PDA

View Full Version : Kanada teywenning musteqilliqini étirap qilishi kérek



Uyghur!
28-09-07, 23:58
Kanada teywenning musteqilliqini étirap qilishi kérek
2007.09.28
Muxbirimiz kamil tursunning bu heqtiki toluq melumati
Awaz köchürüsh
Kanadaliq bir neper siyasiy mulahizichi kanada bash ministiri stéphén xarperdin kanadaning xelqara sehnide béyjingning bésimigha taqabil turup, teywenning birleshken döletler teshkilatigha kirishini qollashni shundaqla birleshken döletler teshkilatida islahat élip bérishta kanadaning aktip rol oynishi kéreklikini telep qildi.

Kanadada chiqidighan "kalgarysun" yeni "kalgari quyashi" gézitining ston yazghuchisi paul jakkson mezkur gézitte élan qilinghan maqaliside, kanada bash ministiri stéphén xarperning birleshken döletler teshkilatini tertipke sélishni kanada diplomatiyisining kün tertipige kirgüzüshi kéreklikini, buning üchün birinchi bolup kanada teywenning musteqil bir dölet ikenlikini étirap qilishi we uning birleshken döletler teshkilatigha qaytidin kirishige yardem bérishining zörürlükini eskertti.

B d t diktator döletlerning kontrolluqida
Teywenning birleshken döletler teshkilatining sirtida qaldurulushi netijiside, 24 milyon xelqning siyasiy hayatining tehditke uchrawatqanliqi we birleshken döletler teshkilatining özining siyasiy ghayisidin barghanséri yiraqlishiwatqanliqi tilgha élinghan maqalide: iraqning néfitini ashliqqa almashturush setchiliki qatarliq nurghun weqelerde birleshken döletler teshkilati muessesiselirining asasen kardin chiqqanliqi we bu organda parixorluqning bash kötürgenliki otturigha chiqti.

1945-Yili démokratik prinsiplarni asas qilip qurulghan birleshken döletler teshkilati, nöwette ottura sherq, afriqa we asiyadiki bir top diktator döletlerning kontrolluqigha chüshüp qaldi. Bu döletlerning ichide eng chongi we eng mushtumzorlardin biri xitay hésablinidu, déyilidu.

Nöwette birleshken döletler teshkilati tüzülmiside diktator döletlerning asasliq söz sahibi boluwatqanliqi, démokratik döletlerning qarashlirining hetta chetke qéqiliwatqanliqi we bu organda islahat élip bérishning zörürlükini eskertken paul jakkson: "birleshken döletler teshkilatining qurulush nizamnamiside tinchliqni teshebbus qilish bilen kishilik hoquqni omumlashturushtin ibaret ikki nuqta alahide tekitlengen bolsimu, emma ottura sherq, afriqa we kommunist xitaydiki xelqler 60 yildin kéyinki bügünki künde, yenila bu hoquqlardin behrimen bolghini yoq. Birleshken döletler teshkilatida puqralarning hoquqlirini ayaq-Asti qilidighan döletler kop sanliqni teshkil qilidu. Bu birleshken döletler teshkilatining her bir prinsipi üchün nomustur," dep yazidu.

Gherb döletliri démokratik tüzümdiki teywenni qollishi kérek
Kommunistik tüzümdin uzaq turghan teywende démokratik tüzümning berpa qilinghanliqi lékin teywenning birleshken döletler teshkilatidin chetke qéqilghanliqi, bu démokratik tüzümning kanadagha oxshash döletler teripidin qoghdilishi kérekliki tilgha élinghan bu maqalide: " kishini ejeplenduridighini, kishilik hoquqqa hörmet qilghan, erkin saylam élip bériliwatqan, erkin axbarat wastilirigha ige bolghan we gherb döletliri bilen oxshash tüzümdiki teywen birleshken döletler teshkilatining sirtida qaldurulmaqta. Jungxua mingo birleshken döletler teshkilatini qurghuchi 5 döletning biri idi. Kéyin qizil xitayning birleshken döletler teshkilatigha eza bolup kirishi netijiside köpligen dölet béyjingning tehditi bilen teywen bilen bolghan diplomatik munasiwetni üzdi. Az sandiki dölet bilenla qalghan teywen, barghanséri yétim halgha kelmekte," deydu.

Paul jakkson maqaliside xitay bilen teywenning siyasiy tüzülmisidiki perqler üstide tehlil élip bérip: "béyjing kommunistliri hakimiyetni qoligha alghan 1949-Yilidin béri, hökümranliqini qanunlashturush üchün bolsimu saylam ötküzüp baqmidi. Teywende bolsa oxshimighan siyasiy köz qarashtiki 100din oshuq siyasiy partiye bar. Xitay chong quruqluqta dingha étiqad qilidighanlar, jaza lagirlirigha sürgün qilinip jazalinidu. Teywende bolsa, diniy erkinlik toluq behrimen qilinghan," deydu.

Teywen dunyadiki küchlük iqtisadi dölet
Siyasiy mulahizichi paul jakkson maqaliside teywenning dunyadiki iqtisadi küchi we xitayning dunyagha tehdit boluwatqanliqi heqqide toxtilip: "teywen dunya iqtisadida 17- Orunda, shundaqla dunya sodisida 14- Orunda turidu. U herxil xelqaraliq prinsiplargha hörmet qilip kelmekte. Xitay bolsa neshr hoquqi we eqliy mülük hoquqi dégenlerni mensitmeyla qalmastin, yene öz pulining qimmitini meqsetlik töwen tutup, dunya bazirigha nahayiti köp süpetsiz mallarni sélip, xéridarlarni aldimaqta we amérika, yawropa birliki we kanadada nahayiti éghir ishsizliq ehwallirini keltürüp chiqarmaqta," deydu.

Paul jakkson maqaliside her xil xelqaraliq mejburiyetlerni ada qilip kelgen bir döletni jazalap, xelqara prinsiplarni ayaq asti qilghan döletni bolsa mukapatlash adalet hésablinamdu, dep soal qoyidu.

Paul jakkson maqaliside kommunist xitay hakimiyitini natséstlar hökümranliqidiki gitlér gérmaniyisige sélishturup:"béyjing izchil türde sirtqa qarita teywenni xitayning zémin pütünlükige asiyliq qiliwatqan bir ölke qilip teshwiq qilmaqta yeni tibetni xitay zéminining bir qismi déginige oxshash. Xitay kommunistliri tibetke tajawuz qilip kirgende, birleshken döletler teshkilati közini parqiritip qarap turup, héchqandaq bir nerse qilmighanidi. Xuddi gitlér gérmaniyisi chéxislawakiyige basturup kirgende, eyni waqittiki xelqara jemiyetning körsetken passipliqlirigha oxshash," dep yazidu.

Kanada b d t de islahat élip bérishqa rehberlik qilishi kérek
Paul jakkson maqalisining axirida kanada bash ministirigha xitab qilip: "béyjing dairiliri künlerning biride teywenni özliri pilanlighan tuzaqqa chüshürüsh üchün, uning dunyadiki bashqa döletler bilen bolghan munasiwetlirige buzghunchiliq salmaqta. Shunga stéphén xarper siz néme üchün béyjing dairilirige qarshi, birleshken döletler teshkilatida omumyüzlük islahat élip bérishqa rehberlik qilmaysiz? biz dölitimizning xelqara sehnide özini namayan qilishini intayin arzu qilimiz," dep maqalisini axirlashturidu. (Kamil tursun)

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/2007/09/28/kanada-teywen/?simple=1

Unregistered
29-09-07, 05:17
Teywen Uyghurlarning kilechektiki musteqilliqini itirap qilamdu? xitayning Xinjiang 2000 yildin beri xitayning tupriqi digen sepsetisini itirap qilamdu? Teywen qaysi yolni tutidu?

Unregistered
29-09-07, 22:03
B d t emes, BDT
kamil tursun emes, Kamil Tursun
stéphén xarperdin emes, Stephen Harper
béyjing emes, Beijing
teywen emes, Teywen yaki Taiwan
Paul jakkson emes, Paul Jackson
ayaq-Asti emes, ayaq-asti
....... wahakazalar


Uyghur tilimizda mukemmel bolghan grammatika bar idi, uningde hem imla qaidiliri bek sistimiliq qilip korsitilgen, bolsa, Xittaylargha egiship, tilimizni qisqartiwetmisek yaki yoq qilinishige yardem qilmisaq, ependiler. Bundaq, yuquri sewiyediki, alimlirimiz mergezleshgen sorunlarda(RFA), mundaq addi sawaqni unutup qalmisaq yaxshi bolatti.

"Chikitning axiridiki sozler bash herpi bolsa chong herp bilen yezilidu, qalghanliri kichik herp bilen yezilidu" digen toghra, emma, "yer nami, ademler ismi, gizit-jornallar ismi......chong yezilidu" digen sozmu bar idi.


"UyGhUr aMerIKa jEmIYiti ReIsi yaKI rAdIYo fReE aSiYa" dep yazsaq, Uyghurche sewiyemizning qanchilik ikenligini, kop qisim bashlanghuch mektepni yaxshiraq puturgen kishiler biliwalalaydu.




Kanada teywenning musteqilliqini étirap qilishi kérek
2007.09.28
.. kamil tursunning ...
Awaz köchürüsh
Kanadaliq bir neper siyasiy mulahizichi kanada bash ministiri stéphén xarperdin kanadaning xelqara sehnide béyjingning bésimigha taqabil turup, teywenning birleshken döletler teshkilatigha kirishini qollashni shundaqla birleshken döletler teshkilatida islahat élip bérishta kanadaning aktip rol oynishi kéreklikini telep qildi.

Kanadada chiqidighan "kalgarysun" yeni "kalgari quyashi" gézitining ston yazghuchisi paul jakkson mezkur gézitte élan qilinghan maqaliside, kanada bash ministiri stéphén xarperning birleshken döletler teshkilatini tertipke sélishni kanada diplomatiyisining kün tertipige kirgüzüshi kéreklikini, buning üchün birinchi bolup kanada teywenning musteqil bir dölet ikenlikini étirap qilishi we uning birleshken döletler teshkilatigha qaytidin kirishige yardem bérishining zörürlükini eskertti.

B d t diktator döletlerning kontrolluqida
Teywenning birleshken döletler teshkilatining sirtida qaldurulushi netijiside, 24 milyon xelqning siyasiy hayatining tehditke uchrawatqanliqi we birleshken döletler teshkilatining özining siyasiy ghayisidin barghanséri yiraqlishiwatqanliqi tilgha élinghan maqalide: iraqning néfitini ashliqqa almashturush setchiliki qatarliq nurghun weqelerde birleshken döletler teshkilati muessesiselirining asasen kardin chiqqanliqi we bu organda parixorluqning bash kötürgenliki otturigha chiqti.

1945-Yili démokratik prinsiplarni asas qilip qurulghan birleshken döletler teshkilati, nöwette ottura sherq, afriqa we asiyadiki bir top diktator döletlerning kontrolluqigha chüshüp qaldi. Bu döletlerning ichide eng chongi we eng mushtumzorlardin biri xitay hésablinidu, déyilidu.

Nöwette birleshken döletler teshkilati tüzülmiside diktator döletlerning asasliq söz sahibi boluwatqanliqi, démokratik döletlerning qarashlirining hetta chetke qéqiliwatqanliqi we bu organda islahat élip bérishning zörürlükini eskertken paul jakkson: "birleshken döletler teshkilatining qurulush nizamnamiside tinchliqni teshebbus qilish bilen kishilik hoquqni omumlashturushtin ibaret ikki nuqta alahide tekitlengen bolsimu, emma ottura sherq, afriqa we kommunist xitaydiki xelqler 60 yildin kéyinki bügünki künde, yenila bu hoquqlardin behrimen bolghini yoq. Birleshken döletler teshkilatida puqralarning hoquqlirini ayaq-Asti qilidighan döletler kop sanliqni teshkil qilidu. Bu birleshken döletler teshkilatining her bir prinsipi üchün nomustur," dep yazidu.

Gherb döletliri démokratik tüzümdiki teywenni qollishi kérek
Kommunistik tüzümdin uzaq turghan teywende démokratik tüzümning berpa qilinghanliqi lékin teywenning birleshken döletler teshkilatidin chetke qéqilghanliqi, bu démokratik tüzümning kanadagha oxshash döletler teripidin qoghdilishi kérekliki tilgha élinghan bu maqalide: " kishini ejeplenduridighini, kishilik hoquqqa hörmet qilghan, erkin saylam élip bériliwatqan, erkin axbarat wastilirigha ige bolghan we gherb döletliri bilen oxshash tüzümdiki teywen birleshken döletler teshkilatining sirtida qaldurulmaqta. Jungxua mingo birleshken döletler teshkilatini qurghuchi 5 döletning biri idi. Kéyin qizil xitayning birleshken döletler teshkilatigha eza bolup kirishi netijiside köpligen dölet béyjingning tehditi bilen teywen bilen bolghan diplomatik munasiwetni üzdi. Az sandiki dölet bilenla qalghan teywen, barghanséri yétim halgha kelmekte," deydu.

Paul jakkson maqaliside xitay bilen teywenning siyasiy tüzülmisidiki perqler üstide tehlil élip bérip: "béyjing kommunistliri hakimiyetni qoligha alghan 1949-Yilidin béri, hökümranliqini qanunlashturush üchün bolsimu saylam ötküzüp baqmidi. Teywende bolsa oxshimighan siyasiy köz qarashtiki 100din oshuq siyasiy partiye bar. Xitay chong quruqluqta dingha étiqad qilidighanlar, jaza lagirlirigha sürgün qilinip jazalinidu. Teywende bolsa, diniy erkinlik toluq behrimen qilinghan," deydu.

Teywen dunyadiki küchlük iqtisadi dölet
Siyasiy mulahizichi paul jakkson maqaliside teywenning dunyadiki iqtisadi küchi we xitayning dunyagha tehdit boluwatqanliqi heqqide toxtilip: "teywen dunya iqtisadida 17- Orunda, shundaqla dunya sodisida 14- Orunda turidu. U herxil xelqaraliq prinsiplargha hörmet qilip kelmekte. Xitay bolsa neshr hoquqi we eqliy mülük hoquqi dégenlerni mensitmeyla qalmastin, yene öz pulining qimmitini meqsetlik töwen tutup, dunya bazirigha nahayiti köp süpetsiz mallarni sélip, xéridarlarni aldimaqta we amérika, yawropa birliki we kanadada nahayiti éghir ishsizliq ehwallirini keltürüp chiqarmaqta," deydu.

Paul jakkson maqaliside her xil xelqaraliq mejburiyetlerni ada qilip kelgen bir döletni jazalap, xelqara prinsiplarni ayaq asti qilghan döletni bolsa mukapatlash adalet hésablinamdu, dep soal qoyidu.

Paul jakkson maqaliside kommunist xitay hakimiyitini natséstlar hökümranliqidiki gitlér gérmaniyisige sélishturup:"béyjing izchil türde sirtqa qarita teywenni xitayning zémin pütünlükige asiyliq qiliwatqan bir ölke qilip teshwiq qilmaqta yeni tibetni xitay zéminining bir qismi déginige oxshash. Xitay kommunistliri tibetke tajawuz qilip kirgende, birleshken döletler teshkilati közini parqiritip qarap turup, héchqandaq bir nerse qilmighanidi. Xuddi gitlér gérmaniyisi chéxislawakiyige basturup kirgende, eyni waqittiki xelqara jemiyetning körsetken passipliqlirigha oxshash," dep yazidu.

Kanada b d t de islahat élip bérishqa rehberlik qilishi kérek
Paul jakkson maqalisining axirida kanada bash ministirigha xitab qilip: "béyjing dairiliri künlerning biride teywenni özliri pilanlighan tuzaqqa chüshürüsh üchün, uning dunyadiki bashqa döletler bilen bolghan munasiwetlirige buzghunchiliq salmaqta. Shunga stéphén xarper siz néme üchün béyjing dairilirige qarshi, birleshken döletler teshkilatida omumyüzlük islahat élip bérishqa rehberlik qilmaysiz? biz dölitimizning xelqara sehnide özini namayan qilishini intayin arzu qilimiz," dep maqalisini axirlashturidu. (Kamil tursun)

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/2007/09/28/kanada-teywen/?simple=1

Unregistered
29-09-07, 22:40
Imla we til-yeziktin kanqilik terekki kilghan medeni millet ikenligimizni beliwalghili bolidu.
Tehiqila til birligige kelishelmey telimizmu yokap ketish aldida. Helimu yahshi Uyghurqe mektepte okimaptimenken. Bolmisa tehiqila herp uginelmey yurerkenmen.

Unregistered
30-09-07, 01:46
B d t emes, BDT
kamil tursun emes, Kamil Tursun
stéphén xarperdin emes, Stephen Harper
béyjing emes, Beijing
teywen emes, Teywen yaki Taiwan
Paul jakkson emes, Paul Jackson
ayaq-Asti emes, ayaq-asti
....... wahakazalar


Uyghur tilimizda mukemmel bolghan grammatika bar idi, uningde hem imla qaidiliri bek sistimiliq qilip korsitilgen, bolsa, Xittaylargha egiship, tilimizni qisqartiwetmisek yaki yoq qilinishige yardem qilmisaq, ependiler. Bundaq, yuquri sewiyediki, alimlirimiz mergezleshgen sorunlarda(RFA), mundaq addi sawaqni unutup qalmisaq yaxshi bolatti.

"Chikitning axiridiki sozler bash herpi bolsa chong herp bilen yezilidu, qalghanliri kichik herp bilen yezilidu" digen toghra, emma, "yer nami, ademler ismi, gizit-jornallar ismi......chong yezilidu" digen sozmu bar idi.


"UyGhUr aMerIKa jEmIYiti ReIsi yaKI rAdIYo fReE aSiYa" dep yazsaq, Uyghurche sewiyemizning qanchilik ikenligini, kop qisim bashlanghuch mektepni yaxshiraq puturgen kishiler biliwalalaydu.

Eytqiningiz Uyghur tili grammatikisi boyiche toghra, xata yeri yoq.

Lekin, Uyghurlarning yeziqi biz kona yeziq dewatqan, erep yeziqi sistemisidiki bir yeziq bolghanliqi uchun, uni hazirqi biz ishlitiwatqan UKY'gha aylandurghanda, mexsus isimlar chong herpler bilen almishishi uchun, ashu mexsus isimlarning hemmisini ayrim Mexsus Isim qilip berlgilep chiqip bolush kirek. bumu uzun bir ish, mexsus isimlarning toplinishi kop waqit telep qilidu, dep qaraymen.