PDA

View Full Version : Qoral Bulash Weqesi



A.Haji Kerimi
07-08-07, 20:58
Qara Juldiki Jeng namliq kitaptin parchilar

Qoral bulash weqesi
qeshqer shehiri 2 - silingbuning qoligha ötkendin kéyin, wang inmawni qoghdaydighan tereptikiler qeshqer shehiride turalmay, yoshurun yollar bilen yéngisheherge aqmaqta idi. Yéngisheherge kelgen ademler her qaysisi öz tewelikidiki idare organlargha bérip panahlinishqa bashlighan idi. Mesilen: partiye hökümet orundikiler partkom hökümet orginigha, soda idarisidikiler soda orunlirigha, qatnash transport orunliri qatnash etretlirige kélip orunlashqan idi. Sheher ahaliliri herbiy rayonning 1 - awghust mektipige kélip orunlashqan idi. Qeshqer toqumuchuluq paprikisining ishchi ـ xizmetchilirimu, 1 - awghust ottura mektipige kélip orunlashqan idi. Adem eng köp orunlashqan herbiy rayon terkibidiki yerler bilen mektepler idi. Yémek – ichmekni her qaysi nahiyilerdiki oxshash köz qarashtiki teshkilatlar pidakarliq bilen heqsiz élip kéletti. Kichikkine yéngisheher nahiyisi adem déngizigha tolghan idi. Men deslepte axunopning yinida yéngisheher nahiyilik traktor ponkitida turghan idim. Chünki axunop wilayetlik yiza igilikini mashinilashturush bashqarmisining bashliqi bolghanliqi üchün öz qarmiqidiki yerge kélip orunlashqan idi. Melum sewepler tüpeyli, kéyin uyerdin yötkilip 1 - awghust ottura mektipige biriwalghan idim, 8 – ayning 28 – küni qeshqerdiki eng axirqi qalduq qoshun, isyanchilar bilen döngwagh aililer qorusida itiship, resmiy qoral yaragh ishletkenlik xewiri yéngisheherge kelgen idi. U urushta bir qanche ademning ölgenlik xewiri keldi. Urushta meghlup bolghan eng axirqi qisim yéngisheherge kélishi bilen etisi yéngisheher nahiyisining qoralliq qisimning qoralliri bulinishqa bashlidi, bu tertipsiz qoral bulashta, herkim qoligha kelgenni ilishqa bashlighan idi, nahiyilik qoralliq qisim bazarning ichide bolghachqa yoldin ötken ademning hemmisi birdin ـ ikkidin qoralni élip kitishkili turdi. Hetta sheherge sey – köktat satqili kirgen, qoghun tawoz satqili kirgen déhqanmu birdin qoralni élip sükünige bisip ketkili turghan idi, men ularning qorallirini körsem hemmisining zatori yoq qorallar iken. Qaqwashlar qoralning zatorini bashqa yerde, qoralning gewdisini bashqa yerde saqlighan iken. Uning üstige u qorallarning bir talmu oqi yoq idi. Men he hu bilen qoral iliwatqanlarning yinigha bérip, birdem qarap turdum. Ikki esker qandaqtur, mawzédung üzündilirini oqup ularni "qoral bulash jinayet" dep tenbih biriwatatti, xexning uning bilen kari bolmay, gipige pisen qilmay dawamliq qoralning yaxshisini izdep ilishqa tirishatti. Chiqilghan sanduq, yeshiklerning köpligidin yerge desseshmu xeterlik idi. U tügimes qoral, bir kiche kündüz toshusimu tügimidi, yaki ademning ayighi üzülmidi. Men tamaq yep xéli kech qaytip kelsemmu ademler qoral ilishiwatqan iken.
Etisi axunop mendin, bolghan ehwallarni tepsili soridi. Körgenlirimni bir ـ birlep hékaye qilip berdim. Eskerler qoralliq tostimu ? Dep soridi, men eskerler nesihet qildiyu, emma qoral küchi ishletmidi, dédim.
Ésimde qélishiche 30 - awghust idi. Pütün yéngisheherdiki qachaqlar birliship, qeshqerni qayturwilish jingige atlinip yolgha chiqqan idi, bu ademlerning aldi qizilning köwrikige, keyni téxi sheherdin chiqip bolalmighan idi, özini isyanchilardin perqlendürüsh üchün, sögetning chiwiqidin selle toqup béshigha kiyishiwalghan idi. Yéngisheher bilen qeshqerning arisida sögetlik bar idi, ademning köplikidin sögetning gostingimu yétishmigen idi. Köp ademning qolida mexpi qoral bar idi. Bir qisim ademlerning qolida, yenila neyze bilen uzun yaghachqa tingilghan oghaqtek qorallar bar idi. Özliri yasiwalghan partlatquch bombilarmu bar idi. Biz qizilning köwrükige yéqinliship kelduq. Köwrükni nahayiti mustehkem saqlawatqan iken. Yéqinlishish mumkin emes idi. Ularning qorallirimu küchlük idi. Deryaning töwenki iqimi bilen bösüp ötüshke bir qisim piyadiler mangdi, tosattin ularning ölgenliki bayqaldi, ular deryagha kirishi bilen yuqiri bisimliq tokni sugha qoyiwetken iken. Deryaning bash iqimighimu tok ulan'ghanliqi melum boldi, shu esnada, yiraqtin bir - birimiz bilen köre ـ körmey oq chiqirishqa bashliduq, oq awazi alemni bir alghan idi, ularning atqan oqidin ularning qorallirining ser xil ikenlikini hés qilghan iduq. Bir mezgil itishwazliq bolghandin kéyin, urush toxtitish üchün jenubi shinjang herbi rayondin bashliqlar kélp nesihet bilen tosqili turdi, biz jahilliq qilip qaytmiduq, herbiyler yalwurghili turdi. Axshimi kech bolup ketti, urush toxtimidi, bizning ademlirimiz nahayiti köp idi, ularni orunlashturush bir mesile idi. Amalsizliqtin chikinishke mejbur bolduq.
Shu künlerde qeshqer sheher etrapidiki yizilardimu kalte jengler özlüksiz bolup turghan idi. Qeshqer shehirige qarashliq shamalbagh yizisidiki abla awut bashchiliqidiki déhqanlar silingbusi, qaytarma hujumgha ötüp, özige xoshna bolghan qeshqer wilayetlik yipek zawotigha hujum qilghan iken, déhqanlar yipek zawotini hesh – pesh dégüche ishghal qilip, ularning qoral yaraghlirini tartip alghan iken. Tursun isimlik birsi qoral tapshurushqa qarshiliq qilghanliqi üchün uni déhqanlar urup öltürüp qoyghan iken. Bu xewer bizge yétip kelgendin kéyin, könglimiz nahayiti buzuldi, derhal alaqe ewetip mundin kéyin undaq ishlarning tekrar yüz bermesliki heqqide nesihet qilduq, kéyin aridin bir qanche yil ötkendin kéyin tursunning ölüm bedilige abla awot 20 yil qamaq jazasigha mehkom qilin'ghan idi.