PDA

View Full Version : Kubekning(Quebek) Kanada Ichidiki Doletlik Salahiyitige Erishishi Musteqilliq üchün B



uyghur1.com
02-12-06, 17:52
http://www.uyghur1.com/uyghur/viewtopic.php?t=8361
http://www.uyghur1.com/

Kubekning(Quebek) Kanada Ichidiki Doletlik Salahiyitige Erishishi Musteqilliq üchün Bashqan Bir Qedemmu?

Kamil Tursun

http://photos.chinesenewsnet.com/Duowei/2006/11/Duowei_2006_11_30_23_48_27_126_962.jpg
Kubekning Milli dolet bayrighi


Kanada Parlamenti bügün Konservatip Partiyesi Hokumitining bash Ministiri Stephen Harperning Kubek (Qubec)ning doletlik ornini etirap qilidighan teklip lahiyesini 16 avazgha qarshi 266 avazning qoshulishi bilen maqullidi. Buning bilen Kanada, Kubekning Kanada Federassiyeside qelish sherti bilen uning doletlik ornini etirap qildi.Harper Hokümiti Kubek musteqilliq dolqunining aldini elish üchün bu teklip lahiyesini otturigha qoyghanliqini eskertse, qarshi turghuchilar bu teklip lahiyesi Kubek musteqilchilirige ilham beridu,dep qarimaqta.Musteqilliqni teshebbus qilidighan Kubek Gurohi Partiyesi bu teklip lahiyesining maqullinishini ozlirige xelqara sorunlarda musteqil avazini anglitishi pursiti ata qilildighanliqini ilgiri sürmekte.
Kanada axparat vastiliri bügün Harper Hokümitidiki Xitay neslidin bolghan bir ministirning bu teklip lahiyesige naraziliq bildürüp istipa bergenlikini xever qildi.
Kanada Bash Ministiri Stephen Harper parlamentta Konservatip Partiyesi Hokümitining Kubekni Kanada Federal sestimisi ichidiki bir milli dolet,dep etirap qilidighanliqini jakarlidi.
Kubek Shitati Kanadadiki yer kolimi eng chong ,adem sani eng kop shitatidur. Asasliqi Fransoz tilida sozlishidighan bu shitat uzundin beri Kanadadin ayrilishni teshebbus qilip kelmekte.Harperning bildürishiche,U, Konservatip partiyesi hokümitining Kubekni Kanada federal sestimisi ichidiki bir milli dolet dep qaraydighanliqi heqqidiki teklip lahiyesini parlamentning maqullishigha sunghan.



Kubek Kanada Ichidiki Milli Dolet,emma Musteqil Dolet Emes



Mutexessisler buni Kubekning musteqilliq yolida basqan mohim bir qedimi dep bahalimaqta.Konservatip partiyesi Hakimiyet sirtidiki vaxtida Kubekning musteqilliqigha qarshi turghan partiyelerning biri idi.
Stephen Harper Parlametning toven palatasida qilghan sozide:
Kubek Kanada ichidiki milli dolet. Kubek birlikke kelgen Kanadaning ichidiki bir doletmu? Buning javabi shundaq, Kubek Musteqil döletmu ? Buning javabi elvette yaq dedi. U sozide,Kubekliklerning Kanada dolitini qurush ve uni tereqqi qildurush jeryanida ozige xas qimmet qarishini yaratqanliqini ve ozlirige xas mediniyiti ve tilini qoghdighanliqini tekitlidi.



Bu Ikki Terepning Siyasi Jehette Kelishishining Mehsuli



Konservatip partiyesi Hokümitining bu teklip lahiyesi Parlamenttiki oktichi partiyelerdin Liberal ve Yengi demokratlar Partiyelirining qollishigha erishti.. Parlamenttiki yene bir oktichi partiye --Kubekning musteqilliqini teshebbus qilidighan Kubek Gurohi partiyesi bu teklip lahiyesidiki Kubek Kanadaning ichidiki milli dolet degen maddigha Kubek novette yenila Kanadaning terkivide turmaqta,degen sozni qoshushni telep qildi.. Kubek musteqilchilirining rehbiri Gilles Duceppe deslepte,Harperning bu teklivige Kubekning siyasi teqdirige peqet Kubekliklerla qarar bereleydu , dep javap bergen bolsa,Keyin bu teklip lahiyesi Kanadaning siyasi jehette basqan dadil bir qedimi, shundaqla Kubek musteqilliq herkiti teshebbuschilirining ghelbisi dep ijabi baha berdi..Bu teklip lahiyesige qarshi turghuchilar bolsa Stephen Harperni doletni parchilash bilen eyiplimekte.
Amerika Birleshme agentliqi Kanadadiki chong gezitler Harperning Kubekning teqdiri heqqidiki bu sozlirige ijabi baha berivatidu,dep xever qilsa,Engiliye Radiyo Shirkiti bolghan BBC Stephen Harper, boünüshni teshebbus qilidighan Kubek gurohi Partiyesi Kubekning musteqil dolet ikenlikini etirap qilishni teshebbus qilidighan teklip lahiyesini parlamentqa sunushtin bir kün burun,teshebbuskarliq bilen bu teklip lahiyesini otturigha chiqirip,bir xeterning aldini aldi,dep baha berdi..
Kubekning musteqilliqigha alahide diqqet qilivatqan Fransiye axparat agentliqi ve Fransoz tilidiki “La Press”gezitliri bash maqala élan qilip, Harperning bu sozlirini tarixi xarektirlik ilgirilesh,dep bahalidi. Fransoz tilida sozlishidighan Kubek 1980 ve 1995-yilliri musteqqilliq mesilisini omumi xelqning avazigha qoyghanidi.
1980 yilidiki avazgha qoyushta musteqilchilerning avazi 40.44% ,qarshi avaz 59.56% bolghan bolup,netijide musteqilchiler meghlup bolghanidi.1995-yilidiki avazgha quyushta bolsa, yerim pirsentke yetmigen intayin az pereq bilen yene musteqilchiler utturup qoyghanidi..



Kubek Xelqi Bilen Uyghur Xelqining Siyasi Telepliri Oxshiship Ketidu



Federal hoquqlardin behimen bolivatqan Kubek bilen Aptonomiye hoquqi berilgen Uyghur aptonom rayuni melum jehettin siyasi oxshashliqlargha ige, Lekin Kubekni aptonomiyening obikti bolghan Fransozlar idare qilivatqan bolsa, Uyghurlar Uyghur Aptonom rayunining asasliq hakimiyet orunliridin siqip chiqirilmaqta hetta Uyghurlarning tilimu cheklenmekte.
Uyghur siyasi herkitining rehbiri Rabiye Xanim Yavropagha qilghan sepiride Kubekte toxtap otkünide, bu ikki siyasi tüzülme ve bu ikki rayon heqqidiki perqler heqqide toxtilip mundaq degenidi:
Men Montrealgha kelip, oz tili, oz yeziqi, oz mediniyiti, ve ozining orup- adetliri bilen yashavatqan bexitlik xelqlerni korup Xinjiang Uyghur Aptonom rayunidiki tili,mediniyiti cheklengen,kishilik hoquqliri depsende qilinghan Uyghurlarni bu yerdiki Fransozlar ve Hindianlar bilen selishturdum.Bu xelqler bu zeminning igisi bolghanliqi üchün bexitke,alahide imtiyazgha erishiptu.amma Uyghurlar zemin igisi bolghanliqi üchünla zulumgha, milli tazilinishqa uchrimaqta.



Kanada Kubekning Musteqilliqini Etirap Qobul Qilishqa Axiri Mejbur Bolidu

http://www.rfa.org/uyghur/images/2006/11/29/cubek-150.jpg
Kubek Musteqilliq Grohining rehbiri Gilles Duceppe



Jüme küni Parlamenttiki munaziride Kubek Grohining rehbiri Gilles Duceppe “doletning chidiki dolet” teklip lahiyesini qollap mundaq dedi:
Kanada hokümitining tunji qetim Kubekning doletlik ornini etirap qilghanliqi bizni intayin xoshal qildi. Bundin keyin bashqa doletlermu bizni qollaydu Biz Kubekning musteqilliqi üchünla koresh qilsaq, Kanada Kubekning musteqil dolet ikenlikini axiri etirap qilidu,dedi.
Kanada chiqidighan liberal qarashtiki “Torontostar” Geziti Stephen Xarperning sozlirini ot üstige yagh chachqanliq, dep atidi. Bu gezit Harperning bomba xarektiridiki bu sozliri hergizmu Kubek musteqilliq küchlirining telivini qanduralmaydu.Hetta bu ulargha doletni parchilash pursiti yaritip beridu. Harperning aqilane bolmighan bu sozliri bolgünchi küchlerning yürikini tehimu yoghinitidu,dep yazdi.
Buningdin ilgiri Liberal Partiyening rehberliridin Michael Ignatieff Kubekning Fransoz mediniyiti ve tarixining Kanadaning bashqa yerlirige oxshimaydighanliqini ve Kanada asasi qanuni boyiche Kubekning musteqil doletlik ornining etirap qilinishi kerekligini bildürgenidi.
Konservatip Partiyesi hokümiti bash minsitiri Stephen Harper teripidin oturigha quyulghan bu teklip lahiyesining oktichi partiyeler teripidin alqishlinishi bu lahiyening parlamentta maqullinishining signali iken.
Mulahizichiler Kubek Gurohi partiyesining Kubekning musteqilliqi mesilisini yeqinda yene bir qetim omumi xelqning avazigha qoyidighanliqini ilgiri sürmekte.
Kubek Gurohi 308 kishilik Canada parlamentidiki 51 urunni igelligen bolup, Kanadadiki üchünchi chong partiye hesaplinidu. Kubek shitatida hazir 200 etrapida Uyghur yashaydu.