PDA

View Full Version : Oylighanlirimni Yazghim Keldi ( 26 )



IHTIYARI MUHBIR
25-07-07, 20:49
ENG AHIRKI MANJUR HANI “ FUYI ” WE AKIBETI

Yekindin beri bu tor betide Qing sulalesi Manjurlirining yurtimizgha besip kirgendin keyinki Uyghurlargha Bergen bahasi toghrisida bir nersiler yezildi, men xehsen u makalening hekiketende Manjurlarning yurtimizni besiwalghandin keyin Manjurlar yazghan ikenligige ixenmidim.kaxki hekiketende Manjurlar yazghan bolsa idi,eyip bolsimu hekiki tarihimizni bilip kalghan bolsak iduk,bu makale meningqe qokum kizil hitaylarning yaman niyet bilen yazghanliri bolsa kerek.qunki biz musulman Uyghur milliti hitaylarni hem heyran kalduridighan ehwalda harak-xarapka peketla kommunist kizil hitay hakimiyeti yurtimizgha besip kirgendin keyinla baxliduk.hetta hazir huddi xu makalede digendinmu better ehwalda kalduk, yani erlirimiz bu yakta tursun, hatun kizlirimizmu, harak-xarapning tungi bolup ketti.bu harakning kasapetidin bolupmu ximal tereplerde erlirimiz xorwiqi, hatunlirimiz jalap bolup ketti, Uningdin burun biz kandakla bolmisun, musulman we dindar bir millet iduk,dinimiz orpe-adetlirimiz we ippet numusimiz uqun hitaylar bilen kilghan neqqe ketimlik umumi helk jihadlirimiz bar idi , men kiskighina ikki misal kilay bu misallarning biri bugundin 130 yil burunki yurtimiz xerki turkistanda kurulghan “ KEXKERIYE ” dewletide tuzum XERIAT idi.harak-xarap ketiyen yasak idi. ikkinji misal 1931-yili kumulda baxlanghan Ghoja niyaz hajimning milli inkilabi Xerki Turkistan- Taxki Mongghuliye qigrisigha jaylaxkan kiqikkine yezimizdiki bir Uyghur kizini hitay ofetserige bermeslik uqun Salih dorgha baxqilighidiki wijdanlik we imanlik we ehlaghlik uyghur musulmanlirining oz ippet-numusini hitaylargha depsende kildurmaslik uqun kilghan isyanliri idi. We baxkimu jik misallarni kelturgili bolidu.

Men Italiye ixligen “ ENG AHIRKI IMPARATOR ” isimlik kinoni korgendin keyin yazghan bir kiska makalemni izdisem bir yerlerdin tepiwaldim,bu makalemni yezip qaplap koydum okup bekinglar . men bu makaleni 1993- yili yazghan ikenmen.mezmuni Manjur imparatorlughining kiskiqe tarihidur.


1611-yili hitaylar hazir “ DONG BEI SAN SHENG ” ( 1 ) deydighan Manjuriyede yaxaydighan Oral-Altay( 2 ) irkidin bolghan Manjurlar , NURHAQ deydighan hanining yetekqiligide, etrapidiki oz kandax we tildax milletlirini atrapigha toplap,bundin yuz-neqqe yil burun,15-esirning baxlirida MING sulalesi hitayliri salghan, we selip bolup endi hiq bir yawayi millet bu sepildin otelmeydu dep korengligen tarihtiki mexhur SEDDIQIN SEPILI din halkip otup,putun hitayni boy sundurup, ozlirige tiz qokturtup itka ohxax har kilip 300 neqqe yil idare kildi, we hitaylar yaratmighan bu yawayi millet ozidin jik medeni we neqqe on hesse kop hitaylarni ozlirige kul kildi.we putun hitayda tarihtiki mexhur QING sulalesini kurdi.

Qing sulalesi hanedanlighi miladi 1911- yili 11-ayda hitay yilnameside XIN HAI yili deydighan tong guz yilida hekiki insan xeklidiki uq yuz milyon tongguzlar terepidin oruldi.xuning uqun hitaylar bu yatlar hakimiyetini orup kulluktin kutulghan tarihni hatirlep “ XIN HAI INKILABI ” diyixidu.

Mana bu tarihte qing sulalesining hani tehi tehtke olturghili 3 yil bolghan 6 yaxlik bala “ FU YI ” idi.

Fuyihan 1906-yili hitaylar “ JIN CHENG “ deydighan GU GONG ( kona saray ) da tughulghan idi.Fuyihan tughulghanda imparatorlukni qong anisi melike SI XI TAI HOU idare kilatti.

General Li yuan hong 1911- yili xinhai inkilabida qing sulalesini yikitkandin keyin,Fuyi hanni yasak xeherde nezerbentke elip koydi, amma han terepdarliriningmu kuqlukligidin ensirep Fuyihanning imparatorluk unwanini elip taxliyalmidi we saklap kaldi

1917-yili imparatorluk terepdari general ZHANG XUN esker baxlap kelip Bei Jingni korxap, Li Yuan Hongni yikitip, Man jur imparatori FuYi hanni kayta tiklimekqi bolghan bolsimu,hokumet terep kuqluk kelip general Zhang Xun bu ixta muweppek bolalmidi.

1924- yili eskeri militarist Yuan Shi Kai , yasak xeherde yaxawatkan nezerbenttiki Manjur imparatori FuYi hannining imparatorluk unwanini emeldin kaldurup,hanni saraydin koghlap qikiriwetti.tarihtiki mexhur Qing sulalesining jismi bolmisimu ismi bilen yaxawatkan imparatorilighi mana bu tarihtin keyin tamamen tarihka komuldi.

Fuyihan 1925-yili 2- ayda Tian Jinge berip u yerde 7 yilgha yekin surgun hayatida yaxidi.

Yaponlar 1931-yili Manjuriyeni besiwalghandin keyin,xu qaghda Tian Jinde surgunde yaxawatkan eng ahirki Manjur qing sulalesi imparatori Fu Yi hanni Tian Jindin oghirlikqe Man juriyege elip berip,Yapon himayesidiki korqak Man juriye hokumetini kurup baxigha Fuyi hanni olturghuzup koydi.

1934- yili 3- ayda Fu Yi han ozini Man juriye imparatori dep atidi.we yaponlar FuYihanning bu imparatorlughini tonidi,we ozlirini kanunluk Manjuriye imparatorlughining himayeqisi dep élan kildi, mana xu tarihtin yani 1931-yili yaponlar manjuriyeni kara hitaylarning kolidin kutuldurup ,FuYihanni dewlet baxigha olturghuzghandin tartip 1950-yili kizil Ruslar Manjuriyeni kizil hitaygha kayturup bergiqilik del 19 yil manjuriye hitaydin ayrim we mustekil dewlet bolup yaxidi,xuning uqun Manjurlar bizlerge ak-kok diyixtin burun ,ozlirining hitaylar terepidin tartiwelinghangha 57 yil bolghan ata miras yurtini kizil hitaylardin kayturup elip mustekil dewlet kilip kurup qikix uqun biz Uyghur milliti billen bille hitaylargha karxi kurex kilixi kerek,

Man jur Qing sulalesining eng ahirki imparatori Fu Yi Xuan Tong Han , Yaponlar 2- dunya uruxida Hiroxima we Nagazakigha Amerika terepidin etilghan ikki atom bombisining tesiridin Amerikagha xertsiz teslim bolghandin keyin,himayesiz kalghan imparatorlughining we ozining akibetidin ensirep, weten we millet dawasini Yaponiyede dawamlaxturux uqun,17-08-1945 kuni Yaponiyege keqix aldida kommunist Rus eskerliri terepidin Man juriyede bir Ayripulanning iqide kolgha elinghan.

Kizil hitaylar hakimiyetke kelgendin keyin kizil hitay hokumetining kayta-kayta iltimasigha binaen Stalin nailaj Fu Yi hanni 1950-yili 8-ayda kizil hitaygha tapxurup Bergen. Fu Yi han del 9 yil kizil hitay turmiside azaplanghandin keyin 1959-yili 12-ayning 04-kuni kizil hitay hokumeti alahide kanun qikirip turmidin koyup Bergen.

1964-yili kizil hitay hokumeti eng ahirki Man jur imparatoru FuYi hanni memliketlik 4-nowetlik siyasi meslehet kengexning hey,et ezasi kilip saylap koyghan

Ejdadi Nurhaq 1611-yili kiliqning kuqi bilen Qing sulalisini kurghandin tartip,taki 1911-yili XinHai inkilabida handanlighi orulgiqilik bolghan 300 yillik arilikta putun Hitayni, Manjuriyeni,iqki we taxki Monggholistanni,we yurtimiz Xerki Turkistanni,Tibetni,Yettesuni, ( 3 ) Pamirni,Xerki we Gherbi Kexmirni ,Ladakni we Xerki-Jenobi Sibiriyeni istilasi astida tutkan Manjur Qing sulalisining eng ahirki imparatori FuYi Xuan Tong Han 1967-yili 61 yexida Bei Jingda tartkan azap-okubetlirining derdide hesret bilen olidu.yani kizil koghdighguqilar ( HONG WEI BING ) terpidin olturilidu.

Bu makaleni okughan bir Manjur biz Uyghur millitini ak-kok diyixtin burun ozlirining haligha karisun, ularning derdi bizningkidin eghir, biz hiq bolmighanda Musulman keleqigimiz umitlik, ularda bu umit hem yok, hazir ne milliti bar ,ne yurti,


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

02-04-1993 MEKKE MISFELE


( 1 ) DONG BEI SAN SHENG : hazir hitaylar Hei Long Jiang,Liao Ning , Ji Lin dep ataydighan eslidiki MANJURIYE dep atilidighan hitayning Xerki-Ximalidiki Manjurlarning tarihi yurtining hitayqe atilixi.

( 2 ) ORAL-ALTAY : Biz Uyghurlar mensup bolghan qong irik ailesining helik-aradiki atilixi.

( 3 ) YETTESU : Uyghurlarning tarihi yurti, Gherbi Uyghuristan,hazirki Xerki-Jenobi Kazakistan