PDA

View Full Version : OYLIGHANLIRIMNI YAZGHIM KELDI [ 14 ]



IHTIYARI MUHBIR
17-11-06, 16:32
SENMU BIZDEK BOLATTING,

Ukam bilen telefonda sozlixiwatimiz,hiq tohtimay ikkide bir hitayqe arilaxturup sozleydu.Uyghurqisini tapmak tes sozlernighu meyli, ittik hiyaligha kelmigenligi uqun sozlisun deylik ,adettiki sozlernimu hitayqe arilaxturmay sozliyelmeydu, aqqighim keldi,ghidighim keldi .

"Yangqi "ni jik sumerseng "jungduli" bolup kalisen,"

Ozumni tutalmay wakirap saldim, : "Ukam,muxu sozningmu Uyghurqisini tapalmay
ornigha hitayqisini sozlemsen,?" xerepmu silerge hitayqe sozlimek,?


oksigenni azirak sumergin ,zeherlinip kalisen,?digin, " jung du "ning karxilighi zeherlinip kelixku,?
Didi: Aka qetelge qikiwelipla yoghan sozlime,? Senmu muxu yerde bolsang bizdek bolatting,Awu Inayetning balilirigha karighandighui ming yahxidu,?

Tola anglap kelgen bu ahmekane sozge sukut kilalmidim,:" ukam " didim, anglaptur,bir tohu pok yewatkan bolsa ,men u tohugha hey tohu pok yimigin, pok sesik, mikrop bar kesel bolisen, disem, u tohu mening gepimge etibar bermey manggha " SEN TOHU BOLGHAN BOLSANG SENMU POK YEYTING, ENDI ADEM BOLIWELIP QONG GEP KILGHININI " dise toghrimu,? Yaki hey muxu adem bir nerse bilip dewatidighu dep, pok yiyixni taxlisa yahximu,?

Sen ozungni selixturidighan baxka kixi tapalmidingmu,? U hitayning poki bolup ketkenler bilen selixturidighangha,? U Uyghurqe bilmeydighan tongguzlarning aldida sening yerim-yata Uyghurqe bilgenliging artukmu,? Sen ozungni ozungdin ustunler bilen selixturghin,? Menmu kandak kilghanda muxu yurtta bolsammu,baxkilardek Uyghurqeni toluk we sap sozleydighan bolimen dep selixturghin,men muxu yurtta yaxawetipmu yurttin qikip ketkili 27 yil bolghan akamdek tuz we sap Uyghurqe sozlermen dep selixturghin, sen tohu bolghan bolsang dimey, men muxu yurtta bolsammu tohu bolmay,adem bolixim kerek dep oylighin,endi men yurttin qikip ketkili 27 yil bolghan turughluk yenila tohu bolsam bolattimu,? Didim.

4 yil ewwel Kexkerdin bir seksen halta hejge keldi, Ozi 40 yaxlarda bar idi,korunuxte din-diyanetlik,ekillik korinetti,lazim bolup kalar digen umitte telefon numurini soridim, ER BA SEN SI QI LU WU dep bozuk hitayqe teleffuz bilen didi, men bilmes boliwelip bilelmidim Uyghurqe disile,? Didim,turup ketip jik kiynilip turup aran teste aldinki bir neqqe nomurni eytalidi,jinim kongumdin qikti, xundak kattik seskendimyu, yene sebir kilip turup ," meyli hitayqe deliwersile men hitayqe bilimen didim, we u seksen halta aran teste oy numirini hitayqilap eytip berdi,andin soridim, sili hitayqe bilemla ,? Yak didi, okux-yezixni bilemla,? Az bolsimu hitayqe geplixelamla,? Yak, az bolsimu hitayqe geplixalmaymen, hiq hitayqe okux-yezixni bilmeymen, undak bolsa nimixke ozlirining oy telefon numurlirini Uyghurqilap eytip berelmeyla,? Ikki kozini pakiritip karap turdi,ozining ademliktin uzaklixip tohugha aylinip keliwatkanlighidin anqe rahetsizlik hes kilmaghlik,

Mubalighe kilmaymen, mening 5 yaxlik kizim ayxegul jenida Uyghrlargha sap Uyghurqe,Ereplerge sap Erepqe, hetta Turklerge sap Turkqe sozleydu,hergiz arilaxturmaydu,Millitimizning halini korunglar,? Tehi bizmu bizdin ustunlerdek bolayli dimey, silermu biz bilen bille bolghan bolsanglar bizdek pes bolattinglar deydu, USTUN BOLUX ARZUSI YOK,PESLIKNI NORMAL BILIDU,

1995-yili 06-ayning baxliri idi,Mekkide edip we yaghuqi Muhemmed Kasim Emin
ependining mektibide Men,yazghuqi Imin Tursun we M.K. Emin uqimiz olturattuk,Xirening ustide ressam Jalalidin Behramning bir hikaye kitabi turatti,xundak bir waraghini eqiximgha del u ehmekning Uyghur millitining eng kimmetlik makal-temsillirini hakaret kilip,bulghighan bir yeri qikip kaldi, ornimdin kopup warkirap kettim, :"Uyghgur millitining yuz kariliri " didim,we kitapni xirening ustige tasside bir taxlidim,

HITAY KEXINI HEY DEYDU,
TURUP QAMGHURNI SEY DEYDU.
BEYJINGDIN HITAY KELSE ,
" KEL JANGGUYDI LEY " DEYDU.
Mana bu uluk Uyghur millitining 250 yillik mustemlike tarihining eng toluk yekuni bolghan bir misra xeirni bu ehmek kitabida buzghan iken,bir Uyghur balisi bilen ,bir hitay kizining arisidiki " QIN MUHEBBET "ni teswirlep,
KIQIKKINE JUHUA GUL,
QAKIRSAM LEBBEY DEYDU,
dep ozgertiptu, hekiketende oylap bekinglar, Uyghur millitining milli ehlak ukimigha buningdinmu qong hakaret barmu,? Uyghur millitining milli medeniyetige buningdinmu qong buzghunqilik barmu,?bir yazghuqi Uyghurning koli bilen,?

Elbette xeirlarni ozgertip yezix bek yaman bir ix emes,menmu ozgertip yazghan ,amma men buzmidim,HEREMDIKI MEXHUR UYGHURLAR namlik mexhur makalemning KAMILJAN namlik halkisida men Abdulhalik Uyghurning aqil xeirini ozgertip yazdim,.hetta men u makalemde u xeirni abdulhalik Uyghurning diyixke hekkim bar dep yazghanmen,yene men ,YURTKA SAYAHET namlik makalemde hem ,Uyghur helik koxaklirini ozgertip yazdim, amma bozmidim,men xundak ozgerttim,

Terek bostan,terek bostan
Terek bostangha men heyran.
Terek ostirip satkan,
xunga bu millet weyran.
Yene
Xamal qiksa lingxiydu ,
Semen yolida terek.
Bu mubarek milletke,
Hemmidin weten kerek.
Yene
Rawapim jarangxiydu ,
Tarisi altunmikin.
Bu milletni har kilghan ,
Axu xum duttarmikin.

Mening ozgertip yazghanlirimning tam eksiqe Jalalidin Behram u xeirning mahiyetini buzghan , we milli medeniyetlirimizge hakaret kilghan,Uning QIN MUHEBBET digini hitaylarning yurtimizda texwik kilidighan atalmix milletler ittipaklighidur, oylap bakayli hekiketende bir Uyghur bilen bir hitay kizi arisida Jalalidin Behram teswirligendek QIN MUHEBBET bolixi mumkinmu,? Uyghur milliti bilen hitay milliti arisida bunqilik milli zulumlardin keyin yenile ehmikane milletler ittipaklighi bolixi mumkinmu,?hekiketende mumkin bolup bolmaslighini bilmekqi bolsanglar birsining but or betliride yazghan " KAN DAWASI " namlik makalesini okup korunglar,

Yukaridiki xeir Uyghur millitining muxu hitay korgen 250 yildin beriki tarihini kiskighine tort misra xeir bilen ipadesidur.
HITAY KEXINI HEY DEYDU,bu misra hurumdin otuk kiyidighan,kiyim-kiqekliri medeni Uyghur milliti bilen,lata hey kiyidighan,kiyim-kiqekliri medeniyetsiz, hitay milletining hergiz ohximaydighan ikki hil medeniyettin kelgenligini bildirse, TURUP QAMGHURNI SEY DEYDU digen misra.,ikki milletning tilining tuptin ohximaydighan ikki hil til guruppisigha mensup ikki iriktin bolghan insanlar ikenligini bildiridu.
BEYJINGDIN HITAY KELSE digen misra bu xerki Turkistanning Uyghur millitining tarihi yurti ikenligini ,hitay millitining yurtining taki 3000 Km uzakliktiki bei jing ikenligini ,bizning yurtka ekip kelgen hitaylarning bei jingdek uzak yurttin bizning yurtka kelgenligini bildiridu, endi KEL JANGGUYDI LEY DEYDU digini, muxu hitaylar yurtimizni besiwalghan 250 yildin beri arimizdin Jalalidin Behramgha ohxax weten hainlirining qikip turghanlighini we ularning hiq wijdani azap his kilmay xermendilerqe hitaylargha KEL JANGGUYDI dep hoxamet kilip wetenni satkanlighini ipadileydu,

Aghiniler ,bizler aldida eynek tursak bizge karap ozgermey, azghina maax yaki kiqikkine menpeetler karxilighida insan kilmaydighan hiyanetlerni kilip. Ot bilen sudek ikki milletning arisidiki milli oqmenlikni huddi hekiki QIN MUHEBBET tek kilip korsitip uq-tort yuz betlik hikaye kilip yezix , we bularni yeziwetip wijdani hiq eqixmighanlik bu weten hainlirining ozirimu,? Bizdek qet-ellerde yaxawaykan Uyghurlarning Qet-ellede weten-millet dawasini kilix,millitimizning tartiwatkan zulumlirini dunya milletlirige bildirix arkilik, hitay hakimiyetini we rezil we pes hitay millitini dunya milletlirining kozige set we adaletsiz korsitix uqun tirixix, " Qet-ellerge qikiwelipla hitaygha gur-gur warkiraxmay, noqi bolsang hitaygha berip noqilik kilix " digen sozlerge sebebmu,?

Endi biz qet-ellerde turupmu hitayni tillimisak bolamdu,? Qet-ellerde turupmu hiq weten dawasi kilmisak bolamdu,? Qet-ellerde turupmu Uyghurqini untup,hitayqini sozlisek bolamdu,?biz qet-ellerde turupmu ulargha ohxisak bolamdu,? Yani ulardek tohu bolup pok yisek bolamdu,? Yaki ularning pok yiyixini tossak bolamdu,?
Mana muxu geplerni kilsam,Imin Tursun " bizmu mustekil millet bolghan bolsak andak bolattuk,bundak bolattuk " didi.

Aka didim, LU XUN ning AQning hekiki terjume hali digen kitabidiki AQ gha ohxax hiyali umit kilmay,hekiketni deyli, bizler dunya milletlireining aldida bek biqare, kandak kilip bu biqareqiliktin kutiliximiz kerek buni deyli didim,

Mumkin bolsa men bu makalemni okurmenlerning munazirisige koyimen,


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
17-11-06, 16:56
Ihtiyari Muhpir ependi/hanim:
Sizning ana tili haqqide yazghan maqalingizni bek yaqturdum,menmu bu meydandin paydilinip towendikidek pikirimni bayan qilishni layiq kordum.

Bir kuni yurttiki tuqqanlargha tilifon berip salamlashqandin keyin oyde yoq bir tuqqinimizning qol telefon nomurini yeshi 80din alqip qalghan boway tuqqinimizdin sorighan idim u boway turup: birdem turupturung dep andin : yao san san ba jiu jiu si…….( 1338994……) dep Hitayche jawap bergenligidin heyran qelip men : sizmu Hitayche sozleydighan bop kettingizmu disem, Boway turup : tilifon nomurini Hensuche disek qolayliq bolidiken didi, men turup: Uyghurche bir yuz ottiz uch, seksen toqqiz, tohsan tort disingiz tehimu asan emesmu disem, boway : ishqilip hensuchige konup qaptuq dep kulup ketti.
Yana bir kuni bizning oyde waqitliq turup kuchep ketken bir dostimizni izdep ettigen seher saet ikkide bashqa bir dolettin bir Uyghur hanimdin tilifon kilip uyqumni buziwetti, tilifonni alsam awazidin Uyghurlighi bilinip tursimu Hitaychila sozlep dostini izdeydighinini didi,men Uyghurche uning kuchip ketkenligini didim,u yana telefon nomurini dep berishni hitayche didi men Uyghurche tilifon nomurini dep berdim, u Uyghurche tilifon nomurini taza yahshi yazalmidi bolghay manga qayidap siz Henzuche gepnimu bilmemsiz dep mini sotlap ketti.Men uning yerim kichide tilifon bergenligige we Uyghur turup Hitayche sozliginige achchighim kilip Hitayche bir eghizmu sozlimey Uyghurchila jawap berdim.
Men bu ikki ishtin keyin jiq oylandim, yashlirimiz boptu Hitayche uqughashqa Hitayche tilni qolayliq dep sozlisun,omuride Hitayche mektepning qarisinimu kormigen bu bowayning Hitayche sozligini ademni heqiqeten chongqur hiyallargha salidu,chet’ellerge chiqqili 5-10 yil bolsimu Hitaychini tashlimay oz ana tilini untup qalghan ashu hanimdin eyran boldum.
Bashqa milletning tilini ogunish yaman ish emes, biraq oz tilini mukemmel ishletmeslik,oz tilini untughan halda heqning tilini ogunish bu milletni satqan bilen barawerdur.Bizning bashqa milletlerdek Ana tilini mukemel sozleydighan erkin wetinimiz bolmisa tilimiz chet’ellerde yoqalsimu wetende yiltizi bar deydighan, yurtning ehwali ene ashundaq 80 yashqa kirgen qeri bowayni Hitayche sozleshke mejburleydighan sharayette tursa,chet’eldiki ehwalimiz tehimu ashu hanimdek bolsa qerindashlar diqqet qilmisaq bolmaydighan bir Ana tilining yoqulush girdawigha kep qalghinini hes qilishimiz kirek.
Bezi bir ichimizdin chiqqan ataghliq ademlirimizmu Uyghur tiligha Hitay tilini arlashturup bu meydanda maqala yazghanlighini uchuritiwatimiz, mesilen “Xin jiang”, “Zhong guo”, “Hen zu”digendek Hitayche geplerni jiq uchuratqili bolidu, bu sozlerning Uyghurchisini u qerindashlirimiz bilmemdu? Hitaylar bizning yurtimizni “ Xinjiang” yeniy yingi zimindisun Uyghur turup almisaqtin tartip yashawatqan yurtimizni yana xeqlerni dorap “ Xinjiang ”disek qandaqmu ata bowilirimizge yuz kileleymiz, oz yurtumizning isminimu diyelmisek qandaqmu Uyghur bolup yashiyalaymiz. Hitay digen gep Zhongguo bilen Henzu digen menini bilduridu, bu bir ottira asiyediki Turuk milletliri ortaq qollinidighan bir isim, hazir yurttiki bir uchum nadan Hitayning yalaqchilirining hata teshwiqati bilen bu bir Hitaylarni tillighan gepke aylinip qalghan.Ashu yalaqchilardin sorapbaqay emise Uyghurchida Henzu we Zhongguo digen gep yoqmu? siler elwette yoq deysiler chunki silerde Uyghur millitining ghorori digen nerse yoq haywan bilen perqinglar yoq tursa.
Shunglashqa qerindashlar, Ana tilini qedirleyli, Ana tilide toluq sozleshke adetlineyli, Ana tilini buzup sozleydighan qerindashlirimizge shu waqtida tuzutish bereyli, Ana tilini bilmeydighanlargha oguteyli,Ana tilini kemsitidighanlarning ediwini bereyli,Ana tilini qedirligenlerni qedirleyli. Ana tilini ewlattin ewlatlargha toluq mukemmel qelishigha sharayet yaritayli, Ana tilini kozumizning qarisidek qoghdayli.

Unregistered
17-11-06, 18:19
Rawapim jarangxiydu ,
Tarisi altunmikin.
Bu milletni har kilghan ,
Axu xum duttarmikin.

Duttarni musghundak tillayla, likin duttarqini bek mahtayla, muhpir ependim.

Unregistered
17-11-06, 19:18
hormetlik, ependiler ikkilanglarning yazganliri intayin urunluk boluptu agar hamma uyghurlar oz-ara sozleshkende uyghruche sozlise nime digen yahshi bolatti ha!!! aldi bilen biz ozimizde shundak bir iradini tiklishimiz kirek dep oylaymen uzimiz uyghurlarga peket uyghur tilidila sozlisek bilgenler bilmigenge chiraylik kilip kerindixhim uygurche ugunushni halisingiz ugutup koyay disek hem ugetsek uzguridu siler eytkandek biz chukum ana telimizni kogdishimiz kirek telimiz yezigimiz bilen milet sanilimiz.

Unregistered
18-11-06, 05:22
Rawapim jarangxiydu ,
Tarisi altunmikin.
Bu milletni har kilghan ,
Axu xum duttarmikin.

Duttarni musghundak tillayla, likin duttarqini bek mahtayla, muhpir ependim.
hey, boldi qile emdi. hili baka toyap kitisen.

toghra gep qiliwatsimu mushundaq qanjuqlar qawap turidu. xitay uyghurlarni usulchi millet, naxshichi millet dep uxlitip qoyghanliqqa uxlap qalghan ishni sozlisimu, buning yana xata yeri barmu? 12 muqam dep uxlap qalghan millet, 12 muqamni yaki duttarni bikar bolghanda rahetlinip anglimay, ishek olewatsa qongi ghijek tartiptu digendek, oltarsa qopsa 12 muqamla bolap qalghachqa hem kilechekni, wetenni, milletni oylap bir ish qilmighachqa, bu millet mushundaq kundin aldigha hich ashalmaywatidu.

mushundaq nimilerge biraz dekkisini berish kirek boliwatidu.

Unregistered
18-11-06, 08:31
hey, boldi qile emdi. hili baka toyap kitisen.

toghra gep qiliwatsimu mushundaq qanjuqlar qawap turidu. xitay uyghurlarni usulchi millet, naxshichi millet dep uxlitip qoyghanliqqa uxlap qalghan ishni sozlisimu, buning yana xata yeri barmu? 12 muqam dep uxlap qalghan millet, 12 muqamni yaki duttarni bikar bolghanda rahetlinip anglimay, ishek olewatsa qongi ghijek tartiptu digendek, oltarsa qopsa 12 muqamla bolap qalghachqa hem kilechekni, wetenni, milletni oylap bir ish qilmighachqa, bu millet mushundaq kundin aldigha hich ashalmaywatidu.

mushundaq nimilerge biraz dekkisini berish kirek boliwatidu.

adem kokatmangla adax.

Unregistered
18-11-06, 10:08
adem kokatmangla adax.
way otkende set gep qildi dep, bu mekke digen ademning keynige kiriwalghanche, taki hazirghiche toghra bir nerse yazsimu mushundaq qilip tursa qandaq qilisiler adash?

qaysi qanchilik adem ikenlikini koriwatimizghu? boptu digensiri bek heddidin eship ketti.. birla partilap ketsek, hemmimiz dunyadiki eng set tillarni yighip ekilip yaghdurup toshturwetmeyli yene.. bolashsanglarmu tuzukrek gep qilinglar, silerni xeq bashquridighan adem bolmighandikin.. toghra gep qilinglar adash, toghra gep hem ish bolsun..

Unregistered
28-08-11, 13:14
SENMU BIZDEK BOLATTING,

"Yangqi "ni jik sumerseng "jungduli" bolup kalisen,"

oksigenni azirak sumergin ,zeherlinip kalisen,?digin, " jung du "ning karxilighi zeherlinip kelixku,?

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Men bu maqaleni yene bir ret oquwetip hata yezilghan bir yerini tuzitip qoyghach qayta chaplap qoyushni layiq kordum,

Tuzitilgen toghrisi,

Urumchi tenterbiye mektibining oqutquchisi singlim manga telefonda eynen shundaq didi,;" Aka Anamgha eyting.Yangchini jiq shili qilsa jungduli bolup qalidu, "

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE