PDA

View Full Version : Rabiye Qadir heqqide Dastan(18.dawami bar)



Abdurehimjan
10-08-07, 14:07
Rabiye Qadir heqqide Dastan( dawami. 18)
Die Himmels sturmerin( Kokni zilzilige salghan ayal)

Rabiye Kadeer chinas staatsfeindin Nr.1
( Rabiye Qadir hitay dolitining .1 nomurluq dushmini)

( izahat- bu kitap German yazghucisi Alexandra Cavelius hanim yazghan" Rabiye Qadir hanimning Biographiesi" )


qara deydu , qara deydu
qara mende yoq.
Qaramuqning qasraghice
gunah mende yoq.
.............
qurghuyum ucti qulamdin
qayda mihmandur bugun.
dehle bermenglar(yarimge)
konglim perishandur bugun.
...................

qizim yurtimiz Altayni seghindingmu?- soridi Rabiyemning Ansi dutarni bir - ikki pede calghandin keyin. u yene : qizim ishinemsen, men burunqi hayatimni qayta yashishimgha, didi cungqur kongul yerimcilighi icide.

shu kecisi Rabiyem anisi bilen bir hujurda yatti. uning yenida dunyagha koz acqili tehi ikki kun bolghan yengi jan-Rushengul pushuldap uhlaytti. bir ensiz shepe Rabiyemni tatliq uyqusidin oyghitiwetti. uning anisi qattiq silkinip qey qilmaqta .Rabiyem derhal anisini yolidi. u bir cinidin koprek qan yandurdi. Rabiyem oziningyengi tughutluq ikenliginimu untup, dadisining yardeimide anisini dohturhanigha elip bardi. "ashqazan rak!" ular Dohturningdiagnozini anisidin mehpi tutushni qarar qilishti. keselni dawalitish ucun cong dohturhanigha elip bardi. aqsudiki cong opratsiye qilish dohturhanisighimu apirip, opratsiye qildurshti. biraq keselning hali kundin-kunge eghirliship baratti.

shundaq kunlerning biride- oz etrapida olum qanat yeyip yuriwatqanlighini his qilghan bimar ana : qizim cong akanglar Altayda, u buyerdin tolimu yiraqta. ukiliringni aldimgha elip kir, didi Rabiyemdin utunup.Arzugul, Memet, Helcemler anisining aldigha kirip tizilip turushti.
:bugundin bashlap Rabiye Acanglar silerning hem dadanglar, hem anagnlar bolidu! - didi kicik narside ballirigha qiyalmighan halette umunup turup. we: qizim sining ish ornung yoq, sining pulung yoq, emma sining jasaretlik yuriging bar! eger meni tenc yatsun, kozi ocuq ketmisun diseng, ukiliringgha ghemhorlöuq qilish, ulargha atidarciliq qilish toghurisida wede bergin! didi Rabiyemge utungen halaette. cong qizlirining barliq teleplirini ret qilip, yitim qeliwatqan kicik quzilirini peqet Rabiyem elip ketsila kozi yumulidighanlighi, ularni bir-biridin hergizmu ayriwetmeslikni telep qildi.

1967.yili sintebirning 28.kuni merhum ana ceksiz arzu- armanlar ilkide yerlikke depine qilindi. kucargha bir bala bilen ketken Rabiyem Aqsugha besh bala bilen qaytip keldi.
(shu namliq kitap 102.104 we 105 . betlerdin)
***************************
tehi endila on toqquz yashtiki bir anigha - mundaqce eytqanda godeklik yeshini endila ciqqan bir yash cokangha hem atiliq hem aniliq mesuliyti yuklengen idi. kicik narside ballirini arqida tashlap, dunyadin seper qilish aldidiki hesretlik ana, yitim qeliwatqan ballirigha ularning oz dadisidinmu, cong hediliridinmu eng muwapiq , yitimlargha bash pana bolushqa Rabiyemning heqliq ikenligini bayqighan idi. cunki Rabiyemde tughma jasaret bar idi. uning wujudidiki yengilmes we putmey kuc, madarni anisi yahshi bayqighan we Rabiyem tekrar, tekrar ispatlighan idi.

derweqe yitilekte bir, qucaqta bir balisi turupmu, atisi bar, ghemhorluq qilghudek bashqa hedilirimu bar bolghan balilarni kuicardin Aqsugha elip kitish, yat bir kuyoghulning aldigha elip berish ashu qattiqciliq dewridila emes, belki biz yashawatqan mamurciliq zamandimu on toqquz yashtiki bir cokanning qolidin kilidighan we qilalaydighan ishi emes. emma putun wujudi gheyretke tolghan, Rohi dunyasi mihr-shepqetke bay Rabiyem, anisining wesiytini "Merdanilarce" beja kelturdi. ukilirini oqutup, qatargha qoshti. ularni yatning aldida buyun qisturmidi. u anisining wesiytini toluq ada qilip, anisining raziliqini alghan idi.

_________________________
"eksil inqilapci ongcil unsurlar"ning gunahigha ballirimu miras bolishi kerek. ata-anilirining jazalirigha ballirimu ortaq bolishi kjerek. Rabiyemni tartip ciqirip, kuresh qiliwatqan kunlerning biride uning yette yashtiki cong oghli Qaharmu kuresh sehniside "Amma aldida" beshini towen igip turushqa mejbur idi. Qaharning qucighida bowaq ukisi we uning paqalcieklirige esilip turghan ikki yashliq singlisi Rahilemu bar idi. bular shundaq kuresh qilinilip jazasini kormerkte.

bir kuni Rabiyemlerni bir hoshnisi tamaqqa teklip qildi. tamaq shirege kelturulup, ular hor kotirlip turghan Mantigha qol uzatqice, tamdiki Maoning resimi shirening ustige dumla cushti. " ya Allha! bu nime karamet! " dep , icidiki hoshallighini sighduralmighan Rabiyem towliwetti. bu ehwal hayal bolmayla kocilarda yangridi. shuning bilen Rabiyem yene qaytidin "kuresh meydani"gha tartip ciqirildi.....
........................................

Ziyali qoshunliri Rabiyemdek oy ayallirigha qarighanda qance hesse eghir jazalinatti. ularning biri Zunun Qadir. u Uyghur edebiyatida Proza yaratqan ataqliq ijadiyetci bolup, Aptonum Rayunluq yazghuciliar birleshmisining reisi idi. uning besh neper balliri jaza lagirida cong bolghan. uc neper qizliri jaza lagirida tughulghan. Rabiyem bir kuni bazardin qaytip kitiwatqinida Zunun Qadirni koridu. ghaljir - aktip Qizil eskerler Zunun Qadirni yalingaclap, kalta kusar bilanla kocida sazayi qilip yurmekte. uning bedenlirini bor bilen appaq aqartip, boynigha yoghan bir tahtini esishqan. tahtida bolsa:
Eksil inqilapci! sowiyet burjaaziysige baghlanghan! yerlik Milletci ongcil unur! yoqalsun Zunun Qadir! -degen shuarlar yezilghan, qara tahtining sim bilen yasalghan buyunturqi Zunun Qadirning boynigha barghance petip kitiwatati. uning boynidin qan sirghip aqmaqta! qanaqd qilish kerek! eger ulargha bir nerse didimu boldi, Rabiyemnimu qatargha qushup, sazayi qilidu. yaki qara turmige solaydu. u artuq oylanmastinla yadigha kelkgenni qilip, bir qetim tewekkul qilmaqci boldi. u ayaq we kiyimlirini setip yiqqan ellik yuan puli barlighini eslidi de- derhal qizil eskerlerning bashlighining yenigha kelip, uninggha yushurun halda pulni tutqazdi we picitlap:
bu ademni quyiwetinglar, bolmisa yene birdemdila olup qalghudek turidu- didi u yilinip. eger heliqi aktiplarning bashlighi bu ishni ashkarilaydighan bolsa, Rabiyemning beshi kitetti. biraq u : tohtanglar! buni olturup qoysaq bolmaydu! buni uzun qiynap, konglidiki yaman gherezlirini iqrar qildurishimiz kerek! -didi buyruq cushurup bashqa aktiplargha. shuning bilen Zunun Qadir ependimning boynidin eghir qara tahtini eliwetip, qayturup kitishti.
"Ellik yuan pulum bilen buningdin artuq bir nersige irishelmeyttim, belki ashu pul bilen men ghelbe qildim! men ozgertelidim!" deytti Rabiyem ozidin ghururlinip.
( shu namliq kitap 111. we 112 . betlerdin)
*********************************

bu weqe Rabiyemning Rohi dunyasida cong bir ozgurush qozghighan idi. u mushu herikiti bilen shuni his qildiki, pul bilen qilghili bolidighan nurghun yahshiliqmu bar iken. ozi kuresh meydanida tartip ciqirish jazasigha yoliqiwatqan bir jawapkarning, bashqilarni qutuldurush yolida heriket qilishi bir mojize idi. bolupmu ashu yaman dewrde. cunki u zamanlarda balisi dadisigha shepqet qilidighan cagh emes. belki dadisining "qarisi"yuqup, jazagha shirik bolup qelishidin ensirigen balilar, oz dadisini baghlap, kuresh meydanigha elip kilidighan, eri hutunini, hutuni erini pash qilidighan, shundaq bir shepqetsiz dewr idi. biraq Rabiyem oz beshini pida qilip, Uyghur Millitining meshhur Ziyalisini qutqazdi.

"aqiwitini oylighan kishi Qehriman bolalmas" deydu, Qehrimanigha medhiye oquydighan Turk helqi. derweqer Rabiyem ashu minutlarda ozini we ozining aqiwitini, ballirini, ozi mesul bolghan yitim ukilirini oylimidi. u koz aldidiki erbapni qandaq qutuldurushnila oylidi. we shuning yolida heriket qildi. mana bu biz bilen bugun birge yashawatqan meshhur Qehrimanimizning tunja herikiti idi. uning bugunki qurulmisi bir qetimdila, tusattin meydangha ciqip qalghan emes. belki ashundaq san sanaqsiz qerhimanlarce heriketning arqisida yaritilghan bugunki Gigant sima dur.( 18.dawami bar)

Abdurehimjan
10.08.07
Munchen