PDA

View Full Version : Uyghur ili - Uyghuristan heqqide 101



Unregistered
24-11-18, 22:52
Uyghur ili - Uyghuristan heqqide 101
Doktor Nimetullah Reshidi

Eziz wetendashlirim :

Siyaset-netije sen’iti, ustat mesilisidur. Dewlet-en’ene mesilisidur. Tarix- ibret ilishqa we qulaq silishqa tigishlik adil dost we shahittur, döletlerning siyasi, iqtisadi, ijtima’i we herbi jehettiki payda ziyanning hisap deptirini totidighan, meniwi jediwilini sizdighan ana bilimdur .

Derweqe 20 esirning 30 yillirdin biri teshebbus qiliniwatqan sherqi türkistan milli musteqilliqidin ibaret bu siyasi pa’aliyitimizde gerche ikki qitim jumhuriyet ilan qilip tarix bitide shanliq izlar basqan bolsaqmu ,emma inqilap miwilirni qoghdap qilishqa qadir bolalmidoq. Kiyinki zamanlarda xelq’ara sehnilerde yürgüzüp kelgen sherqi türkistan dawasidinmu hichbir netije alalmiduq .

Buxulasni dawaning hörmetke sazawer rehpiri merhum eysa yüsüp aliptikin efendi shu shekilde tilgha alidu :

«uzamanlar pütün dunya bu dehshettin tamasha körüp, sherqi türkistanliqlarning dat peryatlirni hich kim uxmidi. Men bu ehwalni insanliq alimige, dindashlirimizgha, qérindashlirimizgha bildürüsh, chushendürüsh we ulardin yardem sorash üchün ottora sheriq, uzaq sheriq döletlirini sayahet qildim. 38 – 40 yilliri arisidiki bu sayahitim jeryanida jonggo, filipin, sinng’gapor, seylon, hindistan, sewudi erebistan, misir, türkiye, liwan ,sürye, iraq, iran, awghanistan ,birma qatarliq döletlerni ziyaret qilip ularning dölet erbapliri ,siyasi ,dinni we milli dahiliri bilen körüshtüm . Ichinishliq yiri shuki : sherqi türkistanning derdi dawalirni chüshendürüshke tirishqinim u döletlerdin we ularning meshhor erbapliridin hich qandaq yardem körelmidim we alalmidim. Xususen türk dunyasining meniwi rehpiri. Yigane ömüt bulighi, bash panahi eziz türkiyemizde 1954- yilidin itbaren her özgürüshte digidek dölet we hökömet re’islirimizge, dölet mötiwerlirimizge, dini, milli we siyasi rehperlirimizge sherqi türkistanning derdi-dawalirni chüshendürdighan muxtiralar, mektuplar teghdim qildim. Beziliri bilen biwaste köriship chüshendürdüm . Kitaplar, mejmu’eler, melumatlar, qollanmilar neshir qildurdum. Epsuski putun bu ejirlirimge, ziyaretlirimge, gheyretlirimge tüshloq dindashlirimizdin, ériqdashlirimizdin, insanliq alimidin yardem körelmidoq .»(³)

[ eysa yüsüp aliptikin « esir sherqi türkistan üchün» 9. 10. Betler türkche neshri istanbol 1985 ]
‘’Esir Doğu Türkistan İçin’’ ( İsa Yusuf Alptekin’in Mücadele Hatıraları) 9., 10s. Doğu Türkistan Neşriyat Merkezi 1985 İstanbul.
Ejaba nime uchun?
Buyerdiki tüp mesile milltimiz we milli musteqillq inqilabimizning teghdirini belgileydighan asasi pirinsip we ghayisining uyghur xelqining mewjüt imkanyetlirdin halqighan pantürkizim (keng türkchilik), pan’islamizim (keng islamchiliq) ghayisi bilen sughurulghanliqi, milletni irqi asassqa yölep, pütün türklerni bir millet, bir weten, bir dewlet, bir bayraq astida uyushturushtin ibaret siyasi birlikni mexset qilghan imkansiz arzu heweslerning pishigha chüshkenligi, bu xa’ish wejidin dunya jama’itini ürkütkenlikidin, putun türklerning birligidin endishe qilghan roslar bilen xitaylarni hemkarliqqa zorlighanliqidin, milli inqilaplirimizni bille bisiqturushqa türtke bolghanliqidin ibaret ...

Halbuki, pantürkist we pan’islamist bolushning shereplik ikenligi merhum eysa yüsüp aliptikin efendi teripidin mu’eyyenleshturulgechke, izbasar siyasetchiler teripidinmu ixtiyarsiz halda wazkichilmes adet kuchige aylinip, bugunki kundimu uyghur dawasining idi’ologiyesi haligha kelgenligi melum.

……..Milliyetçiler ve Çinciler (Hıtayperesler), İli’din gelenlere (vekillere), ‘’Kızıl kuyruklar’’ adını taktılar. ‘’Hurracilar’’ adını taktılar. Ruslarda alkış ve hücum sözü olan ‘’Hurra’’ da. Solcular da bu tarafa ’’Çinci, Panturkist, Panislamist’’ gibi isimler takıyorlardı. Halbuki Pantürkist veya Panislamist olmak bir şereftir. Bütün esir Türkler kurtulsun, bir devlet haline gelsin, Bu kötümü ? Bu Rusya’nın en çok korktuğu fikirdi…
«...Milletchiler we xitaychilar. Ilidin kelgen wekillerni ''qizil quyruqlar'' , ''hurrachilar'' dep atiwaldi. ''hurra'' digen soz ruslarda alqish we hujum menisini bilduridu. Solchilarmu bu tereptikilerni ''xitaychi'', ''panturkist'', ''pan’islamist'' dewaldi. Halbuki, panturkist, pan’islamist bolush bir shereptur. Putun esir turkler bir deület haligha kelse yamanmu ? Bu rusiyeni eng qorqitidighan fikir idi... »
‘’Esir Doğu Türkistan İçin’’ (İsa Yusuf Alptekin’in Mücadele Hatıraları) 461 s. Doğu Türkistan Neşriyat Merkezi 1985 İstanbul.

Xelqimning teghdirige bolghan exlaqi mes’olyitim we wijdani burchum mini tibbi dawadin halqip siyasi dawaghimu yüzlünüshke, jümlidin bu xususta qelem tewritishke mejbur qildi. On yilliq tetqiqat netijiside 1994- yili «uyghur nege baridu?» serlewhelik bir kitap yazghan idim. Bu kitawim eyni waqitta bir qisim ziyalilar arasida qolyazma sheklide tarqitilghan bolsimu, omumiyuzluk ijabi inkas alalmay, eksiche herxil cheklimilerge, hetta tehditlerge uchrap neshir qilinish imkaniyitidin mehrum qalghan idi...Hetta mini siyasi dawadin waz kichip tekrar tibbi dawagha yuzlinishke, bu sahada muwapiqiyet qazinishqa zorlighan idi...

. Weziyetning teqezzasi, xelqimning intizari tupeylidin bu esirimini qaytidin retlep, asasliq mezmunlarni ‘’ 101 eger’’ sheklide ixchamlap, diqqet - itibaringlargha hawale qilishni, andin toluq nusxisini sunushni munasip kordum...

Mexset qaymuqqan, ganggirighan, temtirigen uyghur xelqini bir an awwal milli ang, milli ghurur, milli hisyat, milli kimlik we milli ozlukige irishturush, gheplet uyqusidin uyghutush, ichki-tashqi imkaniyetlerge kore toghra siyasi ghaye tallashqa dalalet qilishtur.

Eziz wetendashlirim :

Ejaba, turkiye jumhuriyiti 13– jumhurbashqani muhterem rejep tayip erdoghanning jumhurbashqanliq solitidiki 16 yultuzning bir danisi tarixtiki uyghur dolitining ishariti ikenligidin xewiringlar barmu ?

Dewlet – en’ene mesilisidur. Ejaba bugunki kunde turkiyede bu terzde xatirleshke erziydighan, dunya jama’iti hetta xitay tarixchiliri teripidinmu itrap qilin’ghan 1270 yilliq tarixi uyghur dewliti (744 – 1335) en’enisige warisliq qilghinimiz tuzukmu yaki tarixta qurulup baqmighan turkistan dewlitige yaki qurulghan teqdirdimu dunyache itrap qilinmighan 85 yilliq sherqi turkistan jumhuriyiti en’enisige warisliq qilghinimiz tuzukmu ?

Kunimizde xitay zulmi astida tixiche iziliwatqan, shiliniwatqan, xarliniwatqan, zarliniwatqan, xorliniwatqan, zorliniwatqan, qiqiliwatqan, soquluwatqan uyghur xelqi, uyghur milli kimligini, ozlukini gewdilendureleydighan, dunya jama’iti hisdashliq qilalaydighan mentiqliq ghayini tallighini tuzukmu yaki yetkili bolmaydighan buyuk turkistan xam-xiyali bilen dunyani urkutup ozini aware qilghini tuzukmu? Bu uyghur dawasigha kongol bolidighan siyasetchiler, tarixchilar, milletchiler we ummetchilerning diqqet itibarigha hawale qilidighan jiddi mesilidur .

Hindilarda shundaq bir maqal barmish: ‘’nadan, jahil insanlarning pikrini ozgertish – timsaqning aghzidin merwayit ilishtinmu yaki yilanning bishigha guldeste qoyushtinmu tes ish.’’

Adetlen’gen kozqarashlarning boyunturughidin qutulalmighan sherqi turkistan liq dostlargha uyghur kimligidin ibaret bu ortaq noxtidin herket qilishning, uyghur dewliti en’enisige warisliq qilishning zoruriyetini uxturalmasliqning azabini chekken bolsammu, bu xusustiki ilmi tetqiqat we yekunlirimdin, uyghur xelqining kelgusige bolghan omit-arzulirimdin hergiz waz kechmidim. Eksinche, bu jeryanda tiximu kengri, tiximu chongqur we tiximu kuchluk ilmi melumatlargha ige boldum. Shundaqtimu sewenliklerning sadir bolishi tebi’i. Uyghur xelqining haligha koyun’gen, teqdirige qiziqqan hersaha erbaplirining tarixi hadiselerni ilmi yusunda tetqiq qilish, heqiqetni emeliyettin izdesh, mewjudiyetlerge hormet qilish asasida aqilane jesurane mu’amile qilishini umit qilimen.

Dadam rehmitining ‘’sus musulmandin chus kapir yaxshi ‘’digen nesiheti hich eqlimdin chiqmaydu. Mejburiyettin shekillen’gen bir mehellik susluqni chorup tashlap chusluqqa yuzlunup, her ihtimalni nezer itibargha ilip xelqimni toghra siyasi ghaye tallashqa dalalet qilishni wijdani burchum dep bildim.

Xitaylarda ‘’ 不要吃老本要立新功‘’ deydighan bir gep bar. Yeni‘’ desmini koshewemey yéngiliq yaratqan tuzuk‘’ dimekchi... Biz uyghular tarixta buyuk impiriye we buyuk dewletler qurghan turughluq, shunche tarixi mujizeler, eserler, yadikarliqlar, yaldamilar yaratqan turughluq nime uchun musteqil dewlet quralmiduq... ? Buning sewebini tpip chiqishimiz, yéngiliq yaritishimiz, muwapiqiyetsizlikning sewebini xextin korup‘’ orus satti, xitay atti, uyghur yatti‘’ deydighan hissi yekunler bilen oz-ozimizni aldimaslighimiz lazim.

Otken-kechken balayi apetlerning, tartquluq-korguluklirimizning hemmisi ozimizning angsizlighi, nadanlighi, boshanglighi, bozekligi, axmaqlighi, jahillighi we inaqsizlighining kasapiti, ozgidin kayishning hajiti yoq... Qiqisi, tarixtin béri medeniyet ustunligi bilen kuchluk impiriye we dewletler qurup musteqil yashap kelgen uyghur millitining ana wetinini yeni uyghur ilini mentiqliq tefekkur ichide ispatlashqa qadir bolalmiduq. Hetta, xitay asasiqanunida bérilgen milli aptonomiye hoquqlirimiz bilen ozimizni qoghdashnimu bilelmiduq...

Hemmidin ichiniishliq yéri shuki: bugunki kunde xitay asasiqanunida bérilgen milli aptonomiye hoquqliri bilen ozimizni qoghdashni terghip qilghanlighi uchunla turmige tashlan’ghan jenggiwar uyghur perzendisi ilham toxtigha jaza ustige jaza yuklep xa’inlikke chiqirishqa, hetta uyghur tarixida ochmes izlar yaratqan hörmetke sazawer dahilirimizdin merhum exmetjan qasimini munapiqliqqa chiqirishqa jur’et qilalaydighan, shumxewerdin shohret tapidighan ajayip-gharayip ziyalilarni yitishturuwalduq....

Bugunki menpi’et dunyasida, hichqandaq dewlet kichik menpi’et uchun buyuk menpi’etini qurban qilmaydighanlighini, menpi’ettin halqighan xeyir-saxawetnimu mewjut emesligini, milli menpi’etning herqandaq sharayitta herqandaq siyasi xa’ishtin we dini itqattin ustun ikenligini bilelmiduq ...

Sherqi turkistan jumhuriyiti qurulushining aldi-keynide, xelqimizning muqeddes menpi’etige taqashqan eng muhim milli mesile: orustin (soüit ittipaqi) paydilinip xitaydin qutulushmu yaki orus bilen zitliship xitaygha tutulushmu? Digen jiddi su’aldin ibaret idi. Bu xususta xelqimiz her qandaq bedel toleshke, qurban bérishke mejbur idi. Bundin bashqa hichqandaq chiqish yolimu yoq idi.

Eger teqdirimizni oylaydighan milletchi, ummetchi rehperlirimiz bir yaqidin bash chiqirip menpi’et tarazisining hisap-kitawidin mentiqliq yekun chiqirishqa qadir bolalighan bolsa idi, biz bu kun’ge qalmighan bolattuq, tashqi mon’gholiyechilik siyasi mewqige sahip bolattuq,,, buni sherqi turkistanliq rehperlerdin umidini uzgen sowit hokumitining eng axirida xitay géniral tawsiyogha qilghan musteqilliq teklipidin we merhum exmetjan qasimi bilen merhum eysa yusup alptekin efendining bitimdin kiyin jang jijong ning nensen de bergen ziyapiti jeryanida qilin’ghan sohbitidin tesewwur qilish mumkin....

‘’Esir Doğu Türkistan İçin’’ (İsa Yusuf Alptekin’in Mücadele Hatıraları) 469, 470, 471, 478 s. Doğu Türkistan Neşriyat Merkezi 1985 İstanbul.
Eger noqul til oxshashlighi bilen birliship bir dewlet boliwalidighan ish unche ongay bolidighan bolsa, janabi allagha tilini yaqturtup qur’ani kerimning nazil bolishigha sewepchi bolghan hezriti muhemmet sellellahu eleyhi wesellemning ummitidin bolghan erepler allaburun birliship bir dewlet boliwalghan bolatti... Iisra’ilgha qarshi bir jan-bir ten bolup taqabil turalighan bolatti... Shuningdek latin amérksidiki ispan tilida sozlishidighan doletler, yaürupadiki némis tilida sozlishidighan doletler, afriqidiki in’giliz we fransuz tilida sozlishidighan doletler, birbirige yan-xoshna bolghan amérika bilen kanada, turkiye bilen shimali siprus turk jumhuriyiti, hetta bir- birini bir millet ikki dolet dep teripligen azarbeyjan we turkmenistan, turkiye bilen allaburun birlishiwalghan bolatti...

Eger noqul du’a-tekbir bilen her ish ongay hel bolidighan bolsa dunyani ichinduruwatqan pelestin mesilisi milyonlighan dunya musulmanlirining bunche du’asi bilen alla burun hel bolghan bolatti... Erep dunyasi hemmidin bek gullep yashnighan bolatti. Inaqsizliq patqighigha bunche patmighan bolatti... Bir zamanlar janabi allah teripidin jahan ehlidin ustun yaratilghan israyil ewlatliri (baqara suresi47. We 122. Ayetler) allaburun jazalinip weyran bolghan bolatti ... Xitay impiri’alizimi bunche kuchuyup dunyani urkutkidek halgha kelmigen bolatti...Qisqisi, kespi du’a bilen shughullan’ghan barliq olimalar, imam - mezinler hetta qelenderlerning hemmisi béyip kitip dunyaning xojisgha, zerdarlirigha aylan’ghan bolatti... Bir millet, bir doletning tereqqiyati, peqet omumiyuzluk ilm- mu’arip we pen-téxnikigha desmi silishqa, eqil-parasetini jari qilidurushqa baghliqtur. Kuch-quwet bilimdindur, sa’adet ilimdindur.

Biz uyghurlarda "bughday unmigen yerge arpa térip baq" deydighan bir maqal bar. Biz bu munbet tupriqimizgha supetlik uruqlirimiz turughluq bir nerse undirelmiduq. Hetta unup chiqqininimu perüish qilalmiduq... Bu tewsiyem uyghur dawasigha kongul bolgen milletchi, ummetchi, siyasetchi, tarixchi, inqilapchi dostlarning we sitratigiye mutexesislirining tekrar bashqaturup biqishigha turtke bolup qalsa ejep emes...

Uzun gepning qisqisi:

1. Eger turk eynishteyini prafisor doktor oktay sinan oghluning uyghur uygharlighi heqqidiki bahaliridin ilham ilishni, shanliq tariximizni ogunushni, uyghur kimligimizning qedir qimmitini bilishni, chushunushni xalisaq,

“ Türk Dünyası, hatta bütün insanlık Uygur’lara çok şey borçludur. 2 bin, 3 bin yıl önce Uygur’lar gelmiş geçmiş en büyük medeniyeti kurmuşlar, Dünya’ ya insanın refah ve saadetini önde tutan devlet anlayış ve yönetim düzenini, birçok sanat ve tekniği, en ileri tarım, sulama ve bostancılığı icat etmişlerdir. Sonraki Türk devletlerinin, Osmanlı dâhil büyük başarıları işte Uygur’lardan geliyor. 1950’lerde Doğu Türkistan’da Don Huang mağaralarına gizlenmiş Uygur dilinde binlerce el yazmaları, kitaplar bulundu. Yirmi yıl önce, Japonya’daki yoğun etkinliklerim sırasında Japonların ilgisi uyandı. Şimdi araştırmalar yapıyorlar. Japonlarla ortak bir UYGUR ARAŞTIRMALARI MERKEZİ kurmalıyız. Hızla Osmanlı arşiv belgelerimizi araştıracak bir bilim ordusu yanında, bir de çok sayıda Uygur dili yazısı, tarihi uzmanları yetiştirmeliyiz. ”①
Http://www.Uygurunsesi.Com/Default.Asp?Mxz=haber&hid=521

«turk dunyasi, hetta putun insanliq alimi kop ishlarda uyghurlargha qerizdardur. Bundin 2000 – 3000 yil awwalqi otken kechken eng buyuk medeniyetni uyghurlar yaratti. Dunyada insanlarning bexti– sa’aditige ehmiyet bergen dewlet chushenchisi we bashqurush tuzumini, nurghun sen’et we téxnikilarni, eng ilghartériqchiliq, sughurush we bostanchiliqni uyghurlar ijat qildi. Osman dewliti daxil qilin’ghan, kiyinki turk dewletlirining buyuk muwapiqiyetlirining hemmisi mana mushu uyghurlardin kelgen. 1950. Yilliri sherqi turkistannng dun xuang ongkurliridin yushurunup qalghan birer ming uyghurche qolyazma we kitaplar tipilghan. Yigirme yil awwal, yaponiyediki pa’aliyetlirim yaponlarningmu diqqitini chekti. Hazir ularmu tetqiq qiliwatidu. Yaponlar bilen birlikte ‘’uyghur tetqiqat merkizi’’ qurushimiz kérek. Derhal osman arxipliridiki belgelerni tetqiq qilidighan bir ilmi qoshun qurushimiz, eyni zamanda uyghur til–yéziqi we tarix mutexesislirini yétishturushimiz kérek.» http://www.Uygurunsesi.Com/Default.Asp?Mxz=haber&hid=521

2. Eger janabi allah uyghur dep yaratqan, ata–anisi uyghur dep tapqan, uzini uyghur milliti dep tonuydighan wijdanliq, ghururluq uyghur perzendisi nime uchun oz wetinini bashqa turki qérindashliridek oz ismi bilen atashqa jur’et qilalmaydu? Dunyada omumiyuzluk qiliplashqan bu mentiqliq tefekkurni nime uchun idrak qilalmaydu? Bumentiqsizliqning wijdan azabini qachan’ghiche chikidu? Xelqimiz bu kitishte nege baridu? Bu xususta hich bash qaturup baqtingizmu? Deydighan bir yurush jiddi su’allarni oylunushqa, sirliq seweplirini tipishqa dewet qilishni, buning bir wijdan, ghurur mesilisi ikenligini idrak qilishni xalisaq,

3. Eger janabi allah ning insanlarni yalghur birla islam ummettidin emes, xilmu-xil dinlerge itqat qilidighan san-sanaqsiz millettin yaratqanlighidin ibaret bu heqiqetni idraak qilishni , bugunki menpi’et dunyasida, ummet menpi’etidin millet menpi’etining ela ikenligini, ummetchiliktin milletchilikning ela ikenligini, islam ummitidin uyghur millitining ela ikenligini idrak qilishni xalisaq,

4. Eger alemning igisi, putun mewjudatlarning yaratquchisi janabi allah ning uyghur bendisini uyghur tili, uyghur ingi, uyghur ruhi, uyghur kimligi, uyghur ozluki bilen bille yaratqanlighidin ibaret bu iltipatini idrak qilishni xalisaq,

5. Eger uyghur dawasini taktika (jengwazliq) wejidin tarixi erep-turk dushmenligiining selbi tesiridin saqlinishni bilishni xalisaq,

‘’...Baliliq dewrimde, qachanla bolmisun asmanda bir uchaq (ayrupilan) korsem, oz-ozemge ghingiship shu naxshining menisini tenqit qilattim we ‘’ey tengrim, in’gilizlerni kozdin yoqat’’ deyittim. Kiyinche bu sozlerning bizge memluklar dewridin qalghanlighini uxtum. Ata-bowilirim bu xil beddu’alarni (qaghishlarni) turklerge qarshi qollunuptiken we ‘’ey tengrim, sen turklerge bir balayi apet bergin ’’ deyidikenmish. .Eslide, men ghingshighan naxsha kona qilipning yéngi tuyghugha kelturulgen sheklimish ...’’
Jamal abdul nasir (sabiq misir bashhakimi- prizdénti 1970 - 1918 )
İlhan Arsel, Arap Milliyetçiliği ve Türkler, 1 s. İnkılab Kitabevi 1987 İstanbul

6. Eger uyghur dawasini taktika (jengwazliq) wejidin dunya siyasi sehniside, xususen amérika we yawrupa miqyasida yuz bériwatqan turk-islam dushmenligiining selbi tesiridin saqlinishni bilishni xalisaq,

‘’…Turks: n. …violet unscrupulous person, a rougish creatune. Don’t let this terrible Turk take from your till…’’ Stanfort Dictionary of Anglicised Words and Pharases 1964.

‘’ ...Turk– isim. Esheddi edepsiz adem. Qopal mexluq. Bu palaket turkke hemyiningizdin pul aldurup qoymang...’’
1964 – yili amérikida neshir qilin’ghan «stanfort in’glizche sözler we diyimler lughiti» da (Stanfort (Dictionary of Anglicised Words and Pharases «türk» sözi shu shekilde izahlan’ghan.

Amérkidiki turk dushmenligini ‘’ Whashigtone Post ‘’ gézitining 1990. Yili 3. Séntebir sanida élan qilin’ghan shu ibarelerdinmu tesewwur qilish mumkin.

NFA’s most personal insult being cut. The process of making a cuts…has given birth to one of pro-football’s mystical and fread figüre: The turk. ‘’The turk’’ … a name drived from the vision of a sword-wielding Arab is the individual chosen to deliver the dreaded words the soon-to-bedeparted players. The Word ’’cut’’ is not ussed. It doesn’t neet to be…When it’s around cut times…I try to keep a sign around me at all times ‘’Turk Not Allowed’’.

«...Amérika putbol ittipaqida eng qattiq insani haqaret – késilishtur (yeni oyundin cheklinishtur) . Bir oyunchining putboldin késilish jeryani, kespi putbolning eng dastanliq, qorqunch figorliridin birsining yeni bir türkning tughulushigha sewebchi bolidu. Ereb qilichwazlirining efsaniliridin élin’ghan bu «türk» sözi, cheklen’gen oyunchilargha wehime sélish üchün alahide tallan’ghachqa, «késilish» sözini ishlitishning hajiti yoq. Késilish waqti kelgende derhal etrapqa «türkke ruxset yoq» dégen taxtini ésip qoyush kupaye...».

(démek bu ibarining rohidin qarighanda amérika putbol ittipaqida jazalan’ghan oyunchilarni «türk» lerge oxshutup haqaret qilidighanliqi melum).

Kurdukları hiçbir devlet başka bir devlet altında sömürüye girmemiştir. 660 yıllık osmanlı dünya'ya hükmetmiştir.
1.Dünya savaşında gelibolu cephesinde 4 ülkeye karşı savaşıp galip gelselerde savaşı kaybetmişlerdir.

Http://www.Incisozluk.Com.Tr/w/d%C3%BCnyan%C4%B1n-en-cesur…/

Gherb dunyasi, tarixta héchbir zaman türklerni boysunduralighan emes. Turkler qurghan doletlerning hichbiri, bashqa doletler teripidin mustemlike qilin’ghan emes. 660 yilliq osmanli doliti dunyagha hokumranliq qilghan. 1- dunya urishida chanakkale gelibolu sipide tort doletke qarshi urushta ghalip kelgen. Gherp dunyasidiki türk düshmenlikining mana bu hesettin meydan’gha kelgenlikini mu’eyyenleshtürüsh mumkin. Bu elwette pexirlen’gidek ehwal. Emma ijabi ishtin chiqqan selbi netijilerning türkchilik destidin uyghur xelqige qanchilik ziyanliq ikenlikini mölcherlesh xatirletkidek ehwaldur...

7. Eger uyghur tarixini bilelmigen, milli kimligige sahip chiqalmighan bir uyghurning hichbir zaman milletchilik tuyghusigha hakim bolalmayighanlighini, uyghur xelqi peqet uyghur kimligige, uyghur ozligige sahip chiqqandila, uyghur doliti en’enisige warisliq qilghandila, uyghurizim yolini tutqandila, qutulush yolini tapalaydighanlighini, toghri siyasi ghayege baghlanmighan bir dawada tushmu-tushtin herqanche choqan salsimu hichqandaq netije chiqmaydighanlighini idrak qilishni xalisaq,

8. Eger bir milletning ana wetini peqet u milletning oz ismi bilen atalghandila u milletning tebi’i tonulush pursitige ige bolalaydighanlighidin ibaret bu ispat telep qilmaydighan omumi heqiqetni chushunushni, tebi’i teshebbusigha ilham bérishni xalisaq,

9. Eger siyasetning netije sen’iti, dewletning en’ene mesilisi, tarixning ibret ilishqa we qulaq silishqa tigishlik adil dost we shahit ikenligini chushunushni xalisaq,

10. Egerxelqimizning nowettiki siyasi, iqdisadi, ijtima’i, medeni seüiyesidin, joghrafi shara’itidin we mewjut imkanliridin herket qilishni xalisaq,

Unregistered
24-11-18, 22:53
11. Eger uyghur ilining istiqlalining zeruriyitini we imkaniyitini chushunidighan herqandaq siyasi kuch bilen birliksep qurushni xalisaq,

12. Eger ikki qitimliq sherqi turkistan jumhuriyetlirining aqibetliridin tejribe sawaq ilishni, turkistan dawasining ongushszliqlirining sewebini tehlil qilishni xalisaq,

13. Eger turklik dawasini uyghur topraqlirida emilileshturshning uyghun taktikisini tallashni, heqiqi stratigiyening nimiligini chushunushni xalisaq,

14. Eger, ”sherqi turkistan” dawasining siyasi ghayésining panturkizim we pan’islamizim ikenligini itrap qilishni, ‘’panturkizim’’ we ‘’pan’islamizim’’ ghayelirining nimiligini bilishni, payda-ziyinini dengsep béqishni selbi tesirliridin saqlinishni, imkansiz arzu-heweslerge yugen silishni xalisaq,

Ejaba, pantürkizim digen nime ?
Türkchilik pantürkizim – turanchiliq – pantoranizim – osman impiraturluqining axirqi yillirida, osmanchiliq we islamchiliq éqimigha qarshi, pütün türk irqini bir weten, bir bayraq astida birleshtürüshni mexset qilghan bir xil siyasi éqim .

Menbe. 114 : hasan eren: türkche sürlük 1495, 1504, 1157 – betler, ata türk til – tarix ali hey’iti türk til hey’iti 1988 . Enqere yéngi basmisi.

Türkiye Cumhuriyeti 8. Cummhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel'in bu husustaki bakışlarını hatırlatmakta yarar görüyorum. Kendileri diyorki :

“Bir Türk olarak, bir Türk milliyetçisi olarak 'Pantürkizm'den memnun olmamak mümkün değildir. Keşke olabilse... Ama bunun pratiği yıok. Ben bunu söylerken dahi yarın birtakım kimseler tarafından istismar edileceği korkusuyla söylüyorum. Hiçbir Türk, bütün Türklerin biraraya gelmesini reddetmez. İyi ama, hayal içinde yaşayamazsınız. Fikri reddedemezsiniz. Bir gün olursa olur ama Türkiye bugün bütün Türkleri biraraya getirecek güçe sahip değil ki. Türkiye , Avrupa'dan 10 defa geridir zenginlik bakımdan. Türkiye henüz çağı yakalayamamıştır.

Ben bugünkü Türkiye'nin birliği için sıkıntılar içindeyken, bir 'Panturkizm ' olayı, beni dağıtır. Hatta, elimdeki birtakım kozları da alır. O zaman döner derler ki, senin ülkenin içinde de birtakım başka lisanlar konuşan, başka ırıklara mensubuz, diyen insanlar var.”
'
Panislamizim' olayı da, 'Pantürkizim' olayı gibi, yine hiçbir devirde olmamıştır. Hiç Olmamışsa, olmaz mı? Olabilir ama, olabilirlik şartı yok bugün. Kaldı ki, kimi kiminle biraraya gitireceksiniz? [ Hulüsi Turgut, Demirel'in Dünyası: 341 s. ABC Yayınlar İstanbul, 1992 ]

Pan islamizim digen nime ?
Pan islamizim – osmanli dölitining siyasi, ijtima’i pütünlükini qoghdash meqsitide teshebbus qilin’ghan bir xil éqim bolup, meyli tenzimat (1839 – yili) din awwal bolsun yaki tenzimat permanlirida bolsun «bu dewirning pikir – heriketliride we 1 – 2 – meshrotiyet (yeni osman hökümdarlirining 1876 – yilidiki asasi qanuni we 1918 – yilidiki mondoros motariqesi dewridiki hakimiyet shekli) dewrining pikiri we emeliylishish sahalirida ortigha chiqti. Yurtta, islamiyette we dunyaning her teripidiki musulmanlargha ehmiyet béridighan, pütün musulmanlar arisida bir birlikni emeliyleshtürüshke tirishidighan, döletning ijtima’i alaqilirini dini birliktin izdeydighan bu éqim, xususen 1 meshrotiyetning axirlirida büyük ilgirlesh körsetti. 1 – meshrotiyening axiridiki istibdat dewride, osmanchiliq ghayisining terk étilish mejburiyet haligha keldi. Chünki osmanchiliq peqet meshrotiyet idarisi bilen dawamlishalaytti. Osmanchiliq ghayisining terk itilishi bilen dinchi bir ghayige yeni islamchiliqqa yürüsh qilindi. Sultan 2 abdul xemit, islamchiliqtin paydilinip uni hakim mutleq idarining huli qildi. Ichki idare we tashqi siyasette bir sistim qilip dölet ijra qilidighan ijtima’i siyasi prinsip haligha keltürdi. Islamchiliq éqimi dini erklik dölet chüshenchisini qobul qilip din we dölet arisida ghulghula chiqardi. Yash türkler guruhi impiraturluqini qutquzush üchün, meshrotiyetke tayan’ghan osmanchiliq sistémisini qobul qilishqa qarshi 2. Abdulxemit istipdatigha tayan’ghan islamchiliq sistémisini qobul qildi.
Hamza Eroğlu: Türk İnkilap Tarihi 62s. , 63s. , 484 s. . 129


15. Eger millet, weten we dewlet uqumlirii arisdiki nazuk ferqlerni idrak qilishni, uyghurlarning miladi 840. Yilliridila beshbaliq we qochu bolgelirige yerleshkendin kiyin bir millet bolup shekillen’genligini idrak qilishni xalisaq,

Weten – milletning makanidur, qedem jayidur, yüriki soqqan yerdur, mewjudiyet böshükidur.

Millet – hemmidin awwal ortaq til rishtilirigha sahip bolghan, chigraliri tarixi küreshler arqiliq sizilghan bir weten’ge baghlan’ghan insan toplimidur.

Weten we millet uqumliri bir – biridin hergiz ayrilalmaydighan oxshash heqiqetning ikki yüzi. Oxshash pütünlükning ikki parchisidur. Weten bilen millet arisidiki munasiwet, wetenning milli barliqining hayajan bulighi bolushidin, ijtima’i mewjudiyitimizning dawasini we terkibini saqlishidin peyda bolidu. Millet, bu weten yüzide oxshash til, oxshash héssiyat bilen bir medeniyet birlikini qurghan bir pütünlük halgha kelgen angliq xelq ammisidur. U bir tarixi barliqtur.
Menbe 56 : hamza er oghlu: «türk inqilab tarixi» 385. 389 – betler

Rq – antropologiyelik we bi’ologiyelik bezi wastilarning asasen qurulghan mewhum guruhtur. Bi’ologiyelik jehettiki alahidilikliri neslidin neslige ürgermigen qandash birlikler toplimidur. U bir bi’ologiyelik hadisedur.
Menbe 57 : hamza er oghlu: «türk inqilab tarixi» 385. 389 – betler

«milletni noqul antirpologiyelik menada, irqi asasqa yölesh ilmi jehettin toghra emes. Milletlerning menbesi bir tereptin itnologiyelik menada irq xuruchi bolsa, yene bir tereptin uning tarixi, ijtima’y amil we shertlirining tamamlinishidur.
Menbe 58 : sadri mexsodi aral: «millet tuyghusining ijtima’i asasliri» istanbul 1969

Milletchilik – millet heqiqitidin heriket qilidighan bir xil pikir éqimi bolup, zamanimizning eng yürüshlük ijtima’i siyaset pirinsipidur. U millet we milli inqilabning teqdirini belgileydighan asasi prinsip. Büyük ghayidur. Milletni azadelik we memurchiliqqa bashlaydighan quwwetlik tutqudur.

Heqiqi milletchilik – medeniyetning jewhiri bolghan höriyettin tughulidu. Hörlüki bolmighan, herxil esirlikke razi bolghan bir jem’iyette milli roh rawaj tapmaydu.

Menbe 59 : . [hasan eli yujel: «höriyet yene höriyet» istanbul 1962 . 4 – bet]

Zamanimizda, milletchilik nuqul milli héssiyatni turghuzush mesilisila emes belki eng muhimi milli menpe’etni qutquzush mesilisidur. Özining kimlikini idrak qilalmighan bir millet, milli ghurur, milli héssiyatni turghuzalishi, milletchilik éngigha hakim bolalishi mumkin emes.

Milletchilik hemmidin awwal shu milletke mensup xelqlerning milli bir dölet qurush arzusini ipadilishi tebi’i. Zamanimizda, milletchilik bir siyasi éqim haligha kélip musteqil öz–özige xoja döletlerning qurulushigha imkan yaratmaqta. Insan topini zamaniwi dölet qilidighan küchlük pütünlük haligha keltürmekte. Bu arqiliq xelq’ara jametning siyasi, jughrapi we hoquqi jehettin yéngidin teshkillinishige tesir körsetmekte.
Menbe 60 : hamza er oghlu «eyni eser» 220, 224. Betler (türk inqilab tarixi 395 – bet 399 – betler)

Her milletning milletchilik chüshenchisi perqliq bolghachqa, dunyada qanchelik millet bolsa, shunchilik milletchilik chüshenchisi bolidu. Pütün milletchilik éqimlirini bir tutash bir mu’eyyen terip bilen izahlash tes. Hetta imkansizdur. Milletchilik, döletke we uning shara’itlirigha béqip özgürüshi, u döletning tarixi tereqqiyati ichide perqliq chüshenchiler bérishi mumkin.
Menbe 61 : hamza er oghlu «eyni eser» 220, 224. Betler (türk inqilab tarixi 395 – bet 399 – betler)

Tarixi tereqqiyatning mehsuli sheklide tereqqi qilghan milletchilik, gherbiy yawrupa we amérikida erkin démokratiyening qurulushi bilen mas halda tereqqi qilghanliqi melum. Ilmi nuqtinezerdin bahalan’ghan milletchilik, eqilge qedir-qimmet béridighan, angliq xususiyetke ige hadisidur.

Zamaniwi menadiki milletchilik, mentiqiliq chüshenchige, saghlam tuyghugha we adaletke tayinidu. U medeniyetlik kishilerning we milletlerning milletchilikidur. Millet ichide insani hemkarliqqa qimmet berginidek, bashqa milletlerningmu höriyitige we istiqlaligha hörmet qilidu.

Zamaniwi milletchilik yaki bashqiche qilip éytqanda angliq milletchilik yaki yolluq (ratsional) milletchilik démek milletchilikning ilmi achidin qimmetlendurulishidur. Uning eng muhim alahidiliki bilimge tayinish, bilimlik bolushtur. Uning yene bir teripi démokratiyege yol qoyush we démokratik xususiyetke ige bolishidur.
Menbe 62 : hamza er oghlu «eyni eser» 220, 224. Betler (türk inqilab tarixi 395 – bet 399 – betler)

Prof. Dr. Sadi Maksudi Aral shundaq deydu: «angliq milletchilik mahiyet we mayilliq étibari bilen démokratik rohi hadisidur. Shunglashqa angliq milletchilik peqet hör we xelqchil milletlerde ronaq tapalaydu»
Menbe 63 : hamza er oghlu «eyni eser» 220, 224. Betler

Milletchilik – riqchiliq, alemchilik (kozmopolitizim) ummetchilik, showinizim, döletchilik (totalitarizim) we kommunizim qatarliq éqimlargha qarshidur. Milletchilikni bu éqimlar bilen chiqishturush mumkin emes.

«ilmi achidin bir perezge tayan’ghan we impéri’alist emellerge yaraydighan riqchiliq, millet heqiqitining mewhum (sobiktiw) unsurlirini bahaliyalmighanlighidek medeniyet, til we mefkurege tégishlik ornini bermigenliki, siyasi, ijtima’i we hoquqi mewjudiyet bolalmaydighanlighi üchün milletchilik éqimi bilen chiqishalmaydu. Ériqchiliq, miletni üstün, astin rq dep ayrighachqa zamaniwi milletchilik teripidin qedirlen’gen barawerlik prinsipigha, adalet we heqqaniyet chüshenchisige zittur.

Markis in’glis, lénin, stalinlarning neziride millet peqet iqtisadi shara’itlardin peyda bolghan. Iqtisadi shara’itlarning özgurushi bilen yuqolidighan qalaq ijtima’i tertip dep qaralmaqta. Marksizim, millet we milletchilikni dunya ishchilirining wetenlirini unutup, milletlirini terk étip, birlishishke tosqun bolidighanliqi üchün ret qilidu.
Menbe 64 : 65. 66 hamza er oghlu «eyni eser» 395 – bet.

Markisizimchilar pütün dunya ishchilirining birlishishi bilen milli chigralarning we milletchilikning tügeydighanliqidin ümid kütken idi. Epsuski yéqinqi birnechche yildin béri sherqiy yawrupa we sabiq sowét ittipaqida bash kötergen milletchilik éqimliri xelq’ara kommunizimning xelq’ara siyasettiki qimmitini pütünley yoqatti. Milli menpe’etning kommunizim menpe’itidin üstün ikenliki ispatlandi. Kommunizimning halek bolushida muhim rol oynidi.
Menbe 66 : hamza er oghlu «eyni eser» 395 – bet.

Uyghur xelqi, irqi, tili, dini, milli xususiyetliri, örp – adetliri we tarixi mewjudiyetliri jehette xitay milliti bilen héchbir ortaqliqi yoqtur. U oral-altay til sstimisi chaghatay til guruppisigha a’it bir millettur. Klassik menada büyük türk millitining bir parchisidur. Emma hakim millet (xitay milliti) qarshisidiki siyasi, iqtisadi, ijtima’i, medini we jughrapi imkaniyetliridin qarighanda uyghur milliti bolushqa heqliqtur. Uning milli ghayisi we milletchilik chüshenchisi elwette aldi bilen uyghur xelqining milli tarixi éngidin, milli menpe’itidin, uyghur tupraqlirining siyasi, iqtisadi, ijtima’i we medeni sewiyesidin jughrapi shert – shara’itliridin chiqish nuqta qilalaydighan bolushi kérek.

Bir milletning azatliqida milli ghayige yüzlünüshning shert ikenliki milli tarixi éngini idrak qilishi arqiliq igellinidighan bir heqiqettur.

Uyghur xelqining milli azatliq ghayisi, uning milli tarixi éngini heqiqi türde idrak qilish arqiliq igellenmigenliki, tarixi mewjudiyitini öz– özidin inkar qilishqa hetta mustemlikchi küchlerning buningdin paydilinishigha kizi kelgende ujuqturidighan kozir qiliwilishigha sewebchi bolghanliqi melum.

Bu nuqtini jungxua xelq jumhuriyiti istanbul bash konsoli wo kiming ning «junggoda sherqiy türkistan dégen bir bölge yoq, junggoda yashaydighan türklermu yoq, ular uyghurdur, sherqy türkistan döliti mesilisige kelsek, bundaq bir dölet bolghan emes. Bolghan teqdirdimu peqet bir ikki kün yashighan, bezi kishilerning sherqiy türkistan dep atighan bu bölge junggoning shinjang bölgisidur.» 67 dégen bayanatidin tesewwur qilish mumkin.
Menbe 67 ; «türkiye zaman» géziti 1987 – yil 23 – öktebir. Sulayman opal – shirin kabakchi,

Halbuki, türklikimizni étirap qilmaydighan xitaylar bilen teng bolup, zamanni bihode ötküzgendin köre, ular özi tekitligen «uyghur» ning kimlikini özige obdan tonutup, milli musteqilliq dawamizni inkar qilishqa zémin hazirlatmasliqimiz lazim.

Mesilining yene bir teripi shuki: xelqimiz türlük putlikashanglar tüpeylidin, özining türk irqigha mensup ikenlikini téxi tonup yételigini yoq. Bu heqte möhterem eysa yüsüp aliptikin özining küresh xatirilirida shundaq deydu: «xelqimizning köpchülüki özining türklikini bilmeytti, bizning dewrimizde xet sawating barmu? Dése men türk deytti»
Menbe 68 : eyni esir sherqiy türkistan üchün türkche neshri 464 – bet. Istanbul 1985

Méningche asasi qatlamlardiki keng xelq ammisi hilihem shundaq. Til– tarix sahalirida melum sewiyege ige kishiler we türkologlar özining türk til sistémisigha a’it bir millet ikenlikinila bilidu, xalas. Özining türkligini bilelmigen xelq, özgining türk démeslikidin kayishi mentiqisizdur.

Bu halda türklikte ching turuwélip uyghurliqimizni inkar qilish qolimizdiki kozirni düshmen’ge tutquzush démektur. Uyghur xelqining milli mewjudiyitige köz yumidighan dostlirimiz elwette héch bolmisa «millet» sözining türk tilidiki istimal sheklini obdan idrak qilip bihude tenqitlerdin saqlan’ghini tüzük.

Proféssor hesen eren teripidin tüzülgen, türk tili hey’itining türkche sözliride: millet – erebche sözdur.
1. Köp hallarda, eyni tupraqlarda yashaydighan, arilirida til, tuyghu, ghaye, en’ene we örp – adetler birliki bolghan insan toplimidur. Türkche - «olus» dimektur. Mesilen :
Bu eser Türk milletinin hürriyet ve istiklal fikrinin layemut abidesidir. Atatür.
(bu eser türk millitining höriyet we istiqlal pikirining ölmes abidesidur. Atatürk) .
2 . Oxshash alahidiliklerge ige jama’et. Mesilen :
Şöför milleti bu, gözü açık olur. ( shopur xex dégen quw bolidu.)
Şu kadın milletinin kıskançlığının hiç sonu yok. (xotun xeqning künchiliki tügümeydu.)
3 . Bir yerde bolghan kishilerning hemmisi. Hemmeylen. Meselen :
Millet Meclisi. Millet meydana toplanmış. (millet mejlisi, hemmeylen meydan’gha topliniptu.)
Dep izahlan’ghan. Menbe 69 : hesen eren: türkche sözlük, 1062 – bet.
Yeni türkchidiki «millet» sözi uyghurchide «xex» démektur.
Démekchi bu yerdiki millet munazirsi uyghurni türkliktin ayrish mesilisi emes, belki siyasi zörüriyet yüzisidin mewjudiyetke qayrish mesilisidur. «shopur xex - shopur milliti», «xotun xex -xotun milliti» dep izahlan’ghan . Türkiye türkchiside ejaba «uyghur xex - uyghur milliti» déyelmesmu?

840 yılında Orhun sahasından ayrılıp, Beşbalık ve Koçu mıntıkasna yerleştikten sonra ziraetçi ve tüccar bir millet olarak yaşadılar. [ Zeki Velidi Togan: age. 99 s.]

16. Eger. Her ishta bir mentiqening barlighini, millitim uyghur wetinim sherqi turkistan diyishning mentiqqe sighmaydighanlighini, uning ornigha ya millitim uyghur wetinim uyghuristan, ya millitim turk wetinim turkistan diyishning tiximu mentiqliq ikenligini idrak qilishni, bu mentiqsizliqning uyghur kimligini tonutushtiki eng buyuk tosalghu ikenligini idrak qilishni xalisaq,

17. Eger uyghur xelqini imkansiz buyuk turkistan xam xiyalining serkerdisi qiliwilishtin, uyghur ilini bu xam xiyalining tejribe itizigha aylanduruwilishtin saqlinishni, putuni yoq dawaning parchisida, gherbi yoq dawaning sherqide ching turuwilishning hajetsiz ikenligini idrak qilishni xalisaq,

Ziya Gökalp ise, “Türkçülüğün Esasları ” adlı kitabında,“Oğuz, Tatar, Kırgız, Özbek ve Yakutları birleştirecek ülkünün gerçek olması mümkünmü ?” sorusunu sormuş. Sonra da “uzak ülküler için bu soruya cevap aranmaz. Çünkü uzak ülküler, ruhi heyacanı yükseltmek için çok çekici bir hayaldır.” karşılığını vermiş. Hürriyet Gazetesi : 18 s. 20 Ekim 1994

18. Eger turk dunyasining meniwi rehpiri, yegane umit bulighi, bash panahi eziz turkiyeni ayashni, bihude xijil qilmasliqni, kichik menpi’eti uchun buyuk menpi’etini qurban qilmaydighanlighini chushunushni xalisaq,

19. Eger turkiye jumhuriyiti bash hakimi (jumhurbashqani) muhterem rejep tayyip erdoghan ning jumhurbashqanliq solitidiki 16 yultuzning bir danisi tarixtiki uyghur dolitining belgisi (solettiki qaraxanilar dolitimu uyghurlar teripidin qurulghan ) ikenligidin ibaret bu tarixi heqiqetni chushunushni xalisaq,

20. Eger, tarixta oz namida omumiyuzluk itrap qilghudek dewlet qurup baqmighan (turkiye jumhuriyiti bash hakimi ning solitidiki 16 yultuzning ichide tigishlik yéri bolmighan) qazaq, qirghiz, ozbek, turkmen, azari qyrindashlirimizning sewit ittipaqining chokushi sayisida musteqil qazaqistan, qirghizistan, ozbekistan, turkmenistan jumhuriyetlirini quruwalghandin kiyinmu ulardin ilham almay, uyghur kimligige sahip chiqmay yenila panturkizim wi pan’islamizim ghayisige tayan’ghan sherqi turkistan dawasida ching turuwilishning buyuk xataliq ikenligini idrak qilishni xalisaq,

Unregistered
24-11-18, 22:54
21. Eger, dewlet qurushning en’ene mesilisi ikenligini chushunushni. Bugunki kunde turkiyede bu terzde xatirleshke erziydighan, dunya jama’iti hetta xitay tarixchiliri teripidinmu itrap qilin’ghan 1270 yilliq tarixi uyghur dewliti (744 – 1335 ) enenisige warisliq qilghinimiz tuzukmu yaki tarixta qurulup baqmighan turkistan dewlitige yaki dunyache itrap qilinmighan 85 yilliq sherqi turkistan jumhuriyiti en’enisige warisliq qilghinimiz tuzukmu ? Digen su’algha bashqaturushni, 85 yilliq sherqi turkistan jumhuriyiti en’enisige warisliq qilishta ching turuwilishning hichqandaq mentiqi asasining yoqlighini idrak qilishni xalisaq,

22. Eger turk dunyasining tarixida ‘’turkistan ’’kelimesining bir joghrafi atalghu ikenligini, ‘’turkistan’’ namida omumiyuzluk itrap qilin’ghan bir dewletning tixi qurulup baqmighanlighini, ’turkistan’’ namida dewlet qurush peqet uyghurning ishi emesligini, putun turk neslining ortaq korishi bilen emililisheleydighan alamshumul ish ikenligini chushunushni xalisaq,

23. Eger bezi siiyasetchiler teripidin buyuk turkistan dawasining siyasi desturi qilin’ghan, mahmut qeshqirining ''diwani lughetit turk’’ esiride ''turkistan’’ yaki ''turk ili’’ kelimelirining daxil qilinmighanlighini yeni, u dewirlerde turkistan kelimesining téxi qollinilmighanlighini idrak qilishni xalisaq,

24. Eger turkistan namining turkiyede tenzimattin kiyin ( 1895 -1839 ) ziya pasha we namiq kemal teripidin turkiye uchunmu qollinilghanlighini idrak qilishni xalisaq,

Halbuki, “Türkistan” tabiri de Türkiye'de Tenzimattan ) )sonraları, Ziya Paşa ve Namık Kemal tarafından “Türkiye”yerine kullanımıştır. Mesala; Ziya Paşa “Türkistanın esbab-ı tedennisi”diye “Türkiye ”hakkında bir makale yazıyor ve Namık Kemal de Fransızların “Juenes Turcs” tabirini “Türkistan erbab-ı Şebabı”şeklinde Türkçeye tercüme ediyordu. “Türkiye” menasında kullanılan bu “Türkistan” tabirine bazı fermanlarda bile tesadüf ediliyordu. Hatta Sultan Reşad'ın son Avusturya İmparatoru Şarl'a verdiği fahri müşirlik fermanında “Biz kibi lutf-i Mevla Türkistan ve şamil olduğu bilcümle memalik buldanin padişahı ...”şeklinde bir ibare vardır.

[ İsmail Hami Danişmendi : Türklük Meseleleri, 121 s. İstanbul, 1966, Dr. Muhabay Engin'in : Türkistan meselesinde Tek Kavram, Doğu Türkistan'ın Sesi, 15 s. 17 sayı, 1988 ]

25. Eger turkistan namida dewlet qurush unche ongay bolidighan bolsa, tarixta turkistan namining turkiye uchunmu qollinilghanlighigha asasen, turkiyening aldi bilen oznamini turkistan dep ozgertip bashlamchiliq qilip berse tiximu obdan ornek bolidighanlighini tewsiye qilishni xalisaq,

26. Eger xitayda doxturluq oqup turkiyede stratigiye mutexesisi bolup yitishken, dunya uyghur qurultiyi mu’awin re’isi doktor erkin ekrem efendining «uyghur dawasi turkiyening menpetige maslashquluq» heqqidiki shu’arini chushunup yitishni xalisaq,

27. Eger sherqi turkistan dawasining tewrenmes jengchiliridin memtimin hezret efendining «ejdirhaning qorqusi - turkiye» namliq esirining «peqet kurt mesilisini hel qilalighan turkiyela uyghur mesilisige paydiliq bolalishi mumkin» digen xulasisini, eziz turkiyening kurt mesilisi we uni hel qilish jehettiki tirishchanliqlirini chushunushni xalisaq

28 eger meshhur turk metbu’atchisi abduraxman kilich tek turkchi dostlarning turkiyediki kurt milletchilik xewpini tosashning eng unumluk yoli dunya turkligi dep qaraydighan teshebbusini chushunushni, tehlil qilip béqishni xalisaq,

29. Eger 97% liq aziye zimini, 3% liq yawrupa zimini we 90% liq musulman nopusigha sahip eziz turkiyening yawrupa birligidin ibaret bu siyasi birlikke kirishte ching turushtek qet’i iradisini chushunushni xalisaq,

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin ilk Reform Eylem Grubu toplantısından Avrupa Birliği’ne yönelik üyelik olsun ya da olmasın ‘siyasi reform sürecinin hızlandırılması’ kararı çıktı.
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği (AB) Başkanlığında düzenlenen 4. Reform Eylem Grubu Toplantısı’na, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ile İçişleri Bakanı Süleyman Soylu katıldı. Çavuşoğlu, 3 yıl aradan sonra dün yeniden toplanan Reform Eylem Grubu toplantısının ardından ortak basın toplantısında, özellikle siyasi reform sürecinin hızlandırılması konusunda mutabık kalındığını açıkladı. Http://www.Hurriyet.Com.Tr/…/abye-uyelik-atagi-reformlar-hi…
Amérikining enqerede turushluq sabiq bash’elchisi Morton Abramowitz (morton abramowitz), türkiyede orta asiya jumhuriyetliri xususida ortigha chiqqan weziyet heqqide agahlandurush bérip, «türkiyening teqdiri orta asiya emes» dédi. Türk– amérika dostluq mejlisining 1992 – yili 15 – fiwral küni bergen «ésil xizmet» mukapatini alghandin kéyin, bir nutuq sözligen morton abramowitz «pantoranizim» heqqidiki endishilirini tilgha aldi. U türkiyening orta asiyadiki pa’aliyetlirini qollash bilen birlikte üstige alghan zamaniwi rolning türkiyening gherb bilen pütünlishishke yüzlen’gen axirqi mexsetliride xata yolgha kirip qalmasliqi kéreklikini ipadilep «türkiyening teqdiri gherbtur, yeni yéngiliq, zamaniwiliq bar yerdur» dédi.
Menbe. 147 türkiye «hörriyet» géziti 1992 – yil 17 – fiwral 22 – bet

Morton abromowizning bundin 26 yil awwal «türkiyening teqdiri orta asiya emes, türkiyening teqdiri gherbtur, yeni yéngiliq, zamaniwiliq bar yerdur» digen nesihetliri hilihem kuchge ige bolghachqa, turkiye hokumiti yéqinda aürupa birligige kirishniing siyasi jeryanlirini tizlitish xususida pikir birligige kelgenligi melum. Herhalda, turkiye turk dunyasining siyasi birligi bilen awrupaning siyasi birligi arisidiki menpi’et hisabini tarazigha silip obdan dengsep baqqan bolsa kirek...Bu weziyette turkistanchi siyasetchilerning uyghurlarning teqdirini kona panturkizim yaki yéngi osmanizim xam xiyaligha baghliwilishi oz-ozimizni aware qilmaqtin bashqa netije bermeydu...

30. Eger meshhur turk mutefekkuri ziya gok’alipning turkchilik pirinsipliri ichide, heqqaniyet sahasida (ishqa yaraydighan ) turkchilikning turkiyechilik ikenligii heqqidiki tewsiyesini chushunushni xalisaq,

Ziya Gökalp’a göre Türkiyeçilik:
Mefküre, geleceğin yaratıcısıdır. Dün Türkler için hayali bir mefküre halinde bulunan milli devlet, bugun Türkiye’de bir gerçek halini almıştır. O halde Türkçülüğü, mefkûresinin büyüklüğü noktasından, üç dereceye ayırabiliriz.
1) Türkiyecilik
2) Oğuzculuk yahut Türkmencilik
3) Turancılık
Bugün, gerçeklik sahasında, yalnız» Türkiyecilik« vardır.
Ziya Gökalp Türkçülüğün Esasları 28s. Milli Eğitim Basımevi 1990 Ankara

Unregistered
24-11-18, 22:55
31. Eger turkiye jumhuriyiti jumhurbashqani rejep tayyip erdoghanning 2018. Yili 2. Séntebir kuni qirghizistan ning cholpanata shehride ichilghan 6. Qitimliq turk dunyasi rehperliri kingishide ''pelestin turk dunyasinng tishida emes''' digenligini, sherqi turkistanni hich aghzigha almighanlighini toghri chushiunushni, yeni sherqi turkstan dawasini yéngi osmanizim ghayesi daxilide hel qilishtin bisharet bergenligini idrak qilishni xalisaq, ( suriyede jeng qilwatqan sherqi turkistanliq mujahitler bu xewerdin ilhamlinip pelestin’ge kitip qalmisun yene... Hézi bolghaysiler ...)

Halep, sham we quddus (pelestin) yaüuz sultan sélim teripidin 1516.Yili ishghal qilin’ghan, 1831. Yili ibrabim pasha teripidin osmanlining bir parchisi haligha kelturulgen.
Kuruluşinin 704. Yilida Osmanlı 299 s. NESA Basın YayınOrganizasyon Tic. A.Ş. Ekim 2006
İbrahim Paşa, 1831 yılında Kudüs’e girdi. Bu şekilde Şam ve Kudüs yönetiminin bir parçası haline geldi.
Kaynak: http://www.On5yirmi5.Com/…/222…/osmanli-doneminde-kudus.Html

32. Eger uyghurxelqining milli musteqilliq dawasi uchun bash qaturuwatqan, jan koyduruwatqan barliq sherqi turkistan teshkilatlirining uyghur milliti, uyghur kimligi, uyghur ozluki, uyghur ili, uyghur dewliti we uyghurizim yolida bir yaqidin bash chiqirip, birjan- bir ten bolup birlishishke, ariliridiki bihode ixtilap we jidel-majralirini uyghur milli menpi’etining ustunligi asasida hel qilishigha dalalet qilishni xalisaq,

33. Eger turkiyede omumliiship qalghan "ata weten-turkistan", "ana weten-turkiye", "bala weten-siprus " din ibaret bu "uch weten", uqumini chushunushni, turkiye hokumiti üe xelqining sherqi turkistan dawasigha bolghan hisdashliqining tup sewebimu ozlirining ata weten, ata yurt- turkistandin kelgenligidin ibaret ikenligini idrak qilishni xalisaq,

34. Eger turkiye hokumiti üe xelqining uyghur dawasigha bolghan hisdashliqini turkchilik xiyali boyiche emes, uyghurluq riyali boyiche, turklerning esli uyghurlardin turlen’genligini bildurush arqiliq kucheytishning tiximu mentiqliq bolidighanlighini idrak qilishni xalisaq,

35. Eger xotenlik uyghurgha qarighanda tashkentlik ozbekning tiximu chushunushlik ikenligini, tarixi hadiseler wejidin ‘’ozbekliship’’ ketken birtuqqan qérindashlirimizning tarixi kimligige sahip chiqishni, tebi’i hisdashlighini qazinishni xalisaq,

1992. Yilliq turkiye ali mektep imtighanlirigha teyyarliq su’al-jawaplar kitabida : uyghurlarning tarixtiki ehmiyetliri nime? Digen su’algha shundaq jawap bérilgen.

Uygurlar, XIII. Asırda dünyayı istila eden bu Moğol İmparatorluğuna, medeniyet üstünlüğü ile Uygur yazısını imparatorluğun resmi yazısı olarak kabul ettirdiği, damga tüzüğü ve devlet yöneticiliğini öğrettiği için, birçok bilginlere göre, Moğol İmparatorluğu, fiilen Uygur İmparatorluğu olarak da kabul edilmektedir. Dolayısıyla Uygurlar, Moğolların Türkleşmesinde de önemli rol oynayarak, Çağatay ve Özbek Türklerini ortaya çıkarmıştır.
Http://www.Allaturkaa.De/forum/index.Php…

''...Tarixqa nezer salsaq, ozbek we uyghur xeliqlirining ezel- ezeldin qandash we jandash ikenligige guwah bolimiz. Bizni tilimiz we dilimiz ortaq, edebiyatimiz, sen’itimiz, orp-adetlirimiz, en’enelirimiz’oz-ara chitiship ketken. Shu menidin alghanda xeliqlirimizning shéyxul meshayiqi bolmish exmet yessewi hezretliri heqqidiki bu eserning uyghur tilida jaranglishi tebi’i haldur. Bundaq izgu ishni qutluqlimaq lazim...''
Sa’idulla siyayéf (ozbekistan) ehmet yessewi 4. Bet mu’elliptin shinjang xelq neshiriyati urumchi 2008

36. Eger turkiye jumhuriyiti 1982 asasi qanuni 66. Maddesidiki "turk dewletige wetendashliq rishtisi bilen baghlan’ghan her kishi turktur. " digen ibare boyiche turk kimligining qanuni uqumini chushunushni, xitay wetendishi bolghan uyghurlarni qanuni jehettin turkchilik ingigha dalalet qilishning turkiye qanunigha xilap ikenligini idrak qilishni xalisaq,

37. Eger uyghur ili we uyghur millitini tarixi mujizeliri, yadikarliqliri, yaldamiliri bilen dunyagha tonutushni we tonulushini xalisaq,

38. Eger turk tilida’’ medeniyet’’ meniside kelgen - Uygarlık’’ uygharliq ‘’sozining tarixi uyghur medeniyitining ilhami bilen shekillen’genligini yeni, uygharliqning uyghurdin kelgenligini idrak qilishni xalisaq,

39. Eger, xitay uygharlighining (medeniyitining) eslide ata-bowiliri teripidin ulargha miras qilin’ghan uyghur uygharlighi ikenligini, xitaylarning uyghurlardiki uygharliq (medeniyet) ustunligini hergiz ichige singdurelmeydighanlighini, nowettiki uyghur qirghinchilghining tup sewebimu xuddi gétlérning yehudi qirghinchilghidek bir medeniyet qirghinchiliq hadisesi ikenligini idrak qilishni xalisaq,

The Chinese civilization is referred to and looked upon as one of the very old ones. As a Chinese civilization it dates back only about 5000 years. It is popularly believed that the Chinese themselves developed their civilization. They did not.. The Chinese civilization, therefore, was the Uighur civilization handed to them by their fathers. Chinese legends tell that the Uighur were at the height of their civilization about 17,000 years ago. This date agrees with geological phenomena.
【James Churchward: The Children of Mu 224, 225 p. Brotherhood of Life Albuquerque New Mexico USA 1998】

Adette, xitay uygharlighi (medeniyiti) dunyadiki eng qedimi uygharliqlarning biri, bu uygharliqni xitaylar ozliri yaratqan dep qarilidu. Halbuki bu toghra emes. Xitay uygharlighi aran 5000 yilliq tarixqa ige. Bu uygharliq ata mirasning nesibidur. Xitay uygharlighini ata-bowiliri teripidin ulargha miras qilin’ghan uyghur uygharlighi dep qaraishqa bolidu. Xitay riwayetliride uyghur uygharlighining bundin 17000 yil awwal eng yuquri pellige chiqqanlighidin qeyt qilin’ghanlighi melum. Bu hal u dewirdiki giologiyelik hadiselergimu mas kelmekte. Xtaylarning dawjyaw butxanilirida buni ispatlaydighan nurghun yazma yadigarliqlarning saqlan’ghanlighi, herqandaq xitay alimliriningmu buni shek-shobhesiz itrap qilidighanlighi melum...
【James Churchward: The Children of Mu, 224p. 225p. Brotherhood of Life Albuquerque New Mexico USA 1998】

40. Eger in’giliz alimi James Churchward teripidin 1927-yili ilan qilin’ghan mu quruqlighi heqqidiki tetqiqatliridin dunya tarixining tunji impiriyesining uyghur impiriyesi ikenligidin ibaret bu tarixi tetqiqatiining tesadipi hadise emesligini, uningdin ilham ilishning we uninggha sahip chiqishning zeruriyitini, tarixi kimligimizni chushunushni xalisaq,

Unregistered
24-11-18, 22:56
41. Eger song sulalisi(960-1279)ning padishasi song tey zong ning elchisi wang yen di ning idiqut ziyaret xatirisida bergen melumatidin idiqut uyghur xanlighining yerkolimi ning James Churchward ning uyghur impiriyesi chigrasi heqqidiki melumatliridin tiximu buyuk ikenligini idrak qilishni xalisaq,

Wang Yendi'ye göre, Gao chang ( İdikut )'un arazisi güneyde Yu tian ( Hoten Kiriye ), güney batıda Da shı ( Arabistan ) ve Bo sı ( İran ), batıda Xi tian ( Hindistan ), Bu lu sha ( Bu lu Çölü, Uyğurlar'ning Kiskiçe Tarihi 'de 'Pişavur' ), Xue shan ( Karlı dağ ) ve Dong ling ile çevrilmiştir [ Prof. Dr. Özkan İzgi : Çin elçisi Wang Yendi'nin Uygur Seyahatnamesi, 55, 56 s. Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1989 ]

42. Eger xitaylarning tang sulalisi dewrining 757- we 762- yilliri yuz bergen enlushen - shisiming (ongluk- soygun) isyanini uyghur deülitining yardimi bilen bisiqturghanlighidin ibaret bu tarixi hadisening siyasi ehmiyitini chushunushni xalisaq,
Menbe: lyu zishyaw uyghur tarixi 1.Qisim 103. Bet bijin milletler neshiriyati 1982

43 . Eger uyghurlarning tang sulalisi dewride yuz bergen enlushen - shisiming (ongluk- soygun) isyanini bisiqturup bergenlik bedilige tuzulgen 100 yilliq kilishme boyiche, tang sulalisi hokomiti mukapat teriqiside uyghurlargha her yili 20 ming top tawar-durdun bilen teminleshni, bundin bashqa ''at- ipek sodisi kilishmisi'' boyiche uyghur xandanlighi tang sulalisi hokumitige her yili 100 ming at sitip béridighan, tang sulalési hokomiti her bir atning bedilige 40 top tawar- durdun toleydighan bolghanlighidin ibaret tarixi hadisening siyasi, iqdisadi we ijtima’i ehmiyitini chushunushni xalisaq,
Menbe. Lyu zishyaw uyghur tarixi 1.Qisim 75. Bet bijin milletler neshiriyati 1982

44. Eger xitay tarixchisi lyu zishyaw teripidin 1982- yili ilan qilin’ghan uyghur tarixi tetqiqatliridin uyghur xandanlighining (dewlitining) chigrasii heqqidiki itiraflirini idrak qilishni xalisaq,

“Uygur Hanedanlığının dairesi duğuda Xing An Ling (Hingan) dağları, batıda Altay dağı, küzeyde Sibirya'nın Baykal gölüne kadar olan bölgeleri, güneyde ise Tang sülalesinin zimini ile hudutlu idi. Demek eski Doğu Türk Hanedanlığının egemenliğindeki ziminlerin mütlak çoğunluğu Uygur Hanedanlığının egemenliğine geçti. Sibirya'nın Baykal gölünün güneyine yerleşen Tuba kabilesi, Baykal gölünün batısına yerleşen Korıkan Kabilesi, Yinsey nehrinin yukarı kıyılarına yerleşen Kırgız kabilesi, Altay dağı eteğine yerleşen Karluk kabilesi, Tian Shan (Tanrı dağı )'nıon küzeyine yerleşen Sart kabilesi, Yin Shan dağı eteklerine yerleşen Tanğut ve Tuyuhun kabilesi, Xing An Ling dağlarının doğusuna yerleşen Şirvi, Şi ve Kıtan ( Hıtay ) kabileleri Uygur Hanedanlığının tabiyetine geçti.” [ a.G.E. 59 s. ]

45. Eger in’giliz alimi James Churchward ning mu quruqlighi heqqidiki tetqiqatliridin uyghurlarning putun ari’an érqining atisi ikenligidin ibaret bu tarixi hadiseni chushunushni xalisaq,

The History of the Uighurs is the history of the Aryan races, for all of the true Aryan races descended from Uighur forefathers. The Slavs, Teutons, Celts. Irish, Bretons and Basques were all descended from Uighur stock. The Bretons, Basques and genuine Irish are the descendants of those who came to Europe in Tertiary Time. The descendants of those who survived the magnetic cataclysm and mountain rising
【125】 James Churchward: The Children of Mu 215 p. Brotherhood of Life Albuquerque New Mexico Brotherhood of Life Albuquerque New Mexico USA 1998

46. Eger uyghur xelqining tarixi dastani oghuznamede iz’har qilin’ghan tarixi hadiselerning yeni oghuzxanning ozini uyghur xaqani dep ilan qilishi we putun dunyani boysundurush ghayisini jakalishining, James Churchward ning mu quruqlighi heqqidiki tetqiqatlirigha yeni uyghurlarning yawrupagha kochushidin ibaret bu tarixi hadisege maslishidighanlighini chushunushni xalisaq,

Photo. 29 The 1 – 4 pages of The Oghuzname which have kept in Paris Bibliotheque Nationale
【From: Geng Shimin, Tursun Ayup, Kedimi Uyghurlarning Tarihi Dastani Oghuzname 24 bet, Milletler Neshiriyati Beijing 1980】

Paris versiyonunun 106 - 115 satırlarına bakılırsa, Oğuz Han 'ın yabancı elçilere gönderdği mektubunda yer verdiği şu ibareler dikkat çekicidir:

Ben Uygur hakanıyım. Tüm cihan'a da hakan olmalıyım. Bana boyun egmenizi dilerim. Kim ki boyun egip, ağzıma baksa, ona hediye göndererek ,dost tutarım. Kim ki boyun egmesse, ona gazaplanırım, asker göndererek, onu düşman yaparım. Derhal bastırıp dar^a asarım, yok ederim. [ Oğuzname 46s. ( Uygurca ) Beijing Milletler Neşiriyati 1984 ]

47. Eger meshhur turk tarixchisi Faruk Sümer )faruq sumer (ning iytqinidek: turk dunyasi uyghur xaqani oghuzxanning fetixliridin (boysundurushliridin) meydan’gha kelgenligini, bizni uyghurturkliri digendin turkiyediki qérindashlarni turk uyghurliri digenning tiximu hisdashliq qazanduridighanlighini idrak qilishni xalisaq,

Prof. Dr. Faruk Sümer'e göre, bu destan İlhanlı hükümdarlarından Gazan Han devrinde (1295 - 1304) veya Gazan'ın halefi Olceytü zamanında (1304 - 1316) ceryan eden kuvvetli Türkçülük şuurunun ürünüdür. Eserin Uygur ülkesinde yazılmış olması imkansızdır. Ona göre bu şuurun esasları şunlardır:
A) Oğuz Han'dan eserin yazıldığı devre kadar Türk alemini, adları zikredilen şu kaimler temsil etmektedir. Oğuz ( Türkmen ), Uygur, Kıpçak, Kanlı, Karluk, Kalaç.
B) Türkler'in en eski zamanlarda yaşamış Moğullar'ın Cengiz Han'ı gibi, cihangir bir hükümdarları vardır. Bu cihangir hükümdar'ın adı Oğuz Han'dır.
C) Türk dünyası, Oğuz Han'ın yaptığı büyük fetihler neticesinde meydana gelmiştir. Yani Türk kavimlerinin Beş-Balık bölgesinden Kara-Deniz'in küzeyine ve Anadolu'da Adalar Denizine kadar yayılmış olmaları Oğuz Han'ın fetihlerinden ileri gelmiştir.
ç) Oğuzlar Oğuz Han'ın 24 torunundan inmişlerdir. Uygurlar Oğuz Han'ın öz kavmi veya ona itaat eden Türk'lerdir. Kıpçak Kanlı, Karluk ve Kalaçlar da Oğuz Han'ın beylerinden türemişlerdir.
D) Türkle'rin tarihi bölümü'nde, Oğuz Han kavmini hak dinine sokmak için Tanrı tarafından gönderilmiş bir hükümdar olarak gösterilir. Böylece, kavmini hem Allah'n dinin getirmiş, hem de büyük fetihler yapmış bir peygamber hükümdara sahip olmakla Türkler'in hem Moğullar, hem de Araplar kadar şerefli veya onlardanda şerefli ve üstün bir kavim oldukları ifade edilmiştir. [ Faruk Sümer, Oğuzlar, 273 s. ]

Uygurların Oğuz Han'ın öz kavmi olduğuna, Oğuzların onun 24 torunundan indiğine göre, Oğuz Han adlı bu cihangir hükümdar, bir Uygur'dur. Bu Uygur ise Oğuzlar'ın ecdadıdır. Türk dünyası işte bu Uygur Hakan'ının büyük fetihlerinden meydana gelmiştir. [ Pror. Dr. Faruk Sümer: Oğuzlar , 170, 171s. Türk Dünyası Araştırma Vakfı, İstanbul, 1992 ]
.
48. Eger buyuk turk tarixchisi zeki welidi togan ning itqinidek uyghur, yugur, ogur namlirining tarixning bizge melum we namelum dewirliride turk namining ornigha qollinilghan isim ikenligini yeni putun turklerning uyghurlardin turlinip peyda bolghanlighidin ibaret bu tarixi delillerni idrak qilishni xalisaq,

Ogur, Yugur, Uygur adları aynı kelimenin muhtelif şekillrinden ibarettir. Asya ve Doğuavrupa'nın bu kadar geniş sahalarında bize tarihen malum olan ve olmayan devirlerde yayılmış olan bu Ogur, Yugurların isimleri Miladdan önceki devirlerde Türk isminin yerini tutan bir isim olmuştu. İhtimal Önasya’daki Khuriler de onlardandır…
[ A.Zeki Velidi Togan, Umumi Tutk Tarihine Giriş, 147s. , 149 s.Enderun Kitabevi 1981 İstanbul]

«...Ogur, yugur, uyghur isimliri oxshash sozlerning perqliq shekilliridin ibarettur. Aziye we sherqi yawrupaning bunche kengri sahalirida bizge tarixtin béri melum bolghan yaki bolmighan dewirlerde yiyilip ketken bu ogur yugur isimliri miladin awwalqi dewirlerde turk ismining ornida ishlitilgen bir isim ikenligi melum. Ihtimal kichik aziyediki xurilarmu ulardin bolishi mumkin...»

«...Herhalda ogur yaki yugur isimi axiri uyghur, oghuz, qipchaq, qangli qatarliq qewimlerning hey’et toplimining ismi bolghanlighi melum. Uyghur we qarluqlarning til jehettiki munasiwetliriidin qarighanda, ogurlarning (uyghurlarning) asasi yiyilishlirining tarixtin awwalqi dewirlerde wujutqa chiqqanlighini korsitidu...»
[ A.Zeki Velidi Togan, Umumi Tutk Tarihine Giriş, 147s. , 149 s.Enderun Kitabevi 1981 İstanbul]

49. Eger turklerning esli menbesi xususida hichkimning eqlige kilip baqmighan, hetta mewjudiyetini qobul qilishqimu pitinalmighan ihtimallarghiche oylashqan ghazi mustafa kamal pasha ataturkning teklifi boyiche 1930. Yillarda iptida’i tillar mutexesisi, tarixchi, diplomat taxsin mayatepek efendi teripidin hazirlan’ghan "turk tarixi ilmi maqalisi" da sherhilen’gen delillerni idrak qilishni xalisaq,
Taxsin mayatepek efendi teripidin hazirlinip, 1936. Yili 29 fiwral tarixida sunulghan 7. Doklatii xususida eynen shu soz-ibarilerge yer bérilgen :
«...Uyghur, akad we sumerturklirining passifik déngizidiki (tinch okiyanda) tunji insan peyda bolghan mu qit’esidin 70 ming yil awwel chiqip mu qit’esiining buyuk medeniyet, til we dinlirini jahan’gha yayghinigha a’it yép-yingi we muhim melumatlarni oz ichige alghan doklat ikenligi tekitlen’gen ...»

Bu doklatta James Churchward ning tetqiqatlirigha asasen uyghur impiratorlighining turk impiratorlighidin 10 – 11 ming yil awwal meydan’gha kelgenligi tekitlen’gen...
Kemal SEZER : Atatür’ün ulaştığı şifrelere göre Türklerin anayurdu Ortf Asya değildi ! Ergenekon mu, Mu mu ? Yeni Aktuel 2005 23 Sayfa.
50. Eger turk üe uyghur namlirining peyda bolush tarixi, manizimning tesiri we turaqliq hayat terzi jehettin uyghurlarning bashqa turki xelqliridin periqliq toplum ikenligini idrak qilishni, ikki millet bolup shekillinishining sewep-netijilirini chushunushni xalisaq,

Unregistered
24-11-18, 22:58
51. Eger buyuk turk tarixchisi zeki welidi togan ning tetqiqatliridin, uyghurlarning miladi 840. Yilliridila beshbaliq we qochu bolgelirige yerleshkendin kiyin bir millet bolup shekillen’genligini idrak qilishni xalisaq,

840 yılında Orhun sahasından ayrılıp, Beşbalık ve Koçu mıntıkasna yerleştikten sonra ziraetçi ve tüccar bir millet olarak yaşadılar. [ Zeki Velidi Togan: age. 99 s.]

52. Eger uyghur begliridin sultan ala’iddin aratnaning turkiye anadolu bolgsining km² 200000 liq yerkolimide eretna dewlitini (1327-1380) qurghanlighini idrak qilishni xalisaq,

53. Eger uyghurlarning chinggizxan zamanida mongghullar bilen birlikte anatoligha kilip, qeyseri, konya, qaraman gibi bolgilirige yerliship, bash wali gibi nuhim wezipilerde bolghanlighini, osmanli zamanida, fatix sultan mehmetning permanlirining uyghurche yézilghanlighini, fatix sarayida uyghurche ugutulgenligini idrak qilishni xalisaq,

OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİNDE TÜRK-UYGUR İLİŞKİLERİ ÜZERİNE(1861-1934) Alimcan İNAYET Yrd. Doç. Dr.. E. Ü. Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü. Http://dergipark.Gov.Tr/download/article-file/406169

54. Eger A.N. Kooropatkin' ning tetqiqatliridin awrupani istila qilghan honlarning eslide uyghurlar ikenligini idrak qilishni xalisaq,

A.N. Kooropatkin' e göre, IV asrın başlangıçı Hunlar batıya doğru yayıldığı zamanlarda, rasgelen ufak göçmen kabilelerinin hepsini önüne katarak, onlardan yararlanarak Roma İmperatorluğunu ele geçirmiş, V asırda Alman topraklarını istila etmiştir. Bu Honlar, "Uygur", "Ugra", "Hungıra" adlarıyla Avrupa'ya kadar ulaşmişlar. Şimdi Macar veya Macaristanlılar diye adlandırılanlar tam şunların evladıdır. Önceki Hunlar, sonradan Uygurlar olarak adlandırılmıştır. [ A.N. Kooropatkin :Keşkeriye. 123 s. ( Uygurca Hekime Erşidin tercümesi ) Xin Jiang Helk Neşiriyati Ürümçi ]

55. Eger firansoz misyonér Huc ning tetqiqatliridin honlar bilen uyghurlar ning eyni insanlar ikenligini idrak qilishni xalisaq,

Fransız Misyoner Huc 'da Tatarlar ve Tibetlere Seyahat Hatırası' denilen eserinde aynı fikiri destekleyerek Hunlar ile Uygurlar'ın aynı insanlar olduğunu teyit etmiştir.. [ Keşkeriye. 123 s Uygurca Hekime Erşidin tercümesi «Xin Jiang» Helk Neşiriyati Ürümçi 1984 ]

Hunlar, İÖ 3. Yüzyılının sonunda, Orta Asya'nın büyük bir bölümüne 500 yıldan uzun bir süre egemen olarak büyük bir kabile birliği oluşturan ve İS yüzyılın 370' te Avrupayı istila ederek büyük bir imparatorluk kuran göçebe halktır. [ AnaBritannica : 11.Cilt, 279 s. ]

56. Eger uluq uyghur alimi mexmut qeshqirining diwani lughetit turk serlewhelik esirining muqawisigha emes, ichidiki mezmunigha biqip herket qilishni, diwani lughetit turk de izahlan’ghan uyghur ilining uyghuriye, uyghuristan ikenligini idrak qilishni xalisaq,

57. Eger buyuk uyghur alimi merhum abdushukur muhemmet imin teripidin mu’eyyenleshturulgen oghuzxan, mahmut qeshqeri, yusup xas hajip, ebu nasir farabi, ibni sina, exmet yasewi, elishir newa’i gibi tarixi serxillirimizgha heqiqi turde sahip chiqishni xalisaq,

58. Eger buyuk turk tarixchisi zeki welidi togan ning itqinidek uyghuristan namining miladi 840-yildin bashlan’ghanlighidin ibaret bu tarixi hadiseni idrak qilishni xalisaq,

59. Eger uyghur uygharlighigha (medeniyitige) sahip chiqishni obdan bilidighan amma, uyghurlighigha sahip chiqishtin bash tartidighan koyumchan qérindashlarimizgha tarix dersi bérishni, tarixi kimligimizni tonutushni xalisaq,

Esli uyghur wetinining uyghuristan ikenliki dunyache meshhur tarixshunas we türkologi a. Zeki welidi togan teripidin allaburun ortigha qoyulghanliqi melum, togan shundaq deydu:

«toqquz oghuz-uyghurlargha bashchiliq qilghan xaqanlar awwal mungghuliyening orxun wadiiidiki qarabalghasun shehrini paytext qilip 840 – 745 yilliri arisida yüz yilche höküm sürdi. Bularning hökümdarliridin tonulghanliri moyonchur ( 759 – 745 ) we bogo qaxan ( 780 – 9 75 ) idi. Bogo qaxan 763- yili mani dinini qobul qilip bu dinning orta aziyening sherqide keng kolemde tarqilishigha sewep boldi.

« 840 – yili bu uyghurlarning bir qismi, yinsey (kim) wadisidiki qirghizlarning bisimi bilen yurtning gherbige- qedimi xandanliq gherbi jama’etining merkizi bolghan beshbaliq we qocho sheherlirige yeni sherqi tiyanshan’gha yerleshti. Bashqa bir qismi xenzularning hakimiyitini qobul qilip gherbi shimali xitayning gensu ölkisi chigrasida yerleshti...».

«sherqiy tiyanshan bölgisi bu zamandin étibaren esli uyghur memlikiti uyghuristan dep ataldi. Bu yerde uyghurlar mani dinidin bekrek budda dinining tesiri astida qaldi. Musteqil hakimiyetliri 13 – esirdiki mungghullar dewrigiche dawam qildi...».70

Ord. Prof. Dr. A. Zeki VElidi Togan Umumi Turk Tarihing Giriş 56 s. 57 s. I Cilt 3. Baskı, Enderun Kitapevi İstanbul 1981

“840 senesinde bu Uygurları Yenisey (Kem) havzasındaki Kırgızları tarafından tazyık olunarak bir kısmı memleketin garbi kısmında, eskiden de hanedanın garbi zümresinin merkezi olan Beşbalık ve Koçu şehirlerinde, yani şarki Tiyanşan'da yerleştiler. Diğer bir kısmı da Çin'in hakimiyetini kabul ederek şimaligarbi Çin'de, Kansu vilayeti hududunda yerleştiler. Şarki Tiyanşan mıntakası bu zamandan itibaren asıl Uygur memleketi Uyguristan addedilmiş oldu. Burada Uygurlar manizimden ziyade budizm tesirine düştüler, müstakil hakimiyetleri 13 üncü asırda Moğullar devrine kadar devam etti” [ Omumi Türk Tarih'ine giriş: 56, 57 s. İstanbul, 1981 ]

Buyuk turk tarixchisi zeki welidi togan ning bu tetqiqatliridin esli uyghur yurtining (ana wetinining) uyghuristan ikenligi allaburun mu’eyyenleshturulgenligi melum

Dimek, ''uyghuristan'' – tarixi heqiqetlerge kore bérilgen isimdur. 1178 yiliq hadisedur (zeki welidi togan’gha kore). ''sherqi turkistan'' – 1933- yili qurulghan « sherqi türkistan islam jumhuriti » din bashlan’ghan 85 yilliq hadise dur. O siyasi ghayelerge kore bérilgen isimdur.

Uyghur millitining ana wetini peqet u milletning oz ismi bilen yeni uyghur ili, uyghuriye yaki uyghuristan bilen atalghandila uyghur milliti dunyada tebi’i tonulush pursitige ige bolalaydu. Bu ispat telep qilmaydighan omumiyuzluk heqiqettur.

Amérka yaki yaürupa kochilirida türk neslidin mustesna bir kishige «sherqi türkistan» din gep échilsa, qelbi jehettin (psxologiye noqti nezerdin) aldi bilen uning eqlighe bir türk döliti, turkiye yaki turkler kélishi muqerrer. Emma hichbir zaman xitay istilasi astida qéliwatqan uyghur tupraqliri yaki uyghular kelmeydu. Chunki ispat telep qilmaydighan omumiyuzluk heqiqettin halqighan bu isim uyghurgha hergiz tebi’i tonulush imkaniyiti bermeydu. Del eksiche tonulushigha tosqunluq qilidu. (nu noxtini bu qitim bilgiyening bruksil, shiwitsariyening jenwe shehride yaki yawrupaning bashqa sheherliride qilin’ghan namayishlarda his qilghan bolishinglar mumkin.)

Uyghur tarixidin xewersiz siyasetchiler, ''uyghuristan dimek tughulmighan baligha at qoyush'' hetta ''uyghur döliti uyghurstan dep atalmighan'', dep tarixi ri’alliqni inkar qilishqa tirishmaqta.

Uyghuristan - «uyghur ili», «uyghur yurti», «uyghuriye», kizi kelgende «uyghur memlikiti», «uyghur döliti», «uyghur impiriyesi» démektur.

Mahmut qeshqirining «türki tillar diwani» da uyghur – sulmi, qochu, janbaliq, beshbaliq, yéngibaliq qatarliq besh shehiri bolghan bir elning ismi dep mu’eyyenleshtürülgen. [1 – tom 151 – bet, xelq neshriyati ürümchi 1981 – yil
El - «yurt», «diyar», «memliket» démektur. [uyghur tilining izahatliq lughiti, 1 – tom, 291 – bet, milletler neshriyati, bijin 1990 ]71

Eger pars tilidiki «stan» sözi uyghur döliti qurulghan mezgillerde (840 – 745) yaki mahmut qeshqiri zamanida tilimizgha singip kirgen bolsa idi. U halda mu’ellipning esirige «uyghur ili - «uyghuristan» dep izahlan’ghan bolatti.

Tarixi eserlerge nezer salghinimizda, uyghuristan atalghusining tarixi mewjudiyiti herqaysi tetqiqatchilar teripidin shu shekilde sherhilen’genliki melum.

60. Eger buyuk turk tarixchisi riza nurning uyghuristan heqqidiki tetqiqatlirini idrak qilishni xalisaq,

Dr. Rıza Nur 'a göre: “Orta asya ve Sibirya'nın geniş isteplerinde Türk urukları arasından ayrılarak daimi vatan tesis etmek üzere cenuba yürüyen ilk Türk kabilesinin Uygurlar olduğu muhakkaktır. Uygurlar şarkta Çin'in Kansu eyaleti ve Gobi çolü, Tibet ve Koenlun dağı; Garpta Pamir yaylası; şimalde Cungariye kıtası ve Altay dağlarının cenubi ayaklarıdır. Uygurlar bu son istikamette diğer Türklrle irtibat ve münasebette kaldılar. Uygurlar'ın merkezi bugünkü Kumul, Turfan ve Karaşehir civarıdır. Daha sonra bilhassa Kaşgar, Semerkant, « Karşi » de Uygur idi. O halde Uyguristan; Bugünkü Şarki Türkistan veya Çin Türkistanıdır. [ age. S. 3,6 ]

Unregistered
24-11-18, 22:59
61. Eger buyuk yapon tarixchisi oda juten ning uyghuristan heqqidiki tetqiqatlirini idrak qilishni xalisaq,

Gherbi uyghur padishalighining tewesi (téritoriyesi) sherqi tiyanshan tagh tizmilirining shimali we jenubi iteklirini oz ichige alattii. 840. Yildin kiyin, kochmen uyghur impiriyesi weyran bolup, kop sanliq uyghurlar mon’ghuliyedin bu yerge kilip, turaqliq hayat sheklini tallidi. Yerlik gheyri turk xelqlirii bu ghayiptin kelgen mihmanlarning turkche tilini ugendi. Netijide uyghuristan digen bir dolet peyda boldi. Bu dewlet xitay bilen ichki aziye arisida qatnash we tijaretning muhim wastiliq bolgisi, sherq bilen gherp arisida medeniyet almashturushning korigi bolup qaldi. Manistler, budistler, nastoriyanlar we bashqaa dindikiler, uyghur yéziqi dep atalghan bu turk tili bilen sozlishidighan we yézishidighan boldi. Ular mongghul impiriyesining deslepki mezgilliride buyuk medeni tesirlerni jari qildurup, mon’ghul tilini uyghur yéziqi bilen ipadileydighan halgha kelturdi. Amma uyghuristan, mon’ghul istilasi astida zawaliqqa yuz tutushqa bashlidi. Bolupmu uyghurlar 1260- yilidin kiyin 40 yil dawamlashqan bu kaydu isyanidin nahayiti japa tartti. Uyghur padisha jemeti gerche idiqut unwanigha érishken bolsimu, bashqa kuchluk nesepler xitayning gherbi-shimal bolgisidin panaliq aldi. 1305. Yildin kiyin, orta aziyede weziyet tinchidi, amma uyghurlar burunqi awatlighigha qaytalmidi. Buni az dep, ularning qatnash yolliri islamchi iran turklirining transoziyanadin bashlan’ghan uzun musapilik tijaret kashililiri tupeylidiin chirip ketti. Islami kuchler heqiqeten putun tarim wadisiigha qeder kingeydi. Yene bir tereptin buddist uyghurlar , yuen sulalisining himayisi astidiki tibet lama medeniyetining tesiri astida azsanliq bolup qaldi.

Batı Uygur Kırallığı'nın toprağı, doğu Tianşan sıralarının küzey ve güney eteklerine kadar uzanıyordu. 840 'den sonra, göçebe Uygur İmparatorluğu'nun yıkılmasıyla, Mongolia (Moğulistan) 'dan çok sayıda Uygurlar buraya gelip, yerleşik hayat biçimini seçtiler. Türk olmayan yerli halklar bu ezici acemilerin Türkçe dilini öğrendiler. Neticede, Uyguristan denilen bir devlet meydana geldi. Bu devlet, Çin ile İç Asya arasındaki nakliyat ve ticaretin önemli aracı bölgesi haline geldi. Doğu ile batı arasındaki kültürel alış-verişin köprüsü oldu. Manihistler, budistler, nastorianlar ve başka dindekiler, Uygur Alfebesi denilen bu Türkçe ile konuşmaya ve yazişmaya başladılar. Onlar, Moğul İmparatorluğunun erken dönemlerinde büyük kültürel etkinlikler sarfettiler. Moğul dili, Uygur alfebesi ile yazılmaya başladılar. Ama, Uyguristan, Moğul istilasıyla batmaya yüztuttu. Bilhassa 1260' dan sonra, 40 sene devam eden Kaido İsyanından dolayı çok zararlar çektiler. Uygur Kraliyet ailesi, gerçi, İdikut unvanı taşısa da, başka güçlü saltanatlarda Çin'in küzey - batı bölgesine sığındılar.
[ Uighuristan : Acta Asiatica No: 34 22 p. Tokyo, 1978 ]

62. Eger in’giliz tetqiqatchi Prof. Dr. Andrew D. W. Forbes ning uyghuristan heqqidiki tetqiqatlirini idrak qilishni xalisaq,

Prof. Dr. Andrew D. W. Forbes'e göre, “ Han Çinlilerinin, bugünkü günde esasen Xin Jiang ile sınırlanan bu Orta Asya bölgesine olan müdahilesi, gerçi I. Asrın başlarında yani Batı Han sülalesinin 5. Padişası Wu Di zamanında başlanmışsa da, bu bölge üzerindeki egemenliği XVIII asrın ortalarına kadar hafif seyrek halinde kalmıştır, yani ancak 'Uyguristan' ını Kumul ve Turfan bölgeleri ile Ming sülalesi arasında gevşek vasallık ilişkileri kurmuştur. Qing Qian Lung hükümranlığının 19. Yılı (1755 ) Cungariye ve İli vadesini tümüyle Çinlilerin controlu altına almıştır.. 'Altışehir'in Tarım Ovası da 1758 yılı Kaşgar'ın işgaliyle elden gitmiştir. ” [ Warlods and Muslims in Chinese Sentral Asia : p. 9, Cambridge University Press, 1986 ]
.
63. Eger’italiyelik buyuk sayahetchi marko polo ning uyghuristan heqqidiki tetqiqatlirini idrak qilishni xalisaq,

According to The Travels of Marco Polo
馬可·波羅行記》在第59節Camul條下這樣記述畏兀兒斯坦:[1]
畏兀兒斯坦是一個臣屬於大汗的大區。它包括很多城鎮和村莊,它的最大城市叫“哈剌火州”。它包括許多附屬於 它的其它城鎮、村莊,它的居民崇拜偶像。不過,那裏也有不少信奉聶斯托里派的基督教徒,還有一些薩拉孫人。 http://chuansong.Me/n/2442524

64. Eger 1933 yilda qurulghan sherqi turkistan islam jumhuriyetidin awwal uyghuristan jumhuriyiti qurush planlan’ghanlighi, hetta uyghuristan jumhuriyiti namida tengge pul quyulghanlighining tarixi arqa korunushini tetqiq qilishni xalisaq,

«Uyguristan Cumhuriyeti» deyimi, ilk defa 1933 'de Kaşgarda kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti döneminde bastırılan bakır paranın ön yüzünde görülmüştür, Türkistan adındaki bu cumhuruyet'in neden Uyguristan adına para bastırdığı ayrı tatkikat konusudur. Bu para Amerika müzeleri ve dünya para kataolog'larında saklanmaktadır. [ Gulameddin Pahta : Şerki Türkistan Milli Azatlık Herkitining Yolbaşçiliridin Hoca Niyaz Hacim, Doğu Türkistan Sesi, 22 s. 25 Sayı, 1990 ]

65. Eger 1933.Yili qeshqerde qurulghan sherqi turkistan islam jumhuriyiti dewride mustebit shing shisey dek sowit iitipaqidin tel-tokus paydilinishqa jur’et qilalaydighan bir uyghur siyasetchisini ortigha chiqiralighan, uyghuristan jumhuriyiti qurushqa qadir bolalighan bolsaq,

66. Eger 1944. Yili ghuljida qurulghan sherqi turkistan jumiuriyiti dewride merhum exmetjan qasimi dek sowit terepdari bir uyghur siyasetchining, xuddi mustafa kamal pasha ataturk ning yushurun komunist partiye qurup léninning yardimini qolgha kelturushke tirishiqinidek, sowit üe xitay komunistlirini itirap qilishqa mejbur qilidighan uyghuristan xelq jumhuriyiti qurushqa qadir bolalighan bolsaq,

1950年2月14日周恩来代表中国在中苏友好同盟互助条约上签字,
背后是斯大林、毛泽东。条约规定苏联向中国贷款3亿美元。
《特别协定》则是早两天已在莫斯科签订。
第十七条:缔约国双方同意,内蒙,新疆,西藏,建立各民族的人民共和国,由双方共同负责扶助其 独立。
Http://www.Aboluowang.Com/2017/0301/889890.Html

1950-yili 2-ayning 12- kuni moskwada ju’inley we andiri wishiniski teripidin imzalan’ghan jonggo – sewit dostluq shertnamisining ''alahide shertname'' 17- maddisida :
''shertname tüzüshken doletlerdin her ikki terep ichki mongghul, shinjang, shizangda herqaysi milletlerning xelq jumhuriyetlirini quruishigha qushulidu. Ularning musteqillighini yoleshke ikki terep ortaq mes’ul bolidu .''

Mustafa kamal pasha ataturk ning yushurun kominist partiye qurush pa’aliyiti:

1920. Yili turkiyediki inqilapning jiddi peytliride, mustafa kamal pasha memlikette ulghuyiwatqan bolshiwik herkitining tizginini qolida tutmaq, eyni zamanda moskwaning yardimini qolgha kelturmek meqsitide, hichkimning eqlige kelmeydighan bir qilipni (formulani ) yeni bolshiwiktin ibaret bu sirliq kozirni ortigha chiqardi. Sepdashliridin maliye baqani, yéshil ordu qurghuchisi hakki baghche beyge kominist partiye qurush wezipisini tapshurdi. 1920. Yili 18. Oktebir kuni anqarada, hakki baghche beyning bash katiplighida turkiye kominist partiyesi quruldi. 3 yérim ay wezipe otigen bu partiyening 30 kishilik merkizi komititige rafik koraltan, teüfik rushtu, yunus nazi, qilich ali, ali fu’at, ismet we feüzi pashalar kirguzuldi. ..

Bu hadise mustafa kamal pasha ataturk ning gherbi sep qumandani ali fu’at pashagha yazghan mektubide shu shekilde tilgha ilin’ghan.

Suyumluk yoldash :
3. Intirnatsyonalgha biwaste qarashliq bir turkiye kommist partiyisi teshkil qilinip hokumet teripidin testiqlandi. Partiyening herbi ishlar shobisi sizdek bir qumandan yoldishimizni arimizda korushtin pexirlinidu. Partiye resmi pa’aliyitining yolgha qoyulushi we ilgiri qurulghan mexpi yéshil ordu teshkilatiningmu partiyege ozgertilishi tupeylidin bolshiwizim we kommunizim fikirliri asasidiki hichbir jemiyet, hey’et we shexsiler resimlik ruxsetnamisiz pa’aliyet qilalmaydu. Munasiwetlik orunlarning derhal diqqet qilishini iltimas qilimen.

Mustafa kamal pasha

Bu partiyening tarixi wezipisi tamamlan’ghandin kiyin, eslide moskwa teripidin itrap qilin’ghan ilgirki resmi kommunist partiyesining mustafa sofi bashchilighidiki 14 ezasi dingiz qazasi bilen gherq qilin’ghanlighi melum. (bu matériyal 1995. Yili 15. Fiwral kuni sa’et 23:30 da kanal D de sunulghan ''sayidikiler' namliq hojjetlik filimidin ilindi ...)

67. Eger sherqi turkistan jumhuriyiti qurulushining aldi-keynide, xelqimizning muqeddes menpi’etige taqashqan eng muhim milli mesile: orus (soüit ittipaqi) bilen dost bolup xitaydin qutulushmu yaki orus bilen dushmenliship xitaygha tutulushmu? Digen jiddi su’alning jawanini tapalaydighan bir siyasetchini ortigha chiqirishqa qadir bolalighan bolsaq,

68. Eger 1955. Yili urumchide‘’ shinjang uyghur oz’erk bolgisi‘’ qurulghan mezgilde, u dewirdiki uyghur komunist rehperliri, zozongtang teripidin 1883 de resmileshken‘’ shinjang (yéngi chigra)‘’ atalghusining atalmish ‘’uyghur oz’erk bolgisi (uyghur awtonom rayoni)’’ bilen birlikte qollunushning xitay da’irilirining milli awtonomiye siyasitining saxta ikenligini yeni, oz-ozige at qoyush hoqoqidin mehrum qilin’ghan bir milletning oz-ozini idare qilish hoqoqidin behrimen bolalmaydighanlighini tekitlep,‘’ ichki mongghul awtonom rayoni’’, ‘’ tibet awtonom rayoni‘’ dek ‘’ uyghur awtonom rayoni’’ bolushni tekitlep bolsimu‘’ shinjang (yéngi chigra)‘’ atalghusini boyqut qilishqa qadir bolalighan bolsaq, (belkim hich bolmighanda ‘’shinjangliq’’ bolup qilishtin saqlinalghan bolattuq, )

69. Eger uyghuristan namining 1935 de bezi ilmi eserlerde jenubi we shimali uyghuristan dep ayrilghanlighini nezer itibargha ilishni xalisaq, ,

70, eger chaghatay xanlighining uyghuristan, altisheher we mungghulistan dep uch qisimgha ayrilghanlighini idrak qilishni xalisaq,
察合台汗國分为畏兀儿斯坦(Uyghurstan),阿尔蒂沙尔(Alti-Shahr,意思是六城:莎車,喀什,和田,阿克苏,烏什和英吉沙),和西部蒙兀兒斯坦(Moghulis tan)。 Chagatay Khaghanate is divided into Uyghurstan, Alti-Sheher (The six cities of Kuchar, Khashgar, Hoten, Aksu and Yengisar are often referred to as Alti Sheher ) and Moghulistan.
Https://zh.Wikipedia.Org/…/%E8%92%99%E5%85%80%E5%85%92%E6%9…

大致范围是历史上的察合台汗国疆域,常被称为蒙兀儿斯坦,西部(即Western Moghulistan)为叶尔羌、东部(即Eastern Moghulistan)又被称为畏兀儿斯坦(Uyghurstan,吐鲁番汗国)。
Https://zh.Wikipedia.Org/…/%E4%B8%9C%E7%AA%81%E5%8E%A5%E6%9…

Unregistered
24-11-18, 23:00
71. Eger bezi xitay menbeliride uyghuristan ning sherqi turkistan ikenligi, bezi menbelerde ’uyghuristan ning esli uyghur doliti ikenligi qeyt qilin’ghanlighini idrak qilishni xalisaq,

東突厥斯坦或東土耳其斯坦(維吾爾語:sherqiy türkistan, Sherqiy Türkistan),或称維吾爾斯坦(Uyghuristan),是历史上对以巴尔喀什湖—帕米尔高原一 线以东的中亚地区的称谓。当代,是支持東突厥斯坦獨立運動人士對今日中華人民共和國的新疆維吾爾自治區西南 部的稱呼,或者指历史上的两次东突厥斯坦共和国。歷史上,這個地區曾长时间存在若干獨立國家,也曾數度在中 國的控制之下。1759年,清朝侵略准噶尔汗国及大小和卓之亂,最終將天山北路的准噶尔汗国和天山南路的回 部納入版圖,稱為“西域新疆”,新疆之名即来源於此,建省出自於左宗棠上奏同治皇帝的「他族逼處,故土新歸 。」。中華民國建立後,中國各地陷入長年戰亂之中,中央政府對新疆的控制能力下降,新疆或東突厥斯坦獨立運 動得以發展。
Https://zh.Wikipedia.Org/…/%E4%B8%9C%E7%AA%81%E5%8E%A5%E6%9…

畏兀儿斯坦,或者称原回鹘国,即库车、喀拉沙尔、吐鲁番(或称哈刺火州)之地。http://www.Edubridge.Com/erxiantang/…/caoyuandiguo/03-14.Htm

72. Eger, ”uyghuristan” namining tarixi heqiqetke kore, ”sherqi turkistan” namining siyasi ghayege kore bérilgenligidin ibaret bu nazuk ferqni chushunushni xalisaq,

73. Eger prafsor doktor osman fikri sertkaya ning uyghuristan heqqidiki melumatliridin xewerdar bolushni xalisaq,

Prof. Dr. Osman Fikri Serkaya 'nın araştırmalarına göre Cengiz Han Tarihi Tercümesi olarak adlandırılan bu 156 sayfalı eksik metin, 1. Turfan seferi sırasında A. Grünvedel tarafından Bulayıkta bulunmuş ve Berlin'de Museum Für Indisch Kunst (Dahlem)'de I.B.3116 nomura altında korumaya alınmıştır. Sonra 2. Dünya Savaşı sırasında ortadan kaybolmuştur.

Metnin 1 (1a) 1 - 11 satırlarındaki “ Türk ve Moğul beylerinin gönlüne hoş gelsin diye Cengiz Han Tarihini Cihan - Güşay tarihlerinden tercüme edip, sözün aslı elde edildi. Bilmen gerekirki, Moğul ili ile Türk ulusunun aslı bünyesi birdir. Başta gelen yerleri kadimdan beri belli olan ovalar, dağlardır. Rus'a, Kıpçak'a, Çerkes'e, Kaşgar'a, Bulgar'a, Talas'a, Sayram'a, İbir - Sibir'e, (An) kara müren'e, Türkistan, Uyguristan ve Nayman'dan ibaret bu üç vilayetin ovaları ve çölleri ile Kök irtiş'e, Kara -kurum'a, Altay'a, Orhun müren'e kadar ulaşır.
[ Osman Fikri Sertkaya: Oğuz Kağan Destanı Üzerine bazı Mülahazalar, 16 s. Ankara Üniversitesi Basımevi, 1995 ]

Metnin 12 (6b) 9 -15 satırlarında Uygur İli husunda şu ibarelre yer vermektedir. “Uygur İli bir kaç bölgeden oluşur, her bir bölge bir aymak olarak adladırılır. Bir kaç aymaklılar kendi beylerin izniyle üçlük araba yaptılar. Türkler arabanı Kanglıy dediler, Kanglıy bölge lakabı oldular.” .

74. Eger rus alimi Самойлович teripidin 1912- yili élan qilin’ghan «uyghurizim» hadisisini tekrar tetqiq qilishni we janlandurushni xalisaq,

XIII. Yüzyıl ortalarından XVI. Yüzyıla kadar Doğu Avrupa ile Volga boylarında egemenliğini sürdüren Altınordu Devleti devrinde, Orta Asya ve Volga boylarındaki halkların kültürlü tabakalarında, Uygur edebi dilini örnek alan veya ona göre eser yazmaktan ibaret bir medeniyet hadisesi yani bir "Uygurizm" hadisesi şekillenmiştir.
Http://www.Allaturkaa.De/forum/index.Php…
75. Eger xitay da’irlirini eng ajiz noxtisidin qistashni yeni, meshhor xitay sha’iri we yazghuchisi lushun ning itqinidek seddichin sipilining 胡人- ghuzlardin yeni uyghurlardin qoghdunush uchun soqulghan lenetlik sipil ikenligini chushunushni xalisaq,

76(鲁迅:1881年9月25日-1936年10月19日)
伟大的长城!
  这工程,虽在地图上也还有它的小像,凡是世界上稍有知识的人们,大概都知道的罢。
  其实,从来不过徒然役死许多工人而已,胡人何尝挡得住。现在不过一种古迹了,但一时也不会灭尽,或者还 要保存它。
  我总觉得周围有长城围绕。这长城的构成材料,是旧有的古砖和补添的新砖。两种东西联为一气造成了城壁, 将人们包围。
  何时才不给长城添新砖呢?
  这伟大而可诅咒的长城!
  五月十一日。
《长城》是鲁迅的一篇文章,出自《华盖集》,本篇最初发表于一九二五年五月十五日《莽原》周刊 第四期。
Http://baike.Baidu.Com/item/%E9%95%BF%E5%9F%8E/15685779

77. Eger xitay tarixi menbeliride iz’har qilin’ghan胡人 yeni ghuzlarning uyghurlar ikenligini idrak qilishni xalisaq,

Who is the Huren (胡人) that Luxun just sayid. The ‘’Huren’’ is translated as ‘’Barbarian’’ in the all English resource. İt is not right… According to the Chinese resources:
唐代的胡专指深目高鼻或高加索人种的西域人.
According to the books of Tang Dynasty, the Hu nation with deep eay and high nose or western region people with Caucasian rice. Https://zh.Wikipedia.Org/wiki/%E8%83%A1%E4%BA%BA
南宋的《翻译名义集》曰:“自汉至隋皆指西域以为胡国
The Translation Nomenclatur 《翻译名义集》of South Song 南宋Dynasty of China sayid : Xi Yu 西域 - the Western Region (now Xinjiang-Uighuria) was named Hu guo 胡国 (Ghuz State) since Han Dynasty汉朝 (B.C.206 - 220 A.D) until to Sui Dynasty 隋朝 (581 -618 ) . Https://zh.Wikipedia.Org/wiki/%E8%83%A1%E4%BA%BA

According to the Chinese – Uighur Nomeclature of History which publishid by Xinjiang Sience Technic Healty Press, Xinjiang Univercity Press 2003,

‘’The Hu ren 胡人is the Ghuz (Uighurs), Hu bali胡八里is the Ghuz (Uighur’s city ), 胡本草Hu bencao is the Ghuz (Uighur’s drugs),胡兵Hu bing is the Ghuz (Uighur’s military),胡服Hu fu is the Ghuz (Uighur’s dress),胡马Hu ma is the Ghuz (Uighur’s horse),胡商Hu shang is the Ghuz (Uighur merchents),胡腾舞Hu tengwu is the Ghuz (Uighur’s jumping dance),胡旋舞Hu xuanwu is the Ghuz (Uighur’s circle dance),胡语Hu yu is the local language ….’’
Ablet nurdun weli eli dawut sayim, xenzuche- uyghurche tarix atalghuliri sélishturmisi 283, 284, 285 betler shinjang pen – téxnika sehiye neshiriyati shinjang uniwérsititi neshiriyati 2003 urumchi
Ablet Nurdun, Weli Eli, Dawut Sayim 汉维历史名词对照 新疆科技卫生出版社 (W) 新疆大学出版社2003年 乌鲁木齐

78. Eger putun dunyagha seddichin sipilining jonggoning kona chigrasi, shinjang bolgisining jonggoning yéngi chigrasi ikenligiidin ibaret bu teyyar delilni nameyen qiliishni, dunya jama’etining heqqani dawamizgha bolghan tebii hisdashlighini qolgha kelturushni, shinjang digen bu yéngi chigradin tiximu ongay qutulushni xalisaq,

79. Eger kanadaliq alim Ethel G. Stewart ning 40 yilliq tetqiqatidin uyghurlarning amérikani Cristopher Columbus tin 248 yil awwal yeni 1244- yili bayqighanlighidin ibaret bu tarixi hadiseni idrak qilishni xalisaq,

80. Eger seddichin sipilini ziyaret qilghan herqaysi dewlet rehperlirini bu heshemetlik qurulushni kimdin qoghdunush uchun silin’ghanlighini bilip qoyushqa dalalet qilishni xalisaq,

15 Aralık 1982’de, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kenan Evren Çin seddi’ni ziyaret ettiğinde, Çinli görevlilere ‘’Çin Seddi neden yapıldı’’ diye sordu. Çinli Görevliler: Düşmanlara karşı gelmek için yapıldı, ancak Türklere karşı da kullandık diye cevapladı. Evren de bunun üzerine’’, ‘’Artık Türkler yok. Herhalde rahatlamışsınızdır’’ dedi .

AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, 16 Ocak 2003 ‘de Çin Seddi’ne çıktı. Çinliler’in "Çin Seddi’ne bir kere çıkmayan yiğit sayılmaz" atasözünün anımsatılması üzerine de "Bunu bir Türke söylemek ayıp oluyor. Biz Türkler hariç" dedi.

28 Temmuz 2015,. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Çinliler’in Çin Seddi’ne çıktı.

Unregistered
24-11-18, 23:01
81. Eger‘’dunyada yer asti seddichin ‘’ dep tonulghan turpan karizliridin uyghur xelqining 2000 yil burunqi su-insha’at jehettiki eqil parasetini yeni taghning suyini quyashning tesiridin qachurup, yer’astidin tuzlengge uzutush layhesini molcherleshni xalisaq,

82. Eger xitay tibabitide parlaq merwayit dep qaralghan yingne dawalashning eslide tarixta deslep uyghurlar teripidin ijat qilin’ghanlighini idrak qilishni xalisaq,

Bu xusustiki tetqiqatlirim awustraliyede uyushturlghan WFAS-2004 Gold-Coast, ICMART-2004 Sedney xeliqara mejlisliride Acupuncture Originated in Uighur serleühe bilen ilan qilin’ghan we awustraliye de chiqidighan turkche gézitlerde, amérika erkin aziye radiyosida tonushturlghan.

Yéqinda neshir din chiqidighan towendiki eserlirimde bu tetqiqatlrimning uyghurche we turkche nusxiliri ilan qilin’ghusi...

83. Eger emgekchan uyghur xelqining uzun tarixi dewirlerdin béri tebi’i apet we kisellkler bilen qilghan amansiz koreshliri netijisde meydan’gha kelgen uyghur tibabitige heqiqi turde warisliq qilishni xalisaq,

. Eger turk irfanini, ilmini, tibabitini aziyede uyghurlar yaratqanlighini idrak qilishni xalisaq,

Uygur Tababeti, emektar Uygur halkının uzun tarihi devirlerden beri doğal afet ve hastalıklarla yaptığı amansız mücadelelerin gelişme sürecinde oluşmuş ve çağımızda düzenli bir tedavi yötemi haline gelmiş bir bilim dalıdır. (1)

Uygurlar, birçok alanda olduğu gibi tıp alanında da büyük etkiler yaratmış bir topluluktur. Uygur medeniyetinin çağdaş medeniyetler arasında her yönüyle bir benzeri bulunmamaktadır. Türk irfanını, ilmini, tıbbını Asya 'da Uygurlar korumuştur.

Prof. Dr. Abduşükür Muhammet İmin 'in, Ğarbi Yurt Taşkemir Seneti adlı eserinde verdiği bilgilere göre, tarihi İpek Yolunun Karaşehir Hoten istikametindeki Kroran harabelerinden, Nevada koleksiyonunda da yeralan, eski Mu uygarlığına göre insanın ve tüm evrenin fiziksel dengesini temsil eden dört ilkel gücün bir nevi sembolü bulunmuştur. (7)

85. Eger uyghurmilli dawasining erzan lobichiliqini idrak qilishni xalisaq,

Lobichiliq – kishilerning yaki mexsus menpe’et guruhlirining siyasi qarar chiqirish jeryanigha tesir körsütüsh meqsitide muraji’et qilin’ghan teshebbuslerdur. Bu uqum – qanun chiqarghuchilarning melum bir yönülüshke awaz bérishige kapaletlik qilish üchün adette «mejlis koridorliri» da (in’glizche Lobby ) yürgüzülgen perde arqisi (arqa ishik ) sodiliqlirigha qaritilghan. Chaghimizda lobichiliq bolmighan siyasi tüzüm yoq.

Amérikida alahide ehmiyetke ige bolghan lobichiliqning birqanche xil shekli bar. Türlük guruppilarning mejlis hey’etliri aldigha chiqip közqarashlirini chüshendürüsh, jama’et hoquqdarlirini mejlis ishxanilirida, méhmanxanilarda yaki özliride «qistash», jama’et hoquqdarlirigha mektüb yézishi, téléfon qilish yaki bu xususta dolqun qozghash mumkin. Teshkilatlar xalighan namzatlargha pul bérish yaki xizmitini qollishi mumkin. Jama’et pikirige tesir körsütüsh meqsitide zamaniwi yetküzüsh wastilirining barliq téxnikiliri qollunulghan, keng kölemlik ammiwi alaqe baghlash dolqunliri qozghutulushi mumkin. Mejlis hey’etlirige murekkep qanun tekliplirini aydinglashturidighan qapsamliq tetqiqatlar sunulushi mumkin. Qanun chiqirish organliridiki melum shekiller bilen yaki ijra qilghuchilargha qarita tesirlik saylam qatqiliri yaki bashqa yardemlerni bérishi mumkin.

Lobichiliq bilen shughullan’ghan kishiler küchlük tijaret yaki yéza igilik qurulushning yaki ishchilar siindikasining (uyushmisining) bu ishqa mes’ul kadirliri, pul bedilige ishligen kespi lobichiler, istek yaki shikayetlerni yetküzüshi üchün hepileshken adettiki yurtdashlardin bolushi mumkin. Amérikida, sheherler, wilayetler (shtatlar), serpiyat birlikliri, muhit asrighuchilar «jama’et paydisi» ni nazaret qilidighan bashqa guruppilar we ittipaq hökümitining herqaysi bölümlirimu lobichi xadim ishliteleydu.

Amérika asasi qanunining qoshumche 1 – maddisigha asasen, puqralar «uchrighan heqsizlik yaki ziyanlarning tolinishi üchün döletke muraji’et qilishi» heqiqi kipilikke ige. Ittipaq hökümet we wilayetlerning köpchülükide lobichiliq melum qanuni tüzümge baghlan’ghan. Alaqidar qanunlar lobichilarning qatqu we chiqimlirini tizimlap melum qilishni, wekillik qilghan guruppilarningmu eyni melumat bérishini telep qilidu. Emma bu qanunlarning tesirlik bolushi gumanlinarliq. Xususen jama’et pikiri toplap, hökümetke tesir körsütüshke qaritilghan wastiliq lobichiliq pa’aliyetlirini tizginlesh testur».
[ annabritanika 14 – tom 543 – bet]

Shuni étirap qilish kérekki: dunya mowazitining burulushi amérika qoshma shitatlirini yekke ziyade küch haligha keltürdi. Birleshken döletler teshkilatimu amérikining ipadisi boyiche yürüshidighan boldi. Netijide xelq’ara dawalardimu lobichiliq zörüriyetke aylandi. Herqaysi eller, xelq’ara sehnilerde milli menpe’etke taqilidighan herxil mesililirini amérikadiki lobi shirketlirige pul xejlep hel qilidighan boldi.

Tibet dawasi bilen eyni medetke érishelmeslikimizdiki tüp seuep mana bu türk düshmenlikidin ibaret. Bu halda türkchilikte ching turuwélish türk düshmenlikini téximu ewj aldurushi teb’i. Milyonlarche dollar xejlep lobi tépishqa maghduri yetmeydighan uyghur xelqi elwette bu düshmenlikning kasapitidin medettin quruq qalidighan yolni emes, artuqche chiqimdar bolmay dost tapalaydighan mötidil yolni tallighini tüzük. Bu teshebbus hergiz wapagha japa qilghanliqtin dérek bermeydu. Selbi tesirdin saqlinishni bilishning özimu ijabi tesir körsütüsh démektur.

Derweqe, xelqimizning milli azadliq dawasini noqul siyasi chuqan’gha baghliwalmay mewjut awarichiliqlarni obdan tehlil qilishimiz. Iqtisadi yollirdin yeni «arqa ishik»lirini tépishqa tirishishimiz lazim. Chünki nöwette jahanning reptari budur.

86. Eger, amérikaning, rusiyening, yaürupaning we bashqa dimukratik doletlerning insan heqliri jehettiki tigishlik medetlirini qolgha kelturushni,

87. Eger, otmushtiki jonggo-sewit hemkarlighining sherqi turkistan dawasigha kelturgen ziyan-zexmetliridin sawaq ilishni, kelgusi xitay-rus hemkarlighidin hezer eyleshni xalisaq,

88.. Eger fransuwa mitrang (sabiq firansiye bashhakimi mitrang ning xanimi) gibi hayatini kurt we tibet dawasigha béghishlighan gherp siyasetchilirining uyghurdawasini nime uchun qollimaydighanlighining sewebini chushunushni, dunya sehniside tibet dawasi bilen eyni mu’amile korushni xalisaq,

89. Eger, xitay zulmi astida eyni azap- oqubet we dat –peryatlarni chikiwatqan tibet, mongghul qatarliq dert ortaqlirimiz bilen hemkarlishishni xalisaq,

90. Eger, dunyaning herqaysi jayliridiki milli musteqiliq herketlirining tejribe sawaqliridin paydilinishni xalisaq,

Unregistered
24-11-18, 23:02
91. Eger, xitaydiki dimukratiyelishish herkitidin paydilinip, birqisim xitay ri’alistlirining hisdashlighini qolgha kelturushni xalisaq,

92. Eger weten ichidiki ziyalilirimiz arasidin ilham toxtidek jonggoning qanunlirini obdan idrak qilip qanuni heqlirimiz bilen ozini qoghdashni bilidighan eqilliq siyasetchilerning koplep chiqishini, birbirni qollap quwetleydighan bilimlik ziyalilar qoshunining yitishishini, birbirimizni yitim qaldurmasliqni xalisaq,

93. Eger milli musteqilliq dawamizning kelgusini peqet chet ellerdiki azsanliq panturkist we pan’islamist iqilapchilarning arzu - hewisi boyiche emes, uyghur ilidiki kop sanliq xeliqning shert- sharayitliri, mewjut imkanliri boyiche bahalashni xalisaq,

94. Eger weziyetning teqezzasi üe siyasetning intizarini chushunushni, ay yultuluq kok bayraqni upuqta menggu lepilditeleydighan siyasi ghayeni tallashni xalisaq,

95. Eger, dunya sehniside qazaq, qirghiz, ozbek, tatar, turkmen, azari we turk qérindashlirimizdin ilham ilishni, eyni salahiyetke muyesser bolushni, imkansiz heweslerge yugen silishni xalisaq,

96. Eger, xitay zulmida éziliwatqan, shiliniwatqan, qiqiliwatqan, soquluwatqan, xarliniwatqan, zarliniwatqan, xorlunuwatqan, zorlunuwatqan uyghur xelqini bir an awwal milli kimlik, milli ang, milli hisyat, milli ghurur we mili iptixarigha érishturush, gheplet uyqusidin uyghutush, ichki-tashqi imkaniyetlerge kore toghra siyasi ghaye tallashqa dalalet qilishni xalisaq,

97. Eger munchilik tarixi asas, en’ene, mujizelirimiz turughluq tixiche kimligimizge sahip chiqalmay, xoshamet perwanisi, amanet mestanesi bolop ozimizni aware qilishning wijdan azabidin qutulushni, wazkichilmes adet mesilisidin chiqirip netije sen’itige yuzlendurushni xalisaq,

98. Eger, uyghur dawasi uchun bash qaturuwatqan, jan koyduruwatqan putun uyghur teshkilatlirini uyghur kimligi, uyghur milliti, uyghur ili, uyghur dewliti we uyghurizim yolida bir yaqidin bash chiqirip, birjan- bir ten bolup birlishishini xalisaq,

99. Eger melum waz kichilmes menpi’etler wejidin mewjut hadiselerni bilip turup bilmeske, korup turup kormeske silip, xupsenlik qilip, yalghanchiliqlargha ishinish we bashqilarni ishendurushning bir hamaqetlik ikenligini idrak qilishni xalisaq,

100. Eger, bugunki mewjut imkan we jiddi weziyet astida, uyghur xelqining chaghdash (zamaniwi) pen-téxnika bilen qurallan’ghan, bir milyard uch yuz milyonluq nupusqa sahip, birleshken doletler teshkilatining besh da’imi hey’et ezasi bolghan kuchluk bir xitay doletning mustemlikisidin qutulushi, uyghur kimligini saqlap qilishi, xitay impiri’alizimining chokishige, dunya miqyasida dost tapalaydighan maxatma gendi yolini tutup purset kutishimizge baghliq alemshumul mesile ikenligini idrak qilishni xalisaq,

101. Eger yuqurida bayan qilin’ghan delil ispatlargha qayil bolmay yenila panturkizim ghayisige baghlan’ghan bu sherqi turkistan atalghusida ching turwalghan uyghiur siyasetchilirining qilmishining qip–qizil mentiqsizlik, qip-qizil wijdansizliq yaki qip-qizil begherezlik ikenligini, bu qizilning qaysisini talliwilish ularning ixtiyarida ikenligini idrak qilishni xalisaq,

Dimekki: uyghur xelqining milli musteqilliq dawasi sherqi turkistan din kore uyghur’ili, uyghuriye yaki uyghuristan shu’ari astidada yurguzulgini, yol xeritisimu uninggha biqip uyghurizim ghayisige kore sizilghini tuzuk. Chunki bu uyghurxelqining hichkim inkarqilalmaydighan, hichqandaq ispat telep qilmaydighan tebi’i heqqidur.

Bu tewsiyem uyghur dawasigha kongul bolgen milletchi, ummetchi, siyasetchi, tarixchi, turkistanchi dostlarning we sitratigiye mutexesislirining tekrar bashqaturup biqishigha turtke bolup qalsa, konglige insap bérip ewashqa kilip qalsa ejep emes ...

Unregistered
26-11-18, 09:10
Yene bir Ismini anglap baqmighan uyghurche sozleydighan, Yazalaydighan" Edibiyatchi Satqundin biri meydangha chiqti.
U - Ablikim Baqi, Qurban weli, Perhat yorungqasah , Tudi ghoji, Abduriyimjan, Mawalan yasin. dolqun qember, dolqun isa, ...larning dawami yaki biri:

25 Yildin Beri chetellerdiki Isabegchi "DUQ"keshlernin g "Dawayi" yalghuzluq.

يىگىرمە بەش يىلدىن بىرى ئۇيغۇرلارنىڭ چەتەللەردە سوز قىلىش ئەركىنلىكىنى چەكلەۋاتقانلار كىملەر؟

- ئۇلار "ئارىمىزدىكى خىتايدىنمۇ بەتتەر ساتقۇن ئىسا يۇسۇپ، مەسۇت سابىرىلار..." نىڭ زامانىمىزدىكى ئەركىن ئىسا باشلىق ۋارىسلىرىدۇر. "قوي گوشى ئىسىپ قويۇپ، ئىت گوشى ساتىدىغانلار"، "ئەركىن مۇنازىرە"دەپ يىزىپ قويۇپ سەپسەتەلەرگە تايىنىپ راس، توغرا، ھەقنى سوزلىگەنلەرگە ھاقارەت، توھمەت ۋە ئولۇم بىلەن تەھدىت قىلىپ ئۇلارنى باش كوتەرگۇزمەي كىلىۋاتقانلار- ئىسابەگچى، "دۇق"كەش لەردۇر.بۇلار بىلەن ئىنسان تىلىدا، مەدىنى لىتىراتۇردا سوزلۇشۇش مۇمكىن ئەمەس. چۇنكى "تومۇر مىخنى تاشقا ئۇرۇپ كىرگۇزگىلى بولمايدۇ".

قاتىل ساتقۇنلار، ئادىمى ھايۋانلار بىلەن ئىنسان تىلىدا سوزلۇشۇشنىڭ مۇمكىن ئەمەسلىكىنى ئاتمىش سەككىز يىل بۇرۇن جۇمھۇرىيەت رەئىسىمى - ئاتا ئۇيغۇر ئەخمەتجان قاسىمى ۋەسىيىتىدە ئىلان قىلغان :

"خىتايدىنمۇ بەتتەر، ساتقۇن ئىسا يۇسۇپ ... مەسۇت سابىرىلار...."نىۋە ئۇلارنىڭ بۇگۇنكى ۋارىسلىرىنى ئۇيغۇرلار ئەمدىلەتىن بىلىشكە باشلىدى. بۇ بەتتەرلەرگە قارشى بىر ئەسىردىن بىرى داۋام قىلغان مۇستەقىلچىلەرنىڭ مۇرەسسەسىز كورەش تارىخى ئۇيغۇرلارنىڭ كوزىنى ئەمدىلەتىن ئاچماقتا! بىر مىللەتنىڭ مۇستەقىللىقى ئۇچۇن بولىۋاتقان ھايات-ماماتلىق جەڭدە قاتىل-ساتقۇن بىلەن قايسى تىلدا سوزلۇشۇشنى ئۇيغۇرلار تىخى بىلمەيۋاتىدۇ. بىلگەنلەر بولسا "بىلىمەن"دىمەستىن قىلىپ باقسۇن!جۇمە تاھىر، ھارۇنخان ھاجىلار ئەركىن ئىسادەك: "ئۇيغۇرلارغا ۋاكالىتەن خىتاي بىرلىكىنى قوبۇل قىلىمەن"دىمىگەن ئىدى. رابىيە قادىردەك : "بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەلەپ قىلمايمىز" دىمىگەن ئىدى. قىساسچى ئۇيغۇرلار نىمە ئۇچۇن ئۇنى مەسچىت ئالدىدا ئولتۇردى؟ ئۇيغۇرلار نىمە ئۇچۇن ھارۇنخان ھاجىنىڭ قۇلىقىنى كىسىپ ئاغزىغا چىشلىتىپ قويدى؟

چەتەللەردە چارەك ئەسىردىن بىرى ئىسابەگچى "دۇق"كەش لەرگە بىلىپ-بىلمەي ئەگەشكەن، ئازغۇن ، مۇناپىق جامائەت ئولتۇرغان يىرىدە: ۋاي ئىسىت، مىڭ توۋە... دىيىشمەكتە. "دۇق نىڭ بەشىنجى قۇرۇلتايى"دا ئاۋتونومىيەنى رەت قىلغان قەھرىمان ۋەكىللەرنىڭ ئىسيانى ساتقۇن جامائەتنىڭ كوزىنى ئەمدىلەتىن ئاچماقتا!

ماقال-تەمسىللەرنىڭ بىرىدە مۇنداق دەيىلگەن: "سەپسەتە ئىككى خىل ئەھۋال ئاستىدا ئۆزىنىڭ نوپۇزىنى كۆرسىتەلەيدۇ، بىرى ھەقىقەتنى سۆزلەش مۇمكىنچىلىكى پەقەت بولماي، ئاقىللار زوراۋانلار ئالدىدا سۈكۈت قىلىشقا مەجبۇر بولغاندا؛ يەنە بىرى خۇشامەتچىلەر ئەۋج ئېلىپ، ئاۋام خۇشامەتنى، ساتقۇننى ئەيىب ھىسابلىمايدىغان ھالغا يەتكەندە"

ئىسابەگچى "دۇق"كەشلەر ۋە ئۇلارنىڭ رەئىسى ئەركىن ئىسا، ۋە رابىيە قادىرلار توقسان تورتىنجى يىلى تۇركىيە گىزىتىدە : "ئۇيغۇرلارغا ۋاكالىتەن خىتاي بىرلىكىنى قوبۇل قىلىمەن" دەپ ئىلان قىلغاندا؛
بەشىنجى ئىيۇل خىتاي قىرغىنچىلىقى ھارپىسى ئىتالىيەدە : "بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەلەپ قىلمايمىز"دەپ ئىلان قىلغاندا ؛ "بىرىنجى ئوكتەبىر ئۇيغۇرلارنىڭ ماتەم كۇنى"دەپ ئىلان قىلغاندا ؛
ئاخبارات ۋاستىلىرىدا ھەقىقەتنى سوزلەش مۇمكىنچىلىكى بولمىغاندا؛
يالاقچى، خوشامەتچىلەر ئەۋج ئەلىپ، ئازغۇن جامائەت خىيانەتچى، ئوغرى، قويمۇچى، قاتىل ساتقۇنلارنى ئەيىپلىمەيدىغان ھالغا يەتكەندە؛"دۇق نىڭ بەشىنجى قۇرۇلتايى"دا ئاۋتونومىيەنى رەت قىلغان قەھرىمان ۋەكىللەر ۋە پەقىر قاتارلىقلار بۇ ساتقۇن سەپسەتەچىلەرگە سۇكۇت قىلمىدى.
چارەك ئەسىردىن بىرى ئازغۇن ئۇيغۇرلارنى سۇكۇت قىلماسلىققا، ئىسيان قىلىشقا تەشەببۇس قىلىپ كەلدىم - dawawamini latinche yezishqa mejbur boldum.
.
bashqilarmu shundaq qildi. her-kim bir-birii bilen URUSH BASHLAP TOXTIMIDI: BUNI TESHKILLEWATQANLANLAR Erkin isa, qurban weli . Ablikim baqi we ularning Bu maqaleni ilan qilghan Edibiyatchiliri , chomaqchiliri, Kotermichiliri, haqaretchi, tohmetchi adimi haywanliridur. 19982-yildin biri bular sehnide-uyghurlar olturuldi, qiriildi- otkuzup berildi. bu uzun qimmiti yoq maqaleni ilan qilghuchimu isabegchilarning bir ikenlikini itirap qilip soz bashlaptu.

bu numussuz adem Isa yusp, rabiye qadir, qurban we4liler nqol astidiki DUD topa yolewatidu. ozini"xenjer" atiwalghan haqaretchi haywanlar kona ediyatchilardur . ular oz ismi bilen otturigha chiqalmas bolup qaldi. "heyran qalarliq Esenkireshler"mu qiziqarliq temighaaylanmaqta. ,

Yigirme besh yildin biri uyghurlarning chetellerde soz qilish erkinlikini cheklewatqanlar kimler?
- Ular "arimizdiki xitaydinmu better satqun isa yusup, mesut sabirilar..." Ning zamanimizdiki erkin isa bashliq warisliridur. "Qoy goshi isip qoyup, it goshi satidighanlar", "erkin munazire"dep yizip qoyup sepsetelerge tayinip ras, toghra, heqni sozligenlerge haqaret, tohmet we olum bilen tehdit qilip ularni bash koterguzmey kiliwatqanlar- isabegchi, "duq"kesh lerdur.Bular bilen insan tilida, medini litiraturda sozlushush mumkin emes. Chunki "tomur mixni tashqa urup kirguzgili bolmaydu".

Qatil satqunlar, adimi haywanlar bilen insan tilida sozlushushning mumkin emeslikini atmish sekkiz yil burun jumhuriyet reisimi - ata uyghur exmetjan qasimi wesiyitide ilan qilghan : "xitaydinmu better, satqun isa yusup ... Mesut sabirilar...."Niwe ularning bugunki warislirini uyghurlar emdiletin bilishke bashlidi. Bu betterlerge qarshi bir esirdin biri dawam qilghan musteqilchilerning muressesiz koresh tarixi uyghurlarning kozini emdiletin achmaqta! bir milletning musteqilliqi uchun boliwatqan hayat-mamatliq jengde qatil-satqun bilen qaysi tilda sozlushushni uyghurlar tixi bilmeywatidu. Bilgenler bolsa "bilimen"dimestin qilip baqsun!jume tahir, harunxan hajilar erkin isadek: "uyghurlargha wakaliten xitay birlikini qobul qilimen"dimigen idi. Rabiye qadirdek : "biz uyghurlar musteqilliq telep qilmaymiz" dimigen idi. Qisaschi uyghurlar nime uchun uni meschit aldida olturdi? Uyghurlar nime uchun harunxan hajining quliqini kisip aghzigha chishlitip qoydi?

Chetellerde charek esirdin biri isabegchi "duq"kesh lerge bilip-bilmey egeshken, azghun , munapiq jamaet olturghan yiride: way isit, ming towe... Diyishmekte. "Duq ning beshinji qurultayi"da awtonomiyeni ret qilghan qehriman wekillerning isyani satqun jamaetning kozini emdiletin achmaqta!
Maqal-temsillerning biride mundaq deyilgen: "sepsete ikki xil ehwal astida özining nopuzini körsiteleydu, biri heqiqetni sözlesh mumkinchiliki peqet bolmay, aqillar zorawanlar aldida süküt qilishqa mejbur bolghanda; Yene biri xushametchiler ewj élip, awam xushametni, satqunni eyib hisablimaydighan halgha yetkende"

Isabegchi "duq"keshler we ularning reisi erkin isa, we rabiye qadirlar toqsan tortinji yili turkiye gizitide : "uyghurlargha wakaliten xitay birlikini qobul qilimen" dep ilan qilghanda;

Beshinji iyul xitay qirghinchiliqi harpisi italiyede : "biz uyghurlar musteqilliq telep qilmaymiz"dep ilan qilghanda ; "Birinji oktebir uyghurlarning matem kuni"dep ilan qilghanda ;

Axbarat wastilirida heqiqetni sozlesh mumkinchiliki bolmighanda; Yalaqchi, xoshametchiler ewj elip, azghun jamaet xiyanetchi, oghri, qoymuchi, qatil satqunlarni eyiplimeydighan halgha yetkende; "DUQ ning beshinji qurultayi"da Awtonomiyeni ret qilghan qehriman wekiller we peqir qatarliqlar bu satqun sepsetechilerge sukut qilmidi!

Charek esirdin biri azghun Uyghurlarni sukut qilmasliqqa, isyan qilishqa teshebbus qilip keldim. Shuning uchun yuqurqi"maqal-temsil" peqet teslim bolghan sepsetichilerge layiq. Manga ayrim temsil yezilishi kerek-dep oylaymen!

http://london-uyghur-ansambil-munbir...es&user=495694

DUD Teshkilati Reisi
S.Haji Mertmusa
(Diplom Arxitektur)

malik-u@web.de
Frankfurt M

Unregistered
26-11-18, 15:23
👍Uyghuristan 👍Uyghuristan 👍Uyghuristan Uyghuristan
Uyghuristan UyghuristanUyghuristan Uyghuristan
Yasha Uyghuristan !,

Unregistered
30-11-18, 21:40
Eger biri sorisa:

💓💖UYGHURISTAN💖💓
dep jawap bersingiz sizni hichkim tosup qalalmaydu ! We mushu arqiliq bashqilar sizning Kim ikenligingizni toghra biliwalalaydu

Unregistered
01-12-18, 10:33
Tamamen toghra gep.


Eger biri sorisa:

💓💖UYGHURISTAN💖💓
dep jawap bersingiz sizni hichkim tosup qalalmaydu ! We mushu arqiliq bashqilar sizning Kim ikenligingizni toghra biliwalalaydu