PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan(23. dawami bar)



Abdurehimjan
26-08-07, 08:57
Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami. 23)
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanimning Biographiesi" )

Ular Mallirini Kantonda tartquzup qoyghandin keyin, "qaq sapa" bolup Urumcige qaytip kelgendin keyin, Rabiyem birdinla" aldi bilen yatliq bolup, yahshi bir erning emride ishini dawam qilidighanlighi" heqqide shirikliridin waqtince ayrilish tekliwini berdi. u deginni qilatti. Shirikler arisidimu Rabiyemge hormet qilip, soz ecishqa petinalmay keliwatqanlar, uni jandin artuq yahshi koridighanlar, uni bir-biridin qoghdap himaye qilidighanlar bar idi. shunga Rabiyemni hemmisila oz singlliridek korishetti. shundaq bolghini ucun ularning shirik tijariti Rabiyemning eqil we jasaritige taynip tiz ronaq tapqan idi. ular kongul gheshligi icide Rabiyemning tuyuqsiz otturgha qoyghan teliwini qobul qilishti we uninggha 4000 yuan etrapida neq pul yardem qilishti. u bu pullarni elip ozi yalghuz Shangheyge berip, bir turkum yengi Mal-towarlar aldi we udul Kucargha yitip keldi.

biraq Rabiyemning Dadisi we qerindashliri "boytaq ayalning her yaqlarda tijaret qilip yurishi toghra emes, u bundaq yurse bizning yuzimizni tukidu" diyiship, Rabiyemni yatliq bolushqa zorlash qararigha kelishken iken. bolupmu uning kicik hedisi Hejer bu planni otturgha qoyghan we telepte bek cing turmaqta.hetta ular Rabiyemning siritqa ciqishighimu qarshi halette yatliq bolushqa qistaytti. uning Shangheydin elip kelgen Mallirinimu setiwalidighanlar oyge kelip alsun, Sen sirtqa mal satimen dep ciqalmaysen diyishti. ular her kun dadisining oyige yighilip Rabiyemni yatliq qilish heqqide de- talash qilishatti. yaki bolmaydu u ballirining dadisi bilen yariship, ballirigha ana bolishi kerek, yaki qandaqla bolmisun bir erge yatliq bolishi lazim! ucunji kuni hedisi Hejer : bugun bir layiq kelidighanlighini eytti.

shundaq tembel, qorsaqliri pongzektek ciqip turghan bir adem ishiktin kirip keliwidi Rabiyem uni korupla hedisi Hejerge: sen iringdin ajirship, mushu ademge tigiwal! bu adem sangila ohshaydiekn- didi zerde bilen.

way huda bu hutun rastinla sarang hutun iken, yene sozining conglighi tehi! uning alte balisini men beqip bolalmaymen-diginice kozdin yoqaldi heliqi simiz qassap "yigit". shuningdin keiyn Rabiyem dadisigha 500 yuan, hedilirige 200 yuandin,Rushange ( anisi jan uzush aldida wesiyet qilip" qizi Rushanni Zohrening perzent korushtin mehrum bolghini ucun uninggha birishni telep qilghan " we shu wesiyetke binaen Zohrege bergen idi)100 yuan berdi. we ozining bundin keyinki mangidighan yoli toghrisida ocuq pikirni bayan qildi:

dada men sizning qizigniz emes,suyumluk hedilirim men silerning singlinglar emes! men ballirimning anisimu emems! belki men helqimning qizi! men mushu wetenning qizi! bu heql, bu weten manga mushu sizimni ata qilghan! men uzundin biri yurigimde saqlap keliwatqn bu sozlirimni bugun silerge ocuq bayan qildim. hedilirim siler ali mektepte oqighan. silermu surgun bolghan. lekin siler bu dertlerni bizge ohshash tartmidinglar. men icimdiki acciq azaplarni Merhum Apimiz bilen yerlikke depine qiliwettim. lekin apamnging qebrisi aldida ozemge shundaq wede bergen idim: apam hayattin ayrilghan bu kunlerni hic qacan unutmaymen! bizmu shu kunlerni bashqilar bilen birge korduq. nurghun balilar, nurghun anilar shundaq hesrette alemdin koz yumdi. eger her bir Uyghur oz hayatinila oylaydiken, oz helqini untuydiekn, u caghda biz- bu Uyghurlar qandamu bir helq supitide mewjut bolup turalaymiz? men wetinimiz ucun kuresh qilimen. hazirdin bashlap men bu yolgha atlandim! shunimu unutmaymenki, mening ballirimning yitim bolishi, ailimizning hane -weyran bolish hitay basmicilirining tupeylidindur! hedilirim- siler, mening koz aldimda olturghan siler eger hatirjem yashaymiz deydikensiler ozenglarni aldighan bolisiler.bir kuni bu sozlirimning heqiqet ieknligini iqrar qilisiler! men silerge wede birimenki, men Millitimizning orp-adetlirige oyghun halda biri bilen toy qilimen. lekin men kicik caghlirimda söygüning nime ikenligini bilmeyttim.mening heqiqi söygüm helqimge teelluqtur!

u ozi yatliq bolidighan erning qandaq biri bolishi kerekligi toghrisida hedilirige bayan qildi.hedisi Zohre bir bashtin yazghili turdi:
1- teqi-turqi kilishken bolishi.
2-kop degendimu ozidin 3-5 yashlar cong bolishi.
3-ali mektep oqughan bolishi.
4-deslep ucrashqandila her ikkisi bir-birini yaqturup qelishi.
5- turmige qamalghan (yeni hitay hokumitining jazasigha hokum qilinghan) bolishi.
6- (eger turmige qamalmighan bolsimu) bashqilargha hainliq qilmighan bolishi.
7- u wetini ucun heriket qilghan bolishi.
8- u Millitining azatlighi ucun kuresh qilishqa teyyar turghan bolishi.
9- u meyli meyip bolsun, meyli dihqan bolsun, meyli bashqa biri bolsun men ucun beri bir, .........

uning bu teleplirini Zohre hetlimekte idi. biraq Hejer: Rabiye sen rastinla kallangni yotitipsen, sen aljip qapsen! sen mushu adem bilen kocigha ciqip, hitaygha qarshi kuresh qilmaqcimu? shuni untup qalma, eger sen shundaq bir erni tapsang, yeqindila mengengdin is ciqiridu! -didi uni meshire qilip.
- men ucun bir pay oqning kari caghliq, awal manga shundaq bir erni tap-didi Rabiyem qeddini tik tutup. lekin Hjerning oghisi qaynidi:
sen bugundin bashlap oz ihtiyaringgha ige. biz sanga hicnime qilip birelmeymiz. sining pulungningmu bizge lazimi yoq. eng yahshisi sen Aqsugha berip iring bilen yariship qal! emma bir yil icide kimnila bolmisun bir erge irish! bolmisa put-qolungni baghlap yoqup, sanga nan tashlap birip baqimiz-didi u ghezep blen qaynap.

Rabiyem Aqsugha kelip kucarda tuqqanlirining arisida bolup otken weqelerni Buwajerge sozlep berdi.
Way hudayim! men bir ademni tonuymen, bu oz eyni sen teswirligen ademning ozi shu emesmu- didi buwajer hayajanlinip. u aghzi aghzigha tegmey sozleytti. u Artushta anisining yenida turidiken; u qolgha elinip turmige qamalghandin keyin uning ayali uni tashliwetken iken; u Edebiyat pakoltetitida oqughan; hazir uning bir tiyinmu puli yoq hetta cecini yasatqidekmu puli yoq. buwajerning yoldishimu gepke qetilip: siz izdewatqan bu kishi Medeniyet inqilawi dewrde turmide bir putidin ayrilghan iken; bolmisa u shundaq kilishken biri iekn-didi. men uning bilen toy qilimen! didi Rabiyem bar kuci bilen shireni shapilaqlap- hayajandin we: eger u wetinimiz ucun bir putidin ayrilghan bolsa, men uning bilen birge kuresh qilishqa teyyar! didi- keskin qararini birip.

"Sidiq Rozi- 16.may 1968.yil. idi. medeniyet inqilawi bashlinip ikki yildin keyin, Aqsuda hitay hokumitige qarshi putun helq ot elishqa teyyar bolghan serengidek bolup qalghan idi. bu qetimqi hitay hokumitige qarshi helq herikitini sekkiz neper dostlar teshkilligen idi. 15 000 din artuq helq ammisi qozghulip, kocilargha tukulgen idi. ular erkinlik, musteqilliq shuarini towlap namayish qilghan idi. ashu sekkiz neper baturlarningbiri Sidiq Rozi idi. quralliq hitay eskerliri bu namayishni besiqturdi. lekin putun helq eziz janlirini weten azatlighi ucun pida qilishqa teyyar idi. shu heriket besiqturulup, bir yildin keyin bir tonush ayal Rabiyemge bir aylni tonushturghan idi. u aqsu konasheherde pdagogika mektiwide oqutquci iken. uning qucighida bir qiz bowaqmu batti. uning yoldishi turmige qamalghan iken. belki u turmide olgen bolishi mumkin- deytti heliqi ayal. irining ismi Sidiq Rozi iken. u 1969 .yili tutqun bolghan iken. bu weqeni agnlighan bir qance ayallar Sidiq Rozini eslep koz - yeshi qilishqan idi. shuningdin itibaren Rabiyem heliqi Qehirmanning ayali bilen yeqin bolup qalghan. heliqi qucaqtiki qiz uzun otmey ulupketken idi. uningdin keiyn u ayal yengi iridin bir oghulmu tuqqan. "

Buwajer bir az ikkilinip qalmaqta idi. hazir biz sozlewatqan Sidiq Rozi ashu 1968.yildiki Sidiq Rozining ozimidur,yaki ismini arlashturup qoyduqmu, yaki shundaq ohshash isimlik kishilermu? lekin Rabiyem ucun birla nerse eniqki u ashu ademni tepishi kerek, uning bilen tonushishi lazim!

U Qeshqerde Mihmanhanida bir Artushluq kishidin bu isimni soridi. u adem: towa hudayim, sapla cirayliq ayallar ashu ademni izdeydikina, deytti caqcaq qilip, hem uning qaysi mehellide turidighanlighinimu eytip berdi. shuning bilen Rabiyem Artushqa kelip Sidiq Rozini izdeshke bashlidi. koca yaqisida olturghan bir balidin sorighan idi:
mehellimizde ikki Sidiq Rozi bar, biri eski, biri yahshi, qaysisini izdeysiz? didi u Rabiyemdin sorap. eski digining qaysi, yahshi digining qaysi? didi Rabiyem eniqlap.
-yahshisi partikomning bashlighi, eskisi tehi turmidin yeqindila ciqti. u hokumetke qarshiliq qilip, qolgha elinghan iken. ata-anisining yuz-abroyidin uninggha kegncilik qilinip, sekkiz yilliq kisilgen iken. hazir u mehellining yaqisida turidu-didi u bala tepsili cushendurup.kishiler uninggha hormet qilidiken. lekin uning birer bala-qaza terip qoyishidin qorqidiken.

pah! Sidiq Rozi diegn mushu shumu! Rabiyem uni korushi bilenla meptun bolmaqta. u ajayip guzel, kilishken, teqi-turqi qamlashqan, qawul-bestilik bir yigit! uning kozliridin ucqun caqnap turidu! uning kozliridin nida yangrap turidu! u addi sadde kiyingen- qara shim, aq yolluq koynek keygen. siyahdek qup-qara cacliri titrep turidu. muhimi uning her ikkila puti saghlam idi. Rabiyem bir korushtila ozining qararini bergen idi- men bu adem bilen toy qilimen!

U qolini koksige qoyup: kelsile Mihman, silini qaysu shamal buyaqlarghice ucurtup keldikin! - didi temkin we tebessum bilen.uning kozliridinmu Rabiyemge bolghan cungqur bir soygu ipadisi cacrap turatti. mana bu Rabiyem telep qilghan: deslepki ucurshushta her ikkisi bir-birige meptun bolushning ozi idi. Sidiq Rozining anisi Rabiyemni olturushqa teklip qilip, suyuq ashqa tutush qildi. ular ashni icip bololghandin keyin: biz sirtqa ciqip bir az parangliship kirsek-didi Rabiyem. bu minutlar Rabiyem uzundin "cushep keliwatqan", arzuluq minutlar idi. belki bu muhebbet bolsa kerek! söygü mushundaq bolsa kerek!

ular etizning qiridiki bir derehke yölinip olturup mungdishishqa bashlidi. Rabiyem aldi bilen ozining kecurmishlirini sozlidi. deydighan gep tugidi. andin birdinla " men bu Wetenni azat qilimen!" dep tashlidi. Sidiqning yuzide bir heyranliq, ejeplinish alamiti korulmekte. Rabiyem yene: siz wetinimiz ucun bek kop emegek qildingiz, lekin qilidighan ishingiz tehi tugimidi, men oylaymenki biz birge kuresh qilsaq coqum meqsetke yitimiz!" -didi tehimu ilgirlep. Sidiq Rozi qeqindap kulushke bashlidi we : bu belkim bir ghelite arzu;bek hiyali bir arzu; siz bek tesircan ayalkensiz" didi kulkisini tohtitip. bir azdin keyin " bu kuresh unciwala asan ish emes, siz eytiwatqandek. bizmu oz waqtida siz oylighnadek shundaq addi oylighan iduq. nurghun dostlirimiz cetelge qecip ciqip ketti. nurghunliri turmide, tayaq zerbide olip tugidi. sizning bu gheyritingiz- bolupmu mushundaq zamanda Uyghur ayallirining shan-sheripini ashuridu"didi keskin teleppuzda.

uning sozlirining taza tesirlik noqtisigha kelgende Rabiyem oz muddiasini ocuqla eytti:
men bu yil yigirme toqquz yashta, mening kelgusidiki yoldushumgha qoyghan on shertimning toqquzi sizde mewjut iken. endi biri bolsa sizning meni yahshi korishingizge baghliq, siz meni yahshi koremsiz?-didi hic oylanmastinla. u bu juretke qandaq kelginini ozimu bilmeytti. Sidiq Rozining yuzliri shelperdek qizirip ketti. uning yurigi dupuldep suqatti. u yiraqtin yugurup kelgen kishidek jiddi nepeslinetti. u yinik kulgendin keyin:
bek epsus, nahayitimu bek epsus henim! kecurung-didi. u bashqa digudek soz tapalmaywatatt. u ahirida juret bilen: yaq, men siz bilen toy qilalmaymen! siz bek heterlik ayaldek korinisiz! bek heterlik! yene kilip siz Uyghur ayallirigha has bolmighan, orpi aditimizge yat bolghan bir gepni qiliwatisiz! adette bir Uyghur ayali bashqa bir yurtqa berip, yatliq bolush teliwini erlerge eytmaydu. Uyghur ayalliri dunyadiki eng sipaye ayallardur - didi we yene nurghun bir nimilerni sozlidi. Rabiyemmu " men yahshi bilimen, Uyghur aniliri nurghun Qehriman ayallarni tughqan, bu esirde manga ohshash yene nurghun qehrimanlarni tughdi" didi cingigha ciqip. Sidiq rozimu qattiq reddiye qildi:
siz mushu halda turup yoghan gepni qiliwatisiz! siz yer yuzide yashawatisiz, lekin asmandin po atisiz! siz dewatisiz tehi olturdighan oyingizmu yoqken! ikkinjidin alte balingiz dadisiz qaptu! uruq-tuqqanliringiz sizni qisatp awalqi iringiz bilen yariship qelishni mejburlaydiken, mushu weziyette siz ucun eng yahshi bolghini balliringizning dadisi bilen yariship,balliringizni yahshi beqip qatargha qotsingiz man bu sizning wetenni azat qilghiningizdinmu artuq ghelbe qilghna bolisiz!

lekin Sidiq Rozi bu geplerni eytiwatqan bilen uning kozliridin yurigidikisi bilinip turatti- u Rabiyemni rastinla yahshi kormekte idi.buni pemligen Rabiyem yene bir qetim tekrarlidi:
siz meni yahshi korup qaldingz, men buni biliwatimen. emma men oz qilmishigha pushman qilidighan, burunqi ishlirini baliliqtiki kalwaliq dep qarap, endilikte eqilgha tolghan caghda mushundaq bir sehrada yushurnup hayat kecuridighan ademni yahshi kormeymen! sice bolghanda, sizge oyde olturup lengmen suzup biridighan ayal bolsa yahshi bolattiken! siz shu ayal bilen otkuzidighan hayattin memnun bolsingiz, u caghda sizning tugeshkiningiz bolidu! ependim!

Sidiq Rozi eytqanlirigha pushman qilghandek bir tuyghu ilkide sozlidi: henim siz heqiqeten guzel bir Uyhgur qizi, lekin meni aramhuda yashighili qoyung! men oz helqim bilen birge yashap, birge olushni arzu qilimen! peqet sizdin telep qilidighinim: eytinga, siz hitay mehpiyetlik idarisida ishlimeydighansiz?
bu soz Rabiyemning qenini qizitti, u sekrep turdi we Sidiqning qulaq tuyge birni qoyghili tasla qaldi we : men oylaymenki men sizdin yirgendim, siz men izdigen u adem emeskensiz, siz nomusssiz bir ademkensiz, meni ishpiyun dep hisaplidingiz. siz zadi qandaq ademsiz? menga soygu ornida ashundaq yaman haqaretlik sozlerni qilidighan? men sizni cushinelmidim!

lekin Rabiyem uni eyipligini bilen konglide uningha nisbeten bir yeqinliqning, umu Rabiyemni undaq asan qoldin bermeydighanlighini sezmekte idi. shunga u ahirqi hokmini elan qildi:
siz meni coqum izdeysiz! emma undaq asan tapalmaysiz. men shuni bildimki siz heqiyqeten yaramliq bir adem ikensiz lekin siz irade- umutliringizni yoqitipsiz! hosh ! men kettim! ( shu namliq kitap 144-155.betlerdin. 23 . dawami bar)
************************
bu eslimiler bugunki Rabiye Qadirning qurulmisidiki yene bir ghalip qedem idi. u hic qacaq teqdurge ten bergen emes! u teqdir ustidin daim yengip kelgen. Uyghur ayalliri eyni waqittiki Sidiq Rozi eytqndek "sipaye,tartincaq" bolatti. emma "ayal kishi qazan beshigha mesul" degen bu naheq hokum, anilarni nabut qilghan. anilar qazan beshidin bashqa hicnersige arlishalmaytti we arlashqudek iqtidarimu yoq idi. cunki ular oyning adimi! shundaq bolghini ucun ashu qazan beshidin bashqini bilmigen, erning zorawanliqigha bash egishtin bashqini bilmigen, iri ucun ozini "qul-didek" ornida hizmetkarliqqa atiwetken ashu natiwan anilar Uyghur jemyitini tughup, qatargha qushatti. dada talining adimi. ana qazan beshining. undaqta bala qaysi eqimgha tewe? oghulning burti het tartqandin keyinla dadining yenidin urun alalaydu. lekin u oghulning qurulmisi ashu qazan beshidiki natiwan, mehkum anining issiq tamaqliri bilenla putup bolghan. dada uninggha endi nime qilip bireleydu? - uni oylep qoyidu halas! mana bu Uyhgur jemiyiti shundaq dawamlashqan. bu "tekrar ishlep ciqirish"tin ibaret, jemiyettiki eng angsiz wastilerning biri Uyghur jemiyiti bolghan idi.

Rabiye Qadir hanim ozining kishilik teqdirini ozi ashundaq belguligen. u "Uyghur jemiyitini Uyghur aniliri quridu, qazan beshida emes belki jemiyette!"dep, ozi bash bolup bu qararni elan qildi. bu qarargha u bugungice emel qildi we ülge yaratti.inqilawi heriketni pak wijdan urghutidu. pak wijdan bolsa erkin Rohning ipade jeryanidur. erkin Roh bolmighan herqandaq kishide sap wijdanning bolishi natayin. biz mushu bölümde Rabiye Qadirda shundaq bir erkin Rohni bayqaymiz. u Roh ashu dewrdiki qatmu qat tusaqlarni buzup, oz hahishigha yetken idi. huddi shuningdekla bugunmu icki we tashqi tusalghularni buzup tashlap, u ghalip Roh dunya ehlini tang qaldurmaqta! u Roh - Millitimizning aldidiki nurghun kereksiz we "en-ene" sheklini alghan, inkar qilishqa kishiler asanliqce juret qilalmaydighan dashqallarni supurup tashlimaqta. bundin keyinmu u Roh Millitimizge sherep beghishlighusi!

Abdurehimjan
26.08.07
Munchen

Unregistered
26-08-07, 14:47
nahayiti yaxshi köngöldikidek dawamlashturwatisiz,abdurrehimjan.....!

Unregistered
26-08-07, 18:48
Abduryimjan, nahayiti bijanidil halda bu dastanni yiziwatidu, u Rabiye Hanimning yuksek obrazini, ozining Rabiye Kadirgha bolghan qin itikadi bilen yaritiwatidu, Abduryimjandiki bu rohmu tipilghisiz roh iken. Musulmadarqikni terghip kilsak uningha etikat kilsak, ilim penni terghip kilsak uninghimu itikat kilsak, ittipaklikni terghip kilsak uninghimu itikat kilsak, Rabiye Anini terghip kilsak, Rabiye anigha etikat kilsak, bu bir kileqekning bashlinishi emesmu.