PDA

View Full Version : Xitay Tiligha Siyasi Sehnide Orun Yoq (www.maariponline.org din)



DUD Kimyager
09-09-07, 06:16
Uyghuristan(sherqi turkistan) ghimu xuddi qazaqistanda qazaqche til tedirji halda dolet tili bolghan'gha oxshash olchem-qanun bolishi kirek. Yeni qazaq tili imtihanidin oteleydighan derijide qazaqchisi bolghanlar dolet organlirida xizmetke kireleydu digen qanuni telep bizgimu qoyulishi kirek. Bu 70 yilliq rosche tilning ornini ikkinji-uchinji ewlat qazaq tili alidu digen soz. Yene bir yuzlunush ottura asiya we dunyadiki turki tilda sozlishidighan milletlerning tilini tedriji birlikke Kelturush ustide emili ishlar otturigha chiqiwatidu. Bu erkin eysaning 10 yildin biri teshwiq qilghan "Xitay birliki" ge op-ochoq qarmu-qarshi yuzlunushtur.

Uyghurlar hazirdin bashlap buni oylashliri uninggha her qaysi sahide maslishishliri uchun barliq teshkilatlarda "xitay birliki"ning tesrini teltokus tazilash ilip birishliri kirek.
Bu ish bir mohim siyaset ornida yolgha qoyulushi lazimliqi yuqurqi yuzlinishlerge maslishish digenliktur. Emma bizde Hitayche tili Siyasi sehnige chiqip boldi. bayanatchi Dilshat, Alim seytoplar xitayche baynat ilan qilidu. USA TV sohbitide xitayche sozleydu we tixi wetinimizdiki ishghalchi xitaylargha "saylam hoquqi bar" dep ilan qilidu. bizde ish tetur.

Ana tilini bilmigen uyghurlarni kamsitqan hich kim yoq, peqet ulargha ichin'ghanliqla bar. Ularning haligha qarap Uyghurning kelgusi heqqide wehime his qilish bar. Uyghurchida oqumughanlar, ana tili uyghurchini rawan bilmeydighan emma xitaychini ana tilidin yaxshi bilidighanlar milli bayliqini-uyghur tilini yoqatqanliqini Itirap qilishliri kirek. Bu xitay mustemlike tuzumining uyghur tilini yoqatqanliqining pakiti.Halbuki ularXitaylar teripidin qandaq xorlan'ghanliqini xitayghié bilmeydighan uyghurlardin tiximu chungqur his qilidu.

Oz ana millitining edibi tilini bilmey turup uyghurlarning nechche ming yilliq mediniyiti, isil en'enisi We shanliq tarixini chushunup uninggha sheyda bolop menggu ghoror we iptixar his qilalishi mumkin emes. Uni bir ejnebi til bilen bolopmu mutemlikechi milletning xitayche tili bilen his qilish mumkin emes. xorluqqa chidimisa en'gilische we bashqa bir chetel tili ornigha aldi bilen ana tili uyghurchini Xitaychidin yaxshi uginishi kirek. Shu chaghada ozining kuchini herqandaq bir uyghurdin ustun his qilalaydu. Xitayning Assimilatsiyesi tupeylidin ana tilini puxta igelleshtin mehrum bolghanlarmu bizning qan-qirindashlirimiz, Oz mensuplirimiz. Ular xitayning tebiyiti we reswaliqlirini yipidin-yingnisighiche yaxshi bilidu. Ana tilini Bilmeydighanlar tili ajiz miyiplerdur. Kuchluq boloshni xalimaydighan uyghur bolamdu?

Uyghurche uginiwatqan chetellikler bar, siz bir chetellikchilikmu ana tilingizgha yiqin kelmidingiz. Uyghur teqdiri ustidiki siyasi sorunlarda xitayche sozlep chushkiningiz
Uyghur tilining yoqalghanliqini ilan qilghan bolisiz. Ebjesh til uyghur tilining sapliqini buzush rolinila oynaydu. Chala xitayche sozligen bir uyghurdin xitaylar qanchilik bizar bolghandek, sizning ebjesh uyghurchingizmu bir uyghur dixanni bizar qilipla qalmay, toloq bilidighan xitaychingizgha hichkim nezer guzirini silipmu qoymaydu. Ebjesh Uyghurchida maqale ilan qilish tiximu yaman ish. Milli maaripimizgha buzghunchuluq rol oynaydu. Yingidin tili chiqiwatqan Kichik balilar asanla uning nachar tesirini yuqturiwalidu.

Uyghurlar qarighu, cholaq, tokor, gas, mejruh bolop qalghan jismani, rohi ajizlargha ozidinmu bek kongol bolup asraydu ularni mesxire qilmaydu, insanliqini bildurup ularning yirim konglini butun qilidu. Imkani bar turup Anatili ata -anisining tili turup "uyghurche gacha" boliwalghanlarning ana tilini bilmeydighan bir milli miyip Ikenlikingizni ozingiz his qilip biqing. Hilimu kichikmeysiz- anatilimizgha merhemet.

Sherqi turkistanmu - uyghuristanmu diguchiler hazir bu talashning bihude axmaqliq ikenlikini bilgen bu kunlerde "xitay birliki" arqiliq wetinimizde "qichiristan" qurmaqchi boliwatqanlarni nime diguluk? Ular sipi ozidin uyghur dushminidur. Xitay mustemlikisi uchun xizmet qilidighanlardur.

Kimyager DUD ezasi

* bu maqale http://www.maarip.org/phpBB2/viewtopic.php?t=516 din ilindi we az özgertildi kochuruldi