Sherqi turkistan Nopusidiki Heqiqetler

[Oqunglar]

Turkiye Sakarya Univirsitining oqutquchisi Dilshat Barishchining 2001.yili Kievde otkuzulgen bir qitimliq istatistik ilmiy yighinida oqughan ,,Sherqi Turkistan Nopusidiki Heqiqietler,, digen ilmiy maqalisida qisqiche shunlar yizilghan:

Xitayning 1953-1997 yiligha qeder korsetken sanliq melumatlirigha tayinip turup, bu sanliq melumatlarning toghra bolmighanliqi istatistik analizler bilen ispatlinip chiqilghan.

Sherqi Turkistanlilarning Nopusi:
1953...... 4,626,668 (bashlanghuch nopus)
1964...... 8,744,403
1982......17,350,005
1990......18,136,539
1996......18,923,072
2002......20,265,000 (tahmin qilinghan)

Sherqi Turkistandiki xitaylarning Nopusi:
1953...... 246,940 (bashlanghuch nopus)
1964...... 2,659,840
1982......10,965,657
1990......18,610,466
1996......23,038,693
2002......25,300,000 (tahmin qilinghan)

(Bu yerde 1990-1996 arasidiki Sherqi Turkistanliliqlarning sanida artish korulmigenligige diqqet chikilgen ve yuqaridiki sanliq melumatlarning %99 ishenchlik bolghanliqini yazghan)

Ve 2002.yilida,
Sherqi Turkistanliliqlar uchun:
%95 ishenchilik bilen 19,470,000-21,109,000 arisida ikenligini korsetken.
xitaylar uchun:
%95 ishenchlik bilen 24,800,000-25,760,000 arisida ikenligini korsetken.

Tarixi melumatlargha tayanghan halda 1953'diki Sherqi Turkistanliliqlarning nopusini 6,100,000 dep perez qilghan halda (bu sannimu %5 hataliq bilen analiz qilghan) 2002'diki nopusni %95 ishenchlik bilen 22,800,000 dep chiqarghan. Maqalida yene 2002 yili uchun Sherqi Turkistanliliqlarning nopusining nime bolsa bolsun 23 milyondin iship kitelmeydighanliqini istatistik analizler bilen ispatlighan. Ve bu sanliq melumatlargha tayinip, xitayning korsetken sanliq melumatlirigha ret bergen.

Maqalining ikkinji qismida, 1986-1989 yillirida 8 vilayet-sheher (Urumchi, Ghulja, Targhabatay, Qumul, Korla, Aqsu, Qeshqer ve Hoten)de ilip barghan tetqiqatliridiki sanliq melumatgha tayinip yingidin nopus analizini yazghan.

01.06.1988–31.08.1988 ve 01.09.1989–31.10.1989 tarixliri baz ilinip, yingi tughulghan bir bovaqning kiselchan bolush ihtimalini hesaplighan.
Yingi tughulghan bir bovaq uchun: %3.18.
Yingi tughulghan bir oghul bovaq uchun: %3.21
Yingi tughulghan bir qiz bovaq uchun: %3.14

20.01.1981 tarixi baz ilinip, yingi tughulghan her 1000 bovaq uchun olum nispiti hesaplanghan.
0-1 yash uchun: %9.88
1-3 yash uchun: %3.45
3-5 yash uchun: %1.06
5-7 yash uchun: %0.79

Buningdin bashqa yene 1964, 1982 ve 1990.yillirigha ait Sherqi Turkistanning Omur Jedvilini korsetken. Ve yene bu sanliq melumatlargha tayanghan halda Sherqi Turkistanning ikkinji bir nopusini %5 hataliq bilen tehminini ispatlighan.
Sherqi Turkistanliliqlar:
1990.......18,420,000
2002.......20,354,000
xitaylar:
1990.......19,105,000
2002.......25,410,000 (bingtuan ve tomur yol nopusi ichide)

Maqalinnig Hulasisi nahayiti ilmiliq bilen yizilghan bolup, dunya jamaitige mundaq dep xitap qilghan:
....xitay 1996'diki resmi sanliq melumatida Sherqi Turkistanliliqlarning nopusini
11 milyongha yiqin dep ilan qilmaqta. Emma heqiqi nopus 19 milyongha yiqin bolishi kirekligi yukuridiki analizlerdin melum. Bu yerdiki perq 7 milyondin koptur(bu ayni tarixtiki Uyghur nopusigha teng kelmekte), undaqta xitay heqiqeten 7 milyondan kop bolghan bu sanni yoshurmaqta yaki xitayning bergen melumati toghra disek, undaqta 7 milyondin kop kishini qirghin qildi dimektur....

digendek kop tereplik hulasilerni chiqarghan.

Tepsili melumatlarni ugenmekchi bolsingiz: ,tbughda@yahoo.com, gha xet yizing.

[Tarim Yilpizi]

Hitay Kommunist Hakimiyiti azaldinla aldamqilik - yalghanqilik - mutihamlik wa katillikni asasiy kasip kilghan fashist bolghanlighi sawaplik, nopus masilisdimu azaldin rast gapni kilmidi wa manggu kilmaydu.

Communistik Hitay 1949 - yili 12 - ayda Sharkiy Turkistan`gha kirganda, bu zimindiki hitaylarning amiliy sani pakat 100 ming atirapida idi. Ular bu jaydiki Huizular, Manjular, Shibeler, wa barlik ghayri - musulmanlarni hitayning sani iqiga kirguzgan idi.

Dal mushu wakitta, Uyghurlar 7 milliondin artuk nopuska iga bolup, Hitay Hukumuti Tangri taghlirining janubidikiy tarim wadiliridiki Uyghurlarni, UYGHUR dap atighan bolsa, Tangri taghlirining Shimalidiki Uygurlarni, TARANQI dap atap, tolimu hata statiskilarni qikarghan idi.

1949 - yildin 1952 - yilgiqa bolghan arlikta, pomshik - baylarngha kattik zarba berish, ularni ulturup andin ularning yar, su, qarwa, orman, otlak, kan, sanaat, uy-zimin, ashlik, mal - muluk, wa altun - dunyalirini aq - kalghan askar hitaylargha berip, BINGTUAN kurush jaryanida 3 milliondin artuk Uyghur hitay kalanda - kommunistliri taripidin biguna ulturuldi.

Hatta Wang Zhen dighan kanhor - jallat yarlik millatqilarga zarba berish, 3 wilayyattin har kaysi jaylargha tarkalghan inkilapqilarni yokutush, Osman Batur katarlik baturlarni yokutush, jamaat arbaplirini yokutush, diniy zadlarni yokutush, okumushluk alimlarni yokutush ... jaryanlirida mahhallimu - mahalla, kanitmu - kanit, yezimu -yeza kirginqilik elip berip, nurghun Sharkiy Turkistanlikarning keni darya bolup akti.

1950 - yili kuzda, hotandiki hitay askarlar bulangqiktin keyin uz iqinda urushup, urushta 2 hitay askiri uz adamliri bolghan hitay askarlar taripidin ulturuldi. Surushta jaryanda, bashka hitaylar yalghan malumat berip, u 2 hitayni Uyghurlar ulturdi dap yukurgha yalghan malumat bardi. Jallat Wanh Zhen darhal buyruk qushurup, heq bir surushturmay, naqqa ming Uyghurni ashkara wa yushurun ulturup tashlidi. Jallat Wang Zhenning siyasiti hitayni ulturgan Uygur katarlik yarlik millatlarni kattik jazalash, bir hitayni ulsa 10 napar yarlik halikni ulturush idi. amma talwa hitay askarlar, tehimu qekidin eship birga ming, hatta uningdinmu kop adamlarni ulturup tashlashti.

Osman Baturni yokutushka atlan`gan barlik hitay askarlar yeza - kishlaklarda aldigha uqurghanliki adamlarni ulturup, ulturgandimu puhadin qikkuqa ulturu, bulap - talap nurgun adamlarning jenigha zamin boldi.

Yarlik millatqilarga karshi turush, 3 ka karshi turush, 5 ka karshi turush, kattik jazalash, inkilawiy tarbiya elip berish, yar islahati, aptonomiya, polat tawalash, qong sakrap ilgirlash, islahat elip berish, halik gongsesi .... millionlighan Sharkiy Turkistanliklarning jeniniy biguna tenidin wakitsiz juda kildi.


Ashlik wakasida - ashlik hitay armiysining pilimotliri astida sesip katti, amma ashu ashlikni ishlap qikarghan yuz minglighan japakash Uyghur aqliktin ulup katti.

Madaniyat zor inkilabi - jallat Mao ning az sanlik millatlarning madiniyitini, wa milliy mawjutluguni yokutushka karatkan fashistik inkilabi bolup, ashu kalaymikan 10 yilda, millionlighan Uyghur katarlik Sharkiy Turkistanliklar amalsiz - wakitsiz biaajal ulturuldi, shundakla on minglighan Uyghurlar turluk dahshatlik kiyin kistaklargha - azablargha qidalmay uzlirini ulturuwaldi....

Madaniyat inkilabidin keyinki 30 yida, yana nurghunlighan biguna Uyghurlar turluk badnamlar sawaplik karilinip ulturuldi. Kattik zarba berish, kattik tutkun, din`gha karshi ekim ... yana naqqa minglighan Uyghurlarning jenigha zamin boldi.

Aksu wakasi, Okughuqilar harkiti, Baren Wakasi, Hotan Wakasi, Ghulja wakasi, hitaylar kastan elip barghan Aptoz partlitish, kowruk partlitish, diniy zadlarni ulturup tashlash .... wakaliri nurghunlighna biguna Uyghurlarning ashkara wa yushurun ulup ketishiga biwasta sawap boldi.


Kiskisi, 1949 - yidin bugungiqa bolghan 55 yil jaryanda ang az dignadimu 6 - 7 million Uyghur, birar million Kazak, wa 100 minglighan yarlik bashka millatlar Kommunist Hitaylarning kurbanigha aylinip, hitaylarning nopusi hitayda, sharkiy Turkistanda, wa dunyaning bashka jaylirida naqqa hassilap kupaysimu, amma Uyghurlarning nopusi hitaylarningki nopusidak kopaymastin, aksiqa aziyip yokap ketiwatmakta.


Uyghurlargha keliwatkan barlik apatlarning, azaplarning wa kungulsizliklarning hammisi hitaylardin boluwatidu, amma buning qeki bar, haman ahirlishidu !


Esinglarda bolsun, hitay harkanqa kilsimu Uyghurlarni yokutuwetalmaydu.
Qunki dunyaning wa dunyadiki janlik mawjudatlarning igisi bar. Igisidin soraksiz bu alamda kil tawrigan amas.


Umudwar bolunglar, kommunist hitay keridi, amdi yirak bolmighan kalgusida zaipliship, ajizlash, aziyish yoligha mukarar mangidu !

[Unregistered]

her bir uyghurning bilishi kerek iken.