IHTIYARI MUHBIR
24-11-06, 04:17
SURGUNDIKI SARANG " SELIM EPENDI "
06-11-2006 Kuni keq saet 22:30 da, Turkiye Radyo Televizyoni TRT-2 kanalda " OSMANOGLUNUN SURGUNLERI " atlik hojjetlik filimning 4- halkisini berdi.
Bu halkining baxida bu hojjetlik filimni ixligen Kerime SENYUCEL hanim ,Yaponlarning 1933- yili surgundiki Osmanli xahzadesi, 34- Osmanli padixahi Sultan 2- Abdulhamid hanning ogli SELIM EPENDI ni Tokyogha elip berip,xu qaghda Xerki turkistanda kozghalghan Hoja Niyaz hajining inkilabigha yardem berix arkilik, Xerki Turkistanda kurmakqi bolghan Rus ve Hitaygha karxi mustekil Xerki Turkistan devletining baxigha padixah kilip olturghuzmakqi bolghanlighini, buningdin hever tepip rahetsiz bolghan Turkiye cumhuriyeti hokumetining, Tokyodiki baxelqisi arkilik yapon hokumetige bu niyetidin kaytix toghrilik kattik ultimatom bergenligini, bu ixtin ihtiyat kilghan yapon hokumetining xuning bilen bu niyitidin yaltayghanlighini we bu ixning netijisidin umitsizlengen Selim ependining 1934-yili Tokyodin kaytip ailisi bar Suriye Demexikke kelgenligini we u yerdin yene amerikagha ketkenligini, we 1935-yili Newyorkta bir otelde tapanqa bilen ozini olturiwalghanligini eytidu .
Senyucel hanim Selim ependining yenidiki kixi pes kewetke quxup ketken wakittin paydilinip tapanqa bilen ozini olturiwalghanlighini, Newyork sakqiliri otelge kelip bu wekening ozini olturiwalghanlighimu yaki baxka birsi terepidin olturilgenligimu ikenligini bilelmigenligini eytip,: " belki bu Yaponlar Xerki Turkistanda kurup baxigha osmanli xahzadesi Selim ependini olturghuzmakqi bolghan mustekbel Xerki Turkistan islam jumhuriyetidin rahetsiz bolghan STALIN yaki JIANG JIE SHI ning kilghan suikesti bolixi mumkin " deydu .
Hetta Senyucel hanim bu ikkisidin Jang jie shini bu ixtin kattik rahetsiz bolghan bolixi mumkin xuning uqun Stalindin bekerek Jiang jie shi olturguzgen bolsa kerek dep, bu suikestni Turkiye jumhuriyetining hem kilixi mumkin ikenligidin kixilerning dikketini uzak tutuxka tirixti,
Halbuki del xu qaghlarda Osmanli dewletining ustige kurulghan yax Turkiye jumhuriyeti hokumeti we Mustafa kamal bu xahzadelerning qet-ellerde kiliwatkan ixliridin eng kattik rahetsiz idi, qunki eng ahirki osmanli padixahi 6- mehmet wahidettin han italiye San remodiki kunliride, taki 1926yili olgiqilik ozini kanunluk padixah we dunya musulmanlirining helipesi dep tonup kelgen we Turkiye jumhuriyeti hokumeti we Mustafa kamalni Turk millitining kanunluk wekili dep tonuxtin bax tartip kelgen idi,ikinji dunya urixining xepisi asmanda korulup turghan bundak jiddi weziyette, her hil kalaymikanqiliklar sebebidin qet-ellerde texkillinidighan kurallik turk kuqliridin eng kattik rahetsiz bolidighan kixi elbetteki Mustafa kamal idi,ehwal mundak iken, qet-ellerde jim yurmey siyasi paaliyetlerde aktif rol alghan Selim ependidek kixining oluxini eng arzu kilidighanlar baxta Mustafa kamal we andin kalsa Jiang jie shi we Stalin idi,
Men Ismail Cengizning bir zamanlar yezip nexir kilip yurgen dergiliride " ALBAYRAKTAN ,GOKBAYRAGA SELAM " digen geplirini okup kulgen idim,qunki Ismail Cengiz bu Dergiliridiki makaleliride, 12-11-1933 kuni kexkerde kurulghan Xerki Turkistan Islam jumhuriyeti uqun, xu qaghdiki Turkiye jumhuriyeti gezit-jornallirining kollap makale yazghanlighini,we yukarkidek serlewhelik baxmakale elan kilghanlighini hetta bu kurulghan musulman turk jumhuriyetige Turkiye jumhuriyetining maddi we manewi hisdaxlik kilghanlighini yazghan idi,elbete bu yezilghanlar yalghan idi we peketla Ismail Cengizge ohxax Turkiyediki " DOGU TURKISTANQILAR "ning ozini-ozi aldap,konglini hox kilix uqunla idi.
Amma men heli ixenqilik menbeelerdin xu qaghda Hindistandiki Ingiliz metbuatlirida hekiketende bu kurulghan Xerki Turkistan Islam Jumhuriyetini texwik kilidighan we kollaydighan makaleler yezilghanlighini okughan idim,qunki bu mumkin idi,Hekiketende Ingiliz hokumeti yurtimiz Xerki Turkistanda Hitay we Ruslargha uzak Mustekil Uyghur dewletining kurulixidin anqe rahetsizlik his kilmaytti, belki hox bolatti,buning tam eksiqe u qaghlarda Turkiyede metbuatlirida hazirki erkinlik yok idi, metbuatlar tamami bilen hokumetning aghzi idi, neqqe ming kilometir uzakliktiki " KURUK GHELWE " uqun Stalinni we kara hitayni hapa kilix Turk hokumetining kilidighan ixi emes idi,yalghuz u qaghlardila emes,hazir hem bizning bayrighimizgha salam eytidighan birer baxka bayrak korginim yok,
Men towende bu makale tizikimning halkisini bu yerge qaplap koydum .yukuridiki makale ,towendiki makaleni kuqlenduridu.
" YAPONGHA SETILGHAN WETEN HAINI HOJA NIYAZ "
1988-Yili kix ayliri idi .JIDDEde MEKKEdiki KURBAN ABDULLA hajimning oghlining toyigha barduk,toyhanining bir bulingida orta boy semiz kelgen,qirayi hitaygha ohxaydighan,80 yax etrapida bar bir keri kixi olturatti,: musulman bolghan YAPON iken diyixti,we u kixi Eerepqe bilmigenligi uqun ,mehmanlar YAPONqe bilmigenligi uqun hiq kim bu kixi bilen salamlaxmidi,
Men u kixining YAPON ikenligini we musulman ikenligini ukup berip tonuxuxka kizziktim ,qunki bu YAPON musulmani hitay tilini kop yahxi sozleydiken we kop yahxi yazidiken,ikkimiz yerim saettin kop wakit kop,kizghin paranglaxtuk,bu YAPON ozining ata miras musulman ikenligini ,atasining hindistanda hizmet kilix jeryanida musulman bolghanlighini we ozining balaliriningmu musulman ikenligini ,ozining tokyodiki islam jemiyetining baxlighi ikenligini YAPONIYEde bek az bir mikdar YAPONning musulman ikenligini,eytip berdi we meningmu purset tapsam yaponiyege beriximni ,ozining kizghin karxi alidighanlighini eytip manggha bir dane kimlik kartini berdi, bu kart taki hazirghiqe mende saklanighlik,elbette bu kixi hazir olup ketkili heli bolghan bolsa kerek,eger olgen bolsa ALLAH yatkan yerini jennet kilsun,gunahlirini meghpiret kilsun,imanini hemra kilsun,AMIN ,
Mana bu YAPON xu sohbetimizde manggha ozining ikkinji dunya uruxida YAPON eskiri bolup hitayning iqki mongghulistanida MAO ZE DONG ning kizil hitayliri bilen uruxkanlighini,YAPON uruxta yengilgende yurti YAPONgha kaytip ketkenligini hikaye kilip Bergen idi,we gep arisida xu ketimda ozlirining [ yani YAPONlarning ] XERKI TURKISTANdiki HOJA NIYAZgha yardem kilix uqun togilerge artip kural yarak iwetkenligini, eger SHAN BEI [ YAN AN etrapi ] diki hizil hitaylarning eskerliri kuqluk kelip tosiwalmighan bolsa HOJA NIYAZgha yardem kilip esker iwetmekqi ikenligini,iwetken eskerlirini communist hitay eskerlirining tosiwalghanlighini hikaye kilip Bergen idi,
YAPONlar DONG BEI SAN SHENG deydighan MANJURIYEni 1931-yili besiwaldi,yene xu yilning ahiri,MANJU qing sulalisining ahirki padixasi FU YI HANni oghirilap manjuriyege elip berip mustekil MANJURIYE hokumetini kurup berdi,1934-yili 04-ayda FU YI HAN ozini mustekil MANJURIYE dewletining imparatori dep atidi, YAPONlar taki uruxta yengilip,teslim bolghuqilik,MANJURIYENi hitayning emes,MANJURlarning wetini dep tonudi,
YAPONlar 1937-07-07 kuni,LU GOU QIAO deydighan manjuriye – hitay qegrisidin otup,putun hitaygha hujum kozghidi,rehmetlik HOJA NIYAZ hajim 1938-yili 09-ayda SHENG SHI CAI terepidin kolgha elinip ,turmige taxlandi we olturuldi.mana bu tarihtin karighanda bu musulman YAPONning digini ras qikidu ,we u YAPONningmu manggha u yerde yalghan eytixigha hiq bir mejburiyeti yok,
Bu tarihtin xundak hokum qikidu,HOJA NIYAZ urumqidiki baxliklik Jeryanida,jim turmay milletning istikbali uqun YAPONlar bilen alake baghlighan,yani,yene bir til bilen eytsak,: " YAPON jahangirligi bilen til birikturup,wetenni bolmekqi bolghan ,WETEN HAINIdur. ".
Buning yene bir delili,rehmetlik MAHMUT MUHITI ning MEKKIDIN kaytip HINDISTAN yoli bilen YAPONgha we u yerdn YAPON hokumetining belki buyrighi bilen BEI JINGge berip yurti XERKI TURKISTANgha YAPON eskerliri bilen kaytixka purset kutkenligidur.
Ehwal mana bundak iken, hazir yurtimizdiki ziyalilirimiz,bar kuqi bilen putun nexriyatlarda,HOJA NIYAZ hajimning YAPON Hokumeti bilen hiq kandak alakesining yoklighini uning " weten haini " emesligini ispatlap HOJA NIYAZ hajimni [ AKLAX ] uqun jik-jik kiynalmakta.
We tam eksiqe YAPON bilen hiq alakesi yok,peket yutimizdiki musulman UYGHUR millitige tayinip Islam eqip ,XERKI TURKISTAN ISLAM JUMHURIYETIni kurup, élan kilghan ulugh zat SAWUT damollamni YAPONqi kilip korsutuxke tirixmakta,
Hey ekilsizler,bu ulugh tarihi xehsiyetlirimizni,senler kebi ipade we tepekkur dairesi jik tar kullar aklaxka we karalaxka mukellep emessiler,millitimiz olqep aklap,karalap baha berip bolghan,
Bu ulugh xehsiyetlirimiz millitimizning kelbide hekiki oz kimmetliri bilen orun elighlik,bahalap olqex silerge kalghani yok.
Eger olqep bahalimakqi bolsanglar,hazirki bizlerning,yani qet-ellerdiki biz milletqi UYGHURlarning hekiketende ISMAIL TILIWALDI we hitay hokumeti digendek,TERORIST,we hetta WETEN HAINImu,? yaki hek-hokok dawaqisi we weten soyermu,? Buninggha toghra baha berix uqun kiynilinglar,amma kuruk aware bolmanglar silerninmg tarazanglar bozuk,qunki silerning tarazanglarda DOLKUN EYSA,MEHMET EMIN hezretler TERORIST,RABIYE KADIR,ABLIKIM ILTEBIRler weten haini,
IHTIYARI MUHBIR : MEKKE
06-11-2006 Kuni keq saet 22:30 da, Turkiye Radyo Televizyoni TRT-2 kanalda " OSMANOGLUNUN SURGUNLERI " atlik hojjetlik filimning 4- halkisini berdi.
Bu halkining baxida bu hojjetlik filimni ixligen Kerime SENYUCEL hanim ,Yaponlarning 1933- yili surgundiki Osmanli xahzadesi, 34- Osmanli padixahi Sultan 2- Abdulhamid hanning ogli SELIM EPENDI ni Tokyogha elip berip,xu qaghda Xerki turkistanda kozghalghan Hoja Niyaz hajining inkilabigha yardem berix arkilik, Xerki Turkistanda kurmakqi bolghan Rus ve Hitaygha karxi mustekil Xerki Turkistan devletining baxigha padixah kilip olturghuzmakqi bolghanlighini, buningdin hever tepip rahetsiz bolghan Turkiye cumhuriyeti hokumetining, Tokyodiki baxelqisi arkilik yapon hokumetige bu niyetidin kaytix toghrilik kattik ultimatom bergenligini, bu ixtin ihtiyat kilghan yapon hokumetining xuning bilen bu niyitidin yaltayghanlighini we bu ixning netijisidin umitsizlengen Selim ependining 1934-yili Tokyodin kaytip ailisi bar Suriye Demexikke kelgenligini we u yerdin yene amerikagha ketkenligini, we 1935-yili Newyorkta bir otelde tapanqa bilen ozini olturiwalghanligini eytidu .
Senyucel hanim Selim ependining yenidiki kixi pes kewetke quxup ketken wakittin paydilinip tapanqa bilen ozini olturiwalghanlighini, Newyork sakqiliri otelge kelip bu wekening ozini olturiwalghanlighimu yaki baxka birsi terepidin olturilgenligimu ikenligini bilelmigenligini eytip,: " belki bu Yaponlar Xerki Turkistanda kurup baxigha osmanli xahzadesi Selim ependini olturghuzmakqi bolghan mustekbel Xerki Turkistan islam jumhuriyetidin rahetsiz bolghan STALIN yaki JIANG JIE SHI ning kilghan suikesti bolixi mumkin " deydu .
Hetta Senyucel hanim bu ikkisidin Jang jie shini bu ixtin kattik rahetsiz bolghan bolixi mumkin xuning uqun Stalindin bekerek Jiang jie shi olturguzgen bolsa kerek dep, bu suikestni Turkiye jumhuriyetining hem kilixi mumkin ikenligidin kixilerning dikketini uzak tutuxka tirixti,
Halbuki del xu qaghlarda Osmanli dewletining ustige kurulghan yax Turkiye jumhuriyeti hokumeti we Mustafa kamal bu xahzadelerning qet-ellerde kiliwatkan ixliridin eng kattik rahetsiz idi, qunki eng ahirki osmanli padixahi 6- mehmet wahidettin han italiye San remodiki kunliride, taki 1926yili olgiqilik ozini kanunluk padixah we dunya musulmanlirining helipesi dep tonup kelgen we Turkiye jumhuriyeti hokumeti we Mustafa kamalni Turk millitining kanunluk wekili dep tonuxtin bax tartip kelgen idi,ikinji dunya urixining xepisi asmanda korulup turghan bundak jiddi weziyette, her hil kalaymikanqiliklar sebebidin qet-ellerde texkillinidighan kurallik turk kuqliridin eng kattik rahetsiz bolidighan kixi elbetteki Mustafa kamal idi,ehwal mundak iken, qet-ellerde jim yurmey siyasi paaliyetlerde aktif rol alghan Selim ependidek kixining oluxini eng arzu kilidighanlar baxta Mustafa kamal we andin kalsa Jiang jie shi we Stalin idi,
Men Ismail Cengizning bir zamanlar yezip nexir kilip yurgen dergiliride " ALBAYRAKTAN ,GOKBAYRAGA SELAM " digen geplirini okup kulgen idim,qunki Ismail Cengiz bu Dergiliridiki makaleliride, 12-11-1933 kuni kexkerde kurulghan Xerki Turkistan Islam jumhuriyeti uqun, xu qaghdiki Turkiye jumhuriyeti gezit-jornallirining kollap makale yazghanlighini,we yukarkidek serlewhelik baxmakale elan kilghanlighini hetta bu kurulghan musulman turk jumhuriyetige Turkiye jumhuriyetining maddi we manewi hisdaxlik kilghanlighini yazghan idi,elbete bu yezilghanlar yalghan idi we peketla Ismail Cengizge ohxax Turkiyediki " DOGU TURKISTANQILAR "ning ozini-ozi aldap,konglini hox kilix uqunla idi.
Amma men heli ixenqilik menbeelerdin xu qaghda Hindistandiki Ingiliz metbuatlirida hekiketende bu kurulghan Xerki Turkistan Islam Jumhuriyetini texwik kilidighan we kollaydighan makaleler yezilghanlighini okughan idim,qunki bu mumkin idi,Hekiketende Ingiliz hokumeti yurtimiz Xerki Turkistanda Hitay we Ruslargha uzak Mustekil Uyghur dewletining kurulixidin anqe rahetsizlik his kilmaytti, belki hox bolatti,buning tam eksiqe u qaghlarda Turkiyede metbuatlirida hazirki erkinlik yok idi, metbuatlar tamami bilen hokumetning aghzi idi, neqqe ming kilometir uzakliktiki " KURUK GHELWE " uqun Stalinni we kara hitayni hapa kilix Turk hokumetining kilidighan ixi emes idi,yalghuz u qaghlardila emes,hazir hem bizning bayrighimizgha salam eytidighan birer baxka bayrak korginim yok,
Men towende bu makale tizikimning halkisini bu yerge qaplap koydum .yukuridiki makale ,towendiki makaleni kuqlenduridu.
" YAPONGHA SETILGHAN WETEN HAINI HOJA NIYAZ "
1988-Yili kix ayliri idi .JIDDEde MEKKEdiki KURBAN ABDULLA hajimning oghlining toyigha barduk,toyhanining bir bulingida orta boy semiz kelgen,qirayi hitaygha ohxaydighan,80 yax etrapida bar bir keri kixi olturatti,: musulman bolghan YAPON iken diyixti,we u kixi Eerepqe bilmigenligi uqun ,mehmanlar YAPONqe bilmigenligi uqun hiq kim bu kixi bilen salamlaxmidi,
Men u kixining YAPON ikenligini we musulman ikenligini ukup berip tonuxuxka kizziktim ,qunki bu YAPON musulmani hitay tilini kop yahxi sozleydiken we kop yahxi yazidiken,ikkimiz yerim saettin kop wakit kop,kizghin paranglaxtuk,bu YAPON ozining ata miras musulman ikenligini ,atasining hindistanda hizmet kilix jeryanida musulman bolghanlighini we ozining balaliriningmu musulman ikenligini ,ozining tokyodiki islam jemiyetining baxlighi ikenligini YAPONIYEde bek az bir mikdar YAPONning musulman ikenligini,eytip berdi we meningmu purset tapsam yaponiyege beriximni ,ozining kizghin karxi alidighanlighini eytip manggha bir dane kimlik kartini berdi, bu kart taki hazirghiqe mende saklanighlik,elbette bu kixi hazir olup ketkili heli bolghan bolsa kerek,eger olgen bolsa ALLAH yatkan yerini jennet kilsun,gunahlirini meghpiret kilsun,imanini hemra kilsun,AMIN ,
Mana bu YAPON xu sohbetimizde manggha ozining ikkinji dunya uruxida YAPON eskiri bolup hitayning iqki mongghulistanida MAO ZE DONG ning kizil hitayliri bilen uruxkanlighini,YAPON uruxta yengilgende yurti YAPONgha kaytip ketkenligini hikaye kilip Bergen idi,we gep arisida xu ketimda ozlirining [ yani YAPONlarning ] XERKI TURKISTANdiki HOJA NIYAZgha yardem kilix uqun togilerge artip kural yarak iwetkenligini, eger SHAN BEI [ YAN AN etrapi ] diki hizil hitaylarning eskerliri kuqluk kelip tosiwalmighan bolsa HOJA NIYAZgha yardem kilip esker iwetmekqi ikenligini,iwetken eskerlirini communist hitay eskerlirining tosiwalghanlighini hikaye kilip Bergen idi,
YAPONlar DONG BEI SAN SHENG deydighan MANJURIYEni 1931-yili besiwaldi,yene xu yilning ahiri,MANJU qing sulalisining ahirki padixasi FU YI HANni oghirilap manjuriyege elip berip mustekil MANJURIYE hokumetini kurup berdi,1934-yili 04-ayda FU YI HAN ozini mustekil MANJURIYE dewletining imparatori dep atidi, YAPONlar taki uruxta yengilip,teslim bolghuqilik,MANJURIYENi hitayning emes,MANJURlarning wetini dep tonudi,
YAPONlar 1937-07-07 kuni,LU GOU QIAO deydighan manjuriye – hitay qegrisidin otup,putun hitaygha hujum kozghidi,rehmetlik HOJA NIYAZ hajim 1938-yili 09-ayda SHENG SHI CAI terepidin kolgha elinip ,turmige taxlandi we olturuldi.mana bu tarihtin karighanda bu musulman YAPONning digini ras qikidu ,we u YAPONningmu manggha u yerde yalghan eytixigha hiq bir mejburiyeti yok,
Bu tarihtin xundak hokum qikidu,HOJA NIYAZ urumqidiki baxliklik Jeryanida,jim turmay milletning istikbali uqun YAPONlar bilen alake baghlighan,yani,yene bir til bilen eytsak,: " YAPON jahangirligi bilen til birikturup,wetenni bolmekqi bolghan ,WETEN HAINIdur. ".
Buning yene bir delili,rehmetlik MAHMUT MUHITI ning MEKKIDIN kaytip HINDISTAN yoli bilen YAPONgha we u yerdn YAPON hokumetining belki buyrighi bilen BEI JINGge berip yurti XERKI TURKISTANgha YAPON eskerliri bilen kaytixka purset kutkenligidur.
Ehwal mana bundak iken, hazir yurtimizdiki ziyalilirimiz,bar kuqi bilen putun nexriyatlarda,HOJA NIYAZ hajimning YAPON Hokumeti bilen hiq kandak alakesining yoklighini uning " weten haini " emesligini ispatlap HOJA NIYAZ hajimni [ AKLAX ] uqun jik-jik kiynalmakta.
We tam eksiqe YAPON bilen hiq alakesi yok,peket yutimizdiki musulman UYGHUR millitige tayinip Islam eqip ,XERKI TURKISTAN ISLAM JUMHURIYETIni kurup, élan kilghan ulugh zat SAWUT damollamni YAPONqi kilip korsutuxke tirixmakta,
Hey ekilsizler,bu ulugh tarihi xehsiyetlirimizni,senler kebi ipade we tepekkur dairesi jik tar kullar aklaxka we karalaxka mukellep emessiler,millitimiz olqep aklap,karalap baha berip bolghan,
Bu ulugh xehsiyetlirimiz millitimizning kelbide hekiki oz kimmetliri bilen orun elighlik,bahalap olqex silerge kalghani yok.
Eger olqep bahalimakqi bolsanglar,hazirki bizlerning,yani qet-ellerdiki biz milletqi UYGHURlarning hekiketende ISMAIL TILIWALDI we hitay hokumeti digendek,TERORIST,we hetta WETEN HAINImu,? yaki hek-hokok dawaqisi we weten soyermu,? Buninggha toghra baha berix uqun kiynilinglar,amma kuruk aware bolmanglar silerninmg tarazanglar bozuk,qunki silerning tarazanglarda DOLKUN EYSA,MEHMET EMIN hezretler TERORIST,RABIYE KADIR,ABLIKIM ILTEBIRler weten haini,
IHTIYARI MUHBIR : MEKKE