PDA

View Full Version : Rabiye Qader xanimning türmidiki ipadisi toghrisida.( mezkur temigha jawap)



Abdurehimjan
04-11-07, 15:40
( bu yazmini bir ebleh Rabiye animizgha qaritip yezip, ahirida manga esketken iken. shunga uninggha bergen jawabimni birge caplap qoydum.)

Rabiye Qader xanimning türmidiki ipadisi toghrisida.

Rabiye xanim türmide ashundaq ipadilerni birip türmidi chiqiptu. Belki Rabiye xanim munshundaq qilish arqiliq türmidin qutulghan. Eger türmige kirgen herqandaq bir siyasi jinayet bilen eyiplengen Uyghur öz qilmishini iqrar qilip, qesem ichip partiyeni medileydighan, „Milli bölgunchilerge“ qarshi gepni qilidighan bolsa , uchaghda bizde „Qeqriman“ dige uqum bolmighan bolatti. Ejdatlirimiz we hazirqi zaman yash inqilapchilirimiz(Mesilien: Abduxilil) xitayning türmisidiki qiyin qistaqlargha bash egemey, hetta „bizning inqilawimiz Sherqi turkistanning misteqqillighi üchün“ dep waqirghanlighi, waqiralmisa dilida digenligi üchün mertlerche qurban boldi we millitimiz eghizida tillarda dastan boldi. Eger hemma adem bir yaxshi ishni qilip türmige kirgende xitayning türmisidin chiqiwalay dep towa qilsa , uchaghda bu inqilap nimige aylinidu.bir adem bu yolgha mangghan iken özini qurban qilishni oylap qoyush kirek bolmisa mangma jim tursimu bolidu.

1995-yili men Almatada hazir Amerikida yashawatqan Ilyar Shemshidin bilen parangliship qaldim. Uchaghda u manga mundaq bir gepni qilghan. „eger sen bu yolgha mangsang , özengning tita tomurungni omdan tutup biqip mang, bu yolgha mingip qoyup turmige chushup qilip iqrar qilsang uchaghda sen xaingha aylinise. Bu inqilap qilmay jim turghandinmu bek numus ish . shunga sen omdan oylash „ digen idi.shunga bu ishqa atlanghan adem choqum xitay turmisidimu qet`i bash egmeslik kirek . bu gepni dimek asan likin bizde ashundaq qilalaydighan insanlar bolchagha yuqarda dep ötkendek qeqrimanlirimiz bolghan hemde bu dewa ewlattin –ewlatqa dawamliship keliwatidu. Bushunndaq insanlar allaning bizge ata qilghan perishtiliridur. Dimek Rabiye Qader xanim bu nuqtida ajizliq qilghan . men Rabiye xanimning Wetening sirtigha chiqip qilghan xizmetlirini körup köp tesirlengenlerning biri hemde egeshkuchilirining biri. Likin xataliq sadir bolghan iken uni waxtida tuzetken nahayiti toghra idi yeni Rabiye xanim özining Terjimali Alexandra Cavelius teripidin qelemge ilinghan „Die Himmelsstürmerin“ digen kitawida bu toghruluq azraq toxtulup ötken bolsa idi . Bügünki künde bu pitne.pasatlar bolmighan bolatti. Xitaymu mundaq jar salmighan bolatti. Gherip elliride undaq sugap-sipap ötup kitidighan ish yoq. Heqiqiqet yenila heiqettur. “Gerche qeqiqet tolimi achiq bolghini bilen bezide u shirin miwilerni yitishturidighan baghwendur” digen bu hikmetlik sözni merhum ustazlirimizdin birsi digen idi. Eger shu kitapta bu toghruluq sözlep ötken bolsa . yeni” xitay mini mejburlighhan” digen bolsa bu tolumu biz üchün paydiliq bolghan bolatti epesus Rabiye xanim buni Uyghur millitidin we gheriptiki histashliq qilghuchiliridin yoshurghan . Xitay buningdin paydilanghan.

Germaniyede ötken yili bundaq bir sih yüz berdi. Germaniyelik yazghuchi Günter Grass özinning “Blechtrommel” digen Romani arqiliq 1999-yildiki Nobil Edibiyat mukapatigha irishti. Bu yazghuchi kiyin özining edibi terjimali “Beim Häuten der Zwiebel” digen kitawini yazghanda özining 2- dunya urushida Germaniye washis eskiri yeni “Waffen-SS” qa eza bolup qatnashqanlighini yazmay yoshurghan. Buningdin Yehudilar paldilip, Günter Grassning shu chaghdiki eskerlik kinishkilirini nelerdiki arxiplardin tipip chiqip, Nasis eskerlirining Formisini kiygen qiyapitini xeliq elmge ilan qilghan idi. Buning bilen u putun kitapxanlardin epu sorighan hemde men mejburi shundaq esker bolghan digen meyli u mejburlansun yaki shu chaghning weziyiti shundaq bolsun uni öz terjimalida yazmighanlighi uni yoshurup ötup ketkenligi kishiler epsuslandurghan. Dimekchi menki Rabiye xanim hazir adettiki bir xeshsi emes belki Heliq araliq bir shexsi bolghan iken uninggha qiziqidighan insanlar köp bolidu shunga bezi chaghlaarda kem eqilliq qilip ishni ötkuziwitimen digen bilen aghiri kütulmigem weqeler yuz birip köp ziyan tardidighan gep, bolupmu gheriplillerning aldida.


Bir ishni bek ashurwetmey we bek kem qiliwetmey sözlisek bolidu. Biz Uyghurlar Matimatikni yaxshi ügenmeymiz shugha bizde raschilliq yoq. Mesilerni inchike tepekkur qilmay peqet shu chaghdiki paydinila dep xeqni aldaymiz. Yeni Matimatikidek her waqit sap bolishimiz. Bir ishning nolge teng bolishimu mumkin, noldin chong bolushimu mumkin we yaki noldin kichik bolishimu mumkin dep tekilil qilsaq bolidu. xitayni körsek biraqla xitay terep, gheriplikini körsek biraqla demugrat boliwalmay her waqit öz milli mempetimzni aldinqi birinchi shert qilsaq .

Dos aghritip iytidu
Düshmen küldurup

Hörmet bilen bir dostunglardin.


(Eskertish: Hörmetlik Abirimjan ependi siz yene minimu ismighizni yazmapsiz dep eyiplep yurmeng, nurghun ishlarda mexpiyetlik bolidu. Bu milli mempetimiz üchün paydiliq elwette. Men sizning eserliringizni söyunup oquydighanlarning biri)
-----------------------------------

( ismini atiyalmaydighan bir eblehke bergen jawabim towendikice)

Men sening ismengni telep qilmaymen. cunki sen ismengni menggu ashkariliyalmaysen. sende ismini ashkarilighudek jeur'et yoq. cunki sening eytiwatqanliring heqiqet emes.

hitay herzaman shundaq hile-neyreng qilip kelgen. helqimizning aqkungul, sadda mijezini yahshi bilgen hitay, ashundaq ispatlarni korsitip, dawarimizning halqiliq pellige yetken peytide, sendek eghwsagercilerni yallap ishlitip, her zaman ghelbige irishken.

1945.yildiki Inqilapta, Elihan torini abroysizlandurup,hakimyet qatlimida sozi otmeydighan orungha cushurgen bolsa, xinjiang we Sherqi turkistan birleshme hokumitide bash Reis bolghan Mes'ut Sabirining yuzini tukup, Musteqil bolush aldida turghan Sherqi turkistan dolitining mewjutlighini tozghaqtek tuzitiwetken.

Elihantorining inawitini Abdukerim abbasop tokken bolsa, Mes'ut sabirining inawitini Sitalin yollap bergen pakitlar bilen, xxx ependi( bu yerde ismini atashqa hijil bolimen) "bir ililiq" tehellusi bilen yazghan we sherqi turkistan hokumiti, teshwiqat bashqarmisi besip tarqanqandin keyin, hetta Mes'ut ependining bir tuqqan inisi- Rehimjan Sabir hajimu ( musteqil sherqi turkistan jumhuryitidiki Ministirlarning biri) oz akisidin munasiwetni uzgen idi.

tarihimizda bundaq pajieler az emes. bugun helqarada dawarimiz shuncilik tereqqi qiliwatqan, hitay aldini alalmighudek shekilde rawajliniwatqan peytte, Rabiye hanim turmidiki caghda, mejburi sozlitip, Videogha alghan pilimni tarqatti. shu arqiliq uning yuzini oz helqi aldida tokup, ozliri qural kuci bilen besiqturalmaydighan, Deplumatiye bilenmu, pul soda alaqe bilenmu yengip ciqalmiaydighan , shundaq muhim bir mezgilde, mezkur "wedename"ni elan qildurdi.

derweqe buning yaman tesiri aldi bilen Rabiye hanimgha rohi jehettin qismen zerbe bolishi mumkin. andin sendek iplaslarning, bir qisim namert humsilarning, bashqilardin qurbanliq telep qilidighan, emma ocuq surunlarda hetta oz isminimu ashkare atiyalmaydighan sendeklerning hisyyiatigha, "Hisliri"gha, "vijdani"gha dehle qilishi mumkin. biraq Sherqi turkistan dawasi sendek humsilar eytqandek, her daim "qurban birish" bolidighan bolsa, weten azatlighidin soz ecish mumkin emes.

ming olumdin bir shehit ela, ming shehittin bir tirik ela. turmide jan biriwatqanlar, turmide vijdan ucun muddetsiz qamilip yatqanlar dawarimizning meblighidur. u mebleghdin qimmet yaritalighanlar Millitimizning qehrimanliridur. Rabiye Qadir ene shu qimmet yaratqan Qehrimanning del ozidur!

seningce umu turmide olup bergen bolsa, uning nezirini qilip, resimlirini kocilarda sersan balidek kotirip yurgen bolsang, sence heqiqi inqilap bolghan bolatti. bilip qal, sen menggu ismengni ashkare eytalmaysen. cunki sen wezipilik adem......yene shunimu bilip qalki, senler we senler hizm,et qiliwatqan hojayinliring bu neyrengler bilen hergizmu netijige irishelmeydu.

sen bu yerde pikir qilimen diguce het yezishni obdanraq meshiq qil. qaysi halinggha Rabiye hanimdin qurbanliq telep qilisen?

Abdurehimjan

Unregistered
04-11-07, 17:32
Helqimizning azatliq tarihida yoluqqan putun pajielirining tup sewebi helqimizning ming esirler boyiche dawamlashturup keliwatqan aqkongulluk, keng qorsaqliq, rastchilliq, levzi halal bolush,semimiylik, hemme ademni ozidek tesewwur qilish qatarliq guzel ehlaq peziletliridin nomussizliqni dost tutqan reqiblirining ustiliq bilen paydilinip ketkenlikidin bashqa nerse emes. Uyghurlar uzaq esirlerdin beri qedimiy Yipek yolining muhim hojayinlirining biri bolush supiti bilen ene shundaq alijanap peziletlerni yoqatmay keleligen bolsim bu guzel peziletler ahiri berip ularning beshigha bala boldi. Ene shundaq pajielerning achchiq temini tetighan ejdatlirimiz "Kongulchekning koti ochuq" digen hikmetni hulasilep chiqalidi yu ularning ewlatliri buning tiren menisini digendek chushinip yetelmidi.Qisqisi, Uyghurlar oz reqiblirige jismaniy kuch jehettiki ajizliqidin emes, siyaset babidiki hamliqidin utturup qoydi.
Undaqta ularning ashu hil usullirini uginishning biz uchun qandaq ehmiyiti bar? Jawab: bu hil neyrengwazliq en'enisi bizde bolmighan iken, ularni dushmenlirimizdin uginishimiz kerek. Hitay danishmenliri "36 Tedbir" ni sherhilep shunchilik kop kitaplarni yazghanki tarihtiki barliq hitay siyasionliri buningdin epchillik bilen paydilinip oz meqsetlirige ongushluq yetishke qadir bolalidi, bularning eng ahirqi wekili supitide esheddiy jallat Mao Zedongni tilgha elish kupaye qilidu. Yeqindin buyan hitaylarning Rabiye animizning inawitini tokush meqsidide teyyarlighan bir qisim sin filimlirini internette ashkara qilish hilisige bilip bilmey ilinip qalghan bir qisim qerindashlirimizning qelbidin kechken sheklinish hisliri del hitaylarning kutken netijilirining biri idi.Dangliq tulke Cao Cao oz waqtida "Bir ademni yengish qiyin, ikki ademni yengish ongay" digen iken. Hazir hitaylarning qongidin hun ketiwatqini del helqara sehnidiki Uyghurlar mesiliside ashu hildiki birlishish weziyitining barliqqa kelgenlikidin bashqa nerse emes idi.
Siyaset - qoralsiz jeng dimektur. Jeng - biri jeng, toqquzi reng dimektur.
Undaqta Rabiye animizning hitaylar aldida towa qilghan qiyapitini qandaq chushinish kerek? Peyghembirimizning hedisliridin biride "bir kishining Allah aldidiki derijisi uning nime digenliki bilen emes, nime qilghanliqi arqiliq hesablinidu" diyilgen. Bir qisim eqilsiz mezlumlar Urumchidiki camera aldida "men undaq aldan'ghan, Rabiye meni bundaq qoyup ketken" dep mangqisini eqitip Rabiye animizdin alidighan pullirini almaqchi bolushuptu.Hosh, undaqta Rabiye animiz istibdat Hitay hokumiti teripidin musadire qilinip ketken milyon milyon pulini kimdin alidu? Uning tapqan terginini Hitaylar musadire qilip tugetken tursa u ashu ehmeqlerge nimisini beridu? Oz zamanisida Mao Zedong bilen Jiang Jieshi 30 yil soqushti, ularning her ikkisi hittay idi, shularning hakimiyet dawasidiki shu urush uchun milyonlighan hitay oz jenidin ayrildi.Atalmish helq soyer qiyapetke kiriwalghan ashu ikki mustebit ozliri bilen bir qowm bolghan shunche helqning bigunah jan berishini bilmemti? Ular biletti, shundaq bolghanliqi uchun Mao "Inqilab qilish mehman'gha berish emes" digen yekunni hulasilep chiqti.Hosh, undaqta Rabiye hanim ashu mezlumlardin pul ariyet aptu, emma u qerzni qayturup bolghiche hitaylar uning quyruqini qumgha basturup turmige tashlidi, mal mulkini musadire qildi.Undaqta Rebiya hanim ulargha qaysi pul bilen qerz qayturidu?
Rabiye hanim hazir ulargha ashu qerz alghan puldinmu muhim bolghan erkinlik we azatliq elip kelish uchun kuresh qiliwatidu. U hanimlar hatirjem bolsun, u pullarni Rabiye animiz hessilep qayturidu.Tarihtin buyan qaysi baylirimizning bayliqi ularning ozige baqiwende bolalighan? Musabaydek kattilarning shunche bayliqini tozutiwetken ashu hitaylar ashu ehmeq hotunlarning pullirini Rabiye hanimsizmu saq qoyarmidi? Rabiye hanimmu ahiri ashularning qolida 1930-yillardiki Uyghur bayliridek weyran boldighu?
Rabiye animiz qandaqtur yuquri sewiyidiki aliy mekteplerde oqumighan bolsimu, hitaylarning ashu hilisidin epchillik bilen paydilinip ozini qoghdap qeliptu.Bu uning hainliq qilghini yaki ajizliqi emes, belki eqlini ishlitishni bilgenliki.Hitaylarda "qattiq yaghachni teshken yumshaq qurt" deydighan bir hikmet bar. Siyaset babida hemmila ishni qattiqliq bilen hel qilip ketkili bolmaydu, undaq bolmighanda Seyit nochi pajiesi qayta yuz beridu.Siyasette yuz bolmaydu, siyasette buzulmas wede bolmaydu. Eger Rabiye animiz rastin hainliq qilghan bolsa shu waqitlardila musadire qilinghan bayliqi qayturulup yenila dangliq Uyghur bayliridin bolup ketiweretti.Emma u undaq qilmidi, u helqining azatliqi uchun ashu ajiz teni bilen ni ni erkeklirimizning qolidin kelmigen ulughwar ishlarni wujutqa chiqardi hem chiqiriwatidu.
Qandaqtur eqli kota bireylen Ilyarning atalmish "qattiq boyun bolush" heqqidiki "hikmet"lirini delil supitide kotirip chiqishtin uyalmaptu.Ashu Ilyar yaki heliqi misal kelturghuchi rastinla ashu hikmetke emel qilghan bolsa ular nimishqa qattiq boyunluq bilen egilmey sunmay kuresh qilishning ornigha Amerika yaki bashqa doletlerge kelip qaldi? Dushmen kuchluk bolghanda ozini tartmay amal yoq.Bumu yenila keyinlikte dushmen bilen kuresh qilishnig ehtiyaji uchun emesmu? Eyni waqitta Mao Jiang Kayshidin yengilip uzun seper qilip shimalgha qechip ketti we ahiri Yaponlarning hitaygha hujum qilghan pursitidin paydilinip ozini kucheytip ahiri reqibini yengdi. Peyghembirimizmu eyni waqitta Mekke kuparlirigha teng kelelmey Medinige hijret qilishaqa mejbur boldi.
Siyaset kurishide rehbersiz helq huddi bash'siz ten'ge ohshaydu.Rabiye hanim bizdiki mushu zor boshluqni toldurdi.Buning uchun eyni waqitta etles koynek bilen resturanda emes, mehbusluq kiyimi bilen zindanda turup ashundaq yalghanlarni toqushqa mejburlandi.Bu hemme adem bilidighan shunchilik addiy qaide idiki, hazir America yaki Europade yashawatqan bir qisim serhil Uyghurlarning buni chushinelmey qalghinigha men teejjup qiliwatimen.
Hitaylar hazir bizni yene bir qetim tozaqqa dessitip, bizni topning serkisidin ayriwetmekchi boliwatidu.Eyni waqitta Ehmetjan qatarliq serkilirimizni atalmish ayrupilan weqesi bilen, Mesut Ependi qatarliqlarni miltiq bilen yoqitip rehbersiz qalghan 5 milyon Uyghurni ongayla jaylighan Hitaylar hazir ashu kona neyringini qaytidin yolgha qoyuwatidu. Serkisiz pada uchun borige yem bolushtin bashqa netijie yoq.
Qerindashlirimizgha tewsiye qilidighinim hitaylarning neyrenglirini uginish peyti keldi.Ularning neyringini ozlirining neyringi bilen qayturush heqiqiy siyasionning hisletliriding biridur. Uyghurlarning inqilabi aq kongulluk bilen ghelibe qazinalmaydu.Bizmu hitaylarnig usuli boyiche "goshni oz yeghida qorush"ni ugenmisek bekla kechikken bolimiz.Biz helihem kop kechiktuq.

Unregistered
05-11-07, 04:37
bek yahshi yezipsiz. hitayning hilisini ashundaq ustiliq bilen ozige qayturush kerek. endi bizni hitay qiltaqqa dessitelmeydu.

Unregistered
05-11-07, 06:40
bek yahshi yezipsiz. hitayning hilisini ashundaq ustiliq bilen ozige qayturush kerek. endi bizni hitay qiltaqqa dessitelmeydu.

bak yahxi yizipsiz jinim uyghurlirim hammimiz uyultaxtak birlixayli hittayning aldam haltisigha quxup katmayli!

Unregistered
05-11-07, 23:14
daim bir birimizni tillap yurmey, mushundaq makalilarni yazayli, okuyli, Kallimizni silkiweteyli.