PDA

View Full Version : Xitay Hökümiti Uyghurlargha Qaratqan Medeniyet Qirghinchiliqini Toxtatsun!



Elbilgin
30-05-18, 22:39
Imza qoyung:


Xitay Hökümiti Uyghurlargha Qaratqan Medeniyet Qirghinchiliqini Toxtatsun!

Mesh'el Uyghur Goruppisi


Imza qoyush chaqiriqi:
https://www.facebook.com/gulshen.abdukadir.3/videos/999833590183962/UzpfSTEwMDAwMDY3OTIwMjIzMDoxODc3NjI0MTIyMjcwMjEw/

Imza qoyush usuli:
http://www.freedomsherald.org/ET/cmp/Imza-qoyush.mp4

Imza qoyush tor béti:
https://chn.ge/2L4ZVa9
https://www.change.org/p/united-nations-stop-china-from-burning-millions-of-uyghur-books

Burunqi murajietnamiler:
https://www.change.org/o/group_of_uyghurs_living_abroad
https://www.change.org/o/torchlight_uyghur_group


Uyghurlar ottura asiyaning yüriki bolghan sherqi türkistanda olturaqlashqan qedimiy milletlerning biri bolup, elmisaqtin tartip mol medeniyet bayliqi we en'enige ige zamaniwi xelqtur. Epsuski, xitay hökümitining bu tupraqqa tajawuz qilghan 1949ـ yilidin bashlap, Uyghurlar özining zéminida xitay hökümitining séstimiliq we pilanliq élip bérilghan Uyghur medeniyet we kimlik qirghinchiliqining qurbani bolmaqta. Töwende biz buninggha munasiwetlik bir nechche muhim nuqtini yighinchaqlap ötimiz.

1.Uyghur tilining yoqitilishi: sherqi türkistan ziminini ishghal qiliwalghan 60 yildin buyan xitay kommunistik partiyisi Uyghur til ـ yéziqini üch qétim özgertip chiqqan. Mesilen, Uyghurche yéziq ishlitishning ornigha xitay pinyin yéziqi we latin yéziqlirini dessitip, buni maarip we edebiyat ـ sen'etning her qaysi qatlamlirigha chongqur singdürgen. Yene bir qétimda bolsa Uyghur til ـ yéziqining maarip , medeniyet, edebiyat ـ sen'et hetta Uyghur aililerde qollinishini pütünley chekligen.

2. Uyghurche kitab we neshir boyumlirini qattiq kontirol qilish we Uyghur yazghuchilargha bolghan nazaretni kücheytish. Ötken nechche on yil ichide burun neshirdin chiqqan diniy kitablar, tarixi we roman eserler, shéir toplamliri hetta maqalilergiche türküm ـ türkümlep cheklep we köydürüp, bu eserlerni yoq qilishqa urun'ghan. Ular bundaq kitablarning mezmunini Uyghurlarning milliy kimlikini saqlap qélishqa küshkürtken, milliy kimlikni ipadileydighan belgilerni tarqatqan dégendek bahaniler bilen yoq qiliwetken bolup, xitay hökümiti uyghularning milliy kimlikini saqlap qélishini özige bolghan tehdit dep qaraydu. Bu tipliq kitablarning aptorliri iqtisadi jazagha uchrashtin sirt yene 5ـ15 yilghiche qamaq jazasigha höküm qilinip türmige tashlan'ghan.

3. talantliq Uyghur edib we sen'etkarlar xitay hökümitining menpeeti üchün ishleshke mejburlan'ghan bolup, ularning talantini xelq menpeeti üchün xizmet qildurushqa purset bérilmigen. 2017ـ yilidin buyan xitay hökümiti barliq Uyghur ziyaliliri, hökümet xadimliri we edebiyat ـ sen'et xizmetchilirini bolupmu bularning ichidiki Uyghurlarning arisida abroyluq Uyghurlarni xitay kommunist hökümitige sadiqliqini ipadileydighan iradinamilerni mejburi yosunda yazdurup herqaysi metbuatlarda ilan qilghan. Bundaq wediname yézip özining partiyege bolghan muhebbitini izhar qilishqa mejburlan'ghanlardin nuqtiliq Uyghurlar yerlik hökümet bashliqliri, unwirsitit mudirliri we hökümet qarmiqidiki shirketlerning bashliqliri iken.

4. xitay hökümiti Uyghurlarning mektep we xizmet orunlirida milliy kiyim ـ kéchek kiyip kélishini cheklepla qalmastin uni qanunsizliq dairisige kirgüzgen. Mekteplerdiki Uyghur oqughuchilar xitayche sözlishish we xitay millitining en'eniwi kiyimlirini kéyishke mejburlan'ghan bolup, bu xil mejburluq ammiwi paaliyetlerde téximu körünerlik bolghan. Netijide Uyghurche milliy kiyimler sehnilerdin yoqashqa bashlighan. 2016- yili xitay hökümiti "térorluqqa qarshi turush körishi" qalpiqi astida, Uyghur erـ ayallirining milliy we medeniyet kimlikining bir qismi we namayendisi bolghan yaghliq artish, saqal ـ burut qoyushtek normal heriketlerni térorchiliqning belgisi dep élan qilghan we buningliq bilenla cheklinip qalmay ayallarni qesten qisqa we ochuq kiyimlerni kéyishke, erlerni bolsa saqal ـ burutlirini pak ـ pakiz éliwitishke buyrighan.

5. Uyghurlarning yémek ـ ichmek, taam medeniyitige qarita, musulmanlar yéyishke tégishlik bolghan yémekliklerde "halal" belgisi bolushni qanunsizliq dep jakarlighan we 2017- yilidin bashlap bu belgining yémek ـ ichmek saheside ishlitilishini pütünley chekliwetken. Eslide ayrim bolghan musulmanche we xitayche kolliktip ashxanilarni zorlap birleshtürüsh arqiliq Uyghurlarni özining yémek ـ ichmek en'enisidin ayrip tashlashni qestligen. Uyghurlar achqan we haraq ـ tamaka sétilmaydighan dukanlarning igilirini haraq ـ tamaka sétishqa zorlighan yaki bu dukanlarni taqatquzup, dukan igilirini iqtisadi jehettin jazalighan.

6. xitay hökümiti Uyghurlargha bolghan assimlatsiye qedimini yenimu tizleshtürüsh üchün yéqinda "qoshmaq tughqan" siyasitini yolgha qoyup, Uyghurlarning ailisige xitay hökümet xadimlirini mejburi yosunda orunlashturghan. "Uyghurlarning turmushini yaxshilash we Uyghur ـ xitay arisidiki chüshinishni ilgiri sürüsh" ni meqset qilimiz dep jar salghan bu siyasetke asasen, xitaylar Uyghurlar bilen zorlap tughqanlashturulghan we ularning medeniyet, din we bashqa jehetlerdin oxshimasliqliri nezerdin pütünley saqit qilin'ghan. Uyghur ailirige béwaste bösüp kirip ularning turmushining bulung ـ puchqaqlirighiche köz ـ qulaq bolidighan bu siyasette "qoshmaq tughqanlar" kem dégende Uyghur ailiride bir hepte turidighan bolghan.

7. xitay hökümiti yene Uyghurlarning islamiy isimlirining bolushini tüptin chekligen we kishilerning burunqi isimlirini yéngiche isimlargha özgertishini telep qilghan. Xitay hökümiti chekligen 28 isimning ichide "muhemmed, islam, arafat" qatarliq isimlar bar iken. Xitay hökümiti yene musulmanlarning qanunluq toy xéti bolghan "nikah" paaliyitinimu yoq qilishqa urun'ghan we bu cheklimini "radikalliqtin qutulush" dep atighan.

8. xitay hökümiti Uyghurlarning nechche ming yilliq tarixini yoqitish üchün qeshqer shehiridiki nechche ming yilliq tarixqa ige qedim jaylarni chéqip tashlighan we u jaydiki ahalilerni sheher sirti we yézilargha mejburi köchüriwetken. Ulargha iqtisadi jehettin intayin az yaki peqetla tölem bérilmigen. Buningliq bilen qeshqer we uningdiki qedimiy mehellilerning Uyghur tarixi we medeniyitide tutup kelgen muhim rolini suslashturmaqchi bolghan.

Yuqarqilardin körüwélishqa boliduki Uyghurlarning turmushi her jehettin qisilish we yoq qilinishqa duch kelmekte, bularning hemmisi xitay hökümitining medeniyet qirghinchiliq siyasitining muqerrer netijisi. Biz pütün dunyadiki barliq insan heqliri teshkilatliri we shexsilerdin Uyghurlargha qaritilghan heqsizliqlerge qarita ipade bildürishini, Uyghurlarning ana zéminida yüz bériwatqan bu medeniyet qanxorluqigha guwah bolushi we nezirini aghdurishini we dunyaning Uyghurlargha qaritilghan her türlük qirghinchiliqigha süküt qilmasliqini telep qilimiz.

Qéni kéling, bizning sherqiy türkistandiki zulumlargha xatime bérish yolimizdiki köreshlirimizge aktip qatnishing, töwendiki murajietnamige qol qoyghanliq sizning adaletni yaqlaydighan insan ikenlikingizning belgisi, köp rehmet!

Töwendiki tor betlerdin téximu köp mezmunlargha ige bolalaysiz.

https://www.facebook.com/torchUyghur
https://twitter.com/torch_Uyghur
http://blog.freedomsherald.org
http://freedomsherald.org/ET/unb

Mesh'el Uyghur goruppisining burunqi murajietnamilirini töwendin körüng:
https://www.change.org/o/group_of_Uyghurs_living_abroad
https://www.change.org/o/torchlight_Uyghur_group