PDA

View Full Version : Bilip Qiling: Zeherlik Chikimlikke Munasiwetlik Kop Sorilidighan Suallar



Mehmet Emin
29-01-05, 20:41
Zeherlik Chikimlikke Munasiwetlik Kop Sorilidighan Suallar

Mehmet Emin

Zeherlik chikimlik digen nime?

Zeherlik chikimlik diginimiz adem bedinige kirgendin kiyin, nirwigha biwaste tesir qilip, hayajanlinix, zoqlunux, bixi qiyix, yengdex, uyqusi kilix, hawada leyligendek bolux qatarliq tuyghularni peyda qilidighan maddilarni kozde tutidighan bolup,. Adem bu hil maddilarni bir mezgil istimal qilghandin kiyin, bedende bir hil tayinix peyda qilip, beden bu hil maddidin ayrilalmaydighan bolidu. Waqitning otuxige egixip, adem bedinidiki nurghun ezalar bu hil madda teripidin biwaste zehmige uchirap, beden zeyipliki kilip chiqidu.

Dohturhanida ixlitilidighan mes qilix dorisi, aghriq peseytix dorisi, nirwini hayajanlandurux, zoqlandurux dorisi, nirwini tichlandurux dorisi qatarliq dorilarmu zeherlik chikimlik yaki zeherlik chikimlik katigoriyesige kiridighan yaki konturul qilinidighan madilar turige kiridu.

Zeherlik chikimlikni yeni heroyinni tunji qitim chekkende qandaq alametler bolidu?

Kixiler bilip bilmey tunji qitim heroyinni chekkendin kiyin uzun otmeyla hayajanlinix, zoqlunux, tirisi qizziq yaki qizzirip qilix, eghizi qurux, bax aghrix yaki bax qiyix, uyqusi kilix qatarliq tughya yaki alemetler korulidighan, bir nechche saet dawam qilghandin kiyin asta asta yoqap kitidu, we putunley eslige kilidu.

Kixiler zeherlik chikimlikke qandaq ugunup qalidu?

Kixiler zeherlik chikimlikke deslepte uchuraxqanda, qizziqix we hayajan tuyghusi bolidu. Kopunche kixiler birer qitim chekkenge hich nime bolmaydighu dep qarixidu. Bir nechche kun otkendin kiyin yene birerni chekkusi kildu. Bu waqitta peqetla rohi jehettiki bezi qizziqixtin baxqa, beden jehette alahide tayinix bolmaydu. Kixiler eger iradige kilip, ikkinji yiqin kelmey dise, asanla taxlap kiteleydu. Emiliyet az bir qisim kixiler ikkinchilep ighizigha almisimu, biraq kopunche kixiler undaq qilmaydu. Bu kixiler zeherlik chikimlikning peyda qilghan sizimige qiziqix, baxqilarning zorlixi, keypiyatining yahxi bolmasliqi, turmux we hizmettiki kongelsizlik qatarliq herhil sewepler tupeylidin, zeherlik chikimlikni istimal qilixni dawamlaxturidu. Netijide deslepke rohi ihtiyajdin tereqqi qilip, kiyinche bedenning ihtiyajigha aylinidu. Nepes yoli arqiliq istimal qilixtin bilektiki qan tomurgha okul qilip urux arqiliq istimal qilixqa tereqqi qilidu. Bu mezgilde zeherlik chikimlikni taxlax sel qiyingha tohtaydu, biraq irade bolsa yenila dawalap saqayitqili bolidu.

Zeherlik chikimlikke resmi humar bolup qilix uchun qanche uzun waqit kitidu?

Zherlik chikimlikke yeni hiroyingha humar bolup qilix diginimiz hiroyin chekkuchilerning hiroyingha bolghan rohi we jismani jehettiki tayinixini kozde tutidighan bolup, adem hiroyingha resmi humar bolghandin kiyin hiroyin chikixni derhal tohtatsa nurghun biaramliq alametliri korulidu.

Adem zeherlik chikimlik yeni hiroyin bilen tunji qitim uchiraxqandin baxlap putunley humar bolup qalghiche bolghan waqit ohximighan kixilerde ohxax emes bolup, bu xu ademning beden ighirliq we qeddi qamet ehwali, chekken zeherlik chikimlikning sapliq derijisi, her qitimda chekken miqdari, her kuni chekken qitim sani we istimal qilix usuli yeni nepes yoli arqiliqmu yaki tomurgha okul qilip urux arqiliqmu digendek kop hil amillar bilen munasiwetlik bolup, adette 2, 3 ay etirapida andin resmi humar bolup qalidu. Eger hiroyin chekkuchi oruq wijik bolsa, chekken hiroyinning sapliq derijisi yuquri bolsa, her qitimda chekken miqdari kop bolsa yaki her kuni chekken qitim sani kop bolsa humar bolux tiz bolidu. Eger hiroyin chekkuchi qeddi qametlik bolsa, beden ighirlighi eghir bolsa, chekken hiroyinning sapliqi towen bolsa, arilap arilap chekken bolsa humar bolux asta bolidu, humar bolux uchun ketken waqit uzun bolidu.

Zeherlik chikimlikke humar bolup qalghuchilarda qandaq alametler bolidu?

Kixiler zeherlik chikimlikke ugunup qalghan deslepki mezgilde, ozining zeherlik chikimlik chikidighanliqini nahayti mehpi tutidu, hemde alahide alametler bolmaydu, xunga baxqilar teripidin asan sizilmeydu. Kiyinche zeherlik chikimlik chekken waqitning uzurixi, we istimal qilghan zeherlik chikimlik miqdarining kopiyixige egixip, humar qilixqa baxlaydu, xuning bilen towendiki alametler ilgiri kiyin bolup korilidu.

1. Tola esnex, uyqusi kilix.
2. Burnidin we kozidin su iqix, yaki zukamda bolidighan alametler korulux.
3. Kozi we burnining etirapi, baxta qiziriwilix, kiyin sel qaridap qilix.
4. Yurek soqux we nepisi tizlixix
5. Bax chingqilip aghrix.
6. Bedenliri siqirap aghrix
7. Muskullar qitixix yaki boxap kitix.
8. Kozliri olturxup kitix, oruqlap kitix.
9. Put qoli yaki bedini titirex.
10. Qan tomur bolupmu kok qan tomuri yipixip qilix, qan aylinix rawan bolmasliq.
11. Eqil paraset, tepekkur, iside saqlax qabiliyiti ajizlax we yaki yoqax.
12. Nepes qiyinlixix, dimi siqilix.
13. Yandurux we yaki ighizidin kopuk yinix.
14. Hiroyin chekkusi kelgende yaki humari qozghalghanda asan ichi surulux.
15. Eghir ayaq bolsa, balisi chuxup kitix, oluk yaki ghelite bala tughup qilix.
16. Asan opke yalghi bolup qilix yaki beden asan yallughlinip qilix.
17. Eghir bolghanda, nepes ighir derijide tosalghugha uchirap olup kitix.

Zeherlik chikimlikning ziyini we aqiwiti nimilerdin ibaret?

Adem zeherlik chikimlik chikixke ugunup qalghanda nurghun yaman aqiwetlerni kelturup chiqirip, ozige, ahilige we jemiyetke tesewur qilghusiz yaman aqiwetlerni kelturup chiqiridu.

1. Yalghanchiliq we adem aldax.
2. Oyide pulgha yaraydighan nersilerni sitip, tamakigha almaxturup chikip tuguxtux.
3. Wijdan, eqil paraset, tepekkur, ghurur, mesulyetchanliq digenlerni yoqutux.
4. Tihimu kop kixilerge zeherlik chikimlik chikixni ugutux.
5. Oghurluq qilix, adem bulax, we her hil jinayi qilmixlarni sadir qilix.
6. Insan qilipidin chiqix, meyli ata ana, aka uka we aqa singillar bolsun, hichqandaq insanni nezirige ilmasliq we yaki ulardin tep tartmasliq.
7. AIDS kisilini ozige yuqturiwilix we uning jemiyette tarqilixigha turtke bolux.
8. Pul yaki aq tamaka uchun adem olturux.

Uyghur Rayunida istimal qiliniliwatqan zeherlik chikimlikler asasliqi nimilerdin ibaret?

Uyghur Rayunida zeherlik chikimlik chikiwatqanlarning mutleq kop qismi nepes yoli arqiliq yaki bilekke okul qilip urux arqiliq istimal qiliwatqini hiroyin yaki heyloyin (heroin , º£ÂåÒò, ¶þÒÒõ£Âð·È) bolup, kixiler arisida aq tamaka depmu atilidu. Undin baxqa nexe, bax chayqax komilekchisi (YAO TOU WAN), BING DU qatarliq zeherlik chikimliklermu bar.

Hiroyin mofi (morphine, Âð·È) din yasalghan bolup, tebi osidighan epiyun guli (poppy plant, ó¿ËÚ) dep atilidighan bir hil osumluktin tallap ilinidu, adette parxoksiman bolup, aq yaki qongur renglik ikki hil bolidu, aq rengdikisi, ela supetlik bughday unigha ohxaydu.

Uyghurlar arisidki zeherlik chikimlik chekkuchilerning kunsayin ixip birixigha sewep bolghan amillar nimilerdin ibaret?

1. Qanun tuzumning mukemmel bolmaslighi, yeni qanun ijira qilghuchilarning chirikliki we qanunning toluq ijira bolmaslighi. Hemmimizge melum bolghunidek qanunda zeherlik chikimlikni ilip sitix qanunsiz dep iniq belgulengen bolsimu, biraq zeherlik chikimlik satquchilarning kop qismi yenila qanuni jawapkarliqqa tartilmaywatidu.
2. Kixilerning ehlaqi pezilet olchimining towenlixixi, yaxlar arisidiki dini terbiyening kem boluxi we dini itiqatning suslixixi.
3. Ihtizadning tereqqi qilixigha egixip bay kembighellik periqining chongiyixi, namiratliq we ixsizliqning kopiyixi.
4. Yaxlarning jemiyetke we kelgusige bolghan ixenchisining towenlixixi, rohi jehettin chuxkunlixixi we umutsizlik qaraxta boluxi, turmuxta melum nersilerni yaki sizimni qoghluxup, hewesning keynige kirixi.
5. Ata anining balilargha bolghan terbiyening ajizlixi, ata ananilarning nurghun sewepler tupeylidin balilargha serip qilghan wahtining azlap kitixi, eneniwi ata ana we bala munasiwetlirining suslixixi.
6. Kixilerning jeherlik chikimlikning xehsige, ahilige we jemiyetke ilip kilidighan ziyinigha bolghan tonuxining towen boluxi we uninggha sel qarixi.

Qandaq qilghanda kixilerning zeherlik chikimlikke ugunup qilixning aldini alghili bolidu?

1. Hokumet qanuni tuzumni mukemmellexturuxi we saghlamlaxturuxi, qanun ijira qilghuchilar arisidiki chiriklikni tugutuxi, zeherlik chikimlik sodisi bilen xughullanghanlarni qattiq jazalixi we zeherlik chikimlining jemiyette yamirap kitixni qattiq tizginlixi kirek.
2. Kixilerning ehlaq pezilet olchimini yuquri koturux, yaxlargha dini jehettin teribiye ilip birip, itiqadni kuchaytix kirek.
3. Dinning kixiler qelbidiki orni we kuchidin toluq paydilinip, michit we dini sorunlarda zeherlik chikimlik chikixning ikkila dunyada ighir guna bolidighanliqini texwiq qilix kirek.
4. Mekteplerde meyli baxlanghuch we otura mektepte bolsun, zeherlik chikimlikning jemiyetke we ahilige ilip kilidighan ziyinini texwiq qilix, bu jehettiki terbiyeni kuchaytix kirek.
5. Ata anilar balilirigha koprek waqit serip qilixi, balilirining nime oylawatqanlighigha kongul boluxi, ular bilen bolghan hisiyatni kuchaytixi we oz ara ixench peyda qilix kirek. Xundaqla balam tihi kichik, zeherlik chikimlik digen nersini bilmeydu dimey, 5 yilning 10 yilning kiyinki ixlarni kozde turup, kichik wahtidin tartip terbiyeni kuchaytix kirek.
6. Ata anilar yixigha toxmighan balilarni pul tipix uchun baxqilarning bolupmu natonux kixilerning keynige silip qoymaslighi lazim.
7. Bay kembigheliq periqni towenlitip, kembighellik we ixsizliqni tugutux kirek.
8. Zeherlik chikimlik chekkuchilerge herguz yumxaq kongellik qilmasliq, konturul qilix bilen dawalaxni birlexturup, ularning zeherlik chikimliktin baldurraq qol uzixige yardem birix kirek.
9. Toghura dunya qaraxni tiklep, turmuxqa toghura muhamile qilix, ozige, ahilisige, millitige we jemiyetke mesul bolux rohini tiklex kirek.

Adem zeherlik chikimlikke yeni hiroyingha humar bolup qalghandin kiyin chikixni derhal tohtatqili bolamdu?

Adem bir mezgil zeherlik chikimlik yeni hiroyin chekkendin kiyin, hiroyinning miqdarini we chikix qitim sanini uzluksiz axurux arqiliq andin oz ihtiyajini qanduridu. Bu zeherlik chikimlik yeni hiroyin chekkuchilerning hiroyingha bolghan jismani we rohi jehettiki tayinixini kunsayin kucheytidu, xuning bilen tiz humar bolup qalidu. Eger bu waqitta hiroyin chekkuchi hiroyin chikixni derhal tohtatsa, bir nechche saettin kiyin uhliyalmasliq, muskul we songek qattiq aghrix, ichi surulux, qusux, titirex, tonglax qatarliq alametler korilidu, we bu alametler 48 saettin 72 saet ariliqida eng yuquri basquchqa yitidu, bir heptidin kiyin asta asta yahxi bolup qalidu. Xunga hiroyinni taxlaxqa irade qilghan kixi qattiq iradige kilip, muxu bir heptige berdaxliq birixi kirek.

Eger adem bedining hiroyingha bolghan tayinixi nahayti ighir bolsa, yeni uzun muddet hiroyin chekken adem hiroyin chikixni derhal tohtatqanda hayati hewepke uchurixixi mumkin. Bundaq ehwal astida eng yahxisi dohturgha korunup, dohturning yardimi arqiliq hiroyin chikixni asta asta taxlixi kirek.

Zeherlik chikimlikke yeni hiroyingha humar bolup qalghanlarni dawalaxning amali barmu?

Zeherlik chikimlikke humar bolup qalghanlarni dawalaxning eng unumluk amali irade, yeni qattiq irade bolghandila andin dawalax unumluk bolidu, herqandaq dawalax iradisi kochluk bolghanlardila yahxi unum biridu. Kuchluk irade bolmaydiken, herqandaq dawalaxning hemmisi bakar. Humar bolghanlar bir mezgil dawalinip, saqayghandek qilghan bilen, dawalaxta ixletken dorilarning hemmisi yene muxu hildiki dorilar bolghachqa, humar bolghuchining eng ahirqi aqiwiti yenila iradige baghliq bolidu.

Hazir qolliniwatqan dawalax usuli bu hildiki dorilarni arilap ixlitix arqiliq, asta asta humardin tohtutux bolup, dawalax wahti, zeherlik chikimlik chekkuchining tarihining uzun qisqiliqi, zeherlik chikimlikning turi, sapliq derijisi we istimal qilix usulliri bilen munasiwetlik. Zeherlik chikimlikni chikix tarihi qanche uzun bolsa, chekken zeherlik chikimlikning supiti qanche yuquri we sap bolsa, her kuni istimal qilghan miqdari qanche kop bolsa, okul qilip uruxqa adetlengen bolsa, dawalaxqa kitidighan waqit uzun bolup, dawalax nahayti qiyingha tohtaydu. Xunga eng yahxisi, ozining hata yolgha mingip qalghanlighini sezgen haman yaki zeherlik chikimlik chekkinige puxayman qilghan haman, derhal qattiq iradige kilip, wahtida dawalinip, bu aq alwastidin wahtida qol uzux kirek.

Ahirda qoxumche qilidighinim, bizni hichkim qutulduralmaydu, xunga biz choqum ozimizge, ahilimizge, oz helqimizge we millitimizge mesul boluximiz, ozimizni, oz hayatimizni qedirlixiximiz, millitimizning kelgusige we istiqbaligha kongul boluximiz kirek. Bolmisa ahirda ziyan tartquchi ozimiz bolimiz, puxayman mengu ornigha kelmeydu.