Vancouver Canada
05-11-06, 03:36
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/2006/11/03/jasusluq/?simple=1
Xitay jasusluq organlirining yéngi tedbiri
2006.11.03
Ixtiyari muxbirimiz ekremning bu heqtiki melumati
Awaz köchürüsh
D u q xadimlirining yéqinda wetendin biwaste igiligen melumatlirigha asaslanghanda, xitay jasusluq organliri chetelde yashap, xitaygha qarshi siyasiy paaliyetlerde aktip rol oynawatqan yaki uyghur siyasiy teshkilatlirining paaliyetlirini maddiy we meniwiy tereplerdin qollawatqan uyghurlargha qarita yéngi bir tedbirni yolgha qoyup, uni ijra qilishqa bashlighan.
Bu tedbirning asasi mezmuni: chetelde yashawatqan uyghurlarni shu dölet höküméti bilen déplomatiye söhbitige tayinip wetinige qayturup ekilishtin ibaret bolup, xitay jasusluq organliri buning üchün, chetelde yashawatqanlarning ata – anisining namida, öz perzentini qayturup ekilip bérish toghruluq xitay hökümitige sunghan iltimas sheklide teyyar bir höjjet hazirlighan. Höjjette, ata – anilar imza atqan ehwal astida, xitay hökümiti ularning cheteldiki perzentini ekilip bérishke térishidighanliqi ekis ettürülgen.
Bu xil ehwaldin xewiri bolghan zibibullah ependining éytishiche, xitayning bir süre guwahchilarni egeshtürp kirip, teyyar höjjetke imza étishqa dewet qilish herikiti ata – anilarni chöchütken we ularning telepliri ata – anilar teripidin deslepki qedemde ret qilinghan. Zibibullah ependi, bu hadisining özi bilidighan bir kishining ailiside yüz bergenlikini tilgha aldi.
Gérmaniyidiki uyghur ziyalisi tursun ependi, xitay jasusluq organlirining cheteldiki uyghurlargha qarita bundaq bir chare qollunishidiki sewep heqqide toxtaldi. Tursun ependining éytishiche, xitay hökümitining bu yéngi tedbirining meqsiti, yalghuz cheteldiki uyghur siyasiy herikitini parchilash we yétim qaldurush, uyghur siyasiy panahliq tiligüchilerge qarita tosalghu peyda qilish hem özining uyghur millitige qarita yürgüzüwatqan zulumlirini yalghangha chiqirishtinla ibaret bolup qalmastin, belki gherb döletlirining xitaygha qarita, xitay qachqunlirini tizginlesh heqqide ishlitiwatqan bésimlirige ijabiy jawap qayturushtin ibaret iken.
Bu xil tedbirni yalghuz uyghurlargha tedbiqlash arqiliq, xitay hökümiti bir tereptin chetellerdiki uyghurlarning siyasiy paaliyetlirige dexli yetküzüsh meqsidige yetse, yene bir tereptin, xitaydin bizar bolup chetelge qéchiwatqan uyghurlarni tizginlesh meqsidige yétidiken. Shundaqla, cheteldin qayturup kélingen uyghurlarni chetelni yamanlap, xitayning chet döletlerdinmu yaxshi ikenlikini teshwiq qildurush üchün xizmet qilduralaydiken.
Xewerlerge qarighanda, bu yil gérmaniyidin xitaygha qayturulghan muxter tiliwaldi we musa hajidin ibaret ikki neper uyghur, bu jehette öz rolini jari qildurushqa mejburlan ghan.
D u q rehberlirning qarashlirigha asaslanghanda, xitay hökümiti yéqinqi bir qanche yildin buyan, cheteldiki uyghurlarni téléfun söhbiti we xitay elchixanisi arqiliq, özlirige ishleshke mejburlash weqelirini köp qétim sadir qilghan. Wetenge ziyaretke barghan uyghurlarni özliri üchün ishleshke köndürüp, andin ularning ziyaritige ijazet bérish yolini tutqan. Bu uyghurlar özi yashawatqan döletke qayitqandin kéyin, hazirgha qeder xitaygha melumat bérish wezipisini ada qilip kéliwatqan bolsimu, bularning mutleq köp qismi, özlirining xitaygha ishlewatqanliqini uyghur teshkilatliri mesullirigha melum qilip qoyghan we xitayni aldap kelgen. Bu seweptinmu xitay jasusluq organliri, cheteldiki uyghurlarning paaliyetlirini ünümlük tizginlesh meqsidige yételmigen. Eksiche, uyghurlarning xitaygha qarshi siyasiy mujadilisi dunya siyasiy sehniside barghansiri tigishlik ornigha kötürülgen. Xitay hökümiti üchün, uyghurlarni tizginleshning eng muwapiq yoli, ularni öz wetinige qayturup kélip, hem gherb ellirining künséri köpiyiwatqan xitay qachqunlirigha chek qoyush heqqidiki bésimidin qutulush hem uyghur teshkilatlirining küchini ajizlitishtin ibaret bolghan. (Ekrem)
Uyghurche
--------------------------------------------------------------------------------
© 2006 Radio Free Asia
Xitay jasusluq organlirining yéngi tedbiri
2006.11.03
Ixtiyari muxbirimiz ekremning bu heqtiki melumati
Awaz köchürüsh
D u q xadimlirining yéqinda wetendin biwaste igiligen melumatlirigha asaslanghanda, xitay jasusluq organliri chetelde yashap, xitaygha qarshi siyasiy paaliyetlerde aktip rol oynawatqan yaki uyghur siyasiy teshkilatlirining paaliyetlirini maddiy we meniwiy tereplerdin qollawatqan uyghurlargha qarita yéngi bir tedbirni yolgha qoyup, uni ijra qilishqa bashlighan.
Bu tedbirning asasi mezmuni: chetelde yashawatqan uyghurlarni shu dölet höküméti bilen déplomatiye söhbitige tayinip wetinige qayturup ekilishtin ibaret bolup, xitay jasusluq organliri buning üchün, chetelde yashawatqanlarning ata – anisining namida, öz perzentini qayturup ekilip bérish toghruluq xitay hökümitige sunghan iltimas sheklide teyyar bir höjjet hazirlighan. Höjjette, ata – anilar imza atqan ehwal astida, xitay hökümiti ularning cheteldiki perzentini ekilip bérishke térishidighanliqi ekis ettürülgen.
Bu xil ehwaldin xewiri bolghan zibibullah ependining éytishiche, xitayning bir süre guwahchilarni egeshtürp kirip, teyyar höjjetke imza étishqa dewet qilish herikiti ata – anilarni chöchütken we ularning telepliri ata – anilar teripidin deslepki qedemde ret qilinghan. Zibibullah ependi, bu hadisining özi bilidighan bir kishining ailiside yüz bergenlikini tilgha aldi.
Gérmaniyidiki uyghur ziyalisi tursun ependi, xitay jasusluq organlirining cheteldiki uyghurlargha qarita bundaq bir chare qollunishidiki sewep heqqide toxtaldi. Tursun ependining éytishiche, xitay hökümitining bu yéngi tedbirining meqsiti, yalghuz cheteldiki uyghur siyasiy herikitini parchilash we yétim qaldurush, uyghur siyasiy panahliq tiligüchilerge qarita tosalghu peyda qilish hem özining uyghur millitige qarita yürgüzüwatqan zulumlirini yalghangha chiqirishtinla ibaret bolup qalmastin, belki gherb döletlirining xitaygha qarita, xitay qachqunlirini tizginlesh heqqide ishlitiwatqan bésimlirige ijabiy jawap qayturushtin ibaret iken.
Bu xil tedbirni yalghuz uyghurlargha tedbiqlash arqiliq, xitay hökümiti bir tereptin chetellerdiki uyghurlarning siyasiy paaliyetlirige dexli yetküzüsh meqsidige yetse, yene bir tereptin, xitaydin bizar bolup chetelge qéchiwatqan uyghurlarni tizginlesh meqsidige yétidiken. Shundaqla, cheteldin qayturup kélingen uyghurlarni chetelni yamanlap, xitayning chet döletlerdinmu yaxshi ikenlikini teshwiq qildurush üchün xizmet qilduralaydiken.
Xewerlerge qarighanda, bu yil gérmaniyidin xitaygha qayturulghan muxter tiliwaldi we musa hajidin ibaret ikki neper uyghur, bu jehette öz rolini jari qildurushqa mejburlan ghan.
D u q rehberlirning qarashlirigha asaslanghanda, xitay hökümiti yéqinqi bir qanche yildin buyan, cheteldiki uyghurlarni téléfun söhbiti we xitay elchixanisi arqiliq, özlirige ishleshke mejburlash weqelirini köp qétim sadir qilghan. Wetenge ziyaretke barghan uyghurlarni özliri üchün ishleshke köndürüp, andin ularning ziyaritige ijazet bérish yolini tutqan. Bu uyghurlar özi yashawatqan döletke qayitqandin kéyin, hazirgha qeder xitaygha melumat bérish wezipisini ada qilip kéliwatqan bolsimu, bularning mutleq köp qismi, özlirining xitaygha ishlewatqanliqini uyghur teshkilatliri mesullirigha melum qilip qoyghan we xitayni aldap kelgen. Bu seweptinmu xitay jasusluq organliri, cheteldiki uyghurlarning paaliyetlirini ünümlük tizginlesh meqsidige yételmigen. Eksiche, uyghurlarning xitaygha qarshi siyasiy mujadilisi dunya siyasiy sehniside barghansiri tigishlik ornigha kötürülgen. Xitay hökümiti üchün, uyghurlarni tizginleshning eng muwapiq yoli, ularni öz wetinige qayturup kélip, hem gherb ellirining künséri köpiyiwatqan xitay qachqunlirigha chek qoyush heqqidiki bésimidin qutulush hem uyghur teshkilatlirining küchini ajizlitishtin ibaret bolghan. (Ekrem)
Uyghurche
--------------------------------------------------------------------------------
© 2006 Radio Free Asia