PDA

View Full Version : Hindistan xitayning zémin telipini ret qildi



Unregistered
17-11-06, 06:27
Hindistan xitayning zémin telipini ret qildi
2006.11.15
Muxbirimiz erkinning bu heqtiki melumati
Awaz köchürüsh
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/2006/11/10/life-india-china-1962.jpg
Bir hindistan eskiri xitay – hindistan urushida xitay chégrisigha yéqin jayda. "Life" Zhornilining 1962 – yili 16 – noyabirdiki sanida élan qilinghan. Image courtesy: Life
Zémin mesilisi xitay - Hindistan otturisida uzun yillardin béri hel bolmay kéliwatqan talash - Tartishtiki ixtilaplarning biri bolup kelmekte. Hindistanning sherqiy shimalidiki tibet bilen chégrilinidighan arunachal pradésh shtati bilen jamu - Keshmirning uyghur aptonom rayoni bilen chégrilinidighan aqsaychin rayonining igilik hoquqi, xitay - Hindistan arisida 1962 - Yildiki chégra toqunushini keltürüp chiqarghan.

"Asiya waqti géziti" ning xewer qilishiche, xu jintaw - 20 Noyabir küni bashlinidighan hindistan ziyaritide hindistan bash ministiri manmuxan sing we prézidént abdukérim kalamlar bilen xitay shirketlirining hindistanda soda qilishini qolaylashturidighan xitaygha erkin bazar döletlik orni bérish mesilisini muzakire qilmaqchi. Lékin chégra mesilisi xu jintawning bu sepiride muzakire qilinidighan muhim témilarning biri bolup qélishi mumkin.

Uchrishish aldidiki zimin talishi
Xitayning hindistandiki bash elchisi sün yüshi düshenbe küni arunachal pradésh shtatini xitay zémini, dep jakarlighandin kéyin, chégra mesilisi xu jintawning ziyariti bashlinish aldida turghan halqiliq peytte , yene talash tartish qozghidi. Hindistan bolsa xitayning zémin telipini ret qilip, arunachal pradésh we xitay terep kontrol qilip turuwatqan aqsaychin rayonlirini hindistan igilik hoquqidiki zéminlar, dep eskertmekte.

Sün yishi hindistan téléwiziye istansisining ziyaritini qobul qilghanda "siler arunachal pradésh shtati, dep atiwalghan zéminning hemmisi junggo térritoriyisi. Bizning bu zéminlarda igilik hoquqimiz bar" dep tekitligen. Lékin seyshenbe küni hindistan tashqi ishlar ministiri pranab mukérjéy xitay bash elchisining bayanatini ret qilip, "arunachal pradésh hindistanning ayrilmas bir qisimi" dep körsetti.

Birleshme axbarat agéntliqining eskertishiche, arunachal pradésh shtatining bashliqi sing, xitay elchisi bu mesilini "metbuatta munazire qilmasliqi kérek idi" dep tekitligen. Lékin béyjingda xitay tashqi ishlar ministirliqi bayanatchisi jyang yüy sün yishini aqlap, junggoning bu mesilidiki meydani "nahayiti éniq" dédi. Jyang yüy "bu mesilini dostane muzakiriler arqiliq hel qilish mumkin" dep tekitligen bolsimu, lékin bu toghrisida inchikilep toxtilishni xalimidi.

Xitay dairiliri zimin talishida yeken xanliqi chégrisini pakit qilmaqta

Xitay azadliq armiyisining bash shitab bashliqi lyang guanglyé, 2005 ‏- Yili 24 ‏- May küni hindistanning qoralliq qisim bash qomandani j . J sing bilen yéngi déhlida . AFP
Közetküchiler , sün yishining sözini xu jintawning ziyaritige paydisiz weziyet yaritishi mumkin, dep perez qilmaqta. Amérikidiki xitay istratégiye tetqiqat ornining mutexessisi lyu shawjuy, "xu jintaw hindistanni ziyaret qilmaqchi bolup turghanda sün yishining bu sözlerni qilishi xu jintawning ziyaritige paydisiz weziyet yaritidu " dédi. Hindistan - Xitay arisidiki talash - Tartish tibet, uyghur aptonom rayoni we hindistan chégrisidiki 125 ming kuwadirat kilométir zémingha chétilidu. Xitay aqsaychin rayonini 1962 - Yildiki chégra toqunushida bésiwalghan. Eyni chaghda xitay hökümiti bu rayonni 16 - Esirde yerkent seidiye xanliqining bashqurushidiki zéminlar idi, dep dawa qilghan. Yéngi déhli aqsaychindiki xitay igiliwalghan 38 ming kuwadirat kilométir zéminni hindistanning igilik hoquqidiki rayon, dep élan qilsa, xitay arunachaldiki 90 ming kuwadirat kilométir zéminni, bolupmu mezkur shtatning tawang rayonini xitay zémini, dep jakarlimaqta.

Xitay dairilirining qarishiche, tawang rayoni tibet aptonom rayonining bir qisimi bolup, bu jay 6 - Dalay lamaning tughulghan yurtidur. "Asiya waqti géziti" ning eskertishiche, xitay bash ministiri wén jyabaw 2005 - Yili hindistanni ziyaret qilghanda aqsaychinni hindistangha qayturup bérish sherti bilen arunachalni xitaygha ötküzüp bérish teklipini otturigha qoyghan. Lékin hindistan adem olturaqlashqan rayonlar üstide xitay bilen sodilishishni ret qilmaqta.

Mutexessisler: tibet mesilisi hel qilinsa chégra mesilisi hel bolushi mumkin
Birleshme axbarat agéntliqining eskertishiche, bezi xewerlerde hindistan arunachalgha, xitay aqsaychingha ige bolush toghrisida kélishim hasil qilish mumkinchiliki mewjut, dep tekitligen bolsimu, lékin yuqiri derijilik bir hindistan emeldari, hindistan -Xitay söhbet wekillirining "bezi ilgirileshke érishkenliki, emma axiriqi kélishim hasil qilishtin téxi yiraq" ikenlikini bildürgen.

Bezi közetküchiler xu jintawning ziyaritide chégra mesilisining hel qilghuch ilgirileshke érishish mumkinchiliki chong emes" dep qarimaqta. Gerche xitay tashqi ishlar ministirliqi sün yishining bayanatigha chüshenche bergen bolsimu, lékin bu mesile hindistan siyasiy saheside ghul -Ghula qozghidi. Daim xitayni medhileydighan béyjingperes hindistan kommunistik partiyisi bu qétim xitayni eyibligüchiler sépige qétildi. Mezkur partiye, bash ministir manmuxan singni hindistanning zémin igilik hoquqigha tajawuz qilidighan bu sözlerge hazirghiche zuwan sürmidi, dep eyibligen. Arunachal pradésh shtatining bashliqi sing xitayning chüshendürüshini ret qilish, sün yishini qayturup kétish toghrisida xitaygha oltumatum bérishni telep qildi. Lyu shawjuy, "xitay - Hindistan arisidiki chong ixtilaplarning yene biri tibet mesilisidur " deydu. Tibet rohani dahisi dalay lama we uning sergerdan hökümiti 1959 -Yildin béri hindistanning daramsala rayonini merkez qilip paaliyet élip barmaqta.

Bezi közetküchilerning eskertishiche, xitay - Hindistan arisidiki chégra toqunushini hel qilishning achquchi tibet mesilisidur. Béyjing tibet mesilisini toghra bir terep qilsa, chégra mesilisi özlikidin hel bolushi mumkin. Béyjing hökümitining tibet siyasitini tenqidligen lyu shawjuy, "tibet mesilisining bir terep qilinish orni amérika, yawropa ittipaqi yaki hindistan emes, belki béyjing. Xitay hökümiti dalay lamani béyjinggha chaqirip, tibet mesilisini toghra bir terep qilishi kérek " dep körsetti. (Erkin)

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/2006/11/15/hindistan-xitay/?simple=1

Unregistered
17-11-06, 06:29
Hindistan bilen xitay bir urushup qalsiti Xudayim.

Hindistan bilen xitay urushup qalsa bizge paydisi bolarma?

seksen halta
17-11-06, 07:08
Eger urushup qalsila,paydisi bomamdikin. ma- yetimning dewatkan gepini.
<Qarmush>ning bahasi orleydu-emesma?qayla dewatqan gepinngni!

Unregistered
17-11-06, 07:11
Hindistan bilen xitay bir urushup qalsiti Xudayim.

Hindistan bilen xitay urushup qalsa bizge paydisi bolarma?

amerika-hindi yadro tehnika kilixim imzalanghan. hittay bu yikinqilikka qidimaptude.

esimde qelishiche
17-11-06, 07:25
Eger urushup qalsila,paydisi bomamdikin. ma- yetimning dewatkan gepini.
<Qarmush>ning bahasi orleydu-emesma?qayla dewatqan gepinngni!
'Nobishi'diki samawerxanida nishe chekiwatqan Uyghurlar sizdek gep qilatti.

Unregistered
17-11-06, 07:27
amerika-hindi yadro tehnika kilixim imzalanghan. hittay bu yikinqilikka qidimaptude.
Ilaya Amin!!! Xudayim buyrisa bir urushup qalsun juma!

Qaziyel Ajat, Xudayim Uyghurni xitaydin Ajat!

Amin, Allohu Ekber!

Uyghur Awazi
17-11-06, 07:51
Xitay dairiliri zimin talishida yeken uyghur xanliqi chégrisini pakit qilmaqta

Xitay azadliq armiyisining bash shitab bashliqi lyang guanglyé, 2005 ‏- Yili 24 ‏- May küni hindistanning qoralliq qisim bash qomandani j . J sing bilen yéngi déhlida . AFP
Közetküchiler , sün yishining sözini xu jintawning ziyaritige paydisiz weziyet yaritishi mumkin, dep perez qilmaqta. Amérikidiki xitay istratégiye tetqiqat ornining mutexessisi lyu shawjuy, "xu jintaw hindistanni ziyaret qilmaqchi bolup turghanda sün yishining bu sözlerni qilishi xu jintawning ziyaritige paydisiz weziyet yaritidu " dédi. Hindistan - Xitay arisidiki talash - Tartish tibet, uyghur aptonom rayoni we hindistan chégrisidiki 125 ming kuwadirat kilométir zémingha chétilidu. Xitay aqsaychin rayonini 1962 - Yildiki chégra toqunushida bésiwalghan. Eyni chaghda xitay hökümiti bu rayonni 16 - Esirde yerkent seidiye xanliqining bashqurushidiki zéminlar idi, dep dawa qilghan. Yéngi déhli aqsaychindiki xitay igiliwalghan 38 ming kuwadirat kilométir zéminni hindistanning igilik hoquqidiki rayon, dep élan qilsa, xitay arunachaldiki 90 ming kuwadirat kilométir zéminni, bolupmu mezkur shtatning tawang rayonini xitay zémini, dep jakarlimaqta.
************************************************** **************************

melum menidin xitay hökümitining meydanini quwetlesh kerek.chunki bu zimin Uyghurlarning zimini.Xitay hökümiti bu rayonni besiwalghan emes.Uyghurlargha wakaliten egilik hoquqi yürguziwatidu,biz segek bolishimiz, meselilerge soghaqanliq bilen pikir yürguzishimiz, "Aqsay" rayononing igilik hoquqi meseliside Beyjing Hökümitini yiterlik pakitlirimiz bilen quwetlishimiz,ejdatlirimiz qanche ming yillardin beri igidarchiliq hoquqi yürgüzüp kelgen bu rayonning menggü Uyghurlargha tewe ikenliki heqqidiki meydanimizni ipadilishimiz lazim.hergizmu xitay hökümitige bolghan naraziliqimiz tüpeyli, öz ziminimizni desmiy selip achchiqimizni ipadileshke bolmaydu.Tariximizda bu zimin heqqide qimmetlik materiyallar bar.hazir xitay bilen Hendilar otursida yuz beriwatqan surkilish tarixtin beri Uyghur we hendilar arisida yuz berip kelgen.eng addiysi 62-yildiki, bu zemin heqqidiki majrada, Üch wilayet dewride hayat qalghan milliy armiymizning issiq qanliri derya bolup aqti....ular bu zimin uchun qan tokti, hayatini qurbanliq qildi.bu ziminning hazirghiche Uyghuristanning chigirisi ichide bolup turishigha sewep bolghanlar xitay emes Uyghurlardur...eger bu ziminni hindistan bizdin talship urush qilip qalsa yenila eng awal urushqa kiridighanlar bizning xelqimiz yene Uyghurlar bolidu.....mumkun bolghan ziminlirimizning her turluk sewepler bilen bashqa milletlerge beriwetilishige qarshi turayli.milly menpeetimiz üchün birlikte qilidighan ish bolsa, zörur tepilsa xitay hökümiti bilen birliship qilsaq xata bolmaydu.... xitay hökümitige ziyan salimen dep achchiqta teximu zor ziyan tartip oltursaq bolmaydu...Aqsay rayoni qedimdin tartip Uyghurlarning zimini, buninggha her bir dewirdin yazma pakitlarni tapqili bolidu....bu bir inkar qilghili bolmaydighan heqiqiet! Hindistan bizning teximu köp zimin dawasi qilmighanliqimizdin xushal bolsa bolidu... u bir keng hem muqeddes zimin, ziminning nime ikenlikini, egidarchiliq hoquqining nime ekenlikini taza biliwatimiz.mushu zimin üchun her iki terep her yili milyart dollarliq sodisidin waz kechiwatidu....özimizning zimini heqqide ikki eghiz heqaniy sözlep qoyush XUAR dölet siritidiki teshkilatlirimizning bash tartip bolmaydighan buruchi dep qaraymen!

Unregistered
17-11-06, 08:08
otkende mektepte bir ish bilen xitaylar bilen qattiq soqushup qaldim. bir xitay deyduki, xinjiang ezeldin xitayning tupriqi deydu. yene xeritige qarap deyduki, bu yermu xitayning zimini, dep monghuliye we sibiriyening hemme yerini korsetti. taza soqushay dep tursam, oqutquchum siler qeyerni korsenglar xitayning demsiler? xitayning tarix yezishi xata depla xitayni basurup qoydi.

tariximizda heqiqeten bizningki bolishi iniq. emma xitayning beshi tugimes bir derke kirip, bir urush partilisa bizge nime yamini bolar? shexsen men xitayning beshi aghrip tursa, birer dolet bilen urush qilip qalsa deymen. chunki xitayning kuchlinip tereqqi qilip kitishinimu yaqturmaymen. urush bolsa dunyaning diqqiti biz terepke burilidu....

yuqirdikisi mening shexsiy qarishim.

Unregistered
17-11-06, 12:51
otkende mektepte bir ish bilen xitaylar bilen qattiq soqushup qaldim. bir xitay deyduki, xinjiang ezeldin xitayning tupriqi deydu. yene xeritige qarap deyduki, bu yermu xitayning zimini, dep monghuliye we sibiriyening hemme yerini korsetti. taza soqushay dep tursam, oqutquchum siler qeyerni korsenglar xitayning demsiler? xitayning tarix yezishi xata depla xitayni basurup qoydi.

tariximizda heqiqeten bizningki bolishi iniq. emma xitayning beshi tugimes bir derke kirip, bir urush partilisa bizge nime yamini bolar? shexsen men xitayning beshi aghrip tursa, birer dolet bilen urush qilip qalsa deymen. chunki xitayning kuchlinip tereqqi qilip kitishinimu yaqturmaymen. urush bolsa dunyaning diqqiti biz terepke burilidu....

yuqirdikisi mening shexsiy qarishim.
bu sarang hittaylar naga barsa sisik heyidin( lata ayak ) birni komup koyup qikip kitip ikki yildin kiyin beripla bu yar bizning daydighan tursa, bu hakkaniyatni hamma adam bilidu hazir kazakistanni igallap bolay dawatidu ata ogun kazakistannimu bizning diyixtin yanmaydu bu munapiklar.kazak munapiklar bizni basturuxka yardam barsa ozlirimu tuymayla xu larning mustamlikisiga aylinip kalidu.

Unregistered
17-11-06, 23:55
1962-yilidiki Hindistan-Xitay urushida, Aqsaychin digen bu zemin ustide detalash bolup, axiri ikki terep bu zeminning ozlirige tewe ikenligini ispatlaydighan pakitlarni otturigha qoyushqa toghra kelip, "Aqsaychin" digen soz Hindistanliqlar ishlitidighan tillardiki soz bolmay, belkim Uyghurlar ishlitidighan soz bolghachqa, Xitaylar dawada ustun keliptiken.

Aqsaychin --- Uyghur tilida Xitay (Chin) diki aq yer, sayliq digen menada bolup, bu sozni Hindilar oz tillirida menisini sherhiliyelmigen. Bu zeminni Uyghurlar awal bayqap, awal isim qoyghachqa Hindilargha tewe bolmighan.

Nomussiz ikki yuzlimichi Xitaylar weten ichide "Uyghur tili hechnimige erzimeydighan qalaq til" dep jar selip, weten sirtida bolsa "Aqsaychin digen gep yaki Hindiche, yaki Urduche emes, belki Uyghurche, shunga bu zemin bizningki" dep bu zemin'gha egilik hoquqi yurguzushni qanunlashturup kelmekte. Emma bu pakitni weten ichide Uyghurlar arisida teshwiq qilmay, basturup qoymaqta.

Buningdin yigirme nechche yillar ilgiri bashlan'ghuch mektepning 5-sinipida oquwatqan waqtimda, "idiye-exlaq" digendek bir dersni oqughan bolup, bu derslikning melum qismida 1962-yili Hindistan-Xitay Urushida Uyghurlarning nahayiti chong tohpe korsutup, rol oynighanliqi, ISMAYIL MEMET isimlik bir Uyghur jengchisining qehrimanliq ish-izlirini ogen'gen iduq.

Xitaylar Hindi eskerlirige uzun'ghiche taqabil turalmay, keyin urushqa Uyghur eskerlirini salghan. Uyghur eskerliri tunji qetimdila pidakarliq korsutup, Hindilarni chekindurup, ghelibige erishiptiken. Urush toxtighandin keyin Uyghur jengchilirining baturliqi, jenggiwarliqi Xitay terepni bekla chochutiwetken bolup, ular qedemmu-qedem bu jengchilerni, Uyghur qoshunini parchilap yoqutuptiken.

Oghuzhan
18-11-06, 12:30
Xitaylar bizge uqturup-uqturmay, nechche yüzming kuwadirat kilometir ziminlirimizni, milliy musteqilliq kurishimizge birlikte qarshi turush sherti bilen Qazaq, Rus, Özbek, Tajik, Afighan we pakistangha beriwetti.Uyghurdin chiqqan toxa yurek qonchaq emeldarlar arqiliq bolsimu xelqimizdin meslihet sorimidi.chunki xitaygha derhal kerek bolghini tinch bir xelqara weziyette Uyghuristanliqlarning maddiy we meniwiy bayliqlirini weyran
qilish bolup,ularning konglide, ete Uyghuritangha egilik hoquqi yurguzeleydighan yaki yurguzelmeydighanliqigha ayit eniq san bolmighachqa, etiki quyruqtin bügünki öpkini ela bilip, Uyghurlarning ziyini bilen hergiz hesapliship baqmidi.mana bu xitayche xarakter...................ularning
meqsidi ichkiy we tashqiy dushmenler bilen birliship, Xelqimizni her tereptin talan taraj qilishtin bashqa nerse emes.

Bu qetim xitay yene mustemlikige aylanduruwalghan Uyghuristan ziminini Hendilar bilen bolghan tenchliq kelishimi uchun setip, özlirining milliy xarakteridiki peskeshlikni yene bir qetim ashkarilishi mumkin.

Professional Uyghur!
18-11-06, 16:06
Xitaylar bizge uqturup-uqturmay, nechche yüzming kuwadirat kilometir ziminlirimizni, milliy musteqilliq kurishimizge birlikte qarshi turush sherti bilen Qazaq, Rus, Özbek, Tajik, Afighan we pakistangha beriwetti.Uyghurdin chiqqan toxa yurek qonchaq emeldarlar arqiliq bolsimu xelqimizdin meslihet sorimidi.chunki xitaygha derhal kerek bolghini tinch bir xelqara weziyette Uyghuristanliqlarning maddiy we meniwiy bayliqlirini weyran
qilish bolup,ularning konglide, ete Uyghuritangha egilik hoquqi yurguzeleydighan yaki yurguzelmeydighanliqigha ayit eniq san bolmighachqa, etiki quyruqtin bügünki öpkini ela bilip, Uyghurlarning ziyini bilen hergiz hesapliship baqmidi.mana bu xitayche xarakter...................ularning
meqsidi ichkiy we tashqiy dushmenler bilen birliship, Xelqimizni her tereptin talan taraj qilishtin bashqa nerse emes.

Bu qetim xitay yene mustemlikige aylanduruwalghan Uyghuristan ziminini Hendilar bilen bolghan tenchliq kelishimi uchun setip, özlirining milliy xarakteridiki peskeshlikni yene bir qetim ashkarilishi mumkin.
intayin toghra eytisiz ependim, rexmet sizge!

Oghuzhan
18-11-06, 17:12
Xitaylar bizge uqturup-uqturmay, nechche yüzming kuwadirat kilometir ziminlirimizni, milliy musteqilliq kurishimizge birlikte qarshi turush sherti bilen Qazaq, Rus, Özbek, Tajik, Afighan we pakistangha beriwetti.Uyghurdin chiqqan toxa yurek qonchaq emeldarlar arqiliq bolsimu xelqimizdin meslihet sorimidi.chunki xitaygha derhal kerek bolghini tinch bir xelqara weziyette Uyghuristanliqlarning maddiy we meniwiy bayliqlirini weyran
qilish bolup,ularning konglide, ete Uyghuritangha egilik hoquqi yurguzeleydighan yaki yurguzelmeydighanliqigha ayit eniq san bolmighachqa, etiki quyruqtin bügünki öpkini ela bilip, Uyghurlarning ziyini bilen hergiz hesapliship baqmidi.mana bu xitayche xarakter...................ularning
meqsidi ichkiy we tashqiy dushmenler bilen birliship, Xelqimizni her tereptin talan taraj qilishtin bashqa nerse emes.

Bu qetim xitay yene mustemlikige aylanduruwalghan Uyghuristan ziminini Hendilar bilen bolghan tenchliq kelishimi uchun setip, özlirining milliy xarakteridiki peskeshlikni yene bir qetim ashkarilishi mumkin.
(Yoqurqi pikirning dawami)
Bu degenlik, Aqsaychin qedimki diyar Chini machin(Xoten)da, bolupmu Hendistan Uyghuristan chigirisida emes, Uyghuristan bilen Qazaqistan, Qirghizistan, Tajikistan, Afghanistan we Pakistan chigirillirida bolghan bolsa alla burun Uyghuristan teritoriyesi bolush alayidilikidin mehrum qalghan bolatti.chunki Xitay bu kichik namrat, tereqqiy qilmighan qalaq döletler bilen bolghan sodida özliri kutken mexsetke asan erishkini uchun ziminimizning kuzige qarimayla ilgirkidek yatlargha textim qiliwetetti.Xitaylar derslik kitawida dölet tupriqini Engilizlargha satqan Zuzungtangni "weten satquch" dep eyipleydu.emma Uyghuristan ziminini satqan Mau, Ding, Zhang qatarliqlarni weten satquch demeydu.neme üchun? chunki Uyghuristan xitaylarning wetini emes, besiwelinghan, tajawuzchiliqqa uchrighan, ichkiy we tashqiy dushmenlerge yem boliwatqan zimin. Xitaylar bilen bashqa ottura asiya memliketliri ottursida yuz beriwatqan Uyghur ziminini bölüshiwelish pilani asan emelge ashiduyu, neme uchun Hendi we Xitay arisida emelge ashmaydu?Xitay wetinimizni qoghdawatamdu!?Hendilar heqqaniyet meydanida turup, Uyghurlargha hesidashliq qiliwatqamdu!? Yaq her ikkisi bu meselide bizge dushmen.ularning bu sodisining emelge ashmasliqida Hendiya bilen Xitay ottursidiki öz-ara muhtaj bolmaydighan, bir-biridin ustunluk talishidighan xarakter asasiy rol oynawatidu.waqti kelgende özlirini asiyadiki hökümaran chaghlawatqan Xitay xuddi quldek Hendilarning aldida tiz chöküp, Uyghurlarning musteqilliq dawasigha birlikte qarshi turush sherti bilen Hendistangha bu ziminni ikki qollap ötkuzup beridu.(mana bu xorluq we numusqa qalsimu hakimiyet we milliy rohni qedirleydighan, insan tebiyitige qarmu qarshi bolghan xitay millitining rezil epti beshirisi.)Emma Hendilarning buninggha qandaq jawap qayturidighanliqi Uyghurlarning xelqaradiki nam abroyining kötürülishi we chushushige yeni bu dawada utush terepkimu, utturush terepkimu qarap mengishi bilen munasiwetlik.Tarixiy tejiribilerdin qarighanda Hendilar Turkiy xeliqler , Jumlidin Uyghurlar bilen mengguluk reqip bolup yashashni xalimasliqi, bizge paydiliq bolghan melum mewqede turushi ehtimalgha yeqin....emma hemme ish yenila özimizge baghliq...tarix haman tarix....Hendilarning Xitaygha "Aqsaychin" silerning emes degini toghra, emma Ular herqandaq chaghda Aqsaychin Uyghuristanning zimin tewelikige kiridighan zimin emes deyelmeydu.
Anglashlargha qarighanda 40-yillardiki Uyghuristan inqilawi meghlup bolup, aldinqi ewlat inqilapchillirimizdin Mesud Sabiri, Memtimin Bughra, Eysa Aliptekin qatarliqlar wetenni terik qilip Hendistangha kelgende, Hendiy Hökümiti Ularning Aqsaychinni igilep, u yerde özining musteqqilliq herikitini dawamlashturushqa izna bergenken.( xuddi Darasalamni igilep yatqan Tibetlerge ruxset qilghandek). emma bizningkiler weziyetni xata mölcherlep, Turkiyede "sowup qaptu",Turklerning yardimi bolmay turup qandaq bu chöllikte bash kötergili bolsun dep, u ziminni tashlap chiqip ketken iken. Ish bilidighan Hendi musulmanlar, bu köchmenlerning nahayiti chong siyasiy xataliqqa yol qoyghanliqini, ularning semige selishqan iken. eger wetenning busughisida Xitaylar biwaste basturup kirelmeydighan kichikkine bir teritoriyemiz bolghan bolsa , su chiqmas qaqas yer bolghan teqdirdimu qanchilik yaxshi bolghan bolar idi he!?

Emma Xitay Hökümiti hendi Hökümitining Uyghur köchmenlirige bergen semimiy tekliwidin özining ishenchlik jasusuliri arqiliq waxtida xewer tapqan we bir bahane sewepler bilen Hendilar bilen özining arisida Aqsaygha munasiwetlik bir ziddiyet tughdurup chiqip, Köchmey qalghan milliy armiyening xitay armiysige aylandurulghan poliklirini, chandurmay Hendilar bilen qanliq jenggi jidel ichige selip qoyup, öz-ara qanliq qisas shekillendürüsh arqiliq, kelguside yüz berish ehtimali bolghan, Hendilarning Uyghuristan musteqilchillirige qanat yapidighan zimin teghdim qilish ehtimalliqining aldini ustiliq bilen alghan we milliy armiyeni qattiq eghir halsiratqan.Xitay bu epchil charini tuzup emelge ashurishta Uyghur satqunlarning kuchi we heqiqiy ehwaldin xewiri bolmighan Sherqiytürkistan milliy armiysining qalduq polikliridin paydilanghan. Yighinchaqlighanda 40-yillardin keyin yene bir qetim köklep mewe berish aldida turghan musteqilliq deriximiz, tajawuzchi Xitay kommenistlirining bir qolluq pilanlishi bilen özimu, sepimu Uyghurdin bolghan bir qanliq palta bilen kisip tashlanghan. Bu hadesini tup yiltizi bilen Hendistangha chüshendürüp qoyidighan adem chiqmighan, her zaman musulmanchiliqni qoghdaymen dep yirtiq ishtanliq qongimizni achidighan teqwaliqimiz, özimizge paydiliq bolghan, yuz yillar ilgiridin tartip hazirghiche, hazirdin yene hem yüz yillarghiche Xitaygha dushmen bolidighan, bizge hesidashliq qilish imkaniyiti bolghan musulman bolmisimu bizge ziyansiz, jessur bir milletni özimizge oylimighan yerdin düshmen qilip qoyghan....tepsilatqa alaqidar materiyallar heqqide qerindashlirimizning teximu keng izdinip, bar imkaniyetlerdin paydilinip Hendilargha bolghan teshwiqatqa ehmiyet berip, tarix tetqiqatimiz arqiliq musteqqilliq ishlirimizgha tegishlik payda yetkuzishlirige tilekdashliq bildurimiz.

Demek Uyghuristanliqlar Rus we Xitaylar teripidin arqa-arqidin bir qanche qetim zangliq qilinghandek oynutilghan. shu arqiliq dost milletler we qerindash milletler bilen düshmen bolidighan, dostlarni dushmen dep qaraydighan qechip qutulghili bolmaydighan dehshetlik riyalliqqa muptila qilip, xelqimizge essir-esirlep kelidighan ziyanni tolduriwalghusiz derijige yetküzgen.

18.11.06 (Tügidi)

Qollighuchi
19-11-06, 05:02
intayin toghra eytisiz ependim, rexmet sizge!

eslide xitaydin bashqa herqandaq dolet we milletni ozimizge dushmen qilmastin, dost qilishqa tirishishimiz kirek. meyli ular yahudi yaki xiristiyan bolsun, we hettaki hindistan yaki tibetlik bolsun.

Hindistan asiadiki xitay bilen qarshilishalighidek chong dolet hem bizning xoshnimiz. mushu xewerge yezilghan yezilmilardin birsining eger urush bolsa xitay terepte turush kirek, digen yazmisini oqup tolimu bek nadan ikenlikimizni oylap yettim. shundaqtimu chirayliq pikirimni qilip, xitayning teripining yaxshi emeslikini ipadilidim. meningche egerde urush bop qalsa, teshkilatlar Hindistan bilen ittipaq tuzush kirek we qollash kirek. gerce tarixtiki bezi xataliqlar bolsimu, bundin kiyin undaq xataliqlargha yol qoymasliq kirek. hindistanmu hem tizlik bilen yeqinlishidu Uyghurlar bilen....

xitay qapqara kapirghu? nime boptu bashqa dinge ishense? u milletlerning ozlirining ishi. choshqa goshi yimeydighan bir qisim Uyghur musulmanlargha chirayliq qiz yaki yuz ming dollar uchrap qalsa, etrapigha qariwetip mokkide yanchuqigha selishini tehmin qilalaymen.... yeni bez yimeydighan mushuk yoq!

yene bir emiliyetmu shuki, Amerika xitaygha qarshi kileleydighan kuchlik dolet bolghachqa, biz Uyghurlarning neziride Amerikigha qarshi koz qarash bashqiche. yalghuz birsila bolmisun, hindistanmu xitaygha qarshi chiqsun hem urushsun, bizmu tarixtiki xataliq ishlarni tuzitip, hindistan bilen ittipaq tuzishimiz kirek. yene birsi ruslar bilen ittipaq tuzush. likin ruslar bilen ittipaq tuzush hazirche asan emes hem ularmu Uyghurlar bilen ittipaq tuzishke qiziqmaydu. likin bir kunisi ularmu bizge kirek bolidu....