PDA

View Full Version : Türkiyediki Uyghurlar eqilliq bolushi kerek



Kassini
02-05-18, 07:40
Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek

(chatma mulahiziler)
(mulahize 2-)

Aptori: Kassini

Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek namliq chatma mulahizemning 2- qismida, mustemlikichilerning ,özi mustemlike qilmaqchi bolghan milletni qandaq selbiyleshtüridighanlighi, uzun mezgillik pilanliq xunükleshtürüsh pilanini qandaq tüzidighanliqi, xitayning uyghurlarni xitay ichi we sirtida xunükleshtürüsh üchün némilerni qiliwatqanliqi heqqide toxtilimen.
1- sirliq altun üch burjek rayon qayta janlandi.
Xitayning sherqi jenubi qismigha jaylashqan ilgiri xiroin etkeschilik bazisi bolush bilen dang chiqarghan altun üch burjek rayon, 2010-yilidin étibaren mexsus uyghurlarni yünnen, la’os,Tayland we malayshiya andin türkiye arqiliq ISIS qa toshuydighan adem etkeschiliki rayonigha aylandi.
15 minggha yéqin uyghur, er-ayal, ushshaq bala, hamilidar xanimlardin terkib tapqan zor bir qoshun körünüshte, xuddi gitlér girmaniyesining sobibur türmisidin qachqan yehudiylardek, yünnen, la’os, Tayland we malayshiyadin ibaret bu üch burjek rayondiki qarangghu ormanliqlirida timisqilap, uyghur hazirqi zaman tarixidiki zor kölemlik xitaydin qéchish herikitini emelge ashuruwatatti. toghrisini éytqanda xitay hökümiti yéziwatqan atalmish qéchishtin ibaret bu dramida rol éliwatatti. Köp qismi bashlanghuch we ottura mektep sewiyesige ige bu uyghurlar erkin dunyagha qéchiwatimiz ep oylaytti. Emma, in’glizlarda bir gep bar ‘ big brother watching you’ deydighan .buning menisi, akang qarghay séni körüp turuwatidu dégendin ibaret. bu uyghurlarning her bir qéchish herikitini xitaylar ishxanilirida olturup közitip turuwatatti. Yünnen , la’os, Tayland, malayshiya, Türkiye we süriyegiche tutashqan bu uzun karidorgha, xitayning uyghurlarni dunyada xunükleshtürüshtin ibaret mundaq 3 xil rezil teshwiqat meqsiti bar idi. 1- qattiq wasite.bir türküm Uyghur erlirini bu yol arqiliq süriyege ewetip, xelq’aragha, uyghurlarni xelq’ara térrorluqqa baghlap xunükleshtürüsh. 2- yene bir türküm islam dini xata chüshendürülüp méngisi yuyulghan uyghurlarni türkiyege yerleshtürüp, türkiyediki türklerning islam eqidiliri bilen toqunush peyda qilip, uyghurlar bilen türklerning qérindashliq munasiwitini buzush we Uyghur dése türklermu seskinidighan haletni shekillendürüp, türklerning uyghurlargha hésdashliq qilidighan, qérindishim dep qaraydighan halitige tamamen xatime bérish. 3- yumshaq wasite. Bu yol arqiliq bir türküm jennetni qara chümbel ichidin izdeydighan, özining en’eniwi Uyghur kiyim-kécheklirini ret qilip, ereb wahabilirining qara chümbilini bu méning kiyim-kéchikim dep qaraydighan ayallarni türkiyege töküwétish arqiliq, qattiq we yumshaq her ikki tereptin Uyghurlarni xelq’arada radikal térrorist qilip körsitishtin ibaret.
yuqirida éytip ötüp ketkinimizdek,Herqandaq bir mustemlikichi özi mustemlike qilghan milletlerni assimilyatsiye qilip yoq qilish üchün aldi bilen ishni teshwiqattin bashlaydu.we eng töwen 10 yilliq eng yuqiri 50 yil we hetta 100 yilliq ‘sésitish ‘pilani tüzidu.
Bu teshwiqat shunchilik ünümlük rol oynayduki, mustemlikichiler héchqandaq küchimeyla bu milletlerni xuddi ıchıdin sésip ketken qoghundek sésitip tügitiwetmekchi bolidu. tarixta in’glizlar indi’anlarni assimilyatsiye qilishta, nemislar yehudiylarni yoq qilishta bu usulni qollan’ghan bolup, indi’anlar we yehudiylar öltürülüwatqan bolsimu bashqa milletler ,‘yaxshi boluptu’ ular özliri nachar millet deydighan halet shekillen’gen idi.
Aldidiki ishlarni qoyup tursaq xitayning uyghurlarni teshwiqat jehette xunükleshtürüsh, qopalraq éytqanda sésitish pilani 80 yillardin étibaren alliqachan bashlinip bolghan idi. Xitay hökümiti saxta aq tamakining sherqi türkistanda erzan bahada sétilishigha köz yumush bilen birge eydiz késilining yamrishini keltürüp chiqardi. Buninggha yandash yuqiri gradusluq haraqlarni tökme qilip sétip, uyghur ijtima’iy jem’iyitini puchekleshtürüsh we xunükleshtürüshke bashlidi.bu teshwiqat netijiside uyghurlar öz-özini biz hurun millet, ichkiridin kelgen xitaylar bay bolup ketti, biz ebgalighimizdin mushu haletke kelduq dep özini özi inkar qilidighan chüshkün bir milletke aylinip qélishqa bashlighan idi.
2000-yiligha kelgende xitay hökümiti uyghurlargha qaritilghan selbiyleshtürush teshwiqatini, dini jehetke buridi. Chünki xelq’arada dini radikalizm we térrorluq moda boluwatatti. Eger xitay uyghurlarni dini radikalizm we térrorizmgha baghlap qoyalisa, uyghurlarni hem xitay ichide hem dunyada yoq qilish ishini muweppeqiyetlik élip baralaytti.

Islam dini yaxshi ish, yaxshi emel, güzel exlaq, shükri qana’et we sewr taqettin ibaret 5 söz üstige qurulghan güzel bir dindin ibaret. qur’ani kerimide allaning chektin ashquchilarni xalimaydighanliqi, chektin éshishning sheytanning ishi ikenliki, chektin éshishning imanda mesile peyda qilidighanliqi heqqide nurghunlighan ayetler turuptu. Xitay 2000- yilidin étibaren ündidarni kengri qoyuwétish arqiliq, chet’eldin kirgen bir türküm dini léksiye CD liri arqiliq,eng awwal bir türküm bashlanghuch we ottura mektep sewiyesidiki, Uyghur millitining eng töwen qatlamlirigha wekillik qilidighan 10 mingdin 15 mingghiche bolghan uyghurning kallisini yuyup, chektin ashqan, burmilan’ghan, ghelite bir islam dinini singdürdi. Andin melum ademliri arqiliq hijret perz teshwiqatini kengri teshwiq qildi.bu heqte istiqlal téléwiziyesining yartilighan süküt namliq söhbet programmisining ziyaritini qobul qilghan abduraxman hesen ependi, Ibrahim xelpitim isimlik bir kishining 2000-yilidin étibaren, nahayiti rahet halette otturigha chiqip qeshqerde ochuq ashkara halda hijret qilish perz teshwiqati élip barghanliqi we afghanistan’gha hijret qilghanlargha pul yardem qilish pa’aliyiti bashlighanliqi heqqide guwahliq berdi. Abduraxman hesen ependining sözlirining toluq tékistini töwendiki ulinishtin köreleysiz.
https://www.youtube.com/watch?v=kmidMjPK-is

xitay hökümiti, 2000- yilidin étibaren bir tereptin, sözde heqiqiy islam dini mana mundaq bolidu deydighan, emeliyette ottura esir jahalet dewrini eslitidighan, ayallar qara chümbel ichidiki bir idé’ologiyeni közge körünmeydighan bir qollar arqiliq singdürse,yene bir tereptin Ibrahim xelpitimge oxshash kishiler arqiliq ochuq ashkara hijret perz teshwiqatini qanat yaydurdi.xitay weten ichide Ibrahim xelpitimlerni qollansa, weten sirtida yene bir türküm hijret teshwiqati qilidighan küchlerni yétildürüp, uyghurlarni chet’ellerge chiqishqa hijret qilishqa keng teshwiq qildi. epsuslinarliqi, ‘hijret perz’ tebliqini anglighan nurghunlighan kishiler birqanche yilliq késilip kétetti. emma sirliq Ibrahim xelpitimge héch ish kelmeytti. Del 10 yilgha sozulghan deslepki teshwiqat teyyarliqi pütüp dini jehette ménge yuyush opératsiyesi közligen nishan’gha yetkendin kéyin, xitay özi nishan qilghan mushu obyéktlar arisida, texmin qilishimche, yünnen, la’os, tayland malayshiyagha sozulghan qarangghu ormanliqlarda qéchish dramisini oynashqa bashlidi. 2015-yiligha kelgende xitayning uyghurlarni türkiye xelqige set körsitish teshwiqati ajayip mol hosul bérishke bashlidi. Men bu mulahizemde, Xitay teshwiqatining qurbani bolup ISIS qa ketken uyghurlar heqqide toxtalmaymen. Peqet Türkiyede qalghan qérindashlirimiz heqqide toxtilimen.
10 we 20 yil aldin pilanlan’ghan, uyghurlarni türk xelqige set körsitish teshwiqatining qurbanliri bolghan bir türküm kishiler uzungha sozulghan japaliq sepirining közligen nuqtisi türkiyege yétip kélish bilen teng,ming yildin buyan, sultan exmet jamisi qatarliq muqeddes jami’elerdin chiqidighan erzan awazini bir künmu toxtitip qoymighan, nurghunlighan islam peyghemberliri, alimlirining qebrilirini quchaqlap yatqan, nurghunlighan dini mektep we medrisilerde toghra islam terbiyesi bérip islam dinining dunyadiki eng yarqin obrazini yaritiwatqan istanbuldiki türk xelqining dini étiqadini, türk xanim qizlirining türk medeniyiti bilen islam öz ara birleshtürülgen kiyim-kécheklirini yaratmasliqqa bashlidi. Ularning neziride türkiyediki barliq xanim qizlar ulargha oxshash qara chümbelge chümkinishi kérek idi. Mana bu heqiqiy iman we étiqad idi.Türkiyede istiqamet qiliwatqan uyghurlarning dini étiqadi we kiyinishini bolsa abiyamla közge ilmaytti. Mesile xitayning közligen nishani boyiche nahayiti ongushluq ilgirilep, türkiyede burundin istiqamet qiliwatqan uyghurlar bilen islam idé’ologiyesi we islam eqidisi heqqide toqunush we sürkilish bolush derijisidin halqip, türkler bilenmu sürkilish we toqunush pellisige kötürülüwatatti. Del qazanda qaynawatqan su tashay-tashay dep qalghanda, del xitay türkiyede 90 -yillarda ottura asiyada oynighan, sen démokratchi men dinchi dramisining dawamini türkiyede oynashqa repitis qiliwatqanda, del Uyghur bilen Uyghur öz ara bir- birini étiship türkiye we dunyaning aldida setlishishke tas-taman qalghan bir mezgilde, yeni 2017-yili yéngi yil kéchiside istanbuldiki reyna kéchilik bezmixanisida yüz Bergen qetli’am bilen, xitay bu dramining perdisini waqitliq yépishqa mejbur bolup qaldi. Xitaylar öz yéghida özini qorush deydighan kona taktikisini uyghurlarning üstidin köp qétim ijra qilghinigha, shundaqla bu taktikini uyghurlarning yaxshi bilginige qarimay, her qétimda muweppeqiyet qazinip keldi. 2015-yili men türkiyege barghan waqtimda, dini we penni sewiyesi intayin töwen emma bilermen bir türküm erlerni, jennetni qara chümbelning ichidin izdeydighan, érimge közümning ochuq waqtida yene bir xotun élip bérip, jennetning hazirlighini yaxshi qiliwalsam bolatti deydighan ghelite bir türküm Uyghur ayallirining istanbulda yamrap kétiwatqanliqini anglighan idim. Belkim bu qérindashlirimiz nadanliqi sewebidin buni perq ételmesliki mumkin bu xitayning, uyghurlarni türk xelqi arisida ‘sésitiwétish’ hiylisining bir tarmiqi idi.

2-qatil kakkuk we hamaqet chiklid béliqi.

Qushlar ichide kakkuk tuxum tughqandin kéyin, qandaq chüje chiqirishni bilmeydighan bir hamaqet qush. Kakkuk tuxum tughqandin kéyin tuxumini, in’glizche ismi Reed Warbler, xitayche ismi lideying(里德莺), Türkche ismi ötleğen dep atilidighan(uyghurche néme déyilidighanliqini tapalmidim) bir qushning uwisigha, u qush yemchük izdep ketken pursettin paydilinip tashlap qoyidu. Reed warbler qaytip kelgendin kéyin, kakkukning tuxuminimu méning tuxumum oxshaydu dep chüshinip, bu tuxumlarni bésip chüje chiqirishqa bashlaydu.tunji bolup kakkukning tuxumi chüje chiqiridu. Emdila tuxumni yérip chiqqan kakkuk chüjisining tunji qilidighan ishi, reed warber namliq bu qushning tuxumlirini ügisidin yerge tashliwétish bolidu. Netijide chüje kakkuk, ana reed warbler toshup ekelgen yemchüklerni bexiraman yep 2 hepte ichide resmiy kakkuk bolup uchup kétidu. Shu chaghdila exmeq reed warbler aldan’ghanliqini hés qilidu. Bu heqtiki sinni töwendiki ulinishtin köreleysiz.
https://www.youtube.com/watch?v=SO1WccH2_YM
emma tolimu külkilik yéri shuki, tughma qatil kakkukni insanlar bolupmu uyghurlar, taki elmisaqtin hazirgha qeder, zeynepning ashiqi dep qarap kakkuk bilen zeynepning ashiqliq hékayisini éytip kelmekte. emeliyette tughma qatil kakkukta nedimu ashiqliq we söygü muhebbettin eser bolsun?
Afriqining tengginika kölide yashaydighan chiklid béliqi ene shundaq hamaqet béliqlarning biri. Bu béliq bixeterlik üchün bélijanlirini éghizida saqlaydu. We köl ichini bixeter dep qarighan waqtida andin kölge qoyup béridu. Chiklid béliqi diqqetsiz bolghan pursettin paydilan’ghan yene bir müshük béliq chiklid béliqining bélijanlirini yewétip uning ornigha özining bélijanlirini qaldurup qoyup kétip qalidu. Müshük béliqning bélijanlirini öz bélijanlirim dep chüshen’gen chiklid béliqi, müshük béliqning bélijanlirini öz aghzida saqlap öz bélijanlirim dep chong qilidu. Bu dunyaning siri bolup qalidu. Chiklid béliqi özining aldan’ghanliqini meng’gü bilmeydu. Qatil kakkuk bilen hamaqet chiklit béliqining hékayisini nöwette uyghurlar weziyitidiki herqaysi tereplerde köp uchratqili bolidu.

3-kiyim-kéchek medeniyiti we kélishimname.
eslide her milletning özige xas nersiliri bolidu. Tili, dini étiqadi,örüp aditi, kiyim-kéchiki wehakaza dégendek. Uyghurlarningmu shundaq. Bu dunya apiride bolghandin tartip taki qiyametke qeder shundaq dawamlishidu. elwette küchlük milletler teripidin assimilyatsiye qilinip ketmigen da’ire ichide. Eslide insanlar bu dunyada bir kélishimname ichide yashaydu. Yeni qandaq kiyim kiyip qandaq tamaq yep yashaydighanliqi heqqidiki yashash kélishimnamisi. bu insanlarning özige xas nersilirining taki qiyametke qeder dawamlishidighanliqini bildüridu . uyghurlarning etlesliri, texminen yüz xildin artuq doppiliri, tamaq türliridin lengmen we poluliri, uyghurlarning qimmetlik xas nersiliri. Bu nersiler bashqa milletler üchün ghelite bilinishi mumkin. Dunya apiride bolghan din tartip hayatliq kélishimnamisige ri’aye qilip, Uyghur kiyim-kéchekliri bilen yashap kelgen uyghurlar arisida,2010-yilidin étibaren, Uyghur medeniyitige tüptin yat bolghan bir xil qara chümbel peyda bolup qaldi, xuddi reed walbler dégen qushning uwisigha kakkuk tuxumini tashlap qoyghandek, bir türküm dini we penni sewiyesi töwen ayallar, xuddi reed walbler dégen qushqa oxshash öz uwisida peyda bolup qalghan bu ghelite nersini özümning oxshaydu dep oylap qobul qilishqa bashlidi. emeliyette bu xitayning uyghurlarni dunyagha dini radikal qilip körsitish üchün qolliniwatqan bir rezil teshwiqat suyiqesti idi.
2015-yiligha kelgende xitay yünnen, la’os, tayland we malayshiyadin ibaret bu uzun karidor arqiliq, dunyaning paytexti bolghan istanbulgha bu qara chümbellik xanim qizlarni töküwetti.bular xitayning uyghurlarni dunyada sésitish héli mikrining qurbani boluwatqan, kakkukning tuxumini öz tuxumum dep bésip yétip chüje chiqarghan exmeq ‘reed warbler’ ler idi.
Insanlar shexsi kimlik we millet kimlikidin ibaret ikki xil kimlik ichide yashaydu. milliy kimlik, til, medeniyet, örüp adet, étiqad qatarliqlarni öz ichige alidu. Bir milletning medeniyet en’enisi ichide kiyim-kéchek medeniyiti alahide muhim orunni tutidu. Xuddi shexslerge wekillik qilidighan resimliri ularning kimlik we pasportlirigha chaplan’ghan’gha oxshash, shexslerning, dunya axbarat sahesi we siyasiy sehnilerdiki yürüsh turush qiyapiti we obrazi shu kishi tewe bolghan bir milletning obrazigha we kimlikige wekillik qilidu. Eger siz axbarat sahesi we siyasiy sehnilerge Uyghur etlesliri we doppiliri bilen chiqsingiz sizning xelq’aradiki milliy kimlikingizge chaplinidighan resim etles we doppilar bilen möhür bolup kirip kétidu. Eger ereb wahabilirining qara chümbili bilen namayan qilsingiz
Bu möhürmu oxshashla shundaq bésilidu. Xuddi rehmetlik hesen mexsumning xitayni bir chetke qayrip qoyup, islam bayriqini amérikigha taqaymiz dégen sözlirining uyghurlarning dunyadiki obrazi we milliy kimlikini qanchilik derijide xunukleshtürginige oxshash.
Qara chümbel uyghurlarning xas kiyimi emes.u xuddi qatil kakkuk reed warbler ning uwisigha oghriliqche tashlap qoyghan kakkuk tuxumigha oxshaydu. Qara chümbel oz nöwitide yene islamning simwol xaraktérlik kiyimimu emes bu heqte
se’udi erebistanning padishahi Muhemmet Bin Selman, sheri’ette qara chümbel deydighan bir nerse yoq deydu.xelq’aradiki nurghunlighan 4 mez’hep alimliri shundaqla türk dini alimliri birdek qara chümbelning islamda perz emeslikini bildürüp kelmekte. facebook tiki bezi türk dostlarmu qara chümbelning uyghur dawasining xelq’aradiki obrazigha paydisiz weziyet yaritip qoyidighanliqidin ensirewatqanliqini ilgiri sürmekte. Uyghur alimi erkin sidiq ependimu «Uyghurlar Özini Saqlap Qalalamdu—Ijtima’iy Darwinizmliq Nuqtisidin Uyghurlargha Nezer»namliq maqalisidimu qara chümbelning kélechekte dunyaning uyghurlarni radikal islamchilar dep chüshinip qélishida selbiy rol oynap qélishidin endishe hés qiliwatqanliqini otturigha qoyghan. Erkin sidiq ependining bu maqalisini töwendiki ulinishtin köreleysiz.

http://www.meripet.com/2017/20171225_ozini_saqlap_qelish.htm

Uyghur ziyaliysi memtimin hezret ependimu arqa arqidin ikki parche maqale élan qilip, Uyghur düshmenlirining uyghurlargha qurghan tuziqidin agah bolushqa chaqirghan.


undaqta yéqindin buyan uyghurlarning güzel medeniyet xezinisige singip kiriwatqan bu qara chümbel néme? néme üchün dunyaning paytexti hésablan’ghan istanbulda nahayiti nurghun qara chümbellik ayallar peyda bolup qalidu?
néme üchün istanbuldiki xelq’ara siyasiy sehnilerde we axbarat sahesi aldida uyghurgha wekillik qilidighan sima qara chümbel bolup qalidu? Keskin qilip éytish kérekki,bu xitayning xelq’arani nishan qilghan, uyghurlarni xunükleshtürüsh we xelq’araliq térrorizmning chongqur hanglirigha tashliwétish üchün qurghan, sésitish teshwiqatining yene bir qoli. Yene bir qétim türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek.

Toluqsiz melumatlargha asaslan’ghanda, hazir istanbulning zeytunburnu, safaköy, selim paşa dégendek jaylirida minggha yéqin qara chümbellik ayallar yashimaqta. Undin bashqa qeysiri dimu 500 yaki 600 etrapida qara chümbellik Uyghur ayal yashaydu. Ular meyli türk bolsun meyli Uyghur,yüzi ochuq hetta normal yaghliq chigken ayalnimu pasiq dep yaratmaydu.dunya alimliri we türk alimlirining hijab heqqidiki petiwalirinimu bir tiyinliq közge ilmaydu. Chünki men mulahizemning 1- qismida otturigha qoyup ötüp ketkendek, xitay xuddi kompyutérgha bir programma chüshürgen’ge oxshash, bularning islami chüshenchilirini yuyup uning ornigha özi yasap qoyghan burmilan’ghan islamdin ibaret programmini chüshürüp qoyghan. Bularning arqisida körünmes bir qara qol bar. Xuddi tughma qatil kakkuk, elmisaqtin tartip zeynepning ashiqi dep xata teriplen’gendek, Uyghur musteqilliq kürishining bashlamchiliri, lidirliri qiyapitide xata teriplinip kéliwatqan.
yéqindin buyan, dunyada chiqidighan bezi zhurnallarning muqawilirida, qara chümbellik Uyghur ayallirining resimliri közge chéliqiwatidu. Bu héch bir tasadipiyliq emes. Shuning bilen birge, ötken yili xitay dunyadiki herqaysi düwetlerge xitayni tonushturush meqsitide bir wekiller ömiki ewetti. Bu wekiller ömiki dunyadiki herqaysi döletlerni ziyaret qilish jeryanida, muxbirlarning sherqi türkistandiki yépiq terbiyelesh lagérliri heqqide sorighan so’allirigha jawab bérip, uyghurlar dini jehette intayin radikalliship ketti. Shuning üchün ularni zamangha maslishidighan bilimler bilen terbiyelesh meqsitide bu terbiyelesh merkezlirini achtuq déyish arqiliq, sherqi türkistandiki yépiq terbiyelesh merkezlirini aqlimaqchi boldi we misal süpitide, ISIS tiki uyghurlar we qara chümbellik Uyghur ayallirini misal qilip körsetti. Yene bir tereptin, istanbulda ilgiri a’ilide we öz etrapidiki kichik ayallar yighilishlirida körülidighan qara chümbellik ayallarni hazir dunya taratqulirining aldida, ijtima’iy taratqularda, shundaqla dölet rehberliri bilen bolghan körüshüshlerde uchurtuwatimiz.yuqiridiki bu körünüshlerni birleshtüridighan bolsaq, xitay teshwiqat arqiliq uyghurlarning kélechektiki xelq’aralashqan milliy kimlikining bash süritini aldin ala sizip bermekte. Eger kéyinki 10 yaki 20 yil ichide dunyadiki milliy kimlikimizning bash süriti xitay teripidin sizilip kétip qalsa halimiz intayin xeterlik ehwalgha chüshüp qalidu. Yene bir qétim türkiyediki uyghurlar eqilliq bolayli.

Mulahizemning kéyinki qismida, xitayning xelq’aragha yüzlen’gen uyghurlarni sésitish teshwiqati we bir yol bir belwagh istratégiyesi heqqide mulahize yürgüzimen.

تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كېرەك

(چاتما مۇلاھىزىلەر)

(2-مۇلاھىزە)

ئاپتورى: كاسسىنى

تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كېرەك ناملىق چاتما مۇلاھىزەمنىڭ 2- قىسمىدا، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ ،ئۆزى مۇستەملىكە قىلماقچى بولغان مىللەتنى قانداق سەلبىيلەشتۈرىدىغانلىغى، ئۇزۇن مەزگىللىك پىلانلىق خۇنۈكلەشتۈرۈش پىلانىنى قانداق تۈزىدىغانلىقى، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى خىتاي ئىچى ۋە سىرتىدا خۇنۈكلەشتۈرۈش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىۋاتقانلىقى ھەققىدە توختىلىمەن.

1- سىرلىق ئالتۇن ئۈچ بۇرجەك رايون قايتا جانلاندى.

خىتاينىڭ شەرقى جەنۇبى قىسمىغا جايلاشقان ئىلگىرى خىروىن ئەتكەسچىلىك بازىسى بولۇش بىلەن داڭ چىقارغان ئالتۇن ئۈچ بۇرجەك رايون، 2010-يىلىدىن ئېتىبارەن مەخسۇس ئۇيغۇرلارنى يۈننەن، لائوس،تايلاند ۋە مالايشىيا ئاندىن تۈركىيە ئارقىلىق ISIS قا توشۇيدىغان ئادەم ئەتكەسچىلىكى رايونىغا ئايلاندى.
15 مىڭغا يېقىن ئۇيغۇر، ئەر-ئايال، ئۇششاق بالا، ھامىلىدار خانىملاردىن تەركىب تاپقان زور بىر قوشۇن كۆرۈنۈشتە، خۇددى گىتلېر گىرمانىيەسىنىڭ سوبىبۇر تۈرمىسىدىن قاچقان يەھۇدىيلاردەك، يۈننەن، لائوس، تايلاند ۋە مالايشىيادىن ئىبارەت بۇ ئۈچ بۇرجەك رايوندىكى قاراڭغۇ ئورمانلىقلىرىدا تىمىسقىلاپ، ئۇيغۇر ھازىرقى زامان تارىخىدىكى زور كۆلەملىك خىتايدىن قېچىش ھەرىكىتىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇۋاتاتتى. توغرىسىنى ئېيتقاندا خىتاي ھۆكۈمىتى يېزىۋاتقان ئاتالمىش قېچىشتىن ئىبارەت بۇ درامىدا رول ئېلىۋاتاتتى. كۆپ قىسمى باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپ سەۋىيەسىگە ئىگە بۇ ئۇيغۇرلار ئەركىن دۇنياغا قېچىۋاتىمىز ئەپ ئويلايتتى. ئەمما، ئىنگلىزلاردا بىر گەپ بار ‘ big brother watching you’ دەيدىغان .بۇنىڭ مەنىسى، ئاكاڭ قارغاي سېنى كۆرۈپ تۇرۇۋاتىدۇ دېگەندىن ئىبارەت. بۇ ئۇيغۇرلارنىڭ ھەر بىر قېچىش ھەرىكىتىنى خىتايلار ئىشخانىلىرىدا ئولتۇرۇپ كۆزىتىپ تۇرۇۋاتاتتى. يۈننەن ، لائوس، تايلاند، مالايشىيا، تۈركىيە ۋە سۈرىيەگىچە تۇتاشقان بۇ ئۇزۇن كارىدورغا، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى دۇنيادا خۇنۈكلەشتۈرۈشتىن ئىبارەت مۇنداق 3 خىل رەزىل تەشۋىقات مەقسىتى بار ئىدى. 1- قاتتىق ۋاسىتە.بىر تۈركۈم ئۇيغۇر ئەرلىرىنى بۇ يول ئارقىلىق سۈرىيەگە ئەۋەتىپ، خەلقئاراغا، ئۇيغۇرلارنى خەلقئارا تېررورلۇققا باغلاپ خۇنۈكلەشتۈرۈش. 2- يەنە بىر تۈركۈم ئىسلام دىنى خاتا چۈشەندۈرۈلۈپ مېڭىسى يۇيۇلغان ئۇيغۇرلارنى تۈركىيەگە يەرلەشتۈرۈپ، تۈركىيەدىكى تۈركلەرنىڭ ئىسلام ئەقىدىلىرى بىلەن توقۇنۇش پەيدا قىلىپ، ئۇيغۇرلار بىلەن تۈركلەرنىڭ قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىنى بۇزۇش ۋە ئۇيغۇر دېسە تۈركلەرمۇ سەسكىنىدىغان ھالەتنى شەكىللەندۈرۈپ، تۈركلەرنىڭ ئۇيغۇرلارغا ھېسداشلىق قىلىدىغان، قېرىندىشىم دەپ قارايدىغان ھالىتىگە تامامەن خاتىمە بېرىش. 3- يۇمشاق ۋاسىتە. بۇ يول ئارقىلىق بىر تۈركۈم جەننەتنى قارا چۈمبەل ئىچىدىن ئىزدەيدىغان، ئۆزىنىڭ ئەنئەنىۋى ئۇيغۇر كىيىم-كېچەكلىرىنى رەت قىلىپ، ئەرەب ۋاھابىلىرىنىڭ قارا چۈمبىلىنى بۇ مېنىڭ كىيىم-كېچىكىم دەپ قارايدىغان ئاياللارنى تۈركىيەگە تۆكۈۋېتىش ئارقىلىق، قاتتىق ۋە يۇمشاق ھەر ئىككى تەرەپتىن ئۇيغۇرلارنى خەلقئارادا رادىكال تېررورىست قىلىپ كۆرسىتىشتىن ئىبارەت.
يۇقىرىدا ئېيتىپ ئۆتۈپ كەتكىنىمىزدەك،ھەرقانداق بىر مۇستەملىكىچى ئۆزى مۇستەملىكە قىلغان مىللەتلەرنى ئاسسىمىلياتسىيە قىلىپ يوق قىلىش ئۈچۈن ئالدى بىلەن ئىشنى تەشۋىقاتتىن باشلايدۇ.ۋە ئەڭ تۆۋەن 10 يىللىق ئەڭ يۇقىرى 50 يىل ۋە ھەتتا 100 يىللىق ‘سېسىتىش ‘پىلانى تۈزىدۇ.
بۇ تەشۋىقات شۇنچىلىك ئۈنۈملۈك رول ئوينايدۇكى، مۇستەملىكىچىلەر ھېچقانداق كۈچىمەيلا بۇ مىللەتلەرنى خۇددى ئىچىدىن سېسىپ كەتكەن قوغۇندەك سېسىتىپ تۈگىتىۋەتمەكچى بولىدۇ. تارىختا ئىنگلىزلار ئىندىئانلارنى ئاسسىمىلياتسىيە قىلىشتا، نېمىسلار يەھۇدىيلارنى يوق قىلىشتا بۇ ئۇسۇلنى قوللانغان بولۇپ، ئىندىئانلار ۋە يەھۇدىيلار ئۆلتۈرۈلۈۋاتقان بولسىمۇ باشقا مىللەتلەر، ياخشى بوپتۇ ئۇلار ئۆزلىرى ناچار مىللەت دەيدىغان ھالەت شەكىللەنگەن ئىدى.
ئالدىدىكى ئىشلارنى قويۇپ تۇرساق خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى تەشۋىقات جەھەتتە خۇنۈكلەشتۈرۈش، قوپالراق ئېيتقاندا سېسىتىش پىلانى 80 يىللاردىن ئېتىبارەن ئاللىقاچان باشلىنىپ بولغان ئىدى. خىتاي ھۆكۈمىتى ساختا ئاق تاماكىنىڭ شەرقى تۈركىستاندا ئەرزان باھادا سېتىلىشىغا كۆز يۇمۇش بىلەن بىرگە ئەيدىز كېسىلىنىڭ يامرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. بۇنىڭغا يانداش يۇقىرى گرادۇسلۇق ھاراقلارنى تۆكمە قىلىپ سېتىپ، ئۇيغۇر ئىجتىمائىي جەمئىيىتىنى پۇچەكلەشتۈرۈش ۋە خۇنۈكلەشتۈرۈشكە باشلىدى.بۇ تەشۋىقات نەتىجىسىدە ئۇيغۇرلار ئۆز-ئۆزىنى بىز ھۇرۇن مىللەت، ئىچكىرىدىن كەلگەن خىتايلار باي بولۇپ كەتتى، بىز ئەبگالىغىمىزدىن مۇشۇ ھالەتكە كەلدۇق دەپ ئۆزىنى ئۆزى ئىنكار قىلىدىغان چۈشكۈن بىر مىللەتكە ئايلىنىپ قېلىشقا باشلىغان ئىدى.
2000-يىلىغا كەلگەندە خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان سەلبىيلەشتۈرۇش تەشۋىقاتىنى، دىنى جەھەتكە بۇرىدى. چۈنكى خەلقئارادا دىنى رادىكالىزم ۋە تېررورلۇق مودا بولۇۋاتاتتى. ئەگەر خىتاي ئۇيغۇرلارنى دىنى رادىكالىزم ۋە تېررورىزمغا باغلاپ قويالىسا، ئۇيغۇرلارنى ھەم خىتاي ئىچىدە ھەم دۇنيادا يوق قىلىش ئىشىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ئېلىپ بارالايتتى.

ئىسلام دىنى ياخشى ئىش، ياخشى ئەمەل، گۈزەل ئەخلاق، شۈكرى قانائەت ۋە سەۋر تاقەتتىن ئىبارەت 5 سۆز ئۈستىگە قۇرۇلغان گۈزەل بىر دىندىن ئىبارەت. قۇرئانى كەرىمىدە ئاللانىڭ چەكتىن ئاشقۇچىلارنى خالىمايدىغانلىقى، چەكتىن ئېشىشنىڭ شەيتاننىڭ ئىشى ئىكەنلىكى، چەكتىن ئېشىشنىڭ ئىماندا مەسىلە پەيدا قىلىدىغانلىقى ھەققىدە نۇرغۇنلىغان ئايەتلەر تۇرۇپتۇ. خىتاي 2000- يىلىدىن ئېتىبارەن ئۈندىدارنى كەڭرى قويۇۋېتىش ئارقىلىق، چەتئەلدىن كىرگەن بىر تۈركۈم دىنى لېكسىيە CD لار ئارقىلىق، ئەڭ ئاۋۋال بىر تۈركۈم باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپ سەۋىيەسىدىكى، ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ ئەڭ تۆۋەن قاتلاملىرىغا ۋەكىللىك قىلىدىغان 10 مىڭدىن 15 مىڭغىچە بولغان ئۇيغۇرنىڭ كاللىسىنى يۇيۇپ، چەكتىن ئاشقان، بۇرمىلانغان، غەلىتە بىر ئىسلام دىنىنى سىڭدۈردى. ئاندىن مەلۇم ئادەملىرى ئارقىلىق ھىجرەت پەرز تەشۋىقاتىنى كەڭرى تەشۋىق قىلدى.بۇ ھەقتە ئىستىقلال تېلېۋىزىيەسىنىڭ يارتىلىغان سۈكۈت ناملىق سۆھبەت پروگراممىسىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان ئابدۇراخمان ھەسەن ئەپەندى، ئىبراھىم خەلپىتىم ئىسىملىك بىر كىشىنىڭ 2000-يىلىدىن ئېتىبارەن، ناھايىتى راھەت ھالەتتە ئوتتۇرىغا چىقىپ قەشقەردە ئوچۇق ئاشكارا ھالدا ھىجرەت قىلىش پەرز تەشۋىقاتى ئېلىپ بارغانلىقى ۋە ئافغانىستانغا ھىجرەت قىلغانلارغا پۇل ياردەم قىلىش پائالىيىتى باشلىغانلىقى ھەققىدە گۇۋاھلىق بەردى. ئابدۇراخمان ھەسەن ئەپەندىنىڭ سۆزلىرىنىڭ تولۇق تېكىستىنى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز.
https://www.youtube.com/watch?v=kmidMjPK-is

خىتاي ھۆكۈمىتى، 2000- يىلىدىن ئېتىبارەن بىر تەرەپتىن، سۆزدە ھەقىقىي ئىسلام دىنى مانا مۇنداق بولىدۇ دەيدىغان، ئەمەلىيەتتە ئوتتۇرا ئەسىر جاھالەت دەۋرىنى ئەسلىتىدىغان، ئاياللار قارا چۈمبەل ئىچىدىكى بىر ئىدېئولوگىيەنى كۆزگە كۆرۈنمەيدىغان بىر قوللار ئارقىلىق سىڭدۈرسە،يەنە بىر تەرەپتىن ئىبراھىم خەلپىتىمگە ئوخشاش كىشىلەر ئارقىلىق ئوچۇق ئاشكارا ھىجرەت پەرز تەشۋىقاتىنى قانات يايدۇردى.خىتاي ۋەتەن ئىچىدە ئىبراھىم خەلپىتىملەرنى قوللانسا، ۋەتەن سىرتىدا يەنە بىر تۈركۈم ھىجرەت تەشۋىقاتى قىلىدىغان كۈچلەرنى يېتىلدۈرۈپ، ئۇيغۇرلارنى چەتئەللەرگە چىقىشقا ھىجرەت قىلىشقا كەڭ تەشۋىق قىلدى. ئەپسۇسلىنارلىقى، ‘ھىجرەت پەرزئ تەبلىقىنى ئاڭلىغان نۇرغۇنلىغان كىشىلەر بىرقانچە يىللىق كېسىلىپ كېتەتتى. ئەمما سىرلىق ئىبراھىم خەلپىتىمگە ھېچ ئىش كەلمەيتتى. دەل 10 يىلغا سوزۇلغان دەسلەپكى تەشۋىقات تەييارلىقى پۈتۈپ دىنى جەھەتتە مېڭە يۇيۇش ئوپېراتسىيەسى كۆزلىگەن نىشانغا يەتكەندىن كېيىن، خىتاي ئۆزى نىشان قىلغان مۇشۇ ئوبيېكتلار ئارىسىدا، تەخمىن قىلىشىمچە، يۈننەن، لائوس، تايلاند مالايشىياغا سوزۇلغان قاراڭغۇ ئورمانلىقلاردا قېچىش درامىسىنى ئويناشقا باشلىدى. 2015-يىلىغا كەلگەندە خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى تۈركىيە خەلقىگە سەت كۆرسىتىش تەشۋىقاتى ئاجايىپ مول ھوسۇل بېرىشكە باشلىدى. مەن بۇ مۇلاھىزەمدە، خىتاي تەشۋىقاتىنىڭ قۇربانى بولۇپ ISIS قا كەتكەن ئۇيغۇرلار ھەققىدە توختالمايمەن. پەقەت تۈركىيەدە قالغان قېرىنداشلىرىمىز ھەققىدە توختىلىمەن.
10 ۋە 20 يىل ئالدىن پىلانلانغان، ئۇيغۇرلارنى تۈرك خەلقىگە سەت كۆرسىتىش تەشۋىقاتىنىڭ قۇربانلىرى بولغان بىر تۈركۈم كىشىلەر ئۇزۇنغا سوزۇلغان جاپالىق سەپىرىنىڭ كۆزلىگەن نۇقتىسى تۈركىيەگە يېتىپ كېلىش بىلەن تەڭ،مىڭ يىلدىن بۇيان، سۇلتان ئەخمەت جامىسى قاتارلىق مۇقەددەس جامىئەلەردىن چىقىدىغان ئەرزان ئاۋازىنى بىر كۈنمۇ توختىتىپ قويمىغان، نۇرغۇنلىغان ئىسلام پەيغەمبەرلىرى، ئالىملىرىنىڭ قەبرىلىرىنى قۇچاقلاپ ياتقان، نۇرغۇنلىغان دىنى مەكتەپ ۋە مەدرىسىلەردە توغرا ئىسلام تەربىيەسى بېرىپ ئىسلام دىنىنىڭ دۇنيادىكى ئەڭ يارقىن ئوبرازىنى يارىتىۋاتقان ئىستانبۇلدىكى تۈرك خەلقىنىڭ دىنى ئېتىقادىنى، تۈرك خانىم قىزلىرىنىڭ تۈرك مەدەنىيىتى بىلەن ئىسلامنى ئۆز ئارا بىرلەشتۈرۈلگەن كىيىم-كېچەكلىرىنى ياراتماسلىققا باشلىدى. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە تۈركىيەدىكى بارلىق خانىم قىزلار ئۇلارغا ئوخشاش قارا چۈمبەلگە چۈمكىنىشى كېرەك ئىدى. مانا بۇ ھەقىقىي ئىمان ۋە ئېتىقاد ئىدى.تۈركىيەدە ئىستىقامەت قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ دىنى ئېتىقادى ۋە كىيىنىشىنى بولسا ئابىياملا كۆزگە ئىلمايتتى. مەسىلە خىتاينىڭ كۆزلىگەن نىشانى بويىچە ناھايىتى ئوڭۇشلۇق ئىلگىرىلەپ، تۈركىيەدە بۇرۇندىن ئىستىقامەت قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلار بىلەن ئىسلام ئىدېئولوگىيەسى ۋە ئىسلام ئەقىدىسى ھەققىدە توقۇنۇش ۋە سۈركىلىش بولۇش دەرىجىسىدىن ھالقىپ، تۈركلەر بىلەنمۇ سۈركىلىش ۋە توقۇنۇش پەللىسىگە كۆتۈرۈلۈۋاتاتتى. دەل قازاندا قايناۋاتقان سۇ تاشاي-تاشاي دەپ قالغاندا، دەل خىتاي تۈركىيەدە 90 -يىللاردا ئوتتۇرا ئاسىيادا ئوينالغان، سەن دېموكراتچى مەن دىنچى درامىسىنىڭ داۋامىنى تۈركىيەدە ئويناشقا رىپىتىس قىلىۋاتقاندا، دەل ئۇيغۇر بىلەن ئۇيغۇر ئۆز ئارا بىر- بىرىنى ئېتىشىپ تۈركىيە ۋە دۇنيانىڭ ئالدىدا سەتلىشىشكە تاس-تامان قالغان بىر مەزگىلدە، يەنى 2017-يىلى يېڭى يىل كېچىسىدە ئىستانبۇلدىكى reyna كېچىلىك بەزمىخانىسىدا يۈز بەرگەن قەتلىئام بىلەن، خىتاي بۇ درامىنىڭ پەردىسىنى ۋاقىتلىق يېپىشقا مەجبۇر بولۇپ قالدى. خىتايلار ئۆز يېغىدا ئۆزىنى قورۇش دەيدىغان كونا تاكتىكىسىنى ئۇيغۇرلارنىڭ ئۈستىدىن كۆپ قېتىم ئىجرا قىلغىنىغا، شۇنداقلا بۇ تاكتىكىنى ئۇيغۇرلارنىڭ ياخشى بىلگىنىگە قارىماي، ھەر قېتىمدا مۇۋەپپەقىيەت قازىنىپ كەلدى. 2015-يىلى مەن تۈركىيەگە بارغان ۋاقتىمدا، دىنى ۋە پەننى سەۋىيەسى ئىنتايىن تۆۋەن ئەمما بىلەرمەن بىر تۈركۈم ئەرلەرنى، جەننەتنى قارا چۈمبەلنىڭ ئىچىدىن ئىزدەيدىغان، ئېرىمگە كۆزۈمنىڭ ئوچۇق ۋاقتىدا يەنە بىر خوتۇن ئېلىپ بېرىپ، جەننەتنىڭ ھازىرلىغىنى ياخشى قىلىۋالسام بولاتتى دەيدىغان غەلىتە بىر تۈركۈم ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئىستانبۇلدا يامراپ كېتىۋاتقانلىقىنى ئاڭلىغان ئىدىم. بەلكىم بۇ قېرىنداشلىرىمىز نادانلىقى سەۋەبىدىن بۇنى پەرق ئېتەلمەسلىكى مۇمكىن بۇ خىتاينىڭ، ئۇيغۇرلارنى تۈرك خەلقى ئارىسىدا ‘سېسىتىۋېتىشئ ھىيلىسىنىڭ بىر تارمىقى ئىدى.

2-قاتىل كاككۇك ۋە ھاماقەت چىكلىد بېلىقى.

قۇشلار ئىچىدە كاككۇك تۇخۇم تۇغقاندىن كېيىن، قانداق چۈجە چىقىرىشنى بىلمەيدىغان بىر ھاماقەت قۇش. كاككۇك تۇخۇم تۇغقاندىن كېيىن تۇخۇمىنى، ئىنگلىزچە ئىسمى Reed Warbler، خىتايچە ئىسمى لىدەيىڭ(里德莺)، تۈركچە ئىسمى ötleğen دەپ ئاتىلىدىغان(ئۇيغۇرچە نېمە دېيىلىدىغانلىقىنى تاپالمىدىم) بىر قۇشنىڭ ئۇۋىسىغا، ئۇ قۇش يەمچۈك ئىزدەپ كەتكەن پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ تاشلاپ قويىدۇ. Reed warbler قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، كاككۇكنىڭ تۇخۇمىنىمۇ مېنىڭ تۇخۇمۇم ئوخشايدۇ دەپ چۈشىنىپ، بۇ تۇخۇملارنى بېسىپ چۈجە چىقىرىشقا باشلايدۇ.تۇنجى بولۇپ كاككۇكنىڭ تۇخۇمى چۈجە چىقىرىدۇ. ئەمدىلا تۇخۇمنى يېرىپ چىققان كاككۇك چۈجىسىنىڭ تۇنجى قىلىدىغان ئىشى، reed warber ناملىق بۇ قۇشنىڭ تۇخۇملىرىنى ئۈگىسىدىن يەرگە تاشلىۋېتىش بولىدۇ. نەتىجىدە چۈجە كاككۇك، ئانا reed warbler توشۇپ ئەكەلگەن يەمچۈكلەرنى بەخىرامان يەپ 2 ھەپتە ئىچىدە رەسمىي كاككۇك بولۇپ ئۇچۇپ كېتىدۇ. شۇ چاغدىلا ئەخمەق reed warbler ئالدانغانلىقىنى ھېس قىلىدۇ. بۇ ھەقتىكى سىننى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز.
https://www.youtube.com/watch?v=SO1WccH2_YM
ئەمما تولىمۇ كۈلكىلىك يېرى شۇكى، تۇغما قاتىل كاككۇكنى ئىنسانلار بولۇپمۇ ئۇيغۇرلار، تاكى ئەلمىساقتىن ھازىرغا قەدەر، زەينەپنىڭ ئاشىقى دەپ قاراپ كاككۇك بىلەن زەينەپنىڭ ئاشىقلىق ھېكايىسىنى ئېيتىپ كەلمەكتە. ئەمەلىيەتتە تۇغما قاتىل كاككۇكتا نەدىمۇ ئاشىقلىق ۋە سۆيگۈ مۇھەببەتتىن ئەسەر بولسۇن؟
ئافرىقىنىڭ tengginika كۆلىدە ياشايدىغان چىكلىد بېلىقى ئەنە شۇنداق ھاماقەت بېلىقلارنىڭ بىرى. بۇ بېلىق بىخەتەرلىك ئۈچۈن بېلىجانلىرىنى ئېغىزىدا ساقلايدۇ. ۋە كۆل ئىچىنى بىخەتەر دەپ قارىغان ۋاقتىدا ئاندىن كۆلگە قويۇپ بېرىدۇ. چىكلىد بېلىقى دىققەتسىز بولغان پۇرسەتتىن پايدىلانغان يەنە بىر مۈشۈك بېلىق چىكلىد بېلىقىنىڭ بېلىجانلىرىنى يەۋېتىپ ئۇنىڭ ئورنىغا ئۆزىنىڭ بېلىجانلىرىنى قالدۇرۇپ قويۇپ كېتىپ قالىدۇ. مۈشۈك بېلىقنىڭ بېلىجانلىرىنى ئۆز بېلىجانلىرىم دەپ چۈشەنگەن چىكلىد بېلىقى، مۈشۈك بېلىقنىڭ بېلىجانلىرىنى ئۆز ئاغزىدا ساقلاپ ئۆز بېلىجانلىرىم دەپ چوڭ قىلىدۇ. بۇ دۇنيانىڭ سىرى بولۇپ قالىدۇ. چىكلىد بېلىقى ئۆزىنىڭ ئالدانغانلىقىنى مەڭگۈ بىلمەيدۇ. قاتىل كاككۇك بىلەن ھاماقەت چىكلىت بېلىقىنىڭ ھېكايىسىنى نۆۋەتتە ئۇيغۇرلار ۋەزىيىتىدىكى ھەرقايسى تەرەپلەردە كۆپ ئۇچراتقىلى بولىدۇ.

3-كىيىم-كېچەك مەدەنىيىتى ۋە كېلىشىمنامە.

ئەسلىدە ھەر مىللەتنىڭ ئۆزىگە خاس نەرسىلىرى بولىدۇ. تىلى، دىنى ئېتىقادى،ئۆرۈپ ئادىتى، كىيىم-كېچىكى ۋەھاكازا دېگەندەك. ئۇيغۇرلارنىڭمۇ شۇنداق. بۇ دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن تارتىپ تاكى قىيامەتكە قەدەر شۇنداق داۋاملىشىدۇ. ئەلۋەتتە كۈچلۈك مىللەتلەر تەرىپىدىن ئاسسىمىلياتسىيە قىلىنىپ كەتمىگەن دائىرە ئىچىدە. ئەسلىدە ئىنسانلار بۇ دۇنيادا بىر كېلىشىمنامە ئىچىدە ياشايدۇ. يەنى قانداق كىيىم كىيىپ قانداق تاماق يەپ ياشايدىغانلىقى ھەققىدىكى ياشاش كېلىشىمنامىسى. بۇ ئىنسانلارنىڭ ئۆزىگە خاس نەرسىلىرىنىڭ تاكى قىيامەتكە قەدەر داۋاملىشىدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ . ئۇيغۇرلارنىڭ ئەتلەسلىرى، تەخمىنەن يۈز خىلدىن ئارتۇق دوپپىلىرى، تاماق تۈرلىرىدىن لەڭمەن ۋە پولۇلىرى، ئۇيغۇرلارنىڭ قىممەتلىك خاس نەرسىلىرى. بۇ نەرسىلەر باشقا مىللەتلەر ئۈچۈن غەلىتە بىلىنىشى مۇمكىن. دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن تارتىپ ھاياتلىق كېلىشىمنامىسىگە رىئايە قىلىپ، ئۇيغۇر كىيىم-كېچەكلىرى بىلەن ياشاپ كەلگەن ئۇيغۇرلار ئارىسىدا،2010 -يىلىدىن ئېتىبارەن، ئۇيغۇر مەدەنىيىتىگە تۈپتىن يات بولغان بىر خىل قارا چۈمبەل پەيدا بولۇپ قالدى، خۇددى reed walbler دېگەن قۇشنىڭ ئۇۋىسىغا كاككۇك تۇخۇمىنى تاشلاپ قويغاندەك، بىر تۈركۈم دىنى ۋە پەننى سەۋىيەسى تۆۋەن ئاياللار، خۇددى reed walbler دېگەن قۇشقا ئوخشاش ئۆز ئۇۋىسىدا پەيدا بولۇپ قالغان بۇ غەلىتە نەرسىنى ئۆزۈمنىڭ ئوخشايدۇ دەپ ئويلاپ قوبۇل قىلىشقا باشلىدى. ئەمەلىيەتتە بۇ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى دۇنياغا دىنى رادىكال قىلىپ كۆرسىتىش ئۈچۈن قوللىنىۋاتقان بىر رەزىل تەشۋىقات سۇيىقەستى ئىدى.
2015-يىلىغا كەلگەندە خىتاي يۈننەن، لائوس، تايلاند ۋە مالايشىيادىن ئىبارەت بۇ ئۇزۇن كارىدور ئارقىلىق، دۇنيانىڭ پايتەختى بولغان ئىستانبۇلغا بۇ قارا چۈمبەللىك خانىم قىزلارنى تۆكۈۋەتتى.بۇلار خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى دۇنيادا سېسىتىش ھېلى مىكرىنىڭ قۇربانى بولۇۋاتقان، كاككۇكنىڭ تۇخۇمىنى ئۆز تۇخۇمۇم دەپ بېسىپ يېتىپ چۈجە چىقارغان ئەخمەق ‘reed warbler’ لەر ئىدى.
ئىنسانلار شەخسى كىملىك ۋە مىللەت كىملىكىدىن ئىبارەت ئىككى خىل كىملىك ئىچىدە ياشايدۇ. مىللىي كىملىك، تىل، مەدەنىيەت، ئۆرۈپ ئادەت، ئېتىقاد قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بىر مىللەتنىڭ مەدەنىيەت ئەنئەنىسى ئىچىدە كىيىم-كېچەك مەدەنىيىتى ئالاھىدە مۇھىم ئورۇننى تۇتىدۇ. خۇددى شەخسلەرگە ۋەكىللىك قىلىدىغان رەسىملىرى ئۇلارنىڭ كىملىك ۋە پاسپورتلىرىغا چاپلانغانغا ئوخشاش، شەخسلەرنىڭ، دۇنيا ئاخبارات ساھەسى ۋە سىياسىي سەھنىلەردىكى يۈرۈش تۇرۇش قىياپىتى ۋە ئوبرازى شۇ كىشى تەۋە بولغان بىر مىللەتنىڭ ئوبرازىغا ۋە كىملىكىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. ئەگەر سىز ئاخبارات ساھەسى ۋە سىياسىي سەھنىلەرگە ئۇيغۇر ئەتلەسلىرى ۋە دوپپىلىرى بىلەن چىقسىڭىز سىزنىڭ خەلقئارادىكى مىللىي كىملىكىڭىزگە چاپلىنىدىغان رەسىم ئەتلەس ۋە دوپپىلار بىلەن مۆھۈر بولۇپ كىرىپ كېتىدۇ. ئەگەر ئەرەب ۋاھابىلىرىنىڭ قارا چۈمبىلى بىلەن نامايان قىلسىڭىز بۇ مۆھۈرمۇ ئوخشاشلا شۇنداق بېسىلىدۇ. خۇددى رەھمەتلىك ھەسەن مەخسۇمنىڭ خىتاينى بىر چەتكە قايرىپ قويۇپ، ئىسلام بايرىقىنى ئامېرىكىغا تاقايمىز دېگەن سۆزلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ دۇنيادىكى ئوبرازى ۋە مىللىي كىملىكىنى قانچىلىك دەرىجىدە خۇنۇكلەشتۈرگىنىگە ئوخشاش.
قارا چۈمبەل ئۇيغۇرلارنىڭ خاس كىيىمى ئەمەس. ئۇ خۇددى قاتىل كاككۇك reed warbler نىڭ ئۇۋىسىغا ئوغرىلىقچە تاشلاپ قويغان كاككۇك تۇخۇمىغا ئوخشايدۇ. قارا چۈمبەل ئوز نۆۋىتىدە يەنە ئىسلامنىڭ سىمۋول خاراكتېرلىك كىيىمىمۇ ئەمەس بۇ ھەقتە
سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ پادىشاھى Muhemmet Bin Selman، شەرىئەتتە قارا چۈمبەل دەيدىغان بىر نەرسە يوق دەيدۇ. خەلقئارادىكى نۇرغۇنلىغان 4 مەزھەپ ئالىملىرى شۇنداقلا تۈرك دىنى ئالىملىرى بىردەك قارا چۈمبەلنىڭ ئىسلامدا پەرز ئەمەسلىكىنى بىلدۈرۈپ كەلمەكتە. facebook تىكى بەزى تۈرك دوستلارمۇ قارا چۈمبەلنىڭ ئۇيغۇر داۋاسىنىڭ خەلقئارادىكى ئوبرازىغا پايدىسىز ۋەزىيەت يارىتىپ قويىدىغانلىقىدىن ئەنسىرەۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە. ئۇيغۇر ئالىمى ئەركىن سىدىق ئەپەندىمۇ «ئۇيغۇرلار ئۆزىنى ساقلاپ قالالامدۇ—ئىجتىمائىي دارۋىنىزملىق نۇقتىسىدىن ئۇيغۇرلارغا نەزەر»ناملىق ماقالىسىدىمۇ قارا چۈمبەلنىڭ كېلەچەكتە دۇنيانىڭ ئۇيغۇرلارنى رادىكال ئىسلامچىلار دەپ چۈشىنىپ قېلىشىدا سەلبىي رول ئويناپ قېلىشىدىن ئەندىشە ھېس قىلىۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئەركىن سىدىق ئەپەندىنىڭ بۇ ماقالىسىنى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز.

http://www.meripet.com/2017/20171225_ozini_saqlap_qelish.htm

ئۇيغۇر زىيالىيسى مەمتىمىن ھەزرەت ئەپەندىمۇ ئارقا ئارقىدىن ئىككى پارچە ماقالە ئېلان قىلىپ، ئۇيغۇر دۈشمەنلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قۇرغان تۇزىقىدىن ئاگاھ بولۇشقا چاقىرغان.


ئۇنداقتا يېقىندىن بۇيان ئۇيغۇرلارنىڭ گۈزەل مەدەنىيەت خەزىنىسىگە سىڭىپ كىرىۋاتقان بۇ قارا چۈمبەل نېمە؟ نېمە ئۈچۈن دۇنيانىڭ پايتەختى ھېسابلانغان ئىستانبۇلدا ناھايىتى نۇرغۇن قارا چۈمبەللىك ئاياللار پەيدا بولۇپ قالىدۇ؟
نېمە ئۈچۈن ئىستانبۇلدىكى خەلقئارا سىياسىي سەھنىلەردە ۋە ئاخبارات ساھەسى ئالدىدا ئۇيغۇرغا ۋەكىللىك قىلىدىغان سىما قارا چۈمبەل بولۇپ قالىدۇ؟ كەسكىن قىلىپ ئېيتىش كېرەككى،بۇ خىتاينىڭ خەلقئارانى نىشان قىلغان، ئۇيغۇرلارنى خۇنۈكلەشتۈرۈش ۋە خەلقئارالىق تېررورىزمنىڭ چوڭقۇر ھاڭلىرىغا تاشلىۋېتىش ئۈچۈن قۇرغان، سېسىتىش تەشۋىقاتىنىڭ يەنە بىر قولى. يەنە بىر قېتىم تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كېرەك.

تولۇقسىز مەلۇماتلارغا ئاساسلانغاندا، ھازىر ئىستانبۇلنىڭ zeytunburnu, safaköy، selim paşa دېگەندەك جايلىرىدا مىڭغا يېقىن قارا چۈمبەللىك ئاياللار ياشىماقتا. ئۇندىن باشقا qeysiri دىمۇ 500 ياكى 600 ئەتراپىدا قارا چۈمبەللىك ئۇيغۇر ئايال ياشايدۇ. ئۇلار مەيلى تۈرك بولسۇن مەيلى ئۇيغۇر،يۈزى ئوچۇق ھەتتا نورمال ياغلىق چىگكەن ئايالنىمۇ پاسىق دەپ ياراتمايدۇ.دۇنيا ئالىملىرى ۋە تۈرك ئالىملىرىنىڭ ھىجاب ھەققىدىكى پەتىۋالىرىنىمۇ بىر تىيىنلىق كۆزگە ئىلمايدۇ. چۈنكى مەن مۇلاھىزەمنىڭ 1- قىسمىدا ئوتتۇرىغا قويۇپ ئۆتۈپ كەتكەندەك، خىتاي خۇددى كومپيۇتېرغا بىر پروگرامما چۈشۈرگەنگە ئوخشاش، بۇلارنىڭ ئىسلامى چۈشەنچىلىرىنى يۇيۇپ ئۇنىڭ ئورنىغا ئۆزى ياساپ قويغان بۇرمىلانغان ئىسلامدىن ئىبارەت پروگراممىنى چۈشۈرۈپ قويغان. بۇلارنىڭ ئارقىسىدا كۆرۈنمەس بىر قارا قول بار. خۇددى تۇغما قاتىل كاككۇك، ئەلمىساقتىن تارتىپ زەينەپنىڭ ئاشىقى دەپ خاتا تەرىپلەنگەندەك، ئۇيغۇر مۇستەقىللىق كۈرىشىنىڭ باشلامچىلىرى، ئۇيغۇر مىللىتىگە كۆيۈنگۈچىلەر قىياپىتىدە خاتا تەرىپلىنىپ كېلىۋاتقان.
يېقىندىن بۇيان، دۇنيادا چىقىدىغان بەزى ژۇرناللارنىڭ مۇقاۋىلىرىدا، قارا چۈمبەللىك ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ رەسىملىرى كۆزگە چېلىقىۋاتىدۇ. بۇ ھېچ بىر تاسادىپىيلىق ئەمەس. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئۆتكەن يىلى خىتاي دۇنيادىكى ھەرقايسى دۈۋەتلەرگە خىتاينى تونۇشتۇرۇش مەقسىتىدە بىر ۋەكىللەر ئۆمىكى ئەۋەتتى. بۇ ۋەكىللەر ئۆمىكى دۇنيادىكى ھەرقايسى دۆلەتلەرنى زىيارەت قىلىش جەريانىدا، مۇخبىرلارنىڭ شەرقى تۈركىستاندىكى يېپىق تەربىيەلەش لاگېرلىرى ھەققىدە سورىغان سوئاللىرىغا جاۋاب بېرىپ، ئۇيغۇرلار دىنى جەھەتتە ئىنتايىن رادىكاللىشىپ كەتتى. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلارنى زامانغا ماسلىشىدىغان بىلىملەر بىلەن تەربىيەلەش مەقسىتىدە بۇ تەربىيەلەش مەركەزلىرىنى ئاچتۇق دېيىش ئارقىلىق، شەرقى تۈركىستاندىكى يېپىق تەربىيەلەش مەركەزلىرىنى ئاقلىماقچى بولدى ۋە مىسال سۈپىتىدە، ISIS تىكى ئۇيغۇرلار ۋە قارا چۈمبەللىك ئۇيغۇر ئاياللىرىنى مىسال قىلىپ كۆرسەتتى. يەنە بىر تەرەپتىن، ئىستانبۇلدا ئىلگىرى ئائىلىدە ۋە ئۆز ئەتراپىدىكى كىچىك ئاياللار يىغىلىشلىرىدا كۆرۈلىدىغان قارا چۈمبەللىك ئاياللارنى ھازىر دۇنيا تاراتقۇلىرىنىڭ ئالدىدا، ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا، شۇنداقلا دۆلەت رەھبەرلىرى بىلەن بولغان كۆرۈشۈشلەردە ئۇچۇرتۇۋاتىمىز.يۇقىرىدىكى بۇ كۆرۈنۈشلەرنى بىرلەشتۈرىدىغان بولساق، خىتاي تەشۋىقات ئارقىلىق ئۇيغۇرلارنىڭ كېلەچەكتىكى خەلقئارالاشقان مىللىي كىملىكىنىڭ باش سۈرىتىنى ئالدىن ئالا سىزىپ بەرمەكتە. ئەگەر كېيىنكى 10 ياكى 20 يىل ئىچىدە دۇنيادىكى مىللىي كىملىكىمىزنىڭ باش سۈرىتى خىتاي تەرىپىدىن سىزىلىپ كېتىپ قالسا ھالىمىز ئىنتايىن خەتەرلىك ئەھۋالغا چۈشۈپ قالىدۇ. يەنە بىر قېتىم تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولايلى.

مۇلاھىزەمنىڭ كېيىنكى قىسمىدا، خىتاينىڭ خەلقئاراغا يۈزلەنگەن ئۇيغۇرلارنى سېسىتىش تەشۋىقاتى ۋە بىر يول بىر بەلۋاغ ئىستراتېگىيەسى ھەققىدە مۇلاھىزە يۈرگۈزىمەن.

Unregistered
02-05-18, 21:59
yuqurda sozlap otkanliringizga tamaman qoshuliman yani yuzda yuz toghra dap qarayman, mazkur yazmingizda korsutup otkan dakumentalni ispat asaslargha qarighanda Siz mazkur masila ustida atirapliq kuzutush va takshurush ilip barghan bir millat suyar Uyghur ikanlikingizni korup yattim, shumunasibat bilan Sizga kop rahxmat aytiman mumkin bolsa yanimu chongqurlighan asasta 2011-yilidin mabyni Xitay Istiqbarat organlar Turkiyada yitildurgan gumashtiliri arqiliq nadan Uyghurlarni aldap Turkiyaga ilip berip andin Suriyaga yolgha silip Uyghurlarni Terorist bandit digan jinayat qalpaq kaydurup Xaliq arada yaman korsutushka urunghanliq suyqast jinayatlirini kangir ichip berishka kongul aghdurghan bolsingiz bolupmu Xitayning Turkiya arqiliq Suruyaga Uyghurlarni avatish qanalliri kimlar taripidin tashkillangan? yani Vatandin ilip kilingan Uyghurlarni Turkiya taripidin maxsus kishlar qobul qilip andin Ularni saxsalamat Suriya jang maydannigha yatkuzgan kishlarni iniqlap chiqish bunung arqisida yanimu dashshat qorqunushluq sirlarning yoshurlunup hazirghicha ichilmay kilivatqanliqi muqarar buni Turkiyadiki Uyghurlar yaxshi bilidu likin Ular jinayat sirlarni qorsiqida saxlap ashkarliyalmayvatidu masila mana mushunung arqisigha yoshurulghan ,Sizga utuq tilayman.

Turkiyada uzluksiz yuz berip kilivatqan suyqast jinayat qilmish harkatlarni yiqindin kuzutup kilivatqan bir Uyghurdin.




Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek

(chatma mulahiziler)
(mulahize 2-)

Aptori: Kassini

Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek namliq chatma mulahizemning 2- qismida, mustemlikichilerning ,özi mustemlike qilmaqchi bolghan milletni qandaq selbiyleshtüridighanlighi, uzun mezgillik pilanliq xunükleshtürüsh pilanini qandaq tüzidighanliqi, xitayning uyghurlarni xitay ichi we sirtida xunükleshtürüsh üchün némilerni qiliwatqanliqi heqqide toxtilimen.
1- sirliq altun üch burjek rayon qayta janlandi.
Xitayning sherqi jenubi qismigha jaylashqan ilgiri xiroin etkeschilik bazisi bolush bilen dang chiqarghan altun üch burjek rayon, 2010-yilidin étibaren mexsus uyghurlarni yünnen, la’os,Tayland we malayshiya andin türkiye arqiliq ISIS qa toshuydighan adem etkeschiliki rayonigha aylandi.
15 minggha yéqin uyghur, er-ayal, ushshaq bala, hamilidar xanimlardin terkib tapqan zor bir qoshun körünüshte, xuddi gitlér girmaniyesining sobibur türmisidin qachqan yehudiylardek, yünnen, la’os, Tayland we malayshiyadin ibaret bu üch burjek rayondiki qarangghu ormanliqlirida timisqilap, uyghur hazirqi zaman tarixidiki zor kölemlik xitaydin qéchish herikitini emelge ashuruwatatti. toghrisini éytqanda xitay hökümiti yéziwatqan atalmish qéchishtin ibaret bu dramida rol éliwatatti. Köp qismi bashlanghuch we ottura mektep sewiyesige ige bu uyghurlar erkin dunyagha qéchiwatimiz ep oylaytti. Emma, in’glizlarda bir gep bar ‘ big brother watching you’ deydighan .buning menisi, akang qarghay séni körüp turuwatidu dégendin ibaret. bu uyghurlarning her bir qéchish herikitini xitaylar ishxanilirida olturup közitip turuwatatti. Yünnen , la’os, Tayland, malayshiya, Türkiye we süriyegiche tutashqan bu uzun karidorgha, xitayning uyghurlarni dunyada xunükleshtürüshtin ibaret mundaq 3 xil rezil teshwiqat meqsiti bar idi. 1- qattiq wasite.bir türküm Uyghur erlirini bu yol arqiliq süriyege ewetip, xelq’aragha, uyghurlarni xelq’ara térrorluqqa baghlap xunükleshtürüsh. 2- yene bir türküm islam dini xata chüshendürülüp méngisi yuyulghan uyghurlarni türkiyege yerleshtürüp, türkiyediki türklerning islam eqidiliri bilen toqunush peyda qilip, uyghurlar bilen türklerning qérindashliq munasiwitini buzush we Uyghur dése türklermu seskinidighan haletni shekillendürüp, türklerning uyghurlargha hésdashliq qilidighan, qérindishim dep qaraydighan halitige tamamen xatime bérish. 3- yumshaq wasite. Bu yol arqiliq bir türküm jennetni qara chümbel ichidin izdeydighan, özining en’eniwi Uyghur kiyim-kécheklirini ret qilip, ereb wahabilirining qara chümbilini bu méning kiyim-kéchikim dep qaraydighan ayallarni türkiyege töküwétish arqiliq, qattiq we yumshaq her ikki tereptin Uyghurlarni xelq’arada radikal térrorist qilip körsitishtin ibaret.
yuqirida éytip ötüp ketkinimizdek,Herqandaq bir mustemlikichi özi mustemlike qilghan milletlerni assimilyatsiye qilip yoq qilish üchün aldi bilen ishni teshwiqattin bashlaydu.we eng töwen 10 yilliq eng yuqiri 50 yil we hetta 100 yilliq ‘sésitish ‘pilani tüzidu.
Bu teshwiqat shunchilik ünümlük rol oynayduki, mustemlikichiler héchqandaq küchimeyla bu milletlerni xuddi ıchıdin sésip ketken qoghundek sésitip tügitiwetmekchi bolidu. tarixta in’glizlar indi’anlarni assimilyatsiye qilishta, nemislar yehudiylarni yoq qilishta bu usulni qollan’ghan bolup, indi’anlar we yehudiylar öltürülüwatqan bolsimu bashqa milletler ,‘yaxshi boluptu’ ular özliri nachar millet deydighan halet shekillen’gen idi.
Aldidiki ishlarni qoyup tursaq xitayning uyghurlarni teshwiqat jehette xunükleshtürüsh, qopalraq éytqanda sésitish pilani 80 yillardin étibaren alliqachan bashlinip bolghan idi. Xitay hökümiti saxta aq tamakining sherqi türkistanda erzan bahada sétilishigha köz yumush bilen birge eydiz késilining yamrishini keltürüp chiqardi. Buninggha yandash yuqiri gradusluq haraqlarni tökme qilip sétip, uyghur ijtima’iy jem’iyitini puchekleshtürüsh we xunükleshtürüshke bashlidi.bu teshwiqat netijiside uyghurlar öz-özini biz hurun millet, ichkiridin kelgen xitaylar bay bolup ketti, biz ebgalighimizdin mushu haletke kelduq dep özini özi inkar qilidighan chüshkün bir milletke aylinip qélishqa bashlighan idi.
2000-yiligha kelgende xitay hökümiti uyghurlargha qaritilghan selbiyleshtürush teshwiqatini, dini jehetke buridi. Chünki xelq’arada dini radikalizm we térrorluq moda boluwatatti. Eger xitay uyghurlarni dini radikalizm we térrorizmgha baghlap qoyalisa, uyghurlarni hem xitay ichide hem dunyada yoq qilish ishini muweppeqiyetlik élip baralaytti.

Islam dini yaxshi ish, yaxshi emel, güzel exlaq, shükri qana’et we sewr taqettin ibaret 5 söz üstige qurulghan güzel bir dindin ibaret. qur’ani kerimide allaning chektin ashquchilarni xalimaydighanliqi, chektin éshishning sheytanning ishi ikenliki, chektin éshishning imanda mesile peyda qilidighanliqi heqqide nurghunlighan ayetler turuptu. Xitay 2000- yilidin étibaren ündidarni kengri qoyuwétish arqiliq, chet’eldin kirgen bir türküm dini léksiye CD liri arqiliq,eng awwal bir türküm bashlanghuch we ottura mektep sewiyesidiki, Uyghur millitining eng töwen qatlamlirigha wekillik qilidighan 10 mingdin 15 mingghiche bolghan uyghurning kallisini yuyup, chektin ashqan, burmilan’ghan, ghelite bir islam dinini singdürdi. Andin melum ademliri arqiliq hijret perz teshwiqatini kengri teshwiq qildi.bu heqte istiqlal téléwiziyesining yartilighan süküt namliq söhbet programmisining ziyaritini qobul qilghan abduraxman hesen ependi, Ibrahim xelpitim isimlik bir kishining 2000-yilidin étibaren, nahayiti rahet halette otturigha chiqip qeshqerde ochuq ashkara halda hijret qilish perz teshwiqati élip barghanliqi we afghanistan’gha hijret qilghanlargha pul yardem qilish pa’aliyiti bashlighanliqi heqqide guwahliq berdi. Abduraxman hesen ependining sözlirining toluq tékistini töwendiki ulinishtin köreleysiz.
https://www.youtube.com/watch?v=kmidMjPK-is

xitay hökümiti, 2000- yilidin étibaren bir tereptin, sözde heqiqiy islam dini mana mundaq bolidu deydighan, emeliyette ottura esir jahalet dewrini eslitidighan, ayallar qara chümbel ichidiki bir idé’ologiyeni közge körünmeydighan bir qollar arqiliq singdürse,yene bir tereptin Ibrahim xelpitimge oxshash kishiler arqiliq ochuq ashkara hijret perz teshwiqatini qanat yaydurdi.xitay weten ichide Ibrahim xelpitimlerni qollansa, weten sirtida yene bir türküm hijret teshwiqati qilidighan küchlerni yétildürüp, uyghurlarni chet’ellerge chiqishqa hijret qilishqa keng teshwiq qildi. epsuslinarliqi, ‘hijret perz’ tebliqini anglighan nurghunlighan kishiler birqanche yilliq késilip kétetti. emma sirliq Ibrahim xelpitimge héch ish kelmeytti. Del 10 yilgha sozulghan deslepki teshwiqat teyyarliqi pütüp dini jehette ménge yuyush opératsiyesi közligen nishan’gha yetkendin kéyin, xitay özi nishan qilghan mushu obyéktlar arisida, texmin qilishimche, yünnen, la’os, tayland malayshiyagha sozulghan qarangghu ormanliqlarda qéchish dramisini oynashqa bashlidi. 2015-yiligha kelgende xitayning uyghurlarni türkiye xelqige set körsitish teshwiqati ajayip mol hosul bérishke bashlidi. Men bu mulahizemde, Xitay teshwiqatining qurbani bolup ISIS qa ketken uyghurlar heqqide toxtalmaymen. Peqet Türkiyede qalghan qérindashlirimiz heqqide toxtilimen.
10 we 20 yil aldin pilanlan’ghan, uyghurlarni türk xelqige set körsitish teshwiqatining qurbanliri bolghan bir türküm kishiler uzungha sozulghan japaliq sepirining közligen nuqtisi türkiyege yétip kélish bilen teng,ming yildin buyan, sultan exmet jamisi qatarliq muqeddes jami’elerdin chiqidighan erzan awazini bir künmu toxtitip qoymighan, nurghunlighan islam peyghemberliri, alimlirining qebrilirini quchaqlap yatqan, nurghunlighan dini mektep we medrisilerde toghra islam terbiyesi bérip islam dinining dunyadiki eng yarqin obrazini yaritiwatqan istanbuldiki türk xelqining dini étiqadini, türk xanim qizlirining türk medeniyiti bilen islam öz ara birleshtürülgen kiyim-kécheklirini yaratmasliqqa bashlidi. Ularning neziride türkiyediki barliq xanim qizlar ulargha oxshash qara chümbelge chümkinishi kérek idi. Mana bu heqiqiy iman we étiqad idi.Türkiyede istiqamet qiliwatqan uyghurlarning dini étiqadi we kiyinishini bolsa abiyamla közge ilmaytti. Mesile xitayning közligen nishani boyiche nahayiti ongushluq ilgirilep, türkiyede burundin istiqamet qiliwatqan uyghurlar bilen islam idé’ologiyesi we islam eqidisi heqqide toqunush we sürkilish bolush derijisidin halqip, türkler bilenmu sürkilish we toqunush pellisige kötürülüwatatti. Del qazanda qaynawatqan su tashay-tashay dep qalghanda, del xitay türkiyede 90 -yillarda ottura asiyada oynighan, sen démokratchi men dinchi dramisining dawamini türkiyede oynashqa repitis qiliwatqanda, del Uyghur bilen Uyghur öz ara bir- birini étiship türkiye we dunyaning aldida setlishishke tas-taman qalghan bir mezgilde, yeni 2017-yili yéngi yil kéchiside istanbuldiki reyna kéchilik bezmixanisida yüz Bergen qetli’am bilen, xitay bu dramining perdisini waqitliq yépishqa mejbur bolup qaldi. Xitaylar öz yéghida özini qorush deydighan kona taktikisini uyghurlarning üstidin köp qétim ijra qilghinigha, shundaqla bu taktikini uyghurlarning yaxshi bilginige qarimay, her qétimda muweppeqiyet qazinip keldi. 2015-yili men türkiyege barghan waqtimda, dini we penni sewiyesi intayin töwen emma bilermen bir türküm erlerni, jennetni qara chümbelning ichidin izdeydighan, érimge közümning ochuq waqtida yene bir xotun élip bérip, jennetning hazirlighini yaxshi qiliwalsam bolatti deydighan ghelite bir türküm Uyghur ayallirining istanbulda yamrap kétiwatqanliqini anglighan idim. Belkim bu qérindashlirimiz nadanliqi sewebidin buni perq ételmesliki mumkin bu xitayning, uyghurlarni türk xelqi arisida ‘sésitiwétish’ hiylisining bir tarmiqi idi.

2-qatil kakkuk we hamaqet chiklid béliqi.

Qushlar ichide kakkuk tuxum tughqandin kéyin, qandaq chüje chiqirishni bilmeydighan bir hamaqet qush. Kakkuk tuxum tughqandin kéyin tuxumini, in’glizche ismi Reed Warbler, xitayche ismi lideying(里德莺), Türkche ismi ötleğen dep atilidighan(uyghurche néme déyilidighanliqini tapalmidim) bir qushning uwisigha, u qush yemchük izdep ketken pursettin paydilinip tashlap qoyidu. Reed warbler qaytip kelgendin kéyin, kakkukning tuxuminimu méning tuxumum oxshaydu dep chüshinip, bu tuxumlarni bésip chüje chiqirishqa bashlaydu.tunji bolup kakkukning tuxumi chüje chiqiridu. Emdila tuxumni yérip chiqqan kakkuk chüjisining tunji qilidighan ishi, reed warber namliq bu qushning tuxumlirini ügisidin yerge tashliwétish bolidu. Netijide chüje kakkuk, ana reed warbler toshup ekelgen yemchüklerni bexiraman yep 2 hepte ichide resmiy kakkuk bolup uchup kétidu. Shu chaghdila exmeq reed warbler aldan’ghanliqini hés qilidu. Bu heqtiki sinni töwendiki ulinishtin köreleysiz.
https://www.youtube.com/watch?v=SO1WccH2_YM
emma tolimu külkilik yéri shuki, tughma qatil kakkukni insanlar bolupmu uyghurlar, taki elmisaqtin hazirgha qeder, zeynepning ashiqi dep qarap kakkuk bilen zeynepning ashiqliq hékayisini éytip kelmekte. emeliyette tughma qatil kakkukta nedimu ashiqliq we söygü muhebbettin eser bolsun?
Afriqining tengginika kölide yashaydighan chiklid béliqi ene shundaq hamaqet béliqlarning biri. Bu béliq bixeterlik üchün bélijanlirini éghizida saqlaydu. We köl ichini bixeter dep qarighan waqtida andin kölge qoyup béridu. Chiklid béliqi diqqetsiz bolghan pursettin paydilan’ghan yene bir müshük béliq chiklid béliqining bélijanlirini yewétip uning ornigha özining bélijanlirini qaldurup qoyup kétip qalidu. Müshük béliqning bélijanlirini öz bélijanlirim dep chüshen’gen chiklid béliqi, müshük béliqning bélijanlirini öz aghzida saqlap öz bélijanlirim dep chong qilidu. Bu dunyaning siri bolup qalidu. Chiklid béliqi özining aldan’ghanliqini meng’gü bilmeydu. Qatil kakkuk bilen hamaqet chiklit béliqining hékayisini nöwette uyghurlar weziyitidiki herqaysi tereplerde köp uchratqili bolidu.

3-kiyim-kéchek medeniyiti we kélishimname.
eslide her milletning özige xas nersiliri bolidu. Tili, dini étiqadi,örüp aditi, kiyim-kéchiki wehakaza dégendek. Uyghurlarningmu shundaq. Bu dunya apiride bolghandin tartip taki qiyametke qeder shundaq dawamlishidu. elwette küchlük milletler teripidin assimilyatsiye qilinip ketmigen da’ire ichide. Eslide insanlar bu dunyada bir kélishimname ichide yashaydu. Yeni qandaq kiyim kiyip qandaq tamaq yep yashaydighanliqi heqqidiki yashash kélishimnamisi. bu insanlarning özige xas nersilirining taki qiyametke qeder dawamlishidighanliqini bildüridu . uyghurlarning etlesliri, texminen yüz xildin artuq doppiliri, tamaq türliridin lengmen we poluliri, uyghurlarning qimmetlik xas nersiliri. Bu nersiler bashqa milletler üchün ghelite bilinishi mumkin. Dunya apiride bolghan din tartip hayatliq kélishimnamisige ri’aye qilip, Uyghur kiyim-kéchekliri bilen yashap kelgen uyghurlar arisida,2010-yilidin étibaren, Uyghur medeniyitige tüptin yat bolghan bir xil qara chümbel peyda bolup qaldi, xuddi reed walbler dégen qushning uwisigha kakkuk tuxumini tashlap qoyghandek, bir türküm dini we penni sewiyesi töwen ayallar, xuddi reed walbler dégen qushqa oxshash öz uwisida peyda bolup qalghan bu ghelite nersini özümning oxshaydu dep oylap qobul qilishqa bashlidi. emeliyette bu xitayning uyghurlarni dunyagha dini radikal qilip körsitish üchün qolliniwatqan bir rezil teshwiqat suyiqesti idi.
2015-yiligha kelgende xitay yünnen, la’os, tayland we malayshiyadin ibaret bu uzun karidor arqiliq, dunyaning paytexti bolghan istanbulgha bu qara chümbellik xanim qizlarni töküwetti.bular xitayning uyghurlarni dunyada sésitish héli mikrining qurbani boluwatqan, kakkukning tuxumini öz tuxumum dep bésip yétip chüje chiqarghan exmeq ‘reed warbler’ ler idi.
Insanlar shexsi kimlik we millet kimlikidin ibaret ikki xil kimlik ichide yashaydu. milliy kimlik, til, medeniyet, örüp adet, étiqad qatarliqlarni öz ichige alidu. Bir milletning medeniyet en’enisi ichide kiyim-kéchek medeniyiti alahide muhim orunni tutidu. Xuddi shexslerge wekillik qilidighan resimliri ularning kimlik we pasportlirigha chaplan’ghan’gha oxshash, shexslerning, dunya axbarat sahesi we siyasiy sehnilerdiki yürüsh turush qiyapiti we obrazi shu kishi tewe bolghan bir milletning obrazigha we kimlikige wekillik qilidu. Eger siz axbarat sahesi we siyasiy sehnilerge Uyghur etlesliri we doppiliri bilen chiqsingiz sizning xelq’aradiki milliy kimlikingizge chaplinidighan resim etles we doppilar bilen möhür bolup kirip kétidu. Eger ereb wahabilirining qara chümbili bilen namayan qilsingiz
Bu möhürmu oxshashla shundaq bésilidu. Xuddi rehmetlik hesen mexsumning xitayni bir chetke qayrip qoyup, islam bayriqini amérikigha taqaymiz dégen sözlirining uyghurlarning dunyadiki obrazi we milliy kimlikini qanchilik derijide xunukleshtürginige oxshash.
Qara chümbel uyghurlarning xas kiyimi emes.u xuddi qatil kakkuk reed warbler ning uwisigha oghriliqche tashlap qoyghan kakkuk tuxumigha oxshaydu. Qara chümbel oz nöwitide yene islamning simwol xaraktérlik kiyimimu emes bu heqte
se’udi erebistanning padishahi Muhemmet Bin Selman, sheri’ette qara chümbel deydighan bir nerse yoq deydu.xelq’aradiki nurghunlighan 4 mez’hep alimliri shundaqla türk dini alimliri birdek qara chümbelning islamda perz emeslikini bildürüp kelmekte. facebook tiki bezi türk dostlarmu qara chümbelning uyghur dawasining xelq’aradiki obrazigha paydisiz weziyet yaritip qoyidighanliqidin ensirewatqanliqini ilgiri sürmekte. Uyghur alimi erkin sidiq ependimu «Uyghurlar Özini Saqlap Qalalamdu—Ijtima’iy Darwinizmliq Nuqtisidin Uyghurlargha Nezer»namliq maqalisidimu qara chümbelning kélechekte dunyaning uyghurlarni radikal islamchilar dep chüshinip qélishida selbiy rol oynap qélishidin endishe hés qiliwatqanliqini otturigha qoyghan. Erkin sidiq ependining bu maqalisini töwendiki ulinishtin köreleysiz.

http://www.meripet.com/2017/20171225_ozini_saqlap_qelish.htm

Uyghur ziyaliysi memtimin hezret ependimu arqa arqidin ikki parche maqale élan qilip, Uyghur düshmenlirining uyghurlargha qurghan tuziqidin agah bolushqa chaqirghan.


undaqta yéqindin buyan uyghurlarning güzel medeniyet xezinisige singip kiriwatqan bu qara chümbel néme? néme üchün dunyaning paytexti hésablan’ghan istanbulda nahayiti nurghun qara chümbellik ayallar peyda bolup qalidu?
néme üchün istanbuldiki xelq’ara siyasiy sehnilerde we axbarat sahesi aldida uyghurgha wekillik qilidighan sima qara chümbel bolup qalidu? Keskin qilip éytish kérekki,bu xitayning xelq’arani nishan qilghan, uyghurlarni xunükleshtürüsh we xelq’araliq térrorizmning chongqur hanglirigha tashliwétish üchün qurghan, sésitish teshwiqatining yene bir qoli. Yene bir qétim türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek.

Toluqsiz melumatlargha asaslan’ghanda, hazir istanbulning zeytunburnu, safaköy, selim paşa dégendek jaylirida minggha yéqin qara chümbellik ayallar yashimaqta. Undin bashqa qeysiri dimu 500 yaki 600 etrapida qara chümbellik Uyghur ayal yashaydu. Ular meyli türk bolsun meyli Uyghur,yüzi ochuq hetta normal yaghliq chigken ayalnimu pasiq dep yaratmaydu.dunya alimliri we türk alimlirining hijab heqqidiki petiwalirinimu bir tiyinliq közge ilmaydu. Chünki men mulahizemning 1- qismida otturigha qoyup ötüp ketkendek, xitay xuddi kompyutérgha bir programma chüshürgen’ge oxshash, bularning islami chüshenchilirini yuyup uning ornigha özi yasap qoyghan burmilan’ghan islamdin ibaret programmini chüshürüp qoyghan. Bularning arqisida körünmes bir qara qol bar. Xuddi tughma qatil kakkuk, elmisaqtin tartip zeynepning ashiqi dep xata teriplen’gendek, Uyghur musteqilliq kürishining bashlamchiliri, lidirliri qiyapitide xata teriplinip kéliwatqan.
yéqindin buyan, dunyada chiqidighan bezi zhurnallarning muqawilirida, qara chümbellik Uyghur ayallirining resimliri közge chéliqiwatidu. Bu héch bir tasadipiyliq emes. Shuning bilen birge, ötken yili xitay dunyadiki herqaysi düwetlerge xitayni tonushturush meqsitide bir wekiller ömiki ewetti. Bu wekiller ömiki dunyadiki herqaysi döletlerni ziyaret qilish jeryanida, muxbirlarning sherqi türkistandiki yépiq terbiyelesh lagérliri heqqide sorighan so’allirigha jawab bérip, uyghurlar dini jehette intayin radikalliship ketti. Shuning üchün ularni zamangha maslishidighan bilimler bilen terbiyelesh meqsitide bu terbiyelesh merkezlirini achtuq déyish arqiliq, sherqi türkistandiki yépiq terbiyelesh merkezlirini aqlimaqchi boldi we misal süpitide, ISIS tiki uyghurlar we qara chümbellik Uyghur ayallirini misal qilip körsetti. Yene bir tereptin, istanbulda ilgiri a’ilide we öz etrapidiki kichik ayallar yighilishlirida körülidighan qara chümbellik ayallarni hazir dunya taratqulirining aldida, ijtima’iy taratqularda, shundaqla dölet rehberliri bilen bolghan körüshüshlerde uchurtuwatimiz.yuqiridiki bu körünüshlerni birleshtüridighan bolsaq, xitay teshwiqat arqiliq uyghurlarning kélechektiki xelq’aralashqan milliy kimlikining bash süritini aldin ala sizip bermekte. Eger kéyinki 10 yaki 20 yil ichide dunyadiki milliy kimlikimizning bash süriti xitay teripidin sizilip kétip qalsa halimiz intayin xeterlik ehwalgha chüshüp qalidu. Yene bir qétim türkiyediki uyghurlar eqilliq bolayli.

Mulahizemning kéyinki qismida, xitayning xelq’aragha yüzlen’gen uyghurlarni sésitish teshwiqati we bir yol bir belwagh istratégiyesi heqqide mulahize yürgüzimen.

تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كېرەك

(چاتما مۇلاھىزىلەر)

(2-مۇلاھىزە)

ئاپتورى: كاسسىنى

تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كېرەك ناملىق چاتما مۇلاھىزەمنىڭ 2- قىسمىدا، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ ،ئۆزى مۇستەملىكە قىلماقچى بولغان مىللەتنى قانداق سەلبىيلەشتۈرىدىغانلىغى، ئۇزۇن مەزگىللىك پىلانلىق خۇنۈكلەشتۈرۈش پىلانىنى قانداق تۈزىدىغانلىقى، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى خىتاي ئىچى ۋە سىرتىدا خۇنۈكلەشتۈرۈش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىۋاتقانلىقى ھەققىدە توختىلىمەن.

1- سىرلىق ئالتۇن ئۈچ بۇرجەك رايون قايتا جانلاندى.

خىتاينىڭ شەرقى جەنۇبى قىسمىغا جايلاشقان ئىلگىرى خىروىن ئەتكەسچىلىك بازىسى بولۇش بىلەن داڭ چىقارغان ئالتۇن ئۈچ بۇرجەك رايون، 2010-يىلىدىن ئېتىبارەن مەخسۇس ئۇيغۇرلارنى يۈننەن، لائوس،تايلاند ۋە مالايشىيا ئاندىن تۈركىيە ئارقىلىق ISIS قا توشۇيدىغان ئادەم ئەتكەسچىلىكى رايونىغا ئايلاندى.
15 مىڭغا يېقىن ئۇيغۇر، ئەر-ئايال، ئۇششاق بالا، ھامىلىدار خانىملاردىن تەركىب تاپقان زور بىر قوشۇن كۆرۈنۈشتە، خۇددى گىتلېر گىرمانىيەسىنىڭ سوبىبۇر تۈرمىسىدىن قاچقان يەھۇدىيلاردەك، يۈننەن، لائوس، تايلاند ۋە مالايشىيادىن ئىبارەت بۇ ئۈچ بۇرجەك رايوندىكى قاراڭغۇ ئورمانلىقلىرىدا تىمىسقىلاپ، ئۇيغۇر ھازىرقى زامان تارىخىدىكى زور كۆلەملىك خىتايدىن قېچىش ھەرىكىتىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇۋاتاتتى. توغرىسىنى ئېيتقاندا خىتاي ھۆكۈمىتى يېزىۋاتقان ئاتالمىش قېچىشتىن ئىبارەت بۇ درامىدا رول ئېلىۋاتاتتى. كۆپ قىسمى باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپ سەۋىيەسىگە ئىگە بۇ ئۇيغۇرلار ئەركىن دۇنياغا قېچىۋاتىمىز ئەپ ئويلايتتى. ئەمما، ئىنگلىزلاردا بىر گەپ بار ‘ big brother watching you’ دەيدىغان .بۇنىڭ مەنىسى، ئاكاڭ قارغاي سېنى كۆرۈپ تۇرۇۋاتىدۇ دېگەندىن ئىبارەت. بۇ ئۇيغۇرلارنىڭ ھەر بىر قېچىش ھەرىكىتىنى خىتايلار ئىشخانىلىرىدا ئولتۇرۇپ كۆزىتىپ تۇرۇۋاتاتتى. يۈننەن ، لائوس، تايلاند، مالايشىيا، تۈركىيە ۋە سۈرىيەگىچە تۇتاشقان بۇ ئۇزۇن كارىدورغا، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى دۇنيادا خۇنۈكلەشتۈرۈشتىن ئىبارەت مۇنداق 3 خىل رەزىل تەشۋىقات مەقسىتى بار ئىدى. 1- قاتتىق ۋاسىتە.بىر تۈركۈم ئۇيغۇر ئەرلىرىنى بۇ يول ئارقىلىق سۈرىيەگە ئەۋەتىپ، خەلقئاراغا، ئۇيغۇرلارنى خەلقئارا تېررورلۇققا باغلاپ خۇنۈكلەشتۈرۈش. 2- يەنە بىر تۈركۈم ئىسلام دىنى خاتا چۈشەندۈرۈلۈپ مېڭىسى يۇيۇلغان ئۇيغۇرلارنى تۈركىيەگە يەرلەشتۈرۈپ، تۈركىيەدىكى تۈركلەرنىڭ ئىسلام ئەقىدىلىرى بىلەن توقۇنۇش پەيدا قىلىپ، ئۇيغۇرلار بىلەن تۈركلەرنىڭ قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىنى بۇزۇش ۋە ئۇيغۇر دېسە تۈركلەرمۇ سەسكىنىدىغان ھالەتنى شەكىللەندۈرۈپ، تۈركلەرنىڭ ئۇيغۇرلارغا ھېسداشلىق قىلىدىغان، قېرىندىشىم دەپ قارايدىغان ھالىتىگە تامامەن خاتىمە بېرىش. 3- يۇمشاق ۋاسىتە. بۇ يول ئارقىلىق بىر تۈركۈم جەننەتنى قارا چۈمبەل ئىچىدىن ئىزدەيدىغان، ئۆزىنىڭ ئەنئەنىۋى ئۇيغۇر كىيىم-كېچەكلىرىنى رەت قىلىپ، ئەرەب ۋاھابىلىرىنىڭ قارا چۈمبىلىنى بۇ مېنىڭ كىيىم-كېچىكىم دەپ قارايدىغان ئاياللارنى تۈركىيەگە تۆكۈۋېتىش ئارقىلىق، قاتتىق ۋە يۇمشاق ھەر ئىككى تەرەپتىن ئۇيغۇرلارنى خەلقئارادا رادىكال تېررورىست قىلىپ كۆرسىتىشتىن ئىبارەت.
يۇقىرىدا ئېيتىپ ئۆتۈپ كەتكىنىمىزدەك،ھەرقانداق بىر مۇستەملىكىچى ئۆزى مۇستەملىكە قىلغان مىللەتلەرنى ئاسسىمىلياتسىيە قىلىپ يوق قىلىش ئۈچۈن ئالدى بىلەن ئىشنى تەشۋىقاتتىن باشلايدۇ.ۋە ئەڭ تۆۋەن 10 يىللىق ئەڭ يۇقىرى 50 يىل ۋە ھەتتا 100 يىللىق ‘سېسىتىش ‘پىلانى تۈزىدۇ.
بۇ تەشۋىقات شۇنچىلىك ئۈنۈملۈك رول ئوينايدۇكى، مۇستەملىكىچىلەر ھېچقانداق كۈچىمەيلا بۇ مىللەتلەرنى خۇددى ئىچىدىن سېسىپ كەتكەن قوغۇندەك سېسىتىپ تۈگىتىۋەتمەكچى بولىدۇ. تارىختا ئىنگلىزلار ئىندىئانلارنى ئاسسىمىلياتسىيە قىلىشتا، نېمىسلار يەھۇدىيلارنى يوق قىلىشتا بۇ ئۇسۇلنى قوللانغان بولۇپ، ئىندىئانلار ۋە يەھۇدىيلار ئۆلتۈرۈلۈۋاتقان بولسىمۇ باشقا مىللەتلەر، ياخشى بوپتۇ ئۇلار ئۆزلىرى ناچار مىللەت دەيدىغان ھالەت شەكىللەنگەن ئىدى.
ئالدىدىكى ئىشلارنى قويۇپ تۇرساق خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى تەشۋىقات جەھەتتە خۇنۈكلەشتۈرۈش، قوپالراق ئېيتقاندا سېسىتىش پىلانى 80 يىللاردىن ئېتىبارەن ئاللىقاچان باشلىنىپ بولغان ئىدى. خىتاي ھۆكۈمىتى ساختا ئاق تاماكىنىڭ شەرقى تۈركىستاندا ئەرزان باھادا سېتىلىشىغا كۆز يۇمۇش بىلەن بىرگە ئەيدىز كېسىلىنىڭ يامرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. بۇنىڭغا يانداش يۇقىرى گرادۇسلۇق ھاراقلارنى تۆكمە قىلىپ سېتىپ، ئۇيغۇر ئىجتىمائىي جەمئىيىتىنى پۇچەكلەشتۈرۈش ۋە خۇنۈكلەشتۈرۈشكە باشلىدى.بۇ تەشۋىقات نەتىجىسىدە ئۇيغۇرلار ئۆز-ئۆزىنى بىز ھۇرۇن مىللەت، ئىچكىرىدىن كەلگەن خىتايلار باي بولۇپ كەتتى، بىز ئەبگالىغىمىزدىن مۇشۇ ھالەتكە كەلدۇق دەپ ئۆزىنى ئۆزى ئىنكار قىلىدىغان چۈشكۈن بىر مىللەتكە ئايلىنىپ قېلىشقا باشلىغان ئىدى.
2000-يىلىغا كەلگەندە خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان سەلبىيلەشتۈرۇش تەشۋىقاتىنى، دىنى جەھەتكە بۇرىدى. چۈنكى خەلقئارادا دىنى رادىكالىزم ۋە تېررورلۇق مودا بولۇۋاتاتتى. ئەگەر خىتاي ئۇيغۇرلارنى دىنى رادىكالىزم ۋە تېررورىزمغا باغلاپ قويالىسا، ئۇيغۇرلارنى ھەم خىتاي ئىچىدە ھەم دۇنيادا يوق قىلىش ئىشىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ئېلىپ بارالايتتى.

ئىسلام دىنى ياخشى ئىش، ياخشى ئەمەل، گۈزەل ئەخلاق، شۈكرى قانائەت ۋە سەۋر تاقەتتىن ئىبارەت 5 سۆز ئۈستىگە قۇرۇلغان گۈزەل بىر دىندىن ئىبارەت. قۇرئانى كەرىمىدە ئاللانىڭ چەكتىن ئاشقۇچىلارنى خالىمايدىغانلىقى، چەكتىن ئېشىشنىڭ شەيتاننىڭ ئىشى ئىكەنلىكى، چەكتىن ئېشىشنىڭ ئىماندا مەسىلە پەيدا قىلىدىغانلىقى ھەققىدە نۇرغۇنلىغان ئايەتلەر تۇرۇپتۇ. خىتاي 2000- يىلىدىن ئېتىبارەن ئۈندىدارنى كەڭرى قويۇۋېتىش ئارقىلىق، چەتئەلدىن كىرگەن بىر تۈركۈم دىنى لېكسىيە CD لار ئارقىلىق، ئەڭ ئاۋۋال بىر تۈركۈم باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپ سەۋىيەسىدىكى، ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ ئەڭ تۆۋەن قاتلاملىرىغا ۋەكىللىك قىلىدىغان 10 مىڭدىن 15 مىڭغىچە بولغان ئۇيغۇرنىڭ كاللىسىنى يۇيۇپ، چەكتىن ئاشقان، بۇرمىلانغان، غەلىتە بىر ئىسلام دىنىنى سىڭدۈردى. ئاندىن مەلۇم ئادەملىرى ئارقىلىق ھىجرەت پەرز تەشۋىقاتىنى كەڭرى تەشۋىق قىلدى.بۇ ھەقتە ئىستىقلال تېلېۋىزىيەسىنىڭ يارتىلىغان سۈكۈت ناملىق سۆھبەت پروگراممىسىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان ئابدۇراخمان ھەسەن ئەپەندى، ئىبراھىم خەلپىتىم ئىسىملىك بىر كىشىنىڭ 2000-يىلىدىن ئېتىبارەن، ناھايىتى راھەت ھالەتتە ئوتتۇرىغا چىقىپ قەشقەردە ئوچۇق ئاشكارا ھالدا ھىجرەت قىلىش پەرز تەشۋىقاتى ئېلىپ بارغانلىقى ۋە ئافغانىستانغا ھىجرەت قىلغانلارغا پۇل ياردەم قىلىش پائالىيىتى باشلىغانلىقى ھەققىدە گۇۋاھلىق بەردى. ئابدۇراخمان ھەسەن ئەپەندىنىڭ سۆزلىرىنىڭ تولۇق تېكىستىنى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز.
https://www.youtube.com/watch?v=kmidMjPK-is

خىتاي ھۆكۈمىتى، 2000- يىلىدىن ئېتىبارەن بىر تەرەپتىن، سۆزدە ھەقىقىي ئىسلام دىنى مانا مۇنداق بولىدۇ دەيدىغان، ئەمەلىيەتتە ئوتتۇرا ئەسىر جاھالەت دەۋرىنى ئەسلىتىدىغان، ئاياللار قارا چۈمبەل ئىچىدىكى بىر ئىدېئولوگىيەنى كۆزگە كۆرۈنمەيدىغان بىر قوللار ئارقىلىق سىڭدۈرسە،يەنە بىر تەرەپتىن ئىبراھىم خەلپىتىمگە ئوخشاش كىشىلەر ئارقىلىق ئوچۇق ئاشكارا ھىجرەت پەرز تەشۋىقاتىنى قانات يايدۇردى.خىتاي ۋەتەن ئىچىدە ئىبراھىم خەلپىتىملەرنى قوللانسا، ۋەتەن سىرتىدا يەنە بىر تۈركۈم ھىجرەت تەشۋىقاتى قىلىدىغان كۈچلەرنى يېتىلدۈرۈپ، ئۇيغۇرلارنى چەتئەللەرگە چىقىشقا ھىجرەت قىلىشقا كەڭ تەشۋىق قىلدى. ئەپسۇسلىنارلىقى، ‘ھىجرەت پەرزئ تەبلىقىنى ئاڭلىغان نۇرغۇنلىغان كىشىلەر بىرقانچە يىللىق كېسىلىپ كېتەتتى. ئەمما سىرلىق ئىبراھىم خەلپىتىمگە ھېچ ئىش كەلمەيتتى. دەل 10 يىلغا سوزۇلغان دەسلەپكى تەشۋىقات تەييارلىقى پۈتۈپ دىنى جەھەتتە مېڭە يۇيۇش ئوپېراتسىيەسى كۆزلىگەن نىشانغا يەتكەندىن كېيىن، خىتاي ئۆزى نىشان قىلغان مۇشۇ ئوبيېكتلار ئارىسىدا، تەخمىن قىلىشىمچە، يۈننەن، لائوس، تايلاند مالايشىياغا سوزۇلغان قاراڭغۇ ئورمانلىقلاردا قېچىش درامىسىنى ئويناشقا باشلىدى. 2015-يىلىغا كەلگەندە خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى تۈركىيە خەلقىگە سەت كۆرسىتىش تەشۋىقاتى ئاجايىپ مول ھوسۇل بېرىشكە باشلىدى. مەن بۇ مۇلاھىزەمدە، خىتاي تەشۋىقاتىنىڭ قۇربانى بولۇپ ISIS قا كەتكەن ئۇيغۇرلار ھەققىدە توختالمايمەن. پەقەت تۈركىيەدە قالغان قېرىنداشلىرىمىز ھەققىدە توختىلىمەن.
10 ۋە 20 يىل ئالدىن پىلانلانغان، ئۇيغۇرلارنى تۈرك خەلقىگە سەت كۆرسىتىش تەشۋىقاتىنىڭ قۇربانلىرى بولغان بىر تۈركۈم كىشىلەر ئۇزۇنغا سوزۇلغان جاپالىق سەپىرىنىڭ كۆزلىگەن نۇقتىسى تۈركىيەگە يېتىپ كېلىش بىلەن تەڭ،مىڭ يىلدىن بۇيان، سۇلتان ئەخمەت جامىسى قاتارلىق مۇقەددەس جامىئەلەردىن چىقىدىغان ئەرزان ئاۋازىنى بىر كۈنمۇ توختىتىپ قويمىغان، نۇرغۇنلىغان ئىسلام پەيغەمبەرلىرى، ئالىملىرىنىڭ قەبرىلىرىنى قۇچاقلاپ ياتقان، نۇرغۇنلىغان دىنى مەكتەپ ۋە مەدرىسىلەردە توغرا ئىسلام تەربىيەسى بېرىپ ئىسلام دىنىنىڭ دۇنيادىكى ئەڭ يارقىن ئوبرازىنى يارىتىۋاتقان ئىستانبۇلدىكى تۈرك خەلقىنىڭ دىنى ئېتىقادىنى، تۈرك خانىم قىزلىرىنىڭ تۈرك مەدەنىيىتى بىلەن ئىسلامنى ئۆز ئارا بىرلەشتۈرۈلگەن كىيىم-كېچەكلىرىنى ياراتماسلىققا باشلىدى. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە تۈركىيەدىكى بارلىق خانىم قىزلار ئۇلارغا ئوخشاش قارا چۈمبەلگە چۈمكىنىشى كېرەك ئىدى. مانا بۇ ھەقىقىي ئىمان ۋە ئېتىقاد ئىدى.تۈركىيەدە ئىستىقامەت قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ دىنى ئېتىقادى ۋە كىيىنىشىنى بولسا ئابىياملا كۆزگە ئىلمايتتى. مەسىلە خىتاينىڭ كۆزلىگەن نىشانى بويىچە ناھايىتى ئوڭۇشلۇق ئىلگىرىلەپ، تۈركىيەدە بۇرۇندىن ئىستىقامەت قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلار بىلەن ئىسلام ئىدېئولوگىيەسى ۋە ئىسلام ئەقىدىسى ھەققىدە توقۇنۇش ۋە سۈركىلىش بولۇش دەرىجىسىدىن ھالقىپ، تۈركلەر بىلەنمۇ سۈركىلىش ۋە توقۇنۇش پەللىسىگە كۆتۈرۈلۈۋاتاتتى. دەل قازاندا قايناۋاتقان سۇ تاشاي-تاشاي دەپ قالغاندا، دەل خىتاي تۈركىيەدە 90 -يىللاردا ئوتتۇرا ئاسىيادا ئوينالغان، سەن دېموكراتچى مەن دىنچى درامىسىنىڭ داۋامىنى تۈركىيەدە ئويناشقا رىپىتىس قىلىۋاتقاندا، دەل ئۇيغۇر بىلەن ئۇيغۇر ئۆز ئارا بىر- بىرىنى ئېتىشىپ تۈركىيە ۋە دۇنيانىڭ ئالدىدا سەتلىشىشكە تاس-تامان قالغان بىر مەزگىلدە، يەنى 2017-يىلى يېڭى يىل كېچىسىدە ئىستانبۇلدىكى reyna كېچىلىك بەزمىخانىسىدا يۈز بەرگەن قەتلىئام بىلەن، خىتاي بۇ درامىنىڭ پەردىسىنى ۋاقىتلىق يېپىشقا مەجبۇر بولۇپ قالدى. خىتايلار ئۆز يېغىدا ئۆزىنى قورۇش دەيدىغان كونا تاكتىكىسىنى ئۇيغۇرلارنىڭ ئۈستىدىن كۆپ قېتىم ئىجرا قىلغىنىغا، شۇنداقلا بۇ تاكتىكىنى ئۇيغۇرلارنىڭ ياخشى بىلگىنىگە قارىماي، ھەر قېتىمدا مۇۋەپپەقىيەت قازىنىپ كەلدى. 2015-يىلى مەن تۈركىيەگە بارغان ۋاقتىمدا، دىنى ۋە پەننى سەۋىيەسى ئىنتايىن تۆۋەن ئەمما بىلەرمەن بىر تۈركۈم ئەرلەرنى، جەننەتنى قارا چۈمبەلنىڭ ئىچىدىن ئىزدەيدىغان، ئېرىمگە كۆزۈمنىڭ ئوچۇق ۋاقتىدا يەنە بىر خوتۇن ئېلىپ بېرىپ، جەننەتنىڭ ھازىرلىغىنى ياخشى قىلىۋالسام بولاتتى دەيدىغان غەلىتە بىر تۈركۈم ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئىستانبۇلدا يامراپ كېتىۋاتقانلىقىنى ئاڭلىغان ئىدىم. بەلكىم بۇ قېرىنداشلىرىمىز نادانلىقى سەۋەبىدىن بۇنى پەرق ئېتەلمەسلىكى مۇمكىن بۇ خىتاينىڭ، ئۇيغۇرلارنى تۈرك خەلقى ئارىسىدا ‘سېسىتىۋېتىشئ ھىيلىسىنىڭ بىر تارمىقى ئىدى.

2-قاتىل كاككۇك ۋە ھاماقەت چىكلىد بېلىقى.

قۇشلار ئىچىدە كاككۇك تۇخۇم تۇغقاندىن كېيىن، قانداق چۈجە چىقىرىشنى بىلمەيدىغان بىر ھاماقەت قۇش. كاككۇك تۇخۇم تۇغقاندىن كېيىن تۇخۇمىنى، ئىنگلىزچە ئىسمى Reed Warbler، خىتايچە ئىسمى لىدەيىڭ(里德莺)، تۈركچە ئىسمى ötleğen دەپ ئاتىلىدىغان(ئۇيغۇرچە نېمە دېيىلىدىغانلىقىنى تاپالمىدىم) بىر قۇشنىڭ ئۇۋىسىغا، ئۇ قۇش يەمچۈك ئىزدەپ كەتكەن پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ تاشلاپ قويىدۇ. Reed warbler قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، كاككۇكنىڭ تۇخۇمىنىمۇ مېنىڭ تۇخۇمۇم ئوخشايدۇ دەپ چۈشىنىپ، بۇ تۇخۇملارنى بېسىپ چۈجە چىقىرىشقا باشلايدۇ.تۇنجى بولۇپ كاككۇكنىڭ تۇخۇمى چۈجە چىقىرىدۇ. ئەمدىلا تۇخۇمنى يېرىپ چىققان كاككۇك چۈجىسىنىڭ تۇنجى قىلىدىغان ئىشى، reed warber ناملىق بۇ قۇشنىڭ تۇخۇملىرىنى ئۈگىسىدىن يەرگە تاشلىۋېتىش بولىدۇ. نەتىجىدە چۈجە كاككۇك، ئانا reed warbler توشۇپ ئەكەلگەن يەمچۈكلەرنى بەخىرامان يەپ 2 ھەپتە ئىچىدە رەسمىي كاككۇك بولۇپ ئۇچۇپ كېتىدۇ. شۇ چاغدىلا ئەخمەق reed warbler ئالدانغانلىقىنى ھېس قىلىدۇ. بۇ ھەقتىكى سىننى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز.
https://www.youtube.com/watch?v=SO1WccH2_YM
ئەمما تولىمۇ كۈلكىلىك يېرى شۇكى، تۇغما قاتىل كاككۇكنى ئىنسانلار بولۇپمۇ ئۇيغۇرلار، تاكى ئەلمىساقتىن ھازىرغا قەدەر، زەينەپنىڭ ئاشىقى دەپ قاراپ كاككۇك بىلەن زەينەپنىڭ ئاشىقلىق ھېكايىسىنى ئېيتىپ كەلمەكتە. ئەمەلىيەتتە تۇغما قاتىل كاككۇكتا نەدىمۇ ئاشىقلىق ۋە سۆيگۈ مۇھەببەتتىن ئەسەر بولسۇن؟
ئافرىقىنىڭ tengginika كۆلىدە ياشايدىغان چىكلىد بېلىقى ئەنە شۇنداق ھاماقەت بېلىقلارنىڭ بىرى. بۇ بېلىق بىخەتەرلىك ئۈچۈن بېلىجانلىرىنى ئېغىزىدا ساقلايدۇ. ۋە كۆل ئىچىنى بىخەتەر دەپ قارىغان ۋاقتىدا ئاندىن كۆلگە قويۇپ بېرىدۇ. چىكلىد بېلىقى دىققەتسىز بولغان پۇرسەتتىن پايدىلانغان يەنە بىر مۈشۈك بېلىق چىكلىد بېلىقىنىڭ بېلىجانلىرىنى يەۋېتىپ ئۇنىڭ ئورنىغا ئۆزىنىڭ بېلىجانلىرىنى قالدۇرۇپ قويۇپ كېتىپ قالىدۇ. مۈشۈك بېلىقنىڭ بېلىجانلىرىنى ئۆز بېلىجانلىرىم دەپ چۈشەنگەن چىكلىد بېلىقى، مۈشۈك بېلىقنىڭ بېلىجانلىرىنى ئۆز ئاغزىدا ساقلاپ ئۆز بېلىجانلىرىم دەپ چوڭ قىلىدۇ. بۇ دۇنيانىڭ سىرى بولۇپ قالىدۇ. چىكلىد بېلىقى ئۆزىنىڭ ئالدانغانلىقىنى مەڭگۈ بىلمەيدۇ. قاتىل كاككۇك بىلەن ھاماقەت چىكلىت بېلىقىنىڭ ھېكايىسىنى نۆۋەتتە ئۇيغۇرلار ۋەزىيىتىدىكى ھەرقايسى تەرەپلەردە كۆپ ئۇچراتقىلى بولىدۇ.

3-كىيىم-كېچەك مەدەنىيىتى ۋە كېلىشىمنامە.

ئەسلىدە ھەر مىللەتنىڭ ئۆزىگە خاس نەرسىلىرى بولىدۇ. تىلى، دىنى ئېتىقادى،ئۆرۈپ ئادىتى، كىيىم-كېچىكى ۋەھاكازا دېگەندەك. ئۇيغۇرلارنىڭمۇ شۇنداق. بۇ دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن تارتىپ تاكى قىيامەتكە قەدەر شۇنداق داۋاملىشىدۇ. ئەلۋەتتە كۈچلۈك مىللەتلەر تەرىپىدىن ئاسسىمىلياتسىيە قىلىنىپ كەتمىگەن دائىرە ئىچىدە. ئەسلىدە ئىنسانلار بۇ دۇنيادا بىر كېلىشىمنامە ئىچىدە ياشايدۇ. يەنى قانداق كىيىم كىيىپ قانداق تاماق يەپ ياشايدىغانلىقى ھەققىدىكى ياشاش كېلىشىمنامىسى. بۇ ئىنسانلارنىڭ ئۆزىگە خاس نەرسىلىرىنىڭ تاكى قىيامەتكە قەدەر داۋاملىشىدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ . ئۇيغۇرلارنىڭ ئەتلەسلىرى، تەخمىنەن يۈز خىلدىن ئارتۇق دوپپىلىرى، تاماق تۈرلىرىدىن لەڭمەن ۋە پولۇلىرى، ئۇيغۇرلارنىڭ قىممەتلىك خاس نەرسىلىرى. بۇ نەرسىلەر باشقا مىللەتلەر ئۈچۈن غەلىتە بىلىنىشى مۇمكىن. دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن تارتىپ ھاياتلىق كېلىشىمنامىسىگە رىئايە قىلىپ، ئۇيغۇر كىيىم-كېچەكلىرى بىلەن ياشاپ كەلگەن ئۇيغۇرلار ئارىسىدا،2010 -يىلىدىن ئېتىبارەن، ئۇيغۇر مەدەنىيىتىگە تۈپتىن يات بولغان بىر خىل قارا چۈمبەل پەيدا بولۇپ قالدى، خۇددى reed walbler دېگەن قۇشنىڭ ئۇۋىسىغا كاككۇك تۇخۇمىنى تاشلاپ قويغاندەك، بىر تۈركۈم دىنى ۋە پەننى سەۋىيەسى تۆۋەن ئاياللار، خۇددى reed walbler دېگەن قۇشقا ئوخشاش ئۆز ئۇۋىسىدا پەيدا بولۇپ قالغان بۇ غەلىتە نەرسىنى ئۆزۈمنىڭ ئوخشايدۇ دەپ ئويلاپ قوبۇل قىلىشقا باشلىدى. ئەمەلىيەتتە بۇ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى دۇنياغا دىنى رادىكال قىلىپ كۆرسىتىش ئۈچۈن قوللىنىۋاتقان بىر رەزىل تەشۋىقات سۇيىقەستى ئىدى.
2015-يىلىغا كەلگەندە خىتاي يۈننەن، لائوس، تايلاند ۋە مالايشىيادىن ئىبارەت بۇ ئۇزۇن كارىدور ئارقىلىق، دۇنيانىڭ پايتەختى بولغان ئىستانبۇلغا بۇ قارا چۈمبەللىك خانىم قىزلارنى تۆكۈۋەتتى.بۇلار خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى دۇنيادا سېسىتىش ھېلى مىكرىنىڭ قۇربانى بولۇۋاتقان، كاككۇكنىڭ تۇخۇمىنى ئۆز تۇخۇمۇم دەپ بېسىپ يېتىپ چۈجە چىقارغان ئەخمەق ‘reed warbler’ لەر ئىدى.
ئىنسانلار شەخسى كىملىك ۋە مىللەت كىملىكىدىن ئىبارەت ئىككى خىل كىملىك ئىچىدە ياشايدۇ. مىللىي كىملىك، تىل، مەدەنىيەت، ئۆرۈپ ئادەت، ئېتىقاد قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بىر مىللەتنىڭ مەدەنىيەت ئەنئەنىسى ئىچىدە كىيىم-كېچەك مەدەنىيىتى ئالاھىدە مۇھىم ئورۇننى تۇتىدۇ. خۇددى شەخسلەرگە ۋەكىللىك قىلىدىغان رەسىملىرى ئۇلارنىڭ كىملىك ۋە پاسپورتلىرىغا چاپلانغانغا ئوخشاش، شەخسلەرنىڭ، دۇنيا ئاخبارات ساھەسى ۋە سىياسىي سەھنىلەردىكى يۈرۈش تۇرۇش قىياپىتى ۋە ئوبرازى شۇ كىشى تەۋە بولغان بىر مىللەتنىڭ ئوبرازىغا ۋە كىملىكىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. ئەگەر سىز ئاخبارات ساھەسى ۋە سىياسىي سەھنىلەرگە ئۇيغۇر ئەتلەسلىرى ۋە دوپپىلىرى بىلەن چىقسىڭىز سىزنىڭ خەلقئارادىكى مىللىي كىملىكىڭىزگە چاپلىنىدىغان رەسىم ئەتلەس ۋە دوپپىلار بىلەن مۆھۈر بولۇپ كىرىپ كېتىدۇ. ئەگەر ئەرەب ۋاھابىلىرىنىڭ قارا چۈمبىلى بىلەن نامايان قىلسىڭىز بۇ مۆھۈرمۇ ئوخشاشلا شۇنداق بېسىلىدۇ. خۇددى رەھمەتلىك ھەسەن مەخسۇمنىڭ خىتاينى بىر چەتكە قايرىپ قويۇپ، ئىسلام بايرىقىنى ئامېرىكىغا تاقايمىز دېگەن سۆزلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ دۇنيادىكى ئوبرازى ۋە مىللىي كىملىكىنى قانچىلىك دەرىجىدە خۇنۇكلەشتۈرگىنىگە ئوخشاش.
قارا چۈمبەل ئۇيغۇرلارنىڭ خاس كىيىمى ئەمەس. ئۇ خۇددى قاتىل كاككۇك reed warbler نىڭ ئۇۋىسىغا ئوغرىلىقچە تاشلاپ قويغان كاككۇك تۇخۇمىغا ئوخشايدۇ. قارا چۈمبەل ئوز نۆۋىتىدە يەنە ئىسلامنىڭ سىمۋول خاراكتېرلىك كىيىمىمۇ ئەمەس بۇ ھەقتە
سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ پادىشاھى Muhemmet Bin Selman، شەرىئەتتە قارا چۈمبەل دەيدىغان بىر نەرسە يوق دەيدۇ. خەلقئارادىكى نۇرغۇنلىغان 4 مەزھەپ ئالىملىرى شۇنداقلا تۈرك دىنى ئالىملىرى بىردەك قارا چۈمبەلنىڭ ئىسلامدا پەرز ئەمەسلىكىنى بىلدۈرۈپ كەلمەكتە. facebook تىكى بەزى تۈرك دوستلارمۇ قارا چۈمبەلنىڭ ئۇيغۇر داۋاسىنىڭ خەلقئارادىكى ئوبرازىغا پايدىسىز ۋەزىيەت يارىتىپ قويىدىغانلىقىدىن ئەنسىرەۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە. ئۇيغۇر ئالىمى ئەركىن سىدىق ئەپەندىمۇ «ئۇيغۇرلار ئۆزىنى ساقلاپ قالالامدۇ—ئىجتىمائىي دارۋىنىزملىق نۇقتىسىدىن ئۇيغۇرلارغا نەزەر»ناملىق ماقالىسىدىمۇ قارا چۈمبەلنىڭ كېلەچەكتە دۇنيانىڭ ئۇيغۇرلارنى رادىكال ئىسلامچىلار دەپ چۈشىنىپ قېلىشىدا سەلبىي رول ئويناپ قېلىشىدىن ئەندىشە ھېس قىلىۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئەركىن سىدىق ئەپەندىنىڭ بۇ ماقالىسىنى تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرەلەيسىز.

http://www.meripet.com/2017/20171225_ozini_saqlap_qelish.htm

ئۇيغۇر زىيالىيسى مەمتىمىن ھەزرەت ئەپەندىمۇ ئارقا ئارقىدىن ئىككى پارچە ماقالە ئېلان قىلىپ، ئۇيغۇر دۈشمەنلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قۇرغان تۇزىقىدىن ئاگاھ بولۇشقا چاقىرغان.


ئۇنداقتا يېقىندىن بۇيان ئۇيغۇرلارنىڭ گۈزەل مەدەنىيەت خەزىنىسىگە سىڭىپ كىرىۋاتقان بۇ قارا چۈمبەل نېمە؟ نېمە ئۈچۈن دۇنيانىڭ پايتەختى ھېسابلانغان ئىستانبۇلدا ناھايىتى نۇرغۇن قارا چۈمبەللىك ئاياللار پەيدا بولۇپ قالىدۇ؟
نېمە ئۈچۈن ئىستانبۇلدىكى خەلقئارا سىياسىي سەھنىلەردە ۋە ئاخبارات ساھەسى ئالدىدا ئۇيغۇرغا ۋەكىللىك قىلىدىغان سىما قارا چۈمبەل بولۇپ قالىدۇ؟ كەسكىن قىلىپ ئېيتىش كېرەككى،بۇ خىتاينىڭ خەلقئارانى نىشان قىلغان، ئۇيغۇرلارنى خۇنۈكلەشتۈرۈش ۋە خەلقئارالىق تېررورىزمنىڭ چوڭقۇر ھاڭلىرىغا تاشلىۋېتىش ئۈچۈن قۇرغان، سېسىتىش تەشۋىقاتىنىڭ يەنە بىر قولى. يەنە بىر قېتىم تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كېرەك.

تولۇقسىز مەلۇماتلارغا ئاساسلانغاندا، ھازىر ئىستانبۇلنىڭ zeytunburnu, safaköy، selim paşa دېگەندەك جايلىرىدا مىڭغا يېقىن قارا چۈمبەللىك ئاياللار ياشىماقتا. ئۇندىن باشقا qeysiri دىمۇ 500 ياكى 600 ئەتراپىدا قارا چۈمبەللىك ئۇيغۇر ئايال ياشايدۇ. ئۇلار مەيلى تۈرك بولسۇن مەيلى ئۇيغۇر،يۈزى ئوچۇق ھەتتا نورمال ياغلىق چىگكەن ئايالنىمۇ پاسىق دەپ ياراتمايدۇ.دۇنيا ئالىملىرى ۋە تۈرك ئالىملىرىنىڭ ھىجاب ھەققىدىكى پەتىۋالىرىنىمۇ بىر تىيىنلىق كۆزگە ئىلمايدۇ. چۈنكى مەن مۇلاھىزەمنىڭ 1- قىسمىدا ئوتتۇرىغا قويۇپ ئۆتۈپ كەتكەندەك، خىتاي خۇددى كومپيۇتېرغا بىر پروگرامما چۈشۈرگەنگە ئوخشاش، بۇلارنىڭ ئىسلامى چۈشەنچىلىرىنى يۇيۇپ ئۇنىڭ ئورنىغا ئۆزى ياساپ قويغان بۇرمىلانغان ئىسلامدىن ئىبارەت پروگراممىنى چۈشۈرۈپ قويغان. بۇلارنىڭ ئارقىسىدا كۆرۈنمەس بىر قارا قول بار. خۇددى تۇغما قاتىل كاككۇك، ئەلمىساقتىن تارتىپ زەينەپنىڭ ئاشىقى دەپ خاتا تەرىپلەنگەندەك، ئۇيغۇر مۇستەقىللىق كۈرىشىنىڭ باشلامچىلىرى، ئۇيغۇر مىللىتىگە كۆيۈنگۈچىلەر قىياپىتىدە خاتا تەرىپلىنىپ كېلىۋاتقان.
يېقىندىن بۇيان، دۇنيادا چىقىدىغان بەزى ژۇرناللارنىڭ مۇقاۋىلىرىدا، قارا چۈمبەللىك ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ رەسىملىرى كۆزگە چېلىقىۋاتىدۇ. بۇ ھېچ بىر تاسادىپىيلىق ئەمەس. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئۆتكەن يىلى خىتاي دۇنيادىكى ھەرقايسى دۈۋەتلەرگە خىتاينى تونۇشتۇرۇش مەقسىتىدە بىر ۋەكىللەر ئۆمىكى ئەۋەتتى. بۇ ۋەكىللەر ئۆمىكى دۇنيادىكى ھەرقايسى دۆلەتلەرنى زىيارەت قىلىش جەريانىدا، مۇخبىرلارنىڭ شەرقى تۈركىستاندىكى يېپىق تەربىيەلەش لاگېرلىرى ھەققىدە سورىغان سوئاللىرىغا جاۋاب بېرىپ، ئۇيغۇرلار دىنى جەھەتتە ئىنتايىن رادىكاللىشىپ كەتتى. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلارنى زامانغا ماسلىشىدىغان بىلىملەر بىلەن تەربىيەلەش مەقسىتىدە بۇ تەربىيەلەش مەركەزلىرىنى ئاچتۇق دېيىش ئارقىلىق، شەرقى تۈركىستاندىكى يېپىق تەربىيەلەش مەركەزلىرىنى ئاقلىماقچى بولدى ۋە مىسال سۈپىتىدە، ISIS تىكى ئۇيغۇرلار ۋە قارا چۈمبەللىك ئۇيغۇر ئاياللىرىنى مىسال قىلىپ كۆرسەتتى. يەنە بىر تەرەپتىن، ئىستانبۇلدا ئىلگىرى ئائىلىدە ۋە ئۆز ئەتراپىدىكى كىچىك ئاياللار يىغىلىشلىرىدا كۆرۈلىدىغان قارا چۈمبەللىك ئاياللارنى ھازىر دۇنيا تاراتقۇلىرىنىڭ ئالدىدا، ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا، شۇنداقلا دۆلەت رەھبەرلىرى بىلەن بولغان كۆرۈشۈشلەردە ئۇچۇرتۇۋاتىمىز.يۇقىرىدىكى بۇ كۆرۈنۈشلەرنى بىرلەشتۈرىدىغان بولساق، خىتاي تەشۋىقات ئارقىلىق ئۇيغۇرلارنىڭ كېلەچەكتىكى خەلقئارالاشقان مىللىي كىملىكىنىڭ باش سۈرىتىنى ئالدىن ئالا سىزىپ بەرمەكتە. ئەگەر كېيىنكى 10 ياكى 20 يىل ئىچىدە دۇنيادىكى مىللىي كىملىكىمىزنىڭ باش سۈرىتى خىتاي تەرىپىدىن سىزىلىپ كېتىپ قالسا ھالىمىز ئىنتايىن خەتەرلىك ئەھۋالغا چۈشۈپ قالىدۇ. يەنە بىر قېتىم تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولايلى.

مۇلاھىزەمنىڭ كېيىنكى قىسمىدا، خىتاينىڭ خەلقئاراغا يۈزلەنگەن ئۇيغۇرلارنى سېسىتىش تەشۋىقاتى ۋە بىر يول بىر بەلۋاغ ئىستراتېگىيەسى ھەققىدە مۇلاھىزە يۈرگۈزىمەن.

Unregistered
04-05-18, 06:04
yuqurda sozlap otkanliringizga tamaman qoshuliman yani yuzda yuz toghra dap qarayman, mazkur yazmingizda korsutup otkan dakumentalni ispat asaslargha qarighanda Siz mazkur masila ustida atirapliq kuzutush va takshurush ilip barghan bir millat suyar Uyghur ikanlikingizni korup yattim, shumunasibat bilan Sizga kop rahxmat aytiman mumkin bolsa yanimu chongqurlighan asasta 2011-yilidin mabyni Xitay Istiqbarat organlar Turkiyada yitildurgan gumashtiliri arqiliq nadan Uyghurlarni aldap Turkiyaga ilip berip andin Suriyaga yolgha silip Uyghurlarni Terorist bandit digan jinayat qalpaq kaydurup Xaliq arada yaman korsutushka urunghanliq suyqast jinayatlirini kangir ichip berishka kongul aghdurghan bolsingiz bolupmu Xitayning Turkiya arqiliq Suruyaga Uyghurlarni avatish qanalliri kimlar taripidin tashkillangan? yani Vatandin ilip kilingan Uyghurlarni Turkiya taripidin maxsus kishlar qobul qilip andin Ularni saxsalamat Suriya jang maydannigha yatkuzgan kishlarni iniqlap chiqish bunung arqisida yanimu dashshat qorqunushluq sirlarning yoshurlunup hazirghicha ichilmay kilivatqanliqi muqarar buni Turkiyadiki Uyghurlar yaxshi bilidu likin Ular jinayat sirlarni qorsiqida saxlap ashkarliyalmayvatidu masila mana mushunung arqisigha yoshurulghan ,Sizga utuq tilayman. Turkiyada uzluksiz yuz berip kilivatqan suyqast jinayat qilmish harkatlarni yiqindin kuzutup kilivatqan bir Uyghurdin.

"يۇقۇردا سوزلاپ ئوتكانلىرىڭىزگا تامامان قوشۇلىمان يانى يۇزدا يۇز توغرا داپ قارايمان".

سەن بىچارە چامغۇباش ئاخماق. نەمە ئانچە ئوزەڭنى توۋەڭە چۇشۇرىسەن؟ مەن پۇخرالارنى ھاقارەت توھمەت قىلىپ،-
پادىشالارنى ماختاپ ئۇلارغا قوشۇلسام دەپ يۇرۇيدىغانلارنى يامان كورىمەن. مەن زادىلا سىز تامامەن قوشۇلغان ماقالىگە رەددىيە يازدىم.
"يىقىندىن كۇزۇتۇپ كىلىۋاتقان بىر ئۇيغۇر" سۇيىقەستنى بىلەي قالامدۇ؟

"yuqurda sozlap otkanliringizga tamaman qoshuliman yani yuzda yuz toghra dap qarayman".
siz bichare chamghubash axmaq. neme anche ozengni towenge chushrisen? men Puxralarni haqaret tohmet qilip, Padishalarni maxtap ulargha qoshulsam dep yuruydighanlarni yaman korimen. Men zadila siz Tamamen qoshulghan maqalige Reddiye yazdim. "yiqindin kuzutup kilivatqan bir Uyghur" suyiqestni biley qalamdu?

Unregistered
04-05-18, 06:09
Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek

(chatma mulahiziler) (mulahize 2-) Aptori: Kassini

_____

ھورمەلىك "كاسسىنى خانىم ياكى ئەپەندىم،

بەلەن ئوبدان تۇرامىسىز، بولمىسا؟
يازغانلىرىڭىزنىڭ بەزىلىرى توغرادۇر. بولمىسا خاتالىرى مانا مەن دەپلا چىقىپ قالىدۇ. توغرا دەيىلگەنلىرىنىمۇ ئۇيغۇرلار بىلمەي قالامدۇ؟ بىلەرمەنلىك قىلماڭ. تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ھەممىنى بىلىدۇ. سىز ئوزىڭىزنىمۇ بىلمىگەن ئادەم "تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقلىللىق بولۇشى كىرەك"دىسىڭىز ئوقۇرمەنلەر بۇ خانىم ياكى ئەپەندىم نىمە بولغاندۇر؟
دەپ قالىدۇ. ئەقللىق ئەمەس ئۇيغۇرلارغا روماندەك ئۇزۇن نەرسىلەرنى يازسىڭىز تەخىمۇ ئەقىلسىز بولۇپ كەتمەمدۇ؟

مەنىڭ رەددىيەلىرىمنى ئوقۇڭ، سىزگە پايدىسى بار.
ئاخىردا بىر سوئالىم بار: "كاسسىنى"دەگەن نەمە گەپ؟ ئۇيغۇرچىغا يەقىندەك تۇرىدۇ. يەنى كاسسا، كاسسىغا ، كاسسىنى، كاسام، كاسامدەك، كاسامبەك ...دەگەنلەردەك، كاسسىنى ئەمدى بەرمەيمەن دەگەن مەخپى پارول ئەمەستۇر؟ ماۋۇ گەپلەرنى ئاڭلۇئىغان بولسىڭىز باشقىلارنىڭ يازغانلىرىنى ئەلىۋەتمەڭ-جۇما؟ بولمىسا كاسسىنى قۇرۇق قالىسىز. بىر نەچچە سائەت يازغان ئەمگەككە "كاسسىنى" بەرىمەن دەسىڭىز بولامدۇ؟

Unregistered
04-05-18, 08:52
ھورمەتلىك مەرتمۇسا ئوغلى ئەپەندىم،

كاسسىنى خانىم ياكى ئەپەندىمنىڭ: "تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كىرەك"ناملىق ماقالىسىنى ۋە سىزنىڭ رەددىيە ماقالىڭىزنى
ئوقۇدۇم. ھەر ئىككىسىدىكى مەزمۇنلارغا تامامەن قوشۇلمايمەن. يۇزدە-يۇز پىرسەنت توغرا دىمەيمەن. بۇنداق دىيىش پەقەت ئاللاغا ۋە ئۇنىڭ كالامى قۇرانغا
خاستۇر. ماقالىڭىزدىكى قوشۇلمايدىغان تەرەپلەرنى يەنە بىر قىتىم ئوقۇپ بولغاندىن كىيىنمۇ دەرھال بىر نەرسە دىمەيمەن. چۇنكى يىگىرمە
يىل بۇرۇن دىگەن تۇركىيە، روسىيە، ئوتتۇرا ئاسىيا مۇناسىۋەتلىرى ,خىتاي, ئەرەپ ۋە خىتايپەرەس ئىسابەگچى ساتقۇنلارھەققىدە يازغانلىرىڭىزنى قوبۇل قىلالمىغان ئىدىم. دىگەنلىرىڭىز ھازىر تامامەن دىگىدەك يەنى يۇزدە توقسانبەش پىرسەنت توغرا چىقىۋاتىدۇ. بىزدە بۇنداق ئادەملەرنى تاپماق تەس. نەسەبىڭىز پەيغەمبەر ئەۋلاتلىرىغا تاقىلىشى مۇمكىن دەپ ئويلايمەن.

قوشۇلىدىغان تەرىپىم ئەڭ موھىم بولۇپ - ئۇ بولسىمۇ سىزنىڭ بەرھەق ۋە توغرا بولغان ئاللانىڭ شەرىپىنى قوغدىغانلىقىڭىزدۇر.
ئىسىمسىز ناكەسلەرئىككى سائەت ئوقۇسا تۇگىمەيدىغان شەرىۋاقايىسىغا ھەممىگە مەلۇم بولغان، ئانچە-مۇنچە توغرا گەپلەرنى قوشۇۋىلىپ ئۇيغۇرلارنى ئۇخلاتماقتا.
خۇددى تۇركىيەنىڭ پالانى نىمىسىدەك، ئەتىدىن-كەچكىچە قۇشقونماس،، ئىستامبۇل، قۇرۇق چەشمە(بۇلاق)تىن چۇشۇپ، ئۇيغۇرلارنى
تۇركىيە بىلەن يىتىپ -تۇركىيە بىلەن قوپىدىغان قىلىپ قويغانلىقىنى، ئوتتۇرا ئاسىيانى، ۋەتەننى ئۇنۇتتۇرغانلىقىنى پاكىتلار ئارقىلىق كورسەتتىڭىز.
سىزنىڭ ماقالىڭىزھەققىدە بۇلارنىڭ ھىچبىرى، ھىچقاچان ئىككى ئىغىز قايىل قىلارلىق تەنقىت ياكى رەددىيە بىرەلمىدى. ئوتتۇزى-ئوتتۇز ئىغىزدىن ھايۋانىلاچە ھاقارەت، توھمەت قىلىشىدۇ.
ماقالىڭىزنى تەكرار ئىلىۋەتكەنلىكى بۇلارنىڭ جىنايەتلىرىدىن قورققانلىقى، رەزىل ساتقۇنلار ئىكەنلىكىنى بىلدۇرىدۇ.


Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek

(chatma mulahiziler) (mulahize 2-) Aptori: Kassini

_____

ھورمەلىك "كاسسىنى خانىم ياكى ئەپەندىم،

بەلەن ئوبدان تۇرامىسىز، بولمىسا؟
يازغانلىرىڭىزنىڭ بەزىلىرى توغرادۇر. بولمىسا خاتالىرى مانا مەن دەپلا چىقىپ قالىدۇ. توغرا دەيىلگەنلىرىنىمۇ ئۇيغۇرلار بىلمەي قالامدۇ؟ بىلەرمەنلىك قىلماڭ. تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ھەممىنى بىلىدۇ. سىز ئوزىڭىزنىمۇ بىلمىگەن ئادەم "تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقلىللىق بولۇشى كىرەك"دىسىڭىز ئوقۇرمەنلەر بۇ خانىم ياكى ئەپەندىم نىمە بولغاندۇر؟
دەپ قالىدۇ. ئەقللىق ئەمەس ئۇيغۇرلارغا روماندەك ئۇزۇن نەرسىلەرنى يازسىڭىز تەخىمۇ ئەقىلسىز بولۇپ كەتمەمدۇ؟

مەنىڭ رەددىيەلىرىمنى ئوقۇڭ، سىزگە پايدىسى بار.
ئاخىردا بىر سوئالىم بار: "كاسسىنى"دەگەن نەمە گەپ؟ ئۇيغۇرچىغا يەقىندەك تۇرىدۇ. يەنى كاسسا، كاسسىغا ، كاسسىنى، كاسام، كاسامدەك، كاسامبەك ...دەگەنلەردەك، كاسسىنى ئەمدى بەرمەيمەن دەگەن مەخپى پارول ئەمەستۇر؟ ماۋۇ گەپلەرنى ئاڭلۇئىغان بولسىڭىز باشقىلارنىڭ يازغانلىرىنى ئەلىۋەتمەڭ-جۇما؟ بولمىسا كاسسىنى قۇرۇق قالىسىز. بىر نەچچە سائەت يازغان ئەمگەككە "كاسسىنى" بەرىمەن دەسىڭىز بولامدۇ؟

Unregistered
04-05-18, 13:43
[QUOTE=Unregistered;173671]Türkiyediki uyghurlar eqilliq bolushi kérek

(chatma mulahiziler) (mulahize 2-) Aptori: Kassini

_____

ئۆچكىنىڭ بەگىسى كەلسە، دوڭگە چىقىپ مەرەپتۇ"دىگەن گەپ بار.
سىزمۇ تورغا چىقىپ :"كاسسىنى"دىگۇچە ئىسمىڭىزنى دىسىڭىز بولمامدۇ؟
ئوغۇلبالا ئوزىنى كاسسى ياكى كاسسىنى دەمدۇ؟
ئۇيغۇرچە تىلنى بۇزۇشنى قەستلەۋاتامسىلەر-تىخى.
سىزدە چاتاق باركەن جۇمۇ؟

Unregistered
04-05-18, 14:08
ھورمەتلىك مەرتمۇسا ئوغلى ئەپەندىم،

كاسسىنى خانىم ياكى ئەپەندىمنىڭ: "تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كىرەك"ناملىق ماقالىسىنى ۋە سىزنىڭ رەددىيە ماقالىڭىزنى
ئوقۇدۇم. ھەر ئىككىسىدىكى مەزمۇنلارغا تامامەن قوشۇلمايمەن. يۇزدە-يۇز پىرسەنت توغرا دىمەيمەن. بۇنداق دىيىش پەقەت ئاللاغا ۋە ئۇنىڭ كالامى قۇرانغا
خاستۇر. ماقالىڭىزدىكى قوشۇلمايدىغان تەرەپلەرنى يەنە بىر قىتىم ئوقۇپ بولغاندىن كىيىنمۇ دەرھال بىر نەرسە دىمەيمەن. چۇنكى يىگىرمە
يىل بۇرۇن دىگەن تۇركىيە، روسىيە، ئوتتۇرا ئاسىيا مۇناسىۋەتلىرى ,خىتاي, ئەرەپ ۋە خىتايپەرەس ئىسابەگچى ساتقۇنلارھەققىدە يازغانلىرىڭىزنى قوبۇل قىلالمىغان ئىدىم. دىگەنلىرىڭىز ھازىر تامامەن دىگىدەك يەنى يۇزدە توقسانبەش پىرسەنت توغرا چىقىۋاتىدۇ. بىزدە بۇنداق ئادەملەرنى تاپماق تەس. نەسەبىڭىز پەيغەمبەر ئەۋلاتلىرىغا تاقىلىشى مۇمكىن دەپ ئويلايمەن.

قوشۇلىدىغان تەرىپىم ئەڭ موھىم بولۇپ - ئۇ بولسىمۇ سىزنىڭ بەرھەق ۋە توغرا بولغان ئاللانىڭ شەرىپىنى قوغدىغانلىقىڭىزدۇر.
ئىسىمسىز ناكەسلەرئىككى سائەت ئوقۇسا تۇگىمەيدىغان شەرىۋاقايىسىغا ھەممىگە مەلۇم بولغان، ئانچە-مۇنچە توغرا گەپلەرنى قوشۇۋىلىپ ئۇيغۇرلارنى ئۇخلاتماقتا.
خۇددى تۇركىيەنىڭ پالانى نىمىسىدەك، ئەتىدىن-كەچكىچە قۇشقونماس،، ئىستامبۇل، قۇرۇق چەشمە(بۇلاق)تىن چۇشۇپ، ئۇيغۇرلارنى
تۇركىيە بىلەن يىتىپ -تۇركىيە بىلەن قوپىدىغان قىلىپ قويغانلىقىنى، ئوتتۇرا ئاسىيانى، ۋەتەننى ئۇنۇتتۇرغانلىقىنى پاكىتلار ئارقىلىق كورسەتتىڭىز.
سىزنىڭ ماقالىڭىزھەققىدە بۇلارنىڭ ھىچبىرى، ھىچقاچان ئىككى ئىغىز قايىل قىلارلىق تەنقىت ياكى رەددىيە بىرەلمىدى. ئوتتۇزى-ئوتتۇز ئىغىزدىن ھايۋانىلاچە ھاقارەت، توھمەت قىلىشىدۇ.
ماقالىڭىزنى تەكرار ئىلىۋەتكەنلىكى بۇلارنىڭ جىنايەتلىرىدىن قورققانلىقى، رەزىل ساتقۇنلار ئىكەنلىكىنى بىلدۇرىدۇ.

Dinchi mollamlarni ozenglige tawap qilsun dep, Peyghember ewladi bolushum mumkin dewatamsiler?. moshugeptin bashqa gepinglar toghra. mesilen: "تامامەن، يۇزدە-يۇز پىرسەنت توغرا دىيىش پەقەت ئاللاغا ۋە ئۇنىڭ كالامى قۇرانغا خاستۇر".
bu gipinglar yaraydu. yene mesilen mawu gepmu bolidu:
ئۇيغۇرلارنى تۇركىيە بىلەن يىتىپ -تۇركىيە بىلەن قوپىدىغان قىلىپ قويغانلىقىنى، ئوتتۇرا ئاسىيانى، ۋەتەننى ئۇنۇتتۇرغانلىقىنى پاكىتلار ئارقىلىق كورسەتتىڭىئ"
Erkin Ekremge oxshash Turkiyege kelip xitay bop ketkenler, Chala tunggandek gep qilidighanlar sehnide. Uyghurluqtin chiqip ketken, ya turk emes ya Uyghur bolalmighanlar kopuyup ketti.

Roman yazmay qisqa , az we saz yazidikensiz. xelq tiligha bay ikensiz. yumshaq, siliq gep bilen miningmu xoshtum yoq. oghlumiz sizdek bolar inshaala. qanda ugendingiz deymen - bu edibiyatni ? kuspurusjhlarning edipini obdan bering yenimu. "Kassini" ependim nime bolup ketiwatqandu -shu tapta.Kassini ching besip olturup, sizdin ugengen bolsa neme digen yaxshi bolatti?

Unregistered
06-05-18, 07:33
دىنچى موللاملارنى ئوزەڭلىگە تاۋاپ قىلسۇن دەپ، پەيغەمبەر ئەۋلادى بولۇشۇم مۇمكىن دەۋاتامسىلەر؟. موشۇگەپتىن باشقا گەپىڭلار توغرا. مەسىلەن: "تامامەن، يۇزدە-يۇز پىرسەنت توغرا دىيىش پەقەت ئاللاغا ۋە ئۇنىڭ كالامى قۇرانغا خاستۇر".بۇ گىپىڭلار يارايدۇ. يەنە مەسىلەن ماۋۇ گەپمۇ بولىدۇ: ئۇيغۇرلارنى تۇركىيە بىلەن يىتىپ -تۇركىيە بىلەن قوپىدىغان قىلىپ قويغانلىقىنى، ئوتتۇرا ئاسىيانى، ۋەتەننى ئۇنۇتتۇرغانلىقىنى پاكىتلار ئارقىلىق كورسەتتىڭىئ"ئەركىن ئەكرەم، ئەركىن ئىنايەت ۋە ئىنايىتىللادەك تۇركىيەلەردە خىتاينى ماخىتاپ، چالا تۇڭگاندەك گەپ قىلىدىغانلارسەھنىدە. ئۇيغۇرلۇقتىن چىقىپ كەتكەن، يا تۇرك ئەمەس يا ئۇيغۇر بولالمىغانلار كوپۇيۇپ كەتتى.

"كاسسىنى"دەك رومان يازماي قىسقا ، ئاز ۋە ساز يازىدىكەنسىز. خەلق تىلىغا باي ئىكەنسىز. يۇمشاق، سىلىق گەپ بىلەن مىنىڭمۇ خوشتۇم يوق. ئوغلۇمىز سىزدەك بولار ئىنشائالا. قاندا ئۇگەندىڭىز دەيمەن - بۇ ئەدىبىياتنى ؟ كۇسپۇرۇسجھلارنىڭ ئەدىپىنى ئوبدان بەرىڭ يەنىمۇ. "كاسسىنى" ئەپەندىم نىمە بولۇپ كەتىۋاتقاندۇ -شۇ تاپتا.كاسسىنى چىڭ بەسىپ ئولتۇرۇپ، سىزدىن ئۇگەڭەن بولسا نەمە دىگەن ياخشى بولاتتى؟
______

View Post
ھورمەتلىك مەرتمۇسا ئوغلى ئەپەندىم،

كاسسىنى خانىم ياكى ئەپەندىمنىڭ: "تۇركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئەقىللىق بولۇشى كىرەك"ناملىق ماقالىسىنى ۋە سىزنىڭ رەددىيە ماقالىڭىزنى
ئوقۇدۇم. ھەر ئىككىسىدىكى مەزمۇنلارغا تامامەن قوشۇلمايمەن. يۇزدە-يۇز پىرسەنت توغرا دىمەيمەن. بۇنداق دىيىش پەقەت ئاللاغا ۋە ئۇنىڭ كالامى قۇرانغا
خاستۇر. ماقالىڭىزدىكى قوشۇلمايدىغان تەرەپلەرنى يەنە بىر قىتىم ئوقۇپ بولغاندىن كىيىنمۇ دەرھال بىر نەرسە دىمەيمەن. چۇنكى يىگىرمە
يىل بۇرۇن دىگەن تۇركىيە، روسىيە، ئوتتۇرا ئاسىيا مۇناسىۋەتلىرى ,خىتاي, ئەرەپ ۋە خىتايپەرەس ئىسابەگچى ساتقۇنلارھەققىدە يازغانلىرىڭىزنى قوبۇل قىلالمىغان ئىدىم. دىگەنلىرىڭىز ھازىر تامامەن دىگىدەك يەنى يۇزدە توقسانبەش پىرسەنت توغرا چىقىۋاتىدۇ. بىزدە بۇنداق ئادەملەرنى تاپماق تەس. نەسەبىڭىز پەيغەمبەر ئەۋلاتلىرىغا تاقىلىشى مۇمكىن دەپ ئويلايمەن.

قوشۇلىدىغان تەرىپىم ئەڭ موھىم بولۇپ - ئۇ بولسىمۇ سىزنىڭ بەرھەق ۋە توغرا بولغان ئاللانىڭ شەرىپىنى قوغدىغانلىقىڭىزدۇر.
ئىسىمسىز ناكەسلەرئىككى سائەت ئوقۇسا تۇگىمەيدىغان شەرىۋاقايىسىغا ھەممىگە مەلۇم بولغان، ئانچە-مۇنچە توغرا گەپلەرنى قوشۇۋىلىپ ئۇيغۇرلارنى ئۇخلاتماقتا.
خۇددى تۇركىيەنىڭ پالانى نىمىسىدەك، ئەتىدىن-كەچكىچە قۇشقونماس،، ئىستامبۇل، قۇرۇق چەشمە(بۇلاق)تىن چۇشۇپ، ئۇيغۇرلارنى
تۇركىيە بىلەن يىتىپ -تۇركىيە بىلەن قوپىدىغان قىلىپ قويغانلىقىنى، ئوتتۇرا ئاسىيانى، ۋەتەننى ئۇنۇتتۇرغانلىقىنى پاكىتلار ئارقىلىق كورسەتتىڭىز.
سىزنىڭ ماقالىڭىزھەققىدە بۇلارنىڭ ھىچبىرى، ھىچقاچان ئىككى ئىغىز قايىل قىلارلىق تەنقىت ياكى رەددىيە بىرەلمىدى. ئوتتۇزى-ئوتتۇز ئىغىزدىن ھايۋانىلاچە ھاقارەت، توھمەت قىلىشىدۇ.
ماقالىڭىزنى تەكرار ئىلىۋەتكەنلىكى بۇلارنىڭ جىنايەتلىرىدىن قورققانلىقى، رەزىل ساتقۇنلار ئىكەنلىكىنى بىلدۇرىدۇ.

Unregistered
27-07-18, 23:27
[QUOTE=Unregistered;173744]دىنچى موللاملارنى ئوزەڭلىگە تاۋاپ قىلسۇن دەپ، پەيغەمبەر ئەۋلادى بولۇشۇم مۇمكىن دەۋاتامسىلەر؟. موشۇگەپتىن باشقا گەپىڭلار توغرا. مەسىلەن: "تامامەن، يۇزدە-يۇز پىرسەنت توغرا دىيىش پەقەت ئاللاغا ۋە ئۇنىڭ كالامى قۇرانغا خاستۇر".بۇ گىپىڭلار يارايدۇ. يەنە مەسىلەن ماۋۇ گەپمۇ بولىدۇ: ئۇيغۇرلارنى تۇركىيە بىلەن يىتىپ -تۇركىيە بىلەن قوپىدىغان قىلىپ قويغانلىقىنى، ئوتتۇرا ئاسىيانى، ۋەتەننى ئۇنۇتتۇرغانلىقىنى پاكىتلار ئارقىلىق كورسەتتىڭىئ"ئەركىن ئەكرەم، ئەركىن ئىنايەت ۋە ئىنايىتىللادەك تۇركىيەلەردە خىتاينى ماخىتاپ، چالا تۇڭگاندەك گەپ قىلىدىغانلارسەھنىدە. ئۇيغۇرلۇقتىن چىقىپ كەتكەن، يا تۇرك ئەمەس يا ئۇيغۇر بولالمىغانلار كوپۇيۇپ كەتتى.

"كاسسىنى"دەك رومان يازماي قىسقا ، ئاز ۋە ساز يازىدىكەنسىز. خەلق تىلىغا باي ئىكەنسىز. يۇمشاق، سىلىق گەپ بىلەن مىنىڭمۇ خوشتۇم يوق. ئوغلۇمىز سىزدەك بولار ئىنشائالا. قاندا ئۇگەندىڭىز دەيمەن - بۇ ئەدىبىياتنى ؟ كۇسپۇرۇسجھلارنىڭ ئەدىپىنى ئوبدان بەرىڭ يەنىمۇ. "كاسسىنى" ئەپەندىم نىمە بولۇپ كەتىۋاتقاندۇ -شۇ تاپتا.كاسسىنى چىڭ بەسىپ ئولتۇرۇپ، سىزدىن ئۇگەڭەن بولسا نەمە دىگەن ياخشى بولاتتى؟[QUOTE=Unregistered;1737444]

shundaq qelip bu Kasani ching tutmighan Ependim Kim bolup chiqti?

Unregistered
28-07-18, 10:30
Vay lawza, hemme werde sesiq paytimidek sörilip yürgiche kassangni qisip yürseng bolmamdu? Bashqa ishing yoqmu? Lamzelli 70ge kirey dep qalding biraz nomus qil !!!!!!

Unregistered
31-07-18, 16:16
Vay lawza, hemme werde sesiq paytimidek sörilip yürgiche kassangni qisip yürseng bolmamdu? Bashqa ishing yoqmu? Lamzelli 70ge kirey dep qalding biraz nomus qil !!!!!!

خوتنۇڭنىڭ ئاغزى بوش خوتۇن ئىدى. ئۇ كۇنى مىنى زولاپ مەس قىلىپ قويدى. قىلغان ئىشىم ئوز ئىختىيارىمدا ئەمەس ئىدى. مىنى تەتۇر ئىشقا زورلىدى. "بىر ئاز نومۇس"ئەمەس - قاتتىق نۇمۇس قىلىپ كەتتىم -رەت قىلدىم. مەسلىكىم يەشىلىپ، كوڭلۇم بۇتۇنلەي سوۋۇپ كەتتى. ھەرقانچە قىلىپ باققان بولسىمۇ ئىش ئاقمىدى... ھەپسىلىسى پىر بولۇپ، تىرىكىپ قالدى. مەن كەتتىم.بۇ نورمال. شۇنىمۇ دەپ يۇرۇپتۇ-دە ساڭا. ئەمما ئايالىڭ سەندىن گەپ يوشۇرمايدىكەن. ئەر-خوتۇننىڭ موشۇنداق تىلى بىر، كوڭلى بىر، بولغان-بولمىغاننى، لامزەللى ياكى ئەمەسلەرنى ئوز-ئارا دىيىشدىغان ئۇچۇرداشلىرى ئىنتايىن ئاز بولسا كىرەك. ماڭا بۇ پەسكەش ھاقارەت قىلىپ كىلىۋاتقان سەن ساتقۇن ئەبلەخنى ئۇزۇندىن بىرى بىلىمەن... ئەركەك ئەمەس بىر خۇمسە ھايۋان سەن.

Xotnungning aghzi bosh xotun idi. U kuni mini zolap mes qilip qoydi. Qilghan ishim oz ixtiyarimda emes idi. Mini tetur ishqa zorlidi. "Bir az nomus"emes - qattiq numus qilip kettim -ret qildim. Meslikim yeshilip, konglum butunley sowup ketti. Herqanche qilip baqqan bolsimu ish aqmidi... Hepsilisi pir bolup, tirikip qaldi. Men kettim.Bu normal. Shunimu dep yuruptu-de sanga. Emma ayaling sendin gep yoshurmaydiken. Er-xotunning moshundaq tili bir, kongli bir, bolghan-bolmighanni, lamzelli yaki emeslerni oz-ara diyishdighan uchurdashliri intayin az bolsa kirek. Manga bu peskesh haqaret qilip kiliwatqan sen satqun eblexni uzundin biri bilimen... Erkek emes bir xumse haywan sen.

Unregistered
01-08-18, 01:45
Men perat joda, köttingni qisip yür zibidi!!!!

Unregistered
01-08-18, 08:07
Men perat joda, köttingni qisip yür zibidi!!!!

مىيۇنخىندا قەرز ئالغان پۇلنى بىرىۋەتكىن, يەنە كەپ يۇرمەي دىگەن ئادەمگە: ئايال بىلەن ئولتۇرۇپ تۇرۇڭ، جىلىلقارىمدا بولسا سوراپكىلەي -دەپ بىر سائەتتىن كىيىن كىلىپ : يوق دىدى. بىر سائەت بولدى، نىمە ئۇچۇن كۆتتىڭنى قىسىپ ئولتاردىڭ ؟ ئەمدى بەرمەيمەنغۇ، قانداق قىلاتتىڭ؟ دىگەن ئاشۇ پەرھات يورۇڭقاش جودا سەنمۇ؟
"شىنجاڭ جۇڭگونىڭ ئالىتىدەن بىرى"دىگەن ئالتىدەنبىر جودا سەنمۇ؟

Unregistered
01-08-18, 22:59
مىيۇنخىندا قەرز ئالغان پۇلنى بىرىۋەتكىن, يەنە كەپ يۇرمەي دىگەن ئادەمگە: ئايال بىلەن ئولتۇرۇپ تۇرۇڭ، جىلىلقارىمدا بولسا سوراپكىلەي -دەپ بىر سائەتتىن كىيىن كىلىپ : يوق دىدى. بىر سائەت بولدى، نىمە ئۇچۇن كۆتتىڭنى قىسىپ ئولتاردىڭ ؟ ئەمدى بەرمەيمەنغۇ، قانداق قىلاتتىڭ؟ دىگەن ئاشۇ پەرھات يورۇڭقاش جودا سەنمۇ؟
"شىنجاڭ جۇڭگونىڭ ئالىتىدەن بىرى"دىگەن ئالتىدەنبىر جودا سەنمۇ؟


جاسارەت ئۇمىتنىڭ ئۇزاتقان مىكروفۇنىغا سوزلىگەن مۇرات ناسىر ئوزىنى ئۇرغان لۇكچەكلەر ئارىسىدا بولغان، ھاراق، نىشە، پاھىشە بىلەن نامى چىققان مىيۇنخىندىكى پەرھات مەمەت جودانىمۇ مۇنداق تىلغا ئالغان: مەن پەرھات يورۇڭقاشنى بولغان ئەھۋالدىن ساقچىغا گۇۋالىق بەرسۇن دىسەم رەت قىلدى. شۇنىڭ بىلەن بىرىنجى قىتىملىق سوتتا مەن ئۇتتۇردۇم. ئەمما ھەقىقەتنى يوشۇرۇپ، گۇۋالىق بىرىشتىن قاچقان، يالغان گۇۋالىق بەرگەنلەر ئىككىنجى قىتىملىق سوتتا ئۇتتۇردى. كىسىلدى. مەن ئۇتۇپ جىرىمانە ئالدىم.ئاالغان پۇلنى ۋەتەنگە ئىئانە قىلدىم- دەپ سوزلىگەن سوھبەتتە ئىسمىڭ چىققان پەرھات جودا سەنمۇ-سەن؟! ئەسلى ئىسمىڭ پەرھات مەمەت، باشقا ئىسمىڭ پەرھات مۇھەمىدى، م.سايرامى، پ.يورۇڭقاش، پ. ھاراقى، پ. نىشە، پ.ئالتىدەنبىر، پ .ئارقان، پەرھات پاشىۋاز ...دەپ كوپ ئىسىمدا ئاتىلىدىغان، مىيۇنخىندا خوتۇن كىشى-ئەركىشى دىمەي ئارتىلىدىغان پەرھات پوخۇر(گلوبوي)،پەرھات جودا سەنمۇ-سەن؟! لەنەت ساڭا. ھەقىقى پەرھات جودا.

Jasaret umitning uzatqan mikrofunigha sozligen murat nasir ozini urghan lukchekler arisida bolghan, haraq, nishe, pahishe bilen nami chiqqan miyunxindiki perhat memet jodanimu mundaq tilgha alghan: men perhat yorungqashni bolghan ehwaldin saqchigha guwaliq bersun disem ret qildi. Shuning bilen birinji qitimliq sotta men utturdum. Emma heqiqetni yoshurup, guwaliq birishtin qachqan, yalghan guwaliq bergenler ikkinji qitimliq sotta utturdi. Kisildi. Men utup jirimane aldim.Aalghan pulni weten'ge iane qildim- dep sozligen sohbette isming chiqqan perhat joda senmu-sen?! Esli isming perhat memet, bashqa isming perhat muhemidi, m.Sayrami, p.Yorungqash, p. Haraqi, p. Nishe, p.Altidenbir, p .Arqan, perhat pashiwaz ...Dep kop isimda atilidighan, miyunxinda xotun kishi-erkishi dimey artilidighan perhat poxur(globoy),perhat joda senmu-sen?! Lenet sanga. Heqiqi perhat joda.

Unregistered
16-09-18, 14:04
Vay lawza, hemme werde sesiq paytimidek sörilip yürgiche kassangni qisip yürseng bolmamdu? Bashqa ishing yoqmu? Lamzelli 70ge kirey dep qalding biraz nomus qil !!!!!!

Kassini degen kot, hezilek senikensen-de? Ablikim baqi. sehnige chiqquche Kotungge qolungni teqip munbergiche toxtimighaniding. Lawza qeri oghri. xotnunungning atlanggisini Boynunggha taqap xitayni dernekte qobul qilghan sen satqun qongchi emesmu? ghulam yaghama ilan qilghan "isengiresh"ni unuttungmu? xotunungdin sorfp baq! Lawzimiken -qandaq?!