PDA

View Full Version : Xitay hökümiti on nechche milyon uyghurlarning nege yoqalghanliqining hésabini bersu



Elbilgin
23-09-18, 02:18
Xitay Hökümiti on nechche Milyon Uyghurlarning Nege Yoqalghanliqining Hésabini Bersun

Mesh’el guruppisi
2018-yili 9-ayning 21-küni

Bu yerge imza qoyung:
https://www.change.org/p/donald-j-trump-the-chinese-government-must-account-for-the-disappearance-of-the-10-million-uyghurs

Xitay hökümitining yillardin buyan uyghur nopusini yoshurun tutushi we az körsitip élan qilishi uning uyghurlarni sistémiliq yoqutush siyasitining bir qismi bolup, uyghurlarning öz nopusining heqqiqi sanini bilish hoquqimu cheklinip kelgen. Uyghurlarning nopusi xitayning sezgür mexpiyetliki qatarigha kiridighan bolup, hazirqi waqitta lagérlardiki uyghurlar sanining qanchilik ikenlikimu mushu nopus mexpiyetlikige taqilidighan zor sirliq reqem bolup turmaqta. Xitayning sherqi türkistandiki milyonlighan uyghurlarni jaza lagérlirigha qamap qoyghanliqidek pakit otturigha chiqqandin kéyin xitay uyghurlargha irqi qirghinchiliq élip bériwatqanliqidek eyipleshlerni inkar qilipla qalmastin belki uyghurlarning nopusi heqqide özliri élan qilghan sanlarnimu inkar qilmaqta. Xitayning emdi öz istatistikisidiki uyghurlarning nopusinimu zor derijide kichiklitip tilgha élishi xitayning adetke aylan’ghan yalghanchiliqi bolupla qalmastin ularning uyghurlar üstidin zor kölemlik qirghinchiliq Élip bériwatqanliqini körsitidighan yaki shundaq qilish niyitini ashkarilaydighan bir signal bolup qalmaqta.

9-ayning 14-küni eljezire téléwiziyisining mehdi hesen sahipxanliqidiki apfront dégen programmisida, uyghur pa’aliyetchi nuri turkel bilen xitayning xitay we dunyawilishish atliq istratégiye ornidiki wiktor gaw uyghurlarning hazirqi ehwali we jaza lagérlirigha alaqidar mesililer heqqide munazirileshken. Wiktor gaw birleshken döletler teshkilatining xitayning bir milyon uyghurni jaza lagérlirigha solighanliqi heqqidiki eyipnamisini ret qilipla qalmastin uyghurlar nopusi heqqidimu kishini chöchütkidek yéngi yalghandin birni éytqan. Wiktor gaw sözide uyghurlarning nopusini 6-7 milyon etrapida dep tilgha alghan. ( https://www.youtube.com/watch?v=srhM6G-rRB0) xitay gerche uyghurlarning nopusini izchil chökürüp körsitip kelgen bolsimu , uyghurlarning nopusini bu qeder azlitip ashkara tilgha élishi tunji qétim. 6- 7 milyon dégen san uyghurlarning 1980-yillardiki xitay istatistikisida tilgha élin’ghan nopus sani bolup, 2015-yilidiki nopusi 11,303300 dep élin’ghan.

(http://www.xjtj.gov.cn/sjcx/tjnj_3415/2016xjtjnj/rkjy/201707/t20170714_539451.html) nöwette xitay hökümiti uyghurlarning üstidin tarixtiki eng keng kölemlik basturushni élip bériwatqan bolup, birleshken döletlerning doklatigha asaslan’ghanda eng az dégende 1 milyon uyghur jaza lagérlirigha qamalghan( bu san türmilerde jaza mudditi ötewatqan we 2017- yilidin buyan sot échilmay késilgen nechche yüz minglighan uyghurlarni öz ichige almaydu). Nechche milyon uyghur jaza lagérlirigha mexpi qamilip organ etkeschiliki we mejburi yoqitiwétilishning eng zor qurbanlirigha aylinip qéliwatqan mushundaq peytte uyghurlar nopusining yenimu bir basquch töwenlitip körsitilishi tolimu endishilik we gumanliq. Biz uyghurlar nege yoqap kétiwatidu? Dep sorimay turalmaymiz. Wiktor gaw xitay hökümitining yuquri derijilik mutexessisi we sherqi turkistanda néme ishlar boliwatqanliqni yaxshi bilidighan birsi bolush süpiti bilen uyghurlarning nopusini 6-7 milyon dep körsitishi xitayning heqiqetenmu nechche milyon uyghurlarni mexpi lagérlargha qamighanliqining bir ispati we uyghurlarni zor kölemde qirghin qilishining bir bishariti bolup otturigha chiqmaqta.

Uyghurlarning nopusi xitayning nopus istatistikisida 1990- yili 7,249500, 2000-yili 8,523300, 2009-yili 10,198000, 2015 -yili 11,303300 dep élan qilin’ghan bolsimu, uyghurlar heqiqi sanining buningdin köp yuquri ikenlikige we uyghurlar nopusining eng az dégende 20 milyon ikenlikige ishinidu. Uyghurlar xitay téritoriyisi ichidiki milletler arisida köpiyish nisbiti eng yuqiri millet bolup pilanliq tughut cheklimisi bilenmu eng azda 2 -3 baliliq bolidu. Yashlarning toy qilish we baliliq bolush nisbiti yuqiri ( 69%, 2010) .( http://www.360doc.cn/article/15549792_574196290.html ) uyghurlarning tebi’i köpiyish nisbiti da’im yuqiri bolup kelgen turuqluq uyghurlarning yilliq köpiyish nisbiti 1.2% etrapida élan qilinip kelgenliki tolimu gumanliq. Joshu’a projekti 2011-yilila dunyadiki uyghurlarning nopusini 12 milyondin artuq dep körsetken.

Xitay uyghurlarning köpiyishini tizginlesh üchün pilanliq tughut siyasitini qattiq ijra qilghan. Yuzminglighan bowaqlar tughulushtin burun hetta tughulushqa nechche hepte qalghanda mejburi chüshüriwétilgen. 2000-yillardin bashlap éshincha emgek küchlirini orunlashturush nami astida yüzminglighan yash qiz yigitler ichkiri xitay ölkilirige élip kétilgen we aqiwéti namelum. Qattiq nopus siyasiti arqiliq uyghurlar xalighan yerde olturaqlishalmaydighan we ruxsetsiz bashqa sheherlerge baralmaydighan bolghan. Uyghurlarning nopusini chökürüsh we yoshurushning yene bir ipadisi, uyghurlar asasi salmaqni igeleydighan we nopusi milyondin ashidighan yerkend we kuchargha oxshash qedimi sheherlerni ta hazirghiche sheher derijisige kötürmigen.

2015-yili shinjang yilnamiside körsitilgen sanlargha asaslan’ghanda qeshqer shehridiki uyghurlarning köpiyish nisbiti 7.7%, qaghiliqtiki uyghurlarning köpiyish nisbiti 8.5% tin éship ketkenliki üchün xitay ziyalilirining endishisige sewep bolghan. (http://www.xjtj.gov.cn/sjcx/tjnj_3415/2016xjtjnj/rkjy/201707/t20170714_539450.html) mana bügünki künde uyghurlar türlük cheklimiler bilenmu öz wetinide az sanliqqa aylanduralmighan xitay 2017-yilidin bashlap uyghurlarni keng kölemde tutqun qilip türmilerge solash we jaza lagérlirigha qamash herikitini bashlighan. Hazirqi waqitta sherqi turkistandiki jaza lagérlirigha qamalghan uyghurlarning sani üch milyondin ashqanliqi mölcherlenmekte. ( https://www.rfa.org/english/news/uyghur/millions-08032018142025.html) sherqi turkistan tashqi dunyadin ayriwétilgen we xitay lagérlargha solan’ghan uyghurlar heqqide melumat bérishtin özini izchil qachuriwatqan mushundaq chaghda sherqi turkistanning hemme yéride jeset köydürüsh orunlirining köplep qurulushi we lagérlardiki uyghurlarning poyizlar bilen ichkiri xitaygha toshup kétilishi uyghurlarning yehudilar ikkinchi dunya urushida uchrighan qismetke duchar bolghanliqini körsitip béridu. Eger uyghurlarning bopusi wiktor gaw dégendek 6-7 milyon bolsa qalghan 10 nechche milyon uyghur nege kétidu? Xitay choqum buning hésabini bérishi kérek.

Xitayning irqi qirghinchiliqining qurbanliri bolup qalghan uyghurlar öz nopusining heqiqi sanini bilishtinmu mehrum qalmaqta. Eger bir xitay teminligen ashu sanlarni biz érishken bezi melumatlar bilen birleshtürüp tehlil qilsaqmu bezi oxshimighan netijiler chiqidu. Uyghurlarning 1990-yilidiki nopus sani bolghan 7,249500 ni qaghiliqtiki uyghurlarning köpiyish nisbiti bolghan 8.5% boyiche hésaplisaq 2000-yili uyghur nopusi 13,411,575 bolghan bolidu. 2010-yilidiki uyghur nopusi 24,811,413 we 2015-yili 35,356,242 bolidu. Uyghurlar yillardin buyan qirghinchiliq we ziyankeshlikke uchrap yiligha 300,000 uyghur qiriwétildi, dep perez qilsaqmu uyghurlarning nopusi yenila 25 milyondin artuq bolup chiqidu.

Biz chet’eldiki uyghurlar hazir wetinimizgimu baralmaydighan, wetendiki uruq- tuqqanlirimizning *ölük -tiriklikinimu bilmeydighan, wetinimiz bilen alaqimiz pütünley üzüwétilgen échinishliq ehwalda turiwatimiz. Biz uyghurlar nöwette heddidin éshiwatqan zorawan xitay hökümitining shepqetsiz zulumlirigha uchrap yardemsiz qalduq. Bizge pütün dunyadiki adaletsöyer insanlarning yardimi kérek. Eger bu murajetnamige imza qoyup bizning awazimizni dunyagha anglatsingiz uyghurlargha zor yardimi bolidu.

Bizge qoshulung, bizning awazimiz bolung. Pütün dunya xitayning uyghur xelqige néme qiliwatqanliqini bilsun. Erkinliki boghulghanlarning awazi bolush erkinlikni söyüshtur. Sizge rehmet!

Mesh'el Guruppisining burunqi muraji'etnamiliri:
https://www.change.org/search?q=Torchlight%20Uyghur%20Group