PDA

View Full Version : Немишқа <<Пантүркизим вә панисламизим>> т



Xenjer
27-11-18, 03:02
Немишқа <<Пантүркизим вә панисламизим>> тоқмиқи қайта мәйданға чиқиду?
Исламий терорист қалпиқи немишқа модидин қалиду? Немишқа уйғурлар һәммишә хата идологийәниң қурбани болиду?

Бу мәсилиләрни чүшиншдин бурун кишиләрдә (political spectrum) сиясий сипикторум бойичә көрәләйдиған көз билән пан едологийәлириниң (pan ideologies) келип чиқиши вә тарихи һәққидә чүшәнчсиниң болиши зөрурдур.

Сиясий сипикторум дигән немә?

Сиясий сипикторум нурғун охшимайдиған сиясий мәйданларни бир тәкши яки гийометирйәлик кординат бошлуқда көрситип беридиған сестима болуп, демократийк дөләтләр дөләт түзүмидә бу сиясий сипикторумниң оттурсида тәпуңлуқни сақлаш арқилиқ рдикалишишниң алдини алиду. Мәслән оң қанат , сол қанатлар, яки америка партийәлиридәк демокиратла яки җумһурийәтчиләр вә башқилар болуп һәрхил сиясий мәйданға игә партийә яки гуруһларниң тәңпулиқини сақлаш арқилиқ әркин вә либираллашқан дөләт түзүмини сақлап туриду.

Лекин бир партийә яки бирла сиясий түзүм мутләқ үстинликни игәнлигән һакимийәтләрдә сиясий сипикторумниң тәңпуңлиқи бузулуп шу дөләтдә оң қанат сиясий идологийә тәрәққий қилип фашистик түзүм мәйданға келиду яки сол қанат сиясий идологийә тәрәққий қилип комонизим яки дин сизлаштурулған түзүм мәйданға келиду. Бу иккила уччиға чиққан радикал түзүмниң инсанларға балайи апәт елип кәлгәнликини тарих испатлиди. Бу сипикторумниң тәңпуңлуқини сақланмай халиған бир тәрәпкә бәк иғип кәткәндә һакимий мутләқлиқ күчийип инсанийәтни қуллуқ түзүмгә башлайду.

Пан идеологийәси дигән нему? Дуняда әң чоң тәсир қозғиған пан идеологийә қайсилар вә уларниң инсанийәткә көрсәткән тәсирлири қандақ болған?

Аддийлаштуруп ийтақанда бир ериқ, бир дин яки бир тарихи ортақлиққа игә хәлиқни ойғитиш яки риғәтләндуруш арқилиқ өзи вәкиллик қилған шу хәлқ яки динниң башқа хәлқ яки дин йүксәкликини көрситип бир башламчи идийә вә һакимийәт күчини мәйданға кәлтурушни көрситиду.

Әлвәтдә пан идеологийәсиниң тарихи узун болуп милләтләр яки гуруппилар арисида кичик көләмдә тарқилип кәлгән. 19- әсирниң ахиридин башлап нурғун тәрәққий қилған милләтләрдә өз миллитиниң әсли йилтизини тепиш қизғинлиқи көтүрүлгән болуп, бу саһадә әң кәң вә чоңқур издәнгәнләр гирманлар билән рослар болди. Бухил издиниш бара бара бу милләтләрдә миллий ойғинишни әң авал барлиққа кәлтурди. Гирманлар өзиниң әң сап вә әң қәдимки ақ ериққа тәвә болған арян икәнликигә ишәнгән болса, рослар барлиқ силавян милләтлириниң районда һаким милләт болушиға ишәнди. Японлар пан идеологийәсини әң авал қозиған асия миллити болуп, барлиқ аҗиз вә шаллиниши керәк дәп қариған асия милләтлириниң зиминиға японлар хоҗа болуш керәк дигән пан асия идеологийәсни күчәйти.

Панисламизим идеологийәси османиларниң кийинки дәвридә ғәрипниң мустәмликигә қарши туруш үчүн күчәйгән болса панхирстиян идеологийәси ярупа мустәмликкә дөләтлириниң мустәмликкә қилинғучи аҗиз млләтләрни астлимайсийә қилишда ишлитилди.

Пантүркизим идеологийәси османларниң әң ахирқи һалакәткә йүзлиниш дәвридә күчәйгән болуп, пан силавян яки пан гирман милләтчиликиниң йүкслиши тәҗирбилири яш түркләргә тәсир қилип, <<ياش تۈرۈكلەر>> түркләрниң мустәқиллиқини сақлап қилиш үчүн дидин бәкирәк ғәрипләшкән сиясий түзүм билән пантүркизим идеологийәсини күчәтишниң муһимлиқиға ишәнди.

20 - әсир яврупада барлиққа кәлгән комонизим вә фашизим мушу пан идеологийәси арқилиқ йүксәлгән дөләтләрниң сиясий мәйданиға айланди. Рос болшивиклири чар российәни өруп комонизим лагирни барлиққа кәлтурди. Коминистлар чар российәниң территурийәсини асас қилған һалда асия вә шәрқий явропадики зор зиминни комонистик риҗим астиға алди. Гирманлар пан гирман идеологийәсини пан яврупа идеологийисигә кеңәйтип барлиқ ақ ериқларниң ортақ һакимйитини тикләш үчүн путкүл яврупаға кеңәймичилик уруши қозғап фашизимни башлиди. Әлвәтдә японлар му юқурда дийилгәндәк пан асия идеологийәси арқили ходди гирманлардәк фашизимни шәрқий асияда башлап асияға ғоҗа болуш кеңәймичилик уруши қозғиди.

Пантүркизим идеологийәси пән техника вә әскири күчи зор болған рос, гирман, японлардәк күчлүк милләтләрниң йүксилишиниң алдида боюн қисип қалди вә пәқәт түркийә җумһурйитиниң мустәқиллиқиниң сақлинип қилиши үчүн йетәкчи идеологийә булишқила яриди. Севитләр итипақи ичидики түрки милләтләр арисида пантүркизим идеологийә җинайәт вә бөлгүнчиликниң мәнбәси дәп қарилип бу аҗиз вә бесивилинған милләтләр арсида пантүркизим идеологийәси тунҗуқтурвитилди. Пәқәт росниң тәсир даириси бир қәдәр аҗиз болған уйғур илида пантүкизим идеологийәси түркийә пантүкизимниң тәсиридә пәйда болушқа башлиди вә уйғур илидә қурулған икки түркистан җумһурийәтлириниң қурлушида баш идеологийә болушқа мувәппәқ болди. Бирақ иккила җумһурийәт росларниң әндишиси сәвәплик ағдурвитилди.

Әлвәттә дуняниң башқа җуғрапийәлиридә йәнә башқа пан идеологийәлириму мәйданға кәлгән болуп, булардин панеранизим, панәрәпизим, панафирқизим қатарлиқ тәсири чәклик пан идеологийәләрни көрситишкә болиду.

19- әсирниң ахирдин башланға миллий ойғиниш вә пан идеологийәлири арқилиқ йүксилип 20- әсириниң дәсливидә дуня күч тәңпуңлиқида һөкүмран орунға чиққан гирманийә, авистирйә, япон вә италийә фашизими билән севитләр иттипақиниң комонизим лагири дуняниң тәртипини турғузидиған ғайәт зор күчләргә айланди. Бу җәрянда һәрхил чоң кичик җәңләр болди вә ақивәт 1- дуня уруши яврупада партлиди. Арлиқда 20 йил өтмәйла 2- дуня уруши япон вә гирман фашистик дөләтлириниң иттипақлишип путкүл фиронт бойичә асия, яврупа вә афирқида таҗавузчилиқ уруши башлиши яврупа, әнгилийә, американиң мәвҗутлиқиға бивастә хәвип туғдурди. Шундақла севит иттипақиға қарши япон вә гирман фашстик иттипақдаш армийәси һуҗум қилишқа башлиди.

Севитләр иттипақиға японлар йирақ шәриқдә һуҗумға өткән болса гирманлар шәрқии яврупада һуҗумға өтти. Японларниң тенич окянда америкиға һуҗум қозғиши америкини 2- дуня фашизимға қарши урушқа рәсми илип кирди вә севит иттипақи, әнгилийә, америка вә фирансийә итипақлишип фашизимға қарши асия, яврупа вә афирқида уруш қилди вә ахири гирман вә япон фашизимини тармар қилип 2- дуня уруши иттипақдашларниң ғәлбиси арқилиқ аяқлашди.

Иттипақдашлар арисида хитапнамиләр түзүлгәндин кейин дуня хәритлири қайта сизилип нурғун кичик милләт вә дөләтләрниң тәғдири пичилди, бәзилири мустәқил миллий дөләтлирини қурушқа мувәппәқ болған болса бәзилири чоң дөләтләр территоийәси ичидә қалдурулди.

2- дуня урушдин кийин фашизим йоқитилди бирақ дуняда комонизимдин ибарәт бирла истидат вә радикал түзмниң тәһтиди қалди. Ғәрип билән комонизим лагири таки 1990- йилларғичә суғуқ мунасивәтләр уруши қилип ахири сөвитләр иттипақиниң ғолиши билән аяқлашди.

Дуня йәнила тенич әмәс... Инсанийәткә фашизим вә комонизимдин ибарәт әң солчи вә әң оңчи идеологийәниң кәлтургән балайиапити пәқәт 20 - әсирдила тәхминән 200 мелийон инсанниң қирилишиға сәвәп болди. Бүгүнки дуня һәрқандақ уччиға чиққан радикаллиқниң исанийәкә елип килидиған зийинини тулуқ тунуп йәтти. Шуңа пан идеологийәлири фашизим вә комонизимдәк исанийәткә қариши түзүмләрниң йилтиз тартишида сәвәб болғичи амал дәп қарлип, ақивәт пан идеологийәлири вақти өткән вә дуняниң тәртипигә хилап идеологийәләр болуп қалди.

1991- йили севит иттипақииниң парчилинишидин кийин мустәқиллиқкә еришкән түрки милләтләр пантүркизимгә варислиқ қилмай өзлириниң миллий дөләтлирини қурди вә пүткүл дуня уларниң мустәқиллиқини етирап қилди. Һазир түркийәни өз ичигә алған 6 мустәқил түрки тиллиқ дүләтлири бар. Бу түрки тиллиқ миллий дөләтләрниң худди яврупа иттипақидәк иқтисадий вә сиясий һәмкариқ астидики кәлгүси түрк иттипақини мәйданға кәлтүрәлишидә шәк йоқ. Бу қурулғуси иттипақ һәргиз пантүркизим идеологийәсиниң мәсули болмасдин район вә дуня иқтисадииға һәм тиничлиқиға пайдилиқ иттипақ болалайду. Бундақ бир йеңи иттипақниң қурулиши дуняниң һазирқи тәртипигә тамамән уйғундур.

Қошумчә нуқда қилип исламий тероризим вә исламий икистирзим (ашқунлуқ) идеологийәлири һәққидә чүшәнчә берип өтәй;

20- әсирдики фашизим вә комонизим дин кейин 21 - әсирдә дуня теничлиқиға хәвип илип килидиған йүзлинишниң; Пан ислам яки динний икистирзимлиқ идеологийәләрниң ниң ямрап бериши дәп қаралди. 1.6 мелияд мусулман дунясиға бу икистирзимлиқ идийә кеңәйсә ялғуз мусулман дунясидила әмәс пүткүл йәршарида динлар вә охшимайдиған көз қаршлар ара тоқунишларни кәлтуруп чиқидиғанлиқини һәм бухил динний икистирзимлиқ идеологийәләр ақивәтдә йәршарини фашизим вә комонизимдинму ишип чүшидиған хәтәрлик ақивәт елип баридиғанлиқи тунуп йитилди. 2001- йили 11- синтәбир дики талибанниң америкида қозғиған террорлуқ һуҗумдин кейин хәлқарада исламий терроризимға қарши омумий йүзлүк уруш башланди вә бу уруш һелә һәм тохтиғини йоқ....

21- әсирдики инсанийәниң йәнә бир қара чүши орвилчә истидат һакмийәт түзими

Бу хил түзүм 20 , 21 - әсирләрдики һәрқандақ истидат һакимийәтләрниң инсанийәткә кәлтургән хәвипидинму қорқунушлуқ һакимийәт түзүми болуп, истидат һакимйәтләрниң компютер техникисидин пайдилинп мутләқ тәқипләшни әмәлгә ашуридиған орвилчә истидатлиқниң илмий фантазийәдин риялиқда пәйда болишидур.

Дуня, җорҗ орвил <<1984>> намлиқ китабда тәсвирләнгән күзитиш вә тәқибләшдә уччиға чиққан истидат түзүмни йолға қойған һакимийәтниң барлиққа келип болғанлиқини вә у истидат һакимйәтниң 1.5 мелярд нопосқа игә дуняниң иккинчи иқтисадий күчи болған коминистик бир партийә түзүмидики хитай хәлқ җумһурийити икәнликини җәзимләштурмәкдә.
Мана уйғурлар бу қабаһәтлик түзүмниң тунҗи қурбалири боливатқан милләт болуп, һазир дуняниң көзи уйғурлар вә уйғур илиниң пачәлик йүзлинишдә.

Мақалини йезип мушу йәргә кәлгәндә мақалиниң бишида мән тилған алған сиясий сипикторум арқилип уйғурилидә йолға қуюлған сиясий түзүмниң орнини көрсиәтсәк; Бу нуқтида уйғур или пүтүнләй динсизлаштурулған вә қуллуқ түзүм йолға қуюлған дәриҗигә йәткәнликини һәм 20- әсирдики сиясий сипикторумниң тәңпуңлиқини бузған фашизим вә комонизимдинму һалқиған әң қабаһәтлик түзүмниң орнитилғанлиқини көрүвалғили болиду.

Дунядики түзүмләрни адаләт вә адаләтсзлик бойичә көрсәтсәк биз әң адаләтсиз түзүмниң зиянкәшликигә учураватқан адаләтниң турғузилишиға әң тәшна хәлқ биз. Бу бизниң 21- әсирдиму қуллуқ түзүмдә яшаватқан бир милләт икәнликимизни көрситиду . Димәк биз һазир дунядики адаләтни қоллиғучи дөләтләрниң бизни қутулдуруш арқилиқ бу мутләқ истидат түзмгә қарши чиқиши үчүн, биз авал өз сиясий мәйданимиз вә идеологийәримизни дуняға намайәндә қилидиған әң һалқилиқ һәм әң ахирқи басқучқа кәлгәнликимизни көрситду.

Бизни йоқатмақчи болған һакимийәт бизниң адаләткә болған интилишимизни ялған вә һәқсиз көрситиш һәм өзиниң бизниң устимиздики контироллуқни һәққә чиқириш үчүн бизгә дунядики рәзил идеологийәләрниң маркилирини чаплаш яки қалпақлирини кийдурүш усуллирини қоллиниши керәк. Шуңа бизниң нормал динға етиқад қилиш адитимизни динний ашқунлуқ вә исламий тероризим қалпиқи билән чәкләнди вә буни дуняға йоллуқ көрситиш үчүн уйғурлани хәлқарадики террорлуқ тәшкилатларға бағлап көрсәтти. Шухил террорлуқ тәшкилатларда уйғурларниң көләп пәйда болишида йешил чирақ йеқилди. Нормал адәм оғри дәп қарлинип хәлқ әләм алдида наһәқ таяқ йисә әң авал қайтуидиған инкаси мән оғри әмәс дәп өзини ахлаш болиши керәк. Әпсун уйғурлар бу уюнда шапаққа тейилип бәк җоң зиян тартти вә уйғулар терроризимға қариши урушниң вастлиқ қурбалириға айланди.

Бәхиткә яриша америка уйғурниң устидин ишләнгән уюнларни билгәшкә уйғур мәслисини терроризим билән мунасивәтсиз дәп елан қилди вә уйғур илидики йүзбәргән вәқәләрни террорлуқ һуҗум дәп әйипләшни қубул қилмиди. Дунядики терроризимға қарши уруш сүрийә урушдин кейин бесиқишқа қарап йүзләнди. Һазир хәвипи зор террорлуқ тәшкилатлири асасән қалмиди, террорист дигән қалпақму уйғурниң бишға зорлап кийдурүлсиму турмайдиған болуп қалди. Һәм йеқинқи уйғур илидики вәзийәтниң исламни пүтүн бир дин сүпитидә чәкләшкә өткәнликидин уйғурниң бишиға кәйдурдиған террорис қалпқиму қалмиди.

Шу вәҗидин уйғур илидә модидин қалған пантүркизим панисламизим туқмиқиниң қайта пәйда болиши сәвәбини мундақ чүшинишкә болиду; Бишида язғинимдәк пан идеологийәси дуняниң қоллишиға ершилмәйдиған вә дуняниң һазиқи йүзлинишидә базар тапалмайдиған идеологийә болуш билән биргә әзәлдин уйғур зиялилири, әдиплири вә алимлириниң бишиға кәйдуридиған қалпақ болуп кәлгән. Уйғур тарихчилири, маарипчилири, язғучилири вә сәнәткарлири 1950- йиллардин башлап уйғур тарихи, маарипи, мәдәнийити вә сәнити һәққидә көп әмгәкләрни қилп кәлди. Шу сәрхирлиримизниң уйғур мәдәнийтигә қошқан бибаһа әмгәклири мевә берип уйғурлар өзини бир милләт сүпитидә туниди. Җәнуп вә шималдики барлиқ уйғурлар юрт кимлики яки динний килмкни асас қилишдин бир милләт супитидә өз миллий кимликни асас қилишқа өзгәрди вә юртвазлқ һәм үммәтчиликдин милләтчиликкә өтти. Уйғур дигән милләт кимликини етирап қилмайдиған уйғур қалмиди. Мана буни тәһдит дәп билгән хитай йәрлик вә мәркизи һөкүмити 2012 - йилидин башлап динний ашқун идийәләрниң ямришиға вә дин билән милләтчиләрниң қайта зидийәтлишигә йешил чирақ йеқип бәрди. Таки 2015- йилиғичә уйғур илидә әрәп ваһабизимлиқи әвҗигә чиқип садда хәлқниң һәр түрлүк икистирзимлиқ йолларға миңишиға сәвәп болди. Һазир пантүркизим тоқмиқи уйғур әдип вә сәрхиллирини қарилашқа тәййарланған болса, панисламизим тоқмиқи барлиқ динни затларни җазалашқа тәййарланди.

Уйғурлар панисламчиму?

Әлвәттә ундақ әмәс. Уйғурлар әзәлдин мөтидил исламий йолни тутуп кәлгән милләт булуп, уйғур мәдәнийитиниң мол вә рәңдарлиқи пан исламизимниң бу зиминда әзәлдин йилтиз тартмиғанлиқини көрситип бериду.

Уйғурлар пантүркистму?

Уйғурларниң мутләқ көп қисми өзиниң уйғурлуқ кимликидин пәхирлиниду вә башқа түркий милләтлиридин узун тарихи һәм мол мәдәнийәт асасиниң барлиқиға ишиниду. Шуңа уйғурлар арисида пантүркизим идеологийәсиниң йилтиз тартишиға қариғанда уйғур милләтчилики бәкирәк гәвдилинишкә башлиған. Мәшһур уйғур тарихшунас алимлиримиздин турғун алмас вә абдушүкүр муһәммәиминниң тарихи әсәрлиридә асасән уйғур тарихи вә уйғур мәдәнийитиниң йүксәлики вә уйғурларниң әзәлдин барлиқ түркий қәвимләр арисидики башламчиси милләт икәнликини юрутишни асас қилған болуп, бу вәҗидин бу тарихчилар вә башқа уйғур тарихчилар һәм уларниң оқурмәнлиридә пантүкизим идеологийәсидин <<ئۇيغۇرىزىم>> яки уйғур милләтчилик идеологийәсиниң устин орун тутқанлиқини көривалғили болиду.

1980- йиллардин башлап уйғурларда уйғур сөзини барлиқ маддий вә мәнивй дунясиға тәвә саһаләрдә марка орнида қошуш омумлишишқа башлиған болуп, уйғур 12 моқами, уйғур бинакарлиқи, уйғур усули, уйғур рәссамлиқи, уйғур кийим-кичәклири, уйғур карханчилири, уйғур таамлри дигәндәк һәрқандақ саһәдә уйғур исмини қошуп аташ омумлашқан. Бу бир милләтниң миллий кимликигә игә чиқиш вә миллий кимликини гәвдуләндуруш арқилиқ өз миллий кимликидин пәхирлиниш туйғусиниң нәқәдәр юқури пәллигә чиққанлиқини көрситду. Димәк уйғурлар ериқ яки қандашлиқ кимликигә қариғанда өзигә хас миллий кимликигә бәкирәк йеқин турушни халайду. Йеқинқи бу хил миллий кимлик тикләш вә кимликини тунуш вә миллий ойғиниш тәрәқияти тарихдин буян болуп бақмиған болуп, тунҗи қетим уйғурларниң һәққий миллий бирлишини әмәлгә ашурулди дәп қарисақ болиду. Мәйли җәнупдики алтә шәһәр яки шималдики шәһәрләр яки шәриқдики шәһәрләр вә лопнур , чәрчән чақилиқ һәм тәклмаканниң ишкирсдики кичик йезиларғичә барлиқ уйғур илидики уйғур тилида сөзлишидиған кишиләр өзигә ортақ миллий кимликини туниди һәм бир милләт болуп уюшти.

Уйғурларниң бүгүнгичә ассмилиятсийә болуп кәтмәй әксичә бүгүнкидәк миллий кимлик еңи тиклийәлишимиз вә уйғурлиқимиздин пәхирлинишдәк милләтчилик туйғусиға еришәлишимиз язғучи әдиплиримизниң, маарипчи устазлиримизниң, сәнәткар иҗатчилиримизниң тәхминән йерим әсирлик әқидиси вә әмгикиниң нәтиҗисидин болди. Мана бүгүн бу сәрхиллиримиз вә һәққий сәркәрдилиримиз ахири душмәнниң зиинданиға омумий йүзлүк ташланди! душмән бизни бирақ қурутуп ташлаш үчүн йилтизимиз болған миллий мәдәнийитимизни чаңгаллиди вә тартип қомуруп елишқа башлиди. Мана пантүркист қалпиқи қайтидин аталмиш миллий бөлгүнчилик җинайитиниң идеологийә мәнбәси қилип тәййарланди. Барлиқ сәрхиллиримиз өзлири һечқачан қоллимиған идеологийәниң қурбанлири қилинватиду.

Хуласә

Пантүркизим худди панисламизим, исламий тероризим, динний икистирзим дигәндәк бизни қарлаш болуп, чәтәлдә вә уйғур илидә бу бәтнам астида бизгә нурғун уюнлар вә зиянкәшликләр ишлинип келинди. Уйғурни тероризим шапиғиға тийилдуруп бәтнам чаплаш тактикисиға охшаш тактика әң авал 1950- йилладин башланған болуп, худдий севитләрниң пантүркизим панисламизим қалпиқи арқилиқ орта асия хәлқиниң илғарлири вә динний алимлирини қандақ йоқатқан болса уйғур илидиму шу қалпақларни кәйдүрүш вастиси билән уйғур зийлилири вә динний өлималири йоқутулди. Чәтәлдә ғәрәзлик вә ғәрәзсиз һалда уйғур даваси пәқәтла пантүркизимни орта асияда қайта базар тапқузуш вә бүйүк түркистан қуруш дәк пантүркисчә идеологийә йолиға башланди. Ақивәт бу түркистан қуруш даваси түркийәдики партийәләрниң сиясий үстиник талишиши вә түркийәдә пантуркизимни күчләндурушкила хизмәт қилип кәлди. Әмма 80 нәччә йиллиқ түркистан давасида түркийә мәйли орта асия яки ойғур или үчүн хәлқаралиқ сорун яки дөләтләр ара дипломатийәсидә бир қәдәмму алмиди. Түркистан даваси пәқәт <<تۈركىيەنىڭ قانىغان يارىسى>> дигән аталмиш шуари болуп партийәләрниң сайлам билитигә еришиш кузури болуп қилинди халас.
Һөл кесәккә олтарғузушни һөрмәт вә тәхт дәп ойлап кәлгән пишқәдәм түркистан давачилири бу һөл кесәкдә давамлиқ олтурувиришни шагиртлириға тапилап бирбирләп түркистан чүшни әмәлгә ашуралмай у алмгә кәтти.

1991 - йили орта асияда төт түрүк тиллиқ милләтләрниң мустәқил миллий дөләтлири қурулди, бирақ ғәрбий түркистан қурушдин ибарәт бу ғайә орта асия милләтлирниң хиялиғиму кирип чиқмиди. Бу қериндаш милләтләр бир кичидә дуняниң қоллиши вә етирап қилиши билән мустәқил миллий дөләтлирини қурди. Бу милләтләр өзини азатлиққа ериштүргән дуня тәртипигә пантүркизмни қаршилаштурмаслиқниң ақиланә йол икәнликни тунуп йәткән иди. Бу дөләтләр мустәқил болғандин тартип миллий мәдәнийитини күчләндүрүш билән биргә өзиниң дөләт әһвалиға чушлуқ йол тутуп, мустәқиллиқини қоғдап зимин пүтүнликигә тәһтит йәткүздиған һәрқандақ ишларға диққәт қилип кәлди. Әтирапидики чоң дөләтләр билән қаршилишиш әмәс достанә дипломатик мунасивәт қуруп дөләт мәнпәәтини қоғдап кәлди.

Чәтәлдики уйғур давачилар пантүркизимчә дөләт қуруш даваси; Йәни икки шәрқий түркистан җумһурийәтни әслигә кәлтүрүшдин башқа һәрқандақ нам яки сиясий қәдәмләрни даваға асийлиқ дәп қарап, өткән әсирниң дәсливидики тутқан йол билән 21 - әсирдә қоллашқа еришимиз дәйдиған әгри йолда 70 йилчә дава қилип кәлди. (бу йәрдики ғәрәз вә мәнтиқисизликни айдиңлаштуруш керәк) ахири уйғур миллити дунядики әң қудирәтлик рәзил күчкә қарши турушда дуня тәртипи вә еқимиға хилап түркистан қуруш ғайиси оттурсида зитлиққа йүзләнди. Милләт чоңқур һаңниң алдиға келип болди, душминимиз дуня тарихидики һәрқандақ рәзил һакимийәтниң күчиниң йеғиндсидинму зор бир күчдур.

Ойған уйғур! сән түркистан даваси арқилиқ һешқандақ түрүк қандишиңниң қоллишиға еришәлмидиң чүнки улар наһайти аҗиз. Әмди 21- әсирдә уйғур миллити болуп дуня тәртипиниң орунлаштуршиға мас қәдәмдә илгирлә! дуня бизниң милләт сүпитидә қирилип йоқулишимиз бәдилигә бу рәзил һакимийәтдин агаһ болуш дәрисини алидиған қурбанлиқ милләт болуп кәтмәйли! дәрһал өзимизниң һәқ тәрәплиримизни көтүрүп чиқип дунядики һәққанийәни яқилайдиған күчлүк дөләтләрниң бизни қутулдуришиға җиддий қәдәм елиши үчүн илтиҗа қилайли. Дуня түркистанға қиззиқмайду бәлки бир мәвҗүт милләтниң бу синақдин қутулуп сақлинип қилишини, мумкин болса һөрлүк вә мустәққиллиқини қолға кәлтүришини өмүт қилиду.

Сиясий сипикторум бойичә көрсәтдәк комонизим, фашизим вә уларниң мәнбәси болған пан идологийәлири яки динний икистирзимлиқниң һәммииси дуняниң әхлатханилирда черватқан идеологийәләрдур. Бүгүнки дуня тәртипиниң қоллишиға еришәләйдиған, душмән һәр түрлүк шапақларға тейилдурәлмәйдиған уйғурниң 21- әсиргә хас тоғра дөләт қуруш идеологийәсиниң мәйданға келиши, бүгүнкидәк йәнә бир қетимлиқ уйғурниң тәғдирини пичидиған тарихи пәйитниң җиддий тәқәззасидур! бәлким бу әң ахирқи пурситимиз болуп қилиш мумкин.

Бәһрам қурбан синташ

Шималий верҗинийә райони америка

2018 - йили 22- ноябир
(америка миннәтдарлиқ байрими күни)
Uyghurism.com