PDA

View Full Version : Ilmiyliqning normidin éship kétish xataliqi



Orxun Oghli
02-06-19, 10:59
Ilmiyliqning normidin éship kétish xataliqi
Orxun Oghli
" xitayning öz igilik hoquqi we dölet bxeiterlikini qoghdash heqqi barmu? Bar, lékin nopusning 10%ni solap qoyush usuli bilen emes" . Déyilgendek, nury türkelning oslo munbiri nutuqidiki bu xitapta logika jehettin éniq halda xitayning sherqi türkistandiki igilik hoquqini yolluqlashturush we kop sanda kishini soluwalmasliq sherti astidiki basturush herketlirini heqqaiylashturush éniqlmisi bar. Eger bu xitap , amérika tashqi ishlar ministiri we yaki shu ministirlikning bir xadimi teripidin otturigha qoyulghan bolsa idi , buni bir diplomatik xitap dep toghra chüshünilishke we bu gepning péshigha ésiliwalmasliqqa toghra kéletti. Emma bu yerdiki xatip (xitap qilghuch) diplomat emes, uyghur paaliyetchi we adukat; zimmiside xitayning igilik hoquqigha we dölet menpeetige hörmet bildürüsh mejburiyiti yoq. Eger bu timida éghiz échish zörür bolsa, bu xitapning toghra shekli shu : " xitayning öz igilik hoquqi we dölet bixterlikini qoghdash heqqi barmu ? Bar, emma özining qanunluq téritoriye dairiside, hergiz ishghaliyet astidiki sherqi türkistanda emes." nury türkel bu xitapni diplomatik nuqtidin emes, ilmiylik nuqtisidin tallighan we ilmiy yosunda pikir qilish arqiliq diqqet tartmaqchi we uyghur xelqige kelgen bu özini tonushturush pursitidin toluq we ünümlük paydilanmaqchi bolghan bolushi mümkin. Eslide étnik qirghinchiliqtin ibaret bir jinayetke qisasxor xitap we herketler bilen emes , belki oslo munbiridek bir sorunda pikir bayan qilish sheklide inkas qayturuning özi yéterlik derijidiki ilmiyliq idi. Nutuqta xitayning mustemlikichi bir küch ikenliki we dölet térorini ijra qiliwatqanliqining ochuq tilgha élinmasliqning özi, ilmiyliq chigralirini qistisimu , ornigha we muxatabigha qarap gep qilish ilmiyliqi idi. Emma ilmiylik tirishchanliqining xitayning sherqi türkistandiki igilik hoquqini étirap qilish derijisige bérip yétishi, ilmiyliqning normidin éship kétish xataliqidur . Oxshash xataliq : " uyghurlar musteqilliqni xalamdu" dégen soalgha " shundaq , ütmüshtimu we bügünmu " dep jawap bérishning ornigha uzundin uzun gep oynitishlar we "siyasiy aptonomiye" dégendek arghamcha gepler bilen jawap bergendimu yüz bergen.
Yuqarqi ilmiyliqni normidin ashuriwétish xataliqi, nutuqning omumi utuqini bésip chüshemdu? Menche yaq, chünki xataliq sadir bolghan nuqta nutuqning asasi timisi emes; dawagha chong ziyanlarni élip kélemdu? Oxshashla yaq, chünki sehne sherqi türkistanning teqdiri heqqide qarar chiqiridighan we yaki tesir körsitidighan bir sehne emes; emma xataliq tüzütilmise, endshie qiliniwatqan aqiwet we jinayetlerning hemmisige yol achidu. Dawa sépimizde xelqara sehnilerde chet'el tillirida rawan sözliyeleydighan ademlirimizning sani cheklik; shunga paaliyetchilirimizning we millitimizge wakaliten söz qiliwatqanlarning belgilik derijidiki, qestenliktin xaliy xataliqlirigha köz yumush we utuqlirini köprek körüsh we ilhamlandurush mejburiyitimiz bar; emma bir shert bilen : ular dawadiki qizil siziqlardin atalp ketmesliki kérek: xitayning sherqi türkistandiki igilik hoquqining qanunsizliqi we sherqi türkistan xelqining siyasiy ghayisining musteqilliq ikenliki, atlashqa( inkar qilishqa)bolmaydighan qizil siziqlardur.