PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan(26.dawami bar)



Abdurehimjan
12-09-07, 10:32
Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami. 26)
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanim
ning Biographiesi" )
1979.yilining ahirliri Sidiq Rozi bilen Rabiyemler Artushtin Urumcige kocup keldi. bu mezgillerde hokumet tijaretcilerge kengcilik qilip, erkin tijaretni yolgha qoymaqta idi. ular er-ayal birlikte Rabiyemning burunqi birqance neper shirikliri bilen Shangheyge yol elishti. deslepte shangheyge tijaret ishliri bilen kirgen Uyghurlarning sani ance bek kopmu emes idi. lekin aydin- aygha ularning sanimu kopiyishke bashlidi. uninggha egiship tapawetmu kundin-kunge azaymaqta.
hitay hokumitining Islahat yurguzidighanlighimu ghul-ghula qilinmaqta. hitay hokumitining yurguzidighan islahatliri ezeldin Uyghurlargha qarshi bolup kelgenligi ucun, bu qetimqi "Islahat" qa nisbeten kishiler ihtiyatcan idi. lekin emeliyettimu ozgurushler boliwatatti. Dini erkinlik yolgha qoyulmaqta. azdur-kop Uyghurlar heremge berip hej tawap qillishqa muyesser boliwatatti. bu hil jiddi ozgurushler Rabiyemni oygha salmaqta:
" hokumet helqni besim astida tutup turalmaydighanlighini bilip yetken bolsa kerek, oz ara ciqiship otushning birdin bir yoli <keng qoyiwetish>ikenligini tonup yetken bolishi mumkin, hetta <hitay hokumiti Xinjangning Musteqil bolishinimu pilan qiliwatqan bolsa kerek>"depmu oylap qalatti.
kapitalizimgha qarap ecilish Urumcining qiyapitidimu ozgurush peyda qilghan idi.kokke taqashqudek igiz binalar qed kotermekte.

hokumet hadimliri uzundin biri Sidiq Rozining muwapiq bir orungha ishqa kirishige qarshi toqsunluq qilip keliwatatti. bu caghlar tehi turmidin yengi qoyup birilgen Ziyalilar we Dini zatlarning herbir qedemliri nazaret qiliniwatqan caghlar bolup, ( Ziyalilarning birer hizmetke orunliship qelishi asan emes idi). hokumet hizmitidiki bezen Uyghur Rehberliri Sidiq Rozi ucun maghdur bolmaqta. Sidiq Rozidek bilim ehli ucun birer Universtitqa ishqa kirish cong bir weqe idi. yeni u ahiri bilim yurtidin ish oruni tapti. u tijaret ehli emes! u tijaret qilish ucun, puldar bolush ucun tughulghan emes! Sidiq Rozi oqughicilirigha hitay hokumiti teyyarlap bergen dersilk matiryallirini ogutush emes, belki oqughucilar ozliri Demokratik usul buyce tepekkur qilishni imkaniyetning yitishice teshebbus qilatti. u gherp demokratiyesi bilen medeniyet inqilawini selishturghan temilarni dersilkke tallaytti. u oqughucilarning ozliri yashawatqan dewr tuzumlirini muhakime qilishi we zidyetlerni hel qilishni oginishini telep qilatti. kommunistik sherqi german bilen demokratik gherbi germanni selishturup, wetinimizning kelgusidiki ehwallirini qiyas qilatti. uning emgigi eghir bolsimu, hitay hokumitining siyasi besimi astida turluk qiyinciliqlargha duc kelsimu, u ozini behitlik his qilatti. mushu yilning uzidila Rabiyem ballirini arqimu arqa urumcige yotkep keldi. peqet Adil dadisining bankidiki hizmet ornini ustige elip Aqsuda qaldi.

1980.yili hitayning keng eciwetishni yolgha qoyush dewr boldi. bazar igiligini eciwetish bilen birge kommunistik tuzummu bir az yumshap,ziyali - pikir eqimighimu erkinlik bermekte idi. hitay hokumitining siyasi hawasining illishidin jasaretlengen Uyghurlar tehimu keng ish orni we tehimu keng Aptonomiye telep qilishqa bashlidi. lekin hitay hokumiti caqmaq tizligide helqning tanawini tartip, yene qurima noqtigha elishqa bashlidi. hitay hokumitining siyasi kuzitishlirini besim dep qarighan herbir kishini " bolgunci" degen nam bilen eyipleshke urundi we cong hitayciliq pirinsipini ocuq yurguzup, Aptonomiy telep qilghicilarni doletning biheterlikige buzghunciliq qilghan jinayet bilen eyiplep, hetta olum jazasi birishke bashlidi. mushundaq weziyette Rabiyemni kanton tijariti jelip qilmaqta idi. cunki Deng xiao ping keship qilghan" bir dolette ikki hil tuzum- aldi bilene dengiz yaqisi rayonlarni beyitish" siyasiti astida dengiz yaqisidiki aral rayonlarning iqtisadi heqiqeten gullengen idi. bu hil alahidilik Uyghur tijaretciliri ucun yahshi bir purset bolup,hetta Teywendin Kantongha mal yotkesh imkaniytimu mewjut idi. mushu alahidilikler tupeyli kantongha 300 din artuq Uyghur tijaretciliri toplanghan idi. ular bezide ozliri cushkun qilghan Mihmanhanida tamaq yiyishetti. mushundaq ucrashqan caghlarda kopcilikning teshkillinip, birlikte tijaret qilish tekliwi Rabiyemni qayil qilatti.gerce bundaq teshkillinip tijaret qilish ceklengen bolsimu, Rabiyem ularning teliwige binaen yigirmige yeqin kishilerni bir kolliktip qilip toplidi. u otkenki qetimdikidek "musadire" qilinmasliq ucun, bu qetim ikki neper hitay kadirni maash birip yalliwaldi. bu hitay emeldarliri ular setiwalghan mallarni tekshurup, qanunluq tijaret ikenlikige guwaliq ispati biretti.
ular rehtlerni reng, supet, nus;ha jehetlerde Uyghur helqining kiyim medeniytige oyghun shekilde zawutqa buyrutup teyyarlidi. hemme ishlar putup, yuk-taqlarni mashinigha basti. tohtam buyce heliqi ikki neper hitay kadirliri mashina bilen birge Kanton portighice birge hemrah bolup kelishi kerek idi. bu tijaretke Rabiyem tehminen 200 000 yuan meblegh salghan idi. ular toluq baj toligen, ularning yinida doletlik hadimler qilip bergen ispatmu bar, shunga bu qetim hicqandaq heyim-heter yuz bermeydu! ular ali meqsette wetenge qaytish sepirige atlandi. yol ustide kicik bir yeza bazirida ance-munce bir nerse yewelish ucun bir ashhana aldida tohtashti. taamqtin keyin heliqi ikki neper hitay kadirliri asmandimu, yerdimu korulmeytti. ular izsisz yolqalghan idi.

aridin on minutce otken idi. ikki yuzce hitay saqciliri ularni huddi hitay sipilidek qorshiwaldi.ularning hang pelek yuk basqan besh mashina malliri musadire qilindi! yette neper tijaretci shirikler hitay saqciliri bilen sozlishish ucun aldigha otiwidi ularni hitay saqciliri tartiship arisigha eliwelishti. kim kimni uriwatqanlighini korgili bolmeytti. caqmaq tizligide Rabiyemning yette neper shirikliri yer cishlep qaldi. hitay saqciliri ularni huddi putboldek tipip oynishatti.
Ularni qoyiwetish! mallirimizni elish! - didi Rabiyem jenining barice warqirap. bayatin etrapta tamasha korup turushqan yerlik hitaylarmu arigha kiriship, bu ademlerni endi uriwermeslikni utunushti. tayaqtin keyin birliri beqinini tutup ingrisa, birlirining ohrekliri sunghan, birliri yercishliginice yatatti. netijide quralliq saqcilar hemmoylenni saqci idariseg yalap mengishti. ularning qolidiki barliq qanuni resmiyetler ustelge qoyuldi. hemme ish qanungha tamamen oyghun bolishigha qarimastin, awalqi nowettikidekla musadire qilindi. eger ular yene " bizning tijarimitiz qanunluq, dokumentlirimiz toluq"dep, saqcilarning beshini qociliwerse, herbiri az degende bir yildin turmige qamilidighhanlighi uhturuldi.

ahirida ular ailisige- ballirigha soghat elip kitishliri ucun bolsimu bir azdin pul birishni telep qilishti. lekin pul turmaq,hetta ularning dokumentlirinimu qayturup birishmidi.hitay saqciliri ularning dokumentlirini bermesliktiki sewep: bu uyghur tijaretciliri hitay puhrasi emes,bular cetellik,xinjiang degen jay hitay dolitige ait emes,shunga cetellikning musadire qilinghan malliri qatarida dokumentlirimu birilmeydu.

ular hemme nersiliridin ayrilip,mihman hanigha qaytip kelishti. Rabiyemning shirikliri uningdin qandaqla bolmisun pul tepishni, qayta bir ish qilishni telep qilishatti.ularning hemmisila bar-yoq mebleghliridin ayrilghan idi, hejligudek puli yoq, qilghudek ish-oqitimu yoq idi. ular quruq qol wetenge qaytalmaytti. shunga Rabiyem ulargha yardem qilish niytige keldi. lekin u yene bir qetim yoldishi Sidiq Rozi bilen meslehetlishish qararigha kelip, urumcige qaytti. u shuncilik iztirap icide suyumluk yoldishi bilen ucrashtiki, u aylap japaliq mihnet qilip carcighan,emma quruq qol, maghdursiz idi.
jenim Sidiq, bu qetimmu awalqidek aqiwet yuz berdi! men pullirimdin, mallirimdin ayrildim-didi u yoldishigha, hal eytip.
- ozeng salametmu, ? bu hemmidin muhim, didi yoldishi. we : artuq oylima bolghan ish ustide, kishi ashundaq hokumranning astida bolidiken, bundaq hadise tamamen normal hadisedur,heran bulap- talinish, yarlinish, olturlush tamamen mumkin, hokumet Uyghurlarning bay bolishigha yol qoymaydu,sen ikki qetim musadire qilinip, mal-mulkingdin ayrilding,endi tijaret qilishtin tohtighin!sen manga her minut lazim,men sening neningni tepip bireleymen,ailimizni baqalaymen, utunup qalay, sen biz bilen birge bol- didi u Rabiyemnin g qolini tutup turup. lekin Rabiyem undaq qilalmaytti.u buyuk ghayisige yitishni oylaytti. u ickiride uning yardimini kutiwatqan shiriklirini oylaytti.undin bashqa yene u qerzlirini tolishi kerek idi.

shundaq qilip u yene ickirige- kantongha qaytti. shirikler topliship yahshi meslehet qilishqandin keyin, qoldin kelishice turluk tijari ishlargha qdem qoyushti. bir ashhanini ijarige eliship Uyghurce tamaq ciqirishti. tunur neni, lengmen, ugre ciqirishti. qaq uc ay japaliq emgektin keyin 350 000 yuan neq pulgha irishti. bu pulllarni yigirme shiriklerning arisida teng teqsimlimekci bolup Rabiyem teklip biriwidi, bashqilar qubul qilishmidi we herbiri 17 000 din elip,qalghinini cong ulush teriqiside Rabiyemge biridighan bolushti. Rabiyemning teliwige asasen Kantongha yengidin kelgen pulsiz bir Uyghur yigitkimu inane qilishti.

Rabiyemning Urumcige qaytip kelginige alte ay bolup qaldi . u uc-tort ayliq hamildar bolup, tijari ishliri ustide oylanmaqta idi. shundaq kunlerning biride Sidiq Rozi uningdin utunup munularni didi: men sanga yene bir qetim yurugimdin yalwirimen, biz bilen birge qalghin, eger beshimizgha qoyidighan yastuq tapalmisaq tash qoyup yatsaqmu,olturghidek oy tapalmisaq ungkurde yashisaqmu, peqet sen bilen birge hayat kecursemla men ucun eng guzel hayattur.
lekin Rabiyem kozini mehkem yumup, yoldishining yuzige qarimastin jawap berdi- sen bilisen mening guzel arzulirimni, u bir ghaye! u bir hiyal! u bir guzel ruya- guzel bir cush! men ashu guzel cush ucun kuresh qilishim kerek! toghra cushinishingni umut qilimen we utinimen!
: sendin utunup qalay, hic bolmighanda bala tughulghice bolsimu biz bilen birge qal- didi yoldishi tekrar.
- bolidu, men bala tughulghice bu yerde turay, emma tijari ishlirimni dawamlashturishim kerek! men her bir minutnimu boshqa otkezmey tijaret ucun serp qilimen,didi Rabiyem yoldishigha tikilip tutrup.

shuningdin itibaren u urumcining adem eng kop utishidighan kociliridin tijaret ucun bir yer tallidi. yol yaqisida ikki tup derehning arisidin bir karwat siqqudek yerni hokumet dairliridin ruhset elip, tijaret ruhsitinimu hel qildi. shuningdin bashlap Rabiyem tijaretni bashliwetti. uning malliri turluk rehtler, kiyim-keceklerdin terkip tapatti. ikki tup derehning arisigha addila tahta qoyup acqan bu kicikkine bazar shundaq tiz kengeymekte idi. Rabiyemning yenidin bashqa ayallarmu orun elip, kona-yengi kiyim-kecek satidighan ayallarning sani kopeymekte. bundaq derehning arisida bazarcilarning kopiyishidin ilhamlanghan Rabiyem "bazar qurush" pilanini munasiwetlik hadimlargha eytti. bu pilan ularghimu taza yaqqan idi hem Rabiyem ashu bazargha direktur bolup belgulendi. shuning bilen u qurulmaqci bolghan bazardin yer alidighan kishilerni toplap, ulardin yer ucun tigishlik pul yighdi. qisqila waqit icide qance yuzligen kicik botka dukanlar qatar tizilghan halda bazar shekillendi. Rabiyemning dukini 58. nomurluq mawi renglik idi. u bu rengni ozi tallighan we sherqi turkistanning bayrighi renggide bolishini meqset qilghan idi. bu bazar sheherning eng yahshi jaydin orun alghini we hayati kucke ieg bolghini, mushu bazarning qurulup ciqishi,hemmisila Rabiyemning pilani bilen bolghacqa u sheherlik tijaret birleshmisining muawin bashlighi bolup belgulendi.

bazar qurulup aridin uc ay otti.Rabiyemning ay-kuni tolup,1981.yili 13.iyul qizi Aqide dunyagha keldi. u shuncilik guzel bir bowaq bolghanki Rabiyem bilen Sidiq Rozilar balini kotirip sirtqa ciqqanlirida uni korgen kishiler uningdin koz uzelmey arqisigha burulup qarishatti. beeyni soretning uzila idi. (hayat shundaq guzel,menaliq otmekte)bir yilgha yeqin Rabiyem oz tijaritini dawam qildi. u ayda 10 000 din 30 000 yuangice neq payda alatti. lekin uningliq bilen Rabiyem memnun bolmaytti, u buncilik tapawetke qanaet qilmaytti. u buncilik kicik ishlar bilen bir minut waqitnimu israp qilishni halimaytti. u nahayiti cong ishlarni wujutqa ciqirishi kerek idi.shunga u yoldishigha meqsidini ocuq eytip, hitaydin erzan towar-mallarni tizlikte urumcige elip ciqmaqci boliwatqanlighini bildurdi. lekin Sidiq Rozi uning pikrini qattiq ret qildi. we :
eger sen bu qetim bizni yalghuz tashlap qoyup ketmekci bolsang, putunley ketken bolisen! Aqide tehi kicik,sen nimishke birer qetim bolsimu hatirjem aram elishni rawa kormeysen,nimishke tenc aram elishtin memnun bolmaysen. sen zadi nimige irishting?biz bir qora jay setiwealayli, bizge unciwala kop pulning keriki yoq,didi keskin halda.
Rabiyem uninggha toy qilishtin awalqi sozleshmilirini eslitip otken bolsimu lekin u "yaq, sen ketseng bolmaydu:degen sozide cing turatti. hem : qara Rabiye, Aqidening kozige qara! coqumki uning kozidin sen telep qilghan shertlerning hemmisi toluq ada bolghanlighini korisen! didi.

balidin ayrilish eghir azap idi. u kop qetim balliridin ayrilghan, bu azapni nahayiti yahshi biletti. emma qurban bermeyturup jemiyet ucun payqiliq hic ish qilghili bolmaytti. shunga u keyinki kuni Sidiq Rozi ishqa ketkedin keyin bir parce hoshlishish heti yazdi: men seni yahshi korimen, qizimni yahshi korimen,lekin men guzel arzuyumni emelge ashurush ucun silerni waqitliq tashlimaqcimen,sen shuni untup qalmighinki men silerni ajayip hesret bilen seghinimen,dertlik esleymen,bu ayrilish men ucun bekmu azapliq, yeqinda meningdin hosh hewer anglaydighanlighingnimu isingde bolsun!
u hetni Aqidening yancuqigha saldi,balini taghisining oyige apirip qoyup hoshlashti we: jenim qizim meni bu ayrilish bekmu azaplaydu, sening apang ayrilishqa kozi qiyghinidin bekmu ukinidu, seni yahshi korimen, lekin manga bashqa yol yoq,didi u yighlighan halda.

u Urumcidin kantongha barghuce yol boyi koz-yeshini tutalmaytti. Rahile bilen Aqidening resimini koksige qoyup yighlaytti. uning yurek,baghri ot bolup yanatti. ballirini seghinatti. lekin u ashu guzel arzu,armanlirigha ,guzel cushige egiship jasaret bilen ilgirleytti. ( 26. dawami bar. shu namliq kitap 178- 187. betlerdin. )
**********************************

bugun bu mezmunda Rabiye Qadir hanimning hayatidiki bir qance nowetlik jasaritini, eqil- parasitini korimiz.u yalghuz jasarettila emes, belki tolup tashqan pidakarlighimu kishini hayajangha salidu we qayil qilidu. u mushu qetimqi pidakarlighida hetta ailisidinmu ayrilip qelish qorquncisimu tesewwurdin yiraq emes idi. biraq u her qetim tallashqa toghra kelgende" qurban bermey turup , pidakarliq korsetmeyturup ali meqsetke- azatliqqa irishkili bolmaydu"degen birla hokumni aldigha quyatti. eneshu hokum uni tallaytti. u oz ihtiyarlighida emes idi. uni yaratquci ashundaq yaratqan iken, u yaritilghuci bolush mahiyti bilen yaratqucining iradisige boysunmay carisi yoq idi. uning ghayisi, meqsidi hergizmu bay bolush emes, belki eng cong kapitl yaritish idi. u ashu kapital bilen azatliqning sermayisini qurup ciqmaqci idi. uningdimu bashqilardek sheri tuyghu , hissiyat teship turatti. lekin u weten azatlighi yolida vijdangha, sheri tuyghugha, iradige, iman-itiqatqa taynip qozghulushtin , heriket qilishtin mustesna idi. belki u azatliq kurishiki eng muhim ,kem bolsa bolmaydighan yadroluq amil kapital dep qaraytti. u inqilapqa hergizmu hissiyat bilen muamile qilmaytti. sheir,his, tuyghularni kishilik hayattila ipadileytti. kishilik his-tuyghuni inqilawi heriketning qumandani qilip belgulimeytti.
biz uning ustidin qancilik tetqiqat elip barsaq, peqetla inqilapqa yaramliq irade, Rehberlikke layaqetlik shertlerni ispatlaymizki,uning eksini bayqash qiyin. ozini pida qilghucilar, qurban berguciler az emes bizning yeqinqi tarihimizda. emma netijidin soz ecish esla mumkin emes....... demek pida qilish, qurban birish heqiqi menasi bilen, bolushqa tigishlik orunda bolghandila toligen bedelge cushluq netije yaritidighan gep.

bezenlerning yuzi cong- u qurban bergenmish.... bezenlerning sozi cong- u bedel toligenmish. .... bezenlerning mushtumi zor- u hemme nersilirini pida qilghanmish yey...... shunga ularningmu bu inqilawi septe alahide orni barmishey...bezenlerning abroyi cong- u sulasisidin bu yolda yashap, bu yolda olgenmishey!.... bezenlerning orni bek muhim - ular yigirme yillap bu yolda ejir singdurgenmishey..... ishqilip bu yolgha ozlirini atap qoyghanlarning herbiri weten dawasidiki ayrilmas bir gewdimishey. .... ularni hickim mejburlimaptudek. hickim mamashmu bermeptudek, ular oz pidakarlighi bilen halis ish qiliwetiptudekmishey.... shunga ularghimu alahide ehmiyet bilirishi kerekmishey...

ene shundaq bir talay erbaplar bu yolda yatqini ucun , ularning toligen bedelliri sanaqsiz bolghanliri ucun, bizning dawarimizgha hetta gherp dunyasimu qol tiqalmay kelgen idi. bizdiki ajizliq eslide ajizliq emes, belki ahmaqliq. eslidimu ahmaqliq digili bolmaytti. cunki bizdiki ajizliq eslide alijanapliq idi. bu alijanapliq rohimizni dushmenlirimiz bayqashtin burunla bizningkiler suyistimal qilip, bu alijanapliq rohimizni "ajizliq" imiz ornida paydilinip keldi." qol sunsa yeng icide, cawisini citqa yaymasliq",tek milli hisletlirimizni ular bizning ahmaqliqimiz, ajizliqimiz sheklide kozur qildi. bir nime disingiz- sen nime dimekci? u halis ish qiliwatsa , deydu. bumu toghra gep. ashu pul almay halis pidakarliq qilghini Millitimizning beshigha tugimes bala- qaza bolup qaldi. teqdirimiz kasapet bolup yezildi. Millitimizning dawagerlerge biridighan puli bolmighini ucun , dawagerler dushminimizdinmu bekrek holigenliship ketken iken. cunki u halis emgek qilghan pidakar emesmu! meyli u hic nerse qilalmisimu, meyli u oz beshimciliq bilen Millitimizni taqqa usturup nabut qiliwetsimu, meyli u Millitimizni setip hejlisimu, meyli u yadroluq oq beshigha miniwelip parcilinip ketken bolsimu- u bedel toligenmish! palani hata qildi dise, jawabi "sen hain!" bolup ciqidu. cunki sen nime qilding,degen sual bar emesmu. nimila bolmisun bir ish qilishi kerekmish. hata bolsimu bir ish qilghan kasapet pidakarmish.

biz yeqindila , mushu bir qance ay icide kongulsizlikke yoluqtuq. hemde yuqurqidek jawaplarni angliduq. yene shundaq jawaplargha duc kelimiz. yaki bu yolda marlap yatqan pidakarlarni tazilap ciqip, yolni daghdamlashturimiz. yaki bizmu, Millet supiti bilen ashundaq nakes pidakarlardek cirayliq tongha orilip motiberlerce magnimiz! aldinqisi Milli heriketning teqezzasi. keyinkisi yoqilishning bishariti.

Abdurehimjan
12.09.07

Izchi
14-09-07, 09:29
Hörmetlik Abdurehim ependi!Otturga qoyghan pikirliringiz nahayiti toghra .Rabiye Hanim Pida qilghan bedelni tehi hiq kishi Körsetmidi.
Rabiye Qadir hanim ,Bay bolup Heddi-Hisapsiz Pul tapqandimu,Millet Üchün hizmet qilip qrangghu zindanlarda yatqandimu,Iradisidin qaytmidi .Dawagha Hiyanet qilmidi.Musteqilliq herkitimizdin Ümitzizlenmidi.Chetelge ghiqqandin kiyinmu,Hittaylarning Sadiq ghalghiliring,tosqunliq qilishigha, qarshi turishigha,yalghuz qaldurilishigha uchrighan bolsimu Öz iradisidin yanmidi .boshap qalmidi.1.3 miyar nopusluq düshmenge jeng ilan qilip Mundaq didi;- Mini Bu Azatliq Körishidin , Qadir AllAH,din bashqa hich kishi tohtitalmaydu Deydu.
He... Bezi atalmish Liderlerge,we liderlik Tamasida Yürgenlerge nisbeten Budawa Goya bir ton bolup bezi murasimlarda kiyip ,bezide qatlap sanduqqa silip qoyidu.Ularda bir mustehkem milliy irade,inqilawiy mepkure digen nerse yoq.Milliy herkitimizni Jan biqishning wastisi qiliwalghan halas!
Ahirida sizghe muwapiqiyet tileymen Abdurehim ependi.yizing ahirghiqe yizing!!