PDA

View Full Version : Sherqiy Turkistan Tarixi



Muhemmet Emin Bughra
16-10-06, 12:52
Sherqiy Türkistan Tarixi



- Muhemmed Émin Bughra



Bu kitap yurt we millet yolida jénini we mélini ayimighan wetenperwerlerge béghishlandi.



Birinchineshri Keshmir,1941-yili

Milliy inqilap qismi Keshmir, 1970-yili

Toluqlan’ghan neshri Enqere, 1987-yili

Kiril herpliri bilen köchürülgen neshri Alma-ata, 1991-yili

Hazirqi zaman Uyghurche neshri Enqere, 1998-yili



Munderije

Muellipning kirish sözi

Paydilan’ghan menbe eserler

Toluqlan’ghan neshirge kirish söz

Muellipning terjimehali

Teqrizlar(Beghishlima)

Kiril herpliri bilen köchürgüchidin kirish söz

Hazirqi zaman Uyghurche neshirige kirish söz



Birinchi Bap: Omumi Tarix



Birinchi bölüm:

Omumi tarixning bir xulasisi

1- pesil. Tarix ilmining mahiyiti

2- pesil. İnsan omumi tarixining bashlinishi

İkkinchi bölüm:

Türk omumi tarixining bir xulasisi

1- pesil. Türk tarixining bashlan’ghuchi

2- pesil.Türklerning meden dewridiki medeniyiti

3- pesil. Türklerning omumi Köchüsh dewri

4- pesil. Köchüsh dewridiki kéyinki Türk ana yurti

Qedimki Türklerde yeziq, Qedimki Türklerde teshkilat, Qedimki Türklerde hoquq,Qedimki Türklerde din



İkkinchi Bap: Sherqiy Türkistanning Xususi Tarixi



Sherqiy Türkistanning qisqiche jughrapiyisi

Birinchi bölüm:

Riwayetler we edebiy eserlerde Sherqiy Türkistanning qedimki tarixi

İran riwayetliri, Asur riwayetliri, Yunan riwayetliri, Hindistan riwayetliri, Türk riwayetliri, Tenqit we muhakime, Xulase, Aprasiyap mersiyesi

İkkinchi bölüm:

İskender dewridin tartip Hon dewrigiche Sherqiy Türkistan

Üchinchi bölüm:

Sherqiy Türkistanning Hon ittipaqigha qoshulghandin tartip İslamghiche bolghan dewri

1- pesil. Büyük Hon imperatorluqi

Hon dölitining kengeygenliki, Chin urushi, Yawchi urushi, Oghuzxan wapat qilghandin kéyinki weqeler, Chin hökümitining Honlargha qarshi élip barghan siyasiti we Hon-Chin urushi, Hon dölitidiki ichki qalaymiqanchiliqlar, Hon tengriqutining Chinni meghlup qilghanliqi, Hon dölitining ikkige bölün’genliki, Hon dölitining mahiyiti, Honlarda diniy étiqad

2- pesil. Hon döliti dewridiki Sherqiy Türkistan

Chinning Sherqiy Türkistan’gha birinchi qétim tajawuz qilghanliqi we meghlup bolghanliqi, Chinning Sherqiy Türkistanni birinchi qétim besiwalghanliqi, Sherqiy Türkistanning Chin istilasidin qutulghanliqi, Alti-sheher xanliri otturisida ixtilap, Sherqiy Türkistan bilen Chin otturisida 30 yil dawam qilghan urush

3- pesil. Qushxan(Kushan) İmperatorluqi

Alti sheherning Qushxan imperatorluqigha qoshulghanliqi, Qushxanlar dewride Sherqiy Türkistanda din we medeniyet, Sherqiy Türkistanda Qushxanlarningtesiri yoqulup xanlarning musteqil bolghanliqi

4- pesil. Siyanpi birleshme döliti

Chin istilasidin Siyanpi ittipaqigha ötüsh ariliqidiki dewrde Sherqiy Türkistanning sherq we shimal qisimliri, Siyanpi Türklirining istiqlali we Sherqiy Türkistan, Sherqiy Türkistandiki xanlarning istiqlali

5- pesil. Tupa Türk döliti

Quju we Altisheher xanliqlirining Tupa imperatorluqigha qoshulghanliqi, Tupa Türkliri medeniyiti

6- pesil. Jujan-Tatar imperatorluqi

Tulun Qaghanning sherqiy we gherbiy Türkistanni alghanliqi

7-pesil. Yeptil (Heftal) imperatorluqi

Sherqiy Türkistanning Yeptil dölitige tewe bolghanliqi

8-pesil. Kök Türk döliti

Sherqiy Türkistanning Kök Türk ittipaqigha qétilghanliqi, Qaghanning qoshna döletler bilen munasiwiti, Kök Türk dölitining ikkige bölünishi, İkki Kök Türk döliti arisida Chin buzghunChiliqi netijiside yüz bergen hadisiler, Sherqiy Kök Türk döliti we Chin, Sherqiy Kök Türk dölitining yiqililshi, Gherbiy Kök Türk dölitide ichki urush we Chin tajawuzi, Gherbiy Kök Türk qaghanining İran shahi YezdiGerd bilen birliship İslam leshkerliri bilen urushqanliqi, Gherbiy Kök Türklerning yéngidin küchlen’genliki, Gherbiy Kök Türk dölitining yiqilishi we Türkistan’gha Chin tajawuzi, Sherqiy Türkistanning jenubi qisimlirigha Tibetliklerning tajawuz qilip kirishi

9-pesil. Qutluq we Türkesh döletliri

Kök Türk dölitining tirilishi, Sherqte Qutluq döliti, Gherpte Türkesh döliti, Qutluq we Türkesh döletlirining birleshkenliki we Türkistanning Chin asaritidin qutulghanliqi, Türk Qutluq döliti bilen İslam emirliri otturisida yüz bergen weqeler, Futeybebin Muslim, Muhelleb Bin Ebi Sefre, bir tarixi heqiqet, yene bir tarixi heqiqet, Sherqiy Türkistanning ichki weqeliri, Kök Türk dölitining siyasi, ijtimai ehwalliri we medeniyet eserliri, İChki siyaset, Dölet teshkilati, Örp-adet we exlaqi, Hüner-sana’et, Tijaret, Din, Urxun abideliri

10-pesil. Sherqiy Türkistanda ikkinchi Türkesh döliti

Sulu Qaghanning Erep eskerliri bilen soqushqanliqi, Sulu Qaghanning wapati we Türkeshlerde ichki ixtilaplar

11-pesil. Sherqiy Türkistan’gha yene Chin istilasi

12-pesil. Sherqiy Türkistanning Chin istilasidin qutulghanliqi we ming yilghiche Chin tajawuzidin xatirjem bolghanliqi

13-pesil. Qarluq döliti

14-pesil. Altisheher we QuChudidiki musteqil döletlr we kiChik xanliqlar

15-pesil. Altisheherde Tibetliklerning ikkinchi qétimliq istilasi we bu istiladin qutulushi

16-pesil. Sherqiy Uyghur döliti

Sherqiy Uyghur dölitining yiqilishi, Sherqiy Uyghurlarning dini, Sherqiy Uyghurlarning medeniyiti, Uyghur yéziqi

17-pesil. Qedimki zamanlardiki Türk we Chin siyasetliri heqqide

Türk siyasiti, Chin siyasiti

Törtinchi bölüm:

Qaraxanilar dewridin Moghul dewrigiche Sherqiy Türkistan

1- pesil. Qaraxanlar döliti

Qurulushi, Döletning kéngeygenliki, Sherqiy Türkistanda islamiyetning tarqilishi, Sutuq Bughraxanning ghazatliri, Musa Bughraxan, Harun Bughraxan, Gherbiy Türkistanning Qaraxanlar dölitige qétilghanliqi, Qaraxan Yüsüp Qédirxan, Samani dölitining munqerz bolushi, Eli Tekin İlikxan bilen Samanilardin muntasir otturisidiki urush, İlikxan bilen Sultan Mehmud otturisidiki urush, Qaraxan Yüsüp Qédirxan bilen Sultan Mehmud otturisidiki urush, Toghan İlixan we Xitay urushi, İlikxan atalghusi heqqide tetqiq, İlikxanlarning Qaraxanlargha asiyliq qilghanliqi, Qaraxan Yüsüp Qédirxanning Sultan Mehmud bilen körüshkenliki, Eli Tekin İlikxanning ikkinchi isyani, Seljuq oghullirining Sherqiy Türkistan’gha tégishlik tarixchisi, Qaraxan Yüsüp Qedirxan we Eli Tekin İlikxanning wapati, Qaraxanlar dölitining ikkige bölün’genliki, İkkinchi Harun Bughraxanning Qaraxanliq dewridiki weqeler, Qaraxanlar dölitining yiqillishi, Qaraxanlar dewride idariy we eskeriy teshkilat, Qaraxanlar dewride sherqiy we gherbiy Türkistanning medeniyet, ilim-pen, sana’et, tijaret, awatliq we térilghu ishliri, Qaraxanlar dewride sherep unwanliri, Qaraxanlar dewride Türklük we Türk edebiyati, Qaraxanlar dölitining zamandash bashqa döletler arisidiki siyasi orni, Qarxanlar we bulardin burunqi büyük Türk döletlirining yiqilishliridiki sewepler toghrisida qarash

2- pesil. Sherqiy we gherbiy Türkistanda Qaraxitay döliti

Qaraxitaylarning sherqiy we gherbiy Türkistanni istila qilghanliqi, Gobing, Guyyang xatun we tirig xanlarning Gürxan bolghanliqliri, Ediqut we QiliChxanlarning Chin’gizxan’gha tewe bolushi, Qaraxitay dölitining yiqilishi, Küchlük digen kim? we uning Sherqiy Türkistan’gha kélishining sewebi, bir tarixi oydurma toghrisida, Qaraxitay dölitining teshkilati

Beshinchi bölüm:

Sherqiy Türkistanda Moghul dewri

1- pesil. Chinggizxanning Sherqiy Türkistanni istila qilishi

Sherqiy Türkistanning Chinggizxan dewridiki ehwali, Chinggizxan ölgendin kéyinki Sherqiy Türkistan

2- pesil. Chaghatay xandani döliti

Sherqiy Türkistan Öktay xandanining hökümranlighi, Sherqiy Türkistanning yene Chaghataylargha tewe bolghanliqi, Musteqil Chaghatay dölitining qurulghanliqi, Tughluq Tömürning xan bolghanliqi, Tughluq Tömürxanning gherbiy Türkistanni alghanliqi, Tömürbeg isyani, Tash köwrük urushi, Elyas Ghoja oghlanining xan bolghanliqi, Sherqiy Türkistanda isyan, Sherqiy Türkistan hökümdarliri we Tömürbeg otturisida 10 yil dawam qilghan urush, Xizir Ghoja oghlanining xan bolghanliqi we Sherqiy Türkistanda birlik, Qemriddin Begning Toxtamishxan bilen ittipaq tüzgenliki, Sherqiy Türkistanda ichki ixtilap we Qemriddin Begning wapati, Tömürbegning Sherqiy Türkistan’gha tajawuzi, Xizir Ghoja xanning ijra qilghan ishlliri, Tömür Begning ölümi, Shirmehemmedxanning xan bolghanliqi, Shirmehemmed we Ulughbeg Mirza otturisidiki urush, Uweysxanning xan bolghanliqi, Üchinchi Esen Boghaxan we uning Perghaneni alghanliqi, Yunusxanning xan bolghanliqi, Yunusxanning élip barghan urushliri we Tashkentni paytext qilghanliqi, Sultan Yunusxanning medeniyet üchün qilghan ikki muhim xizmiti, Mehmudxanning xan bolghanliqi, Sultan Mehmudning Gorganlar bilen élip barghan urushliri, Mehemmet Shibanixanning xiyaniti, Sultan Mehmudning Babur Mirza bilen munasiwiti, Qeshqer urush we Ababekri Mirzining üchni alghanliqi, Sultan Mehmudning Shibanixan’gha qarshi paaliyetliri, Shibanixanning Tashkentni bésiwélishi, Xanlarning esirliktin qutulghanliqi, Alachexanning wapati we Sherqiy Türkistanda inqilap, Sultan Mehmudxanning shehit bolghandin kéyinki weqeler, Sherqiy Türkistanda Chaghatay dölitining yiqilishi, Chaghatay dewride Sherqiy Türkistanning ijtima’i, idary we teshkili ehwalliri

3- pesil. Altisheher Dughlat hökümdarlirining tarixchisi

Sultan Ababekri Mirzining Altisheherde musteqil dölet qurghanliqi, Sultan Ababekri Mirzining eqliy normalsizliqi, Sherqiy Türkistan Dughlat dölitining yiqilishi, Sultan Ababekri Mirzining idariy teshkilati

4- pesil. Özbek we Qazaq atalghulirining kélip Chiqishi

Özbek, Qazaq

5- pesil. Sherqiy Türkistanda Se’idiye döliti

Sultan Se’idxanning terjimehali, Mensurxanning Sultan Se’idxan’gha bey’et qilghanliqi, Hijri 923 din 926 giche bolghan weqeler, Hijri 927 din 931 ghiche bolghan weqeler, Sherqiy Türkistanning shimaliy qisimlirining qoldin kétishi, Biluristan we Bedexshan’gha yürüsh, Abdureshit Sultanning weli’ehid bolghanliqi we Keshmir bilen Tibetning Pethi, Sultan Se’idxanning wapati, Abdureshitxanning Sultan bolghanliqi, Hijri 940 tin tartip 1038-yilighiche bolghan weqeler, Abdulxanning xanliq dewri, Abdulxanning yiqilishi, İsma’ilxanning xan bolghanliqi we Apaqxojaning tuzkorluqi, Se’idiye milliy dölitining yiqilishi, Se’idiye dölitide idariy teshkilat, Eskiri, İqtisadi, İlim-pen, Maarip edebiyet ishiliri we omumi xelqning ijtima’i we rohi haliti

6- pesil. Sherqiy Türkistanda Qalmaq tajawuzi

Qalmaqlarning qisqiche tarixi, Apaqxojining ewlatliri arisidiki küreshler, Apaqxoja ewlatliri dewride Sherqiy Türkistan
http://www.turkistanim.org/uyghurche/tarix/turkistan_tarixi/munderije.htm

Maarip
20-10-06, 19:07
Sherqiy Turkistan Maarip we Hemkarliq Jemiyiti Qurulup Obdan Paaliyet qilmaqta.
http://www.turkistanim.org/uyghurche/xewer/20060524.htm

Maarip
20-10-06, 19:55
Istanbuldiki Sherqiy Türkistan Maarip we hemkarliq jemiyiti ezaliri, diniy zatlirimiz "Qurani-Kerim Tepsiri" ni hazirqi zaman Uyghur tiligha terjime qilip 3 qisim(texminen 2100 bet) qattiq muqawiliq kitap halida neshir qildi. Tepsirning terjime, tehrir, neshir qilish ishlirigha japaliq emgek serp qilghan we tepsirning neshir qilinishigha maddiy hemde meniwiy jehettin yardem bergen Sherqiy Türkistanliq qerindashlardin Allah razi bolsun. Bu tepsirning neshir qilinishi Uyghur xelqining islam dinini we qurani kérimni toghra, etrapliq chüshünishi we qur'anning rohigha asasen toghra heriket qilishida muhim rol oynaydu, yash-ösmürlirimizni toghra idiye we toghra étiqad bilen exlaqliq qilip yétishtürüp chiqishimizda muhim rol oynaydu we muhim diniy miras süpitide ewladlargha qalidu.
http://www.turkistanim.org/uyghurche/xewer/20060524.htm
http://www.turkistanim.org

Unregistered
21-10-06, 00:19
Betni engilizchige google.com arqiliq mexanik terjime qildurghili bolidu.
Towendiki betke qarang:
http://translate.google.com/translate?u=http%3A%2F%2Fturkistanim.org%2Fjapan.h tm&langpair=ja%7Cen&hl=ja&ie=UTF8

Terjime mexanik terjime bolghachqa gurammatika logika jehettin xataliqlar bolidu,elwette. Emma asasi mezmun we munasiwetlik soz-jumliler terjime qilinidiken.
www.google.com
ning lang. toul digen yerini besip andin tekist terjime digen yerge tekist yezip, eger tor betini putun terjime qildurmaqchi bolsingiz bet adresini
webpage(tor beti) terjime digen katekchige yezip andin terjime digen xetni bassingiz siz tallighan tilgha terjime qilip beridu.