )
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanim
ning Biographiesi" )

1989.yili 19.May Urumci Shehride keng kulemlik bir Namayish partilidi. Namayishcilar "erkinliq,azatliq, Demokrati"degen shuarlarni towlaytti. bu Namayishqa shangheyde neshir qilinghan"Musulmanlardiki Jinsiy(shehwani) adet"namliq kitap sewepci bolghan. oqughucilar, studentlar, oqutqucilar, ishci,hizmetcilar, Uyghur, tungganlar ishqilip Urumci Shehride yashawatqan Musulman helq ammisi birdek awaz bilen, bu haqaretke qarshi namayishqa qatnashmaqta idi. Urumci Sheher kocilirigha tehminen 300 000 din artuq adem tukulgen idi. bu Uyhgur, tunggan helqliriIning birlikte qatnashqan herikiti bolup, bundaq birlikni Siyasi meqsetmu, Milli mediniyet elmentlirimu emelge ashuralmaytti. bu peqetla Dini eqide birligining kucidin boliwatatti. Namayishcilar pat-patla" yoqalsun Kommunizim Diktaturlighi! "degen shuarni towlishatti. Rabiye hanim yoldishi Sidiq Rozi ependini Unverstettin elip, taxi bilen Namayishcilar topigha qoshulush ucun yol almaqci boldi. biraq Sidiq Rozi ependining oylighini bashqice idi. u ettigendin beri Universtettin ayrilmay , ozining namayishqa qatnashmighanlighini, bu jeryanda hizmet ustide ikenligini,namayishqa hic kimni qutratmighanlighini ispatlash ucun, ikki neper oqughucisining guwalighi bilen waqitni otkezgen idi. shunga u Taxi shopurigha udul Rabiye hanimning Tijaret Birosi terepke heydeshni eytti.

Rabiye hanim Taxidin ghezep bilen cushup, yoldishini "qorqancaq"dep eyipleytti. lekin bu Namayishmu Kommunist partiyning paydisigha aylandi. namayish saqci we hitay eskerlirining qattiq besimi bilen tohtighandin keyin , namayish qatnashcilirini tutqun qilishti we eghir iskenj bilen qiynidi. uningdin keyinki Siyaset bolsa tehimu qattiq tedbirlerni ijra qildi.Saqcilar Unverstetning Rektoridin deslep qilip sorighini, Sidiq rozining bu namayishta qandaq roli barlighi boldi. namayishcilarni soraq qilip, qiyin-qistaqqa elip, Namayishning arqisida kimning barlighi qattiq surushte qilindi. shuningdin keyinla, Rabiye hanim Sidiq Rozi ependining bu namayishqa qatnashmighanlighining toghra ikenligini bilip yetti.

uzun otmey, 6.ayning 4.kuni Tian'anmen meydanida koturulgen namiyishni Telivirzor hewerlide korgen Rabiya hanim, ceksisz umut icide"Kommunizim ahirlashti! helq ghelbe qilidu!"dep kesip eytqinida, yene uning yoldishi" yaq ,sen ashu kocilarda emes, u yerdki heqiqi ehwalni bilmeysen, undaq asan ish emes bu, bu tuzumni aghdurush asangha tohtimaydu-deytti. keyin hitay hokumitining oz helqini, oz ballirini, oz oqughucilirini Tanka bilen qanliq basturghanliqinimu yene ashuTelivizor hewerliride korsitildi. bu namayish Oqughucilar herikiti bolup, Deng Xiao ping hokumranlighidin, Demokratiye, erkinlik, pikir erkinligi telep qilinghan yolluq heriket idi. lekin hitay Dektaturliri ular bilen sozliship, mesilini hel qilmastin, eksice ularni qanliq qirghin qilip ahirlashturghan idi.
___________________________

Helqimiz hayatliqtin umut uzgen halda kuresh qilmaqta idi. 5.Apiril 1990.yili Barin yezisida helq qozghaldi.Medeniyet Inqilawi ahirlashqandin keyin, nurghun qetim Isyan kotirilgen bolup, bu qetimqisi eng cong bir qozghulush idi.bu herikettin Rabiye hanim - bular endi ghelbe qilidu! dep, yene umutlengen idi - cunki wetinimizning jenubi Rayunliri hitay kop yerleshmigen jaylar bolup, u yaqtiki Uyghurlar hitaydin ayrilip, musteqil dolet qurup ciqish ucun kuresh qilatti.

biraq hokumet derhal yighin caqirdi . hitay helq qurultay yighin zalida ,herbi ishlar kommisari ocuq qilip mundaq jakarlidi.
"biz bu isyanni qoral kuci bilen basturishimiz kerek. bu heqte derhal tutush qilish lazim. undaq bolmaydiken, Xinjiang qoldin ketidu! hetta qozghilang Rayunlirini kureshci Airpilan bilen bombardiman qilishimizmu ihtimaldin yiraq emes!" uning sozlirini anglighan Rabiye hanim shurkinip ketti. bu dehshettin uning yurekliri soqushtin tohtighan idi. heliqi hitay herbi kommissar oz sozide cing turup munazirlishetti we "Barindiki bu isyanning arqisida cetelning qoli bar"dep kisip eytatti. hitay hokumiti sozde dawa qilghinidek, bu heriketning arqisida ne Sowiet Ittipaqi bolsun, ne Demukratik gherp elliri bolsun! belki hic qandaq himayicisi bolmighan,addi-sadde dihqanlar qozghighan heriket idi.

hokumet bu heriketke qarita " Barinning etrapi putunley cet dolet bilen cigirlengen, wetinimizning cong bir qismi bolghan Xinjiangni boliwelish ucun, necce on yillap jahanggir doletler bilen til birikturgen , Pan islamizimci unsurlar, Milli bolgunci iddiydiki yazghucilar bu qetimqi topilangni qozghidi "dep ,elan qilghan bayanati,Telivizorda hewer teriqiside anglitildi.

shuningdin keyin Rabiye hanim bir qance dostlarni Sidiq Rozi ependining ishhanisigha teklip qildi.ular weziyet ustide tehlil yurguzmekci.
" biz qandaq qilghanda eng tedbircan, paraset bilen ish elip baralaymiz, bu birla yezidiki mesile emes, belki putun, barliq yezilar shundaq qozghilishi kerek! lekin qandaq qilip bu heriketni keng kulemlik halda elip barghili bolidu? omumi yuzluk teshkillesh mumkin emes! "

hitay hokumitining beijindin bildurishice Barin urishigha qarishi 200 000 hitay eskiri aldinqi sepke otken bolup, 1000 eskerning olturulgenligi bayan qilindi. putun weten miqyasida hayajan ewjige ciqti. hitay hokumiti bolsa, Uyghurlarning, Sowiet ittipaqidiki Musteqil bolush aldida turiwatqan ,Qerindash Respobliklardin ulge elip, tehimu cong bir weqening kelip ciqishidin qorqushqa bashlidi we qattiq tedbir aldi. qisqila waqit icide Sherqi turkistan buyce yuzligen Medrisler taqilip ketti. on minglighan Dini zatlar kozdin kecuruldi. kadirlar we 18 yashtin towen yashlar mesjidke kirishtin ceklendi. tughut ceklesh ijra'ati tehimu qattiq elip berildi. Uyghurlar ucun ish orni tepish tehimu qiyinlashti. atmish neper ishci bar bir Firmida Uyhgurning sani eng kop bolghandimu on neperge yetmeydighan halet shekillendi. hitay hokumiti Uyghurlargha qarita qanunlirini tehimu eghirlashturdi. Uyghurlargha " Milletci" degen tamghini basti. shuning bilen Hitay hokumiti ozliri Hitay helqi bilen, bashqa Milletler arisida birlik, ittipaqliq berpa qilishni kozlep, yurguzgen siyasiti arqiliq, Milletler arisidiki munasiwetlerning tehimu buzulushni kelturup ciqardi.
_________
Sowiet Ittipaqi Kommunist Partiysining Bash Sekritari M.Gorbacow bashlighan" Qayta qurush we eciwetish" islahat Siyasitining astida , 1991.yili 21.Dekabir Almuta Shehride Sowiet Ittipaqige hatime berilip, Ottur asiya Musteqil jumhuryiyetliri qed koterdi. Uyghurlar ozlirige qerindash, Qazaq,Uzbek,Qirghiz,Turkman helqlirining Musteqil doliti bolghanliqidin suyunmekte idi we bu helqlerdin cong umutlengen idi. - belki bizmu Uyghurstanimizni qayturup elishimiz mumkin! ,dep cong arzularda idi.

biraq hitay mustebitliri bu doletlerge qolini uzartti.Xinjiangning hemmila yeride jarselip" Uyghurlar shuni bilishi kerekki , hitaylar bilen Uyhgurlar bir birige baghlinishliqtur, ular bir biridin ayrilalmaydu" degen Siyasi neyrenglirini teshwiqat qilatti. derweqe Ottur Asiyadiki bu hoshna helqlermu Dostluq rishtilirini ance uzun dawamlashturmidi. Uyghurlarning musteqilliqqa bolghan umutliri tuhumida ujuqturuldi. eslide Uyghurlar bilen Ottur Asiyadiki helqler tarihi birligi, medeniyet ortaqlighi,til we sen'et ohshashlighi jehetin ortaqliqqa ige idi. hitay zulmidin qecip, Ottur Asya tewelikige ciqqan Uyghurlarni , hic kozliri qiymastin , hitay hokumitige qayturup birishke bashlidi.

Sowiet parcilanghandin keyin, Ottur Asya tereptin yengi tijaret ishigimu ecilishqa bashlidi. u yaqlardin Tijaret munasiwti bilen kelgen kishiler , aldi bilen Rabiye hanimni izdeytti. bu caghlarda Uyghurlarda Ottur Asiyace kiyinish- toghrisini eytqanda gherpce kiyinish Moda bolup qalghan idi. uning eksice Ottur Asiyaliqlar bolsa, hitayce Porselen(sapal)we erzan Mal-towarlargha qiziqatti. shuning bilen Rabiye hanim hitay olkiliri bilen yene yengidin tijaret bashlidi. u ickiridiki toqumiciliq Shirketliri bilen ,Ottur Asiyagha oyghun mal ishlep ciqirishni tohtamlashti. Rabiye hanim Ottur Asiyagha ozi ciqish ucun ottek qiziqatti. biraq hitay tijaretciliri ucun shuncilik asan, hic qandaq tosqunluq yoq bir yol bolup, Uyhgurlargha kelgende zurul bolghan resmiyetlerni bejirip, sayahet dokumentlirini hel qilghice , az degende ikki yil kutishi kerek. hokumet dairsi icideki bir qance tonush-bilishler, Rabiye hanimning sayahet dokumentni tizraq putturshning amalini izdeshke 50 000- 100 000 yuangice par-Rushwet telep qilishti. bundaq urunush Rabiye hanimgha nisbeten nazuk bir mesile idi. cunki Rabiye hanimgha Pasport ishlep bermeslik toghrisida, hokumetmu Wang le quanning emri astida idi. kop qetim, Rabiyehanim yuquri derijilik Hokumet hadimliridin ,nimishke uning sayahet dokumnetni kecikturidighanlighini sorighinida, gherpke ciqish ucun kutush we sebre qilishni tewsiye qilishqan idi.
( 33. dawami bar. shu namiliq kitap 225,226. we 235-238.betlerdin)
*********************

Kitapning esli nushisida mezkur heriketler- Urumcide 1989.yili 19.Maydiki Namayish, 1990.yil 5.April Barinda partilighan heriketler nahayiti tepsili bayan qilinghan. shuningdek Tian'amen oqughucilar herikitimu tepsili selishturma sheklide teswirlengen. bu mezmunlar Uyghurlar ucun tonushluq bolghini ucun, alahide tohtilishning hajiti bolmisa kerek. shuningdek hitay hokumitining Uyhgurlargha salghan zulmi, Uyhgur Millitining harmay, waz kecmey azatliq ucun kuresh qilip keliwatqan Milli iradisi German tili arqiliq Yaurupagha nahayiti unumluk,Ispatliq, qayil qilarliq shekilde agnlitilghan. Men eslide bu yazmilirim arqiliq Siyasi Rehbirimiz, meniwi Animiz , Qehriman yol bashcimiz Rabiye hanimning "Kimligi, Uyughr Millitining azatliq herikitige Rehberlik qilishqa salahiytining qaysi derijide ikenligi " heqqide kopcilik bilen ortaqlishishni meqset qilghan idim. shunga kitaptiki Rabiye hanimgha biwaste munasiwti bolmighan,emma Rabiye hanimning tili arqiliq , guwaliq ornida bayan qilinghan,qimmetlik teshwiqat matiryali supitidiki nurghun mezmunlarni imkan bar qisqartishqa tirishtim. cunki u terepliri Uyghurlargha tonushluq. emma Rabiye hanim mezkur kitawida qandaq nersilerni sozligen bolghiyti,digen sualgha jawaben, bezide kitaptiki esli bayanlarni teqdim qilishqa tirishtim. bu kitap hem ishenclik, hem tepsili melumatlar bilen gherp ehlini teminleydu. shundaqla hitay zorawanlirining qilmishlirini pash qilghan, hojjetlik matiryal qimitige igedur.

Milletke hicqandaq ziyan-zehmet yetkuzmigen halda, Milletni aldimighan halda, peqetla oz barlighini pida qilip, dunya ehlige Uyghur Millitini , Uyhgur dawasini tonitishqa Muyesser bolghan , lekin bezen atalmish "erbaplar"ning, yaki "bolghusi dahilar"ning nezirige yaqmaywatqan Rabiye Qadirning Siyasi obrazini yorutushqa toghra kelgende, amalsiz bezen tereplerni bayan qilishqimu toghra kelidu.

( keyinki 10 yil icide weten sirtida yuz bergen heriketlerdiki sesimciliq,shuni delil bilen korsitip biriduki,( eytmaqci bolghinim bezenlerning" ghururi"gha tigip ketsimu meyli...) Millitimizning sizim iqtidari asasen yoqalghan deyishke bolidu. poqning poq ikenligini bilish ucun aldi bilen sizim iqtidar kerek . korush bilish, tetish bilish, purash bilish, poqni perq itidighan sizim iqtidardur. Ema kishi poqni purash arqiliq bilse, eger uning purash sizimi yoqalghanda, tetish arqiliq bilishke mejbur bolidu. nawada bicare ema tetish sizimidinmu ayrilghanda u poqni yiyishke mejbur bolidu. cunki uningda perq itish iqtidar putunley yoqalghan.

biz Milli herikitimizde oz qollirimiz bilen sadir qilghan hataliqlar bilen,barliq sizimidin ayrilghan Ema kishining poqni yiginidin perqi yoq. melum bir tenqitci ependining kitawida hain heqqide bayan qilinghan jumlide " bir ha'innig ha'in ikenlikige ,dushmenge taphsurmaqci bolghan ,qolidiki matiryal bilen ispat telep qilishning zururiyti yoq. uning ha'in ikenlikige jama'etning pikri yiterlik....." degendek mezmunlar yoliqidu. biraq melum bir kishini "Ha'in" dewatqn bu jama'et sizimini yoqatqan tursa, ularning pikrini qandaqmu itibargha elip, bir kishini "ha'in"dep hokum qilalaymiz?
Men bu yerde hergizmu ustidin "Ha'in"dep kitap yeziliwatqan kishilerni aqlawatqinim yoq! belki eyni waqitta "poq"ni "halwa" dep yigen , dana, danishmen kishilerge bolghan heyranlighimni eytiwatimen. eger bir adem "Ha'in" bolsa, uning "Ha,in" ikenligini oz waqtida perq itelmey, uning "Ha,in"liq herikiti sadir bolup, Milletke ziyan selip, on yildin keyin zerdapqa tolghan yurek hesritimizni helqqe sunsaq, biz Militimizni "Ha,in"larning ziyankeshligidin qandaq qutulduralaymiz? qandaq qoghdap qalalaymiz?- "Hai,n"lar Millitimizni yitilep yurse, danishmenlirimiz "Ha,in"larning arqisidin dost tartip yurse, her qetim "Ha,in"lar Millitimizge ziyan selip on yildin keyin, eqlini tapqan Danishmenlirimiz tom,tom kitap yazghili tursa,bizning qilidighan ishimiz "Ha,in"ni pash qilishmu? yaki Milletni qutuldurushmu? - eslide her ikkisi bir-biridin muhimdur.Milli heriket qosh liyniyelik bolidu. icki jehette Ha,in, satqun, jasuslarni tazilash; asasi meqsette dushmenge qarshi kuresh qilish.

Milletning Danishmenliri sizimini yoqitip, Milli heriketke "Ha,in"ni Bayraqdar qilip tikliwalghanda, sizimi eslidinla towen hisaplinidighan awam helq, hemme sizimini yoqatqan Emadek , belki sizimi heriketlinip tursimu, Danishmenlirige egiship,poqni yimey qandaq qilatti!

eslide Danishmen kishi, mesilini aldin perq itishi kerek. kesek qeliptin ciqqandin keyin uni hemme adem bilidu. bu yerde bir az ocuq qilip eytishqa toghra keliwatidu. 1996.yili Apiril aylirida teshkillengen "Shanghey Ittipaqi" putun orta asiyani oz icige aldi. mezkur Ittipaqning bash maddilirida" herqaysi eza doletler birdek hemkarliship, bir birlirining cigra putunligini, cigra siziqlirini qoghdash,oz-ara qacqun almashturush......" qatarliq sitratigiyelik belgilimiler maqullanghan. aridin bir yil utup, qandaqlarce bu tupraqlarda "Wetenni azat qilidighan " heriketler bash koturup qaldi? - eger bu heriketlerni (bezenler jezim qiliwatqandek) "Ha,in"lar teshkilligen bolsa, bu poqni Danishmenlirimizning sizimi nimishke sezmidi? - mesile shu yerdiki , eger ashu sesimciliq heriketler Millitimizge ziyanliq heriket,dep bekitilse, u caghda bu heriketke qatnashqan herqandaq biri jawapkardur! hic kim ozini cetke alalmaydu. bolupmu " Turkke bir tohmaq,Molligha yuz tohmaq" degen prinsip boyce, bilimlik, danishmen, teshwiqatci kishiler, ashu buzuq heriketlerni kokke kotirip teshwiqat qilghan kishiler jawapkarliqtin qecip qutulalmaydu! cunki "Ha,in" degen oz wezipisini ada qilidu. emma Inqilap qilduq,dep haingha helqni egeshturup berguci danishmen kishiler , haingha sharait yaritip berguci, haingha medet berguci bolup jawapkarlighini ustige elishi kerek.)

bugun biz Teshwiqatini qiliwatqn Rehber, birdin bir Milli heriket mizanigha oyghun,Inqilawi heriket sepide tawlinip ciqqan, putun Millet helqimiz tonighan, dunya tonighan, uning her bir bayanati hitay ustidin guwaliq bolup itirap qilinidighan, heqiqi Rehberdur! uning rehberlik ornini, salahiytini peqet Milli irade belgiligen. uni Milli heriketning teqezzasi belgiligen! uninggha bu sallahiyetni hickim teqdim qilghan emes,eksice , kirgili bolmaydighan, turluk -tumen tusaqlar bilen qorshalghan bu dawa qel'esini , u ozi "pethi"qildi. u Siyasi herikitimizning icki qismini tertipke selishta Milli menpietimizni nezerde tutup qiliwatidu. Siyasi herikitimizning helqaradiki pa'aliyet jeryanini yenila Milli menpietimizni ciqish qilghan halda,gherp Demukratik uslubigha maslashturup elip beriwatidu. shuning ucun Rabiye Qadir rehberlikige Riqabetcilik qilishni oylawatqanlar bolsa, hazirghice ozlirining yaratqan netijilirini taruzigha selip olcep beqip , andin meydangha cushsimu kecikmeydu.

Abdurehimjan
10.10.07