PDA

View Full Version : Erkinliki,Musteqilliqini Teshebbus Qilish Terrorchiliq Emes



Kamil Tursun
01-10-06, 14:39
Erkinliki,Musteqilliqini Teshebbus Qilghan Xelq Terrorchi Emes


Kamil Tursun


Kechürüm Teshkilati Kanada bolimi novette Uyghurlar duch kelivatqan mesillerge alahide kongul bolivatqan xelqaradiki ammivi teshkilatlarning biri.
Tovende biz Xelqara Kechürüm Teshkilati Kanada bolumining mesulliridin Gloria Nafziger bilen 11-sintebir veqesining Uyghurlargha tesiri, Huseyin Jelil veqesi ve Rabiye Kadir perzentlirining tutqun qilinishi qatarliq mesililer heqqide sohbet elip barduq.
Kechürüm teshkilati Kanada bolumi Hüseyin Jelil Ozbekistan dairliri teripidin tutqun qilinghan ve u,Ozbekistan dairliri teripidin Xitaygha otküzüp berilgende birneche qetim jiddi tedbir élish chaqirghini chiqarghan shundaqla, mexsus Hüseyin Jelil mesilisi heqqide ikki qetim muxpirlarni kütivelish yighini otküzüp,xelqara jemiyetni bu mesilige ehmiyet berishke chaqirghanidi.


Kanada Xitay Otturisidiki Kishilik Hoquq Sohbiti Sinaqta

Ziyaritimizni qobul qilghan Gloria Nafziger xanim Hüseyin Jelil mesilisidiki qatmalliq bilen Kanada Xitay otturisidiki Kishilik Hoquq sohbitining asasen sugha chilashqanliqini eskertip:
Xitay dairliri teripidin hechqandaq uchur berilmestin, üntinsiz tutup turilivatqan Hüseyin Jelil ependining teqdirige alahide diqqet qilghanliqimiz üchün,bu heqte jiddi tedbir elish chaqirighi chiqarghan ve her qaysi doletlerdiki Kechürüm teshkilatining ezaliri Xitay emeldarlirigha xet yézip, ulardin Hüseyin Jelil ependi heqqidiki sotning adil bolishigha ve Kanada diplomatlirining uning bilen korüshishige kapaletlik qilishni hem uning Kanadagha qaytishigha yol quyushni telep qilghaniduq.Lekin Xitay hokümiti Kanada diplomatiye xadimlirining Hüseyin Jelil ependi bilen korüsh telivini yenila ret qilmaqta ve U heqqidiki sotning adil bolishigha kapaletlik qilishtin bash tartmaqta.Bu Kanada puxrasining kishilik hoquqigha éghir xilap herket..Xitayning Hüseyin Jelil mesilisini hel qilish,qilmasliqi Kanada Xitay otturisidiki kishilik hoquq sohbitining davamlishishi üchün jiddi sinaq bolmaqta, dedi.

Xitay Hokumiti Huseyin Jelilni Sot Qilishta Ching Turidiken Bu Sot Xelqara Olchemler Boyiche Bolishi Kerek


Kanada Kechürüm Teshkilati siyasi panalanghuchilar bolumining mesuli Gloria Nafziger
Xitay dairlirining Hüseyin Jelilni terrorchiliqta eyiplimekchi bolghanliqi heqqidiki bayanatidin bashqa, u heqte héchqandaq chüshendürüshte bolmighanliqi heqqide toxtulup:
Eger u terrorchi bolsa yaki u terrorchi,degen jinayet bilen eyiplengen bolsa, undaqta, Xitay Hokümiti bu hokümni qandaq chiqarghanliqi heqqidiki delil –ispatlarni otturigha quyushi kerek.Siz birowni xalighanche terrorist élan qilalmaysiz.Burun Hüseyin Jelil ependi siyasi partiye qurmaqchi bolghanliqi üchün Xitayning turmisida yatqanidi. Nahayiti eniqki,siyasi partiye qurghangha terrorchi bolup qalidighan ish bolmaydu.Men Xitay dairlirining Hüseyin Jelil ependini, qaysi paaliyiti üchün, bu xil herketke chetip, sotlavatqanliqini chüshenmeymen. Eger Xitay hokümiti Hüseyin Jelil ependini sot qilishta ching turidiken, undaqta ularning bu sotni jamaetke uchuq-ashkara élip berish mejburiyiti bar.Sotta Hüseyin Jelilning ozini aqlishigha yol quyulushi ve uninggha advukat bérilishi kerek, undaq bolmaydiken nimining aq, nimining qara ikenligini perqlendurgili bolmaydu.Uni eyiplesh emiliyette quruq nerse bolup qalidu,dedi.


Xitayning Uyghurlarni Basturush Siyasitining Tarixi Uzun


U 11-sintebir veqesining Xitayning Uyghurlarni teximu qattiq basturushigha purset bolghanliqini,amma Xitayning Uyghurlarni basturush siyasitining tarixi uzun ikenligini tilgha elip :
Xitay Hokümiti Uyghur,Tibet qatarliq azsanliq milletlerge qarita basturush siyasitlirini élip bérivatqanliqigha nahayiti uzun yillar bolup qaldi..bu xil siyaset 11- sintebir veqesidin burunla baridi. Meningche,11-sintebir veqesi Xitay hokümiti üchün Uyghurlarni teximu qattiq basturidighan yengi purset ata qildi. Amma Xitay hokümitining mesuliyetsizlik bilen,Uyghurlargha qarita olüm jazasi beridighan veqeler 11-sintebir veqesidin burunla nahayiti omumlashqanidi.Xitay hokümiti ozining erkinligi üchün koresh qilghan Uyghurlargha her xil namlar bilen olüm jazasi berdi.bu xil basturush yenila davam qilmaqta,dedi.


Erkinliki,Musteqilliqini Teshebbus Qilish Terrorchiliq Emes


Kechürüm Teshkilati mesulliridin biri bolghan Gloria Nafziger Xitay hokümitining atalmish üch xil küchke zerbe bérish siyasitining emiliyette Uyghurlargha zerbe berishining yene bir xil yoli ikenlikini eskertip:
Xitay Hokümitining dingha etiqat qilghanlarning terrorchiliq idiyeler bilen qandaq baghlanghanliqini konkirt otturigha quyush mesuliyiti bar.Uyghurlar islam dinigha etiqat qilghanliqi üchünla ularni terrorchi qilip korsitishke bolmaydu. Uyghur xelqi uzun yilllardin beri erkinligi ve musteqilliqi üchün koresh qilip keldi. Oz erkinligi, musteqqilliqini teshebbus qilish -terrorchiliq hésaplanmaydu. Musulman bolushning ozi hem terrorchiliq bolmaydu,dedi.
Gloria Nafziger metbuatlarda Huseyin Jelilning teqdiri heqqide xilmu –xil qiyaslarning otturigha chiqivatqanliqi ve Kanada hokümitidiki yoquri derijilik emeldarlarning bu mesilige bivaste arilishidighan peytning yétip kelgenlikini otturigha qoyup:
Meningche, Kanada hokümiti Hüseyin Jelil ependi mesiliside yenila jimjitliq diplomatiyesini davamlashturmaqta. Hazirqi eng mohim mesile Bash ministirning bu mesilige bivaste qol tiqishidur.Stephen Xarper choqum bu mesilini qoligha elip, Xitayning yoquri derijilik emeldarliri bilen bivaste uchrashqandila, Hüseyin ependining quyup berilishini qolgha keltürgili bolidu,dedi.

Xitay Hokumiti Oktichilerning Avazidin Qorqudu


U meshhur Kishilik Hoquq paaliyetchisi Rabiye Kader xanimning Xitayning turmisidin qutulghan bolsimu,uninggha qaritilghan pisxik hojumlarning yenila davamlishivatqanliqi heqqide tohtulup:
Rabiye Qadeer mesilisi Uyghurlarning nahayiti uzun zamandin beri Xitay teripidin qandaq ziyankeshlikke uchrap kelivatqanliqini korsitip beridu. Xitay Hokümitining Rabiye xanimning perzentlirige qarshi elip bérivatqan herketliri,ularning oxshimighan siyasi kozqarashtiki herqandaq kishining avazinigha sevir qilalmaydighanliqini chüshendüridu.. Xitay hokümiti Rabiye Kaderning perzentliri heqqidiki sotning jamaetke uchuq-ashkara bolishigha kapaletlik qilmisa, undaqta bu sotmu qanunsiz halgha chüshüp qalidu,dedi.

Uyghurlar Musteqil bolushni Teshebbus Qilghanliqi Uchunla, Xitay Ularning Hoquqlirini Cheklimekte

Gloria Xanim Xitay Hokümitining mekteplerde Uyghur tilini cheklesh siyasitining Kishilik hoquqqa xilap herket ikenlikini eskertip mundaq dedi:
Puxralarning ana tilda sozlishishini cheklesh shexisning hoquqlirigha xilap herket.
Herqandaq kishining oz ana tilinida sozlishish,telim elish ve oz tilida alaqe qilish erkinligi bolishi kerek.Ana tilida sozlishish, neshir hoquqi, mediniyet ve enenilirini qoghdash qatarliqlar kopligen doletlerde demokratik hoquq,dep qarilidu.yene nurghun doletler milli en’eneni asasliq kishilik hoquq, dep qaraydu.Xitay hokümitining Uyghurlarning tilini cheklesh siyasetlirimu kishilik hoquqqa xilap herket bolup hésaplinidu. Uyghur xelqi Xitaydin ayrilip musteqil bolushni teshebbus qilghanliqi uchunla, Xitay hokumiti ulargha ochmenlik qilivatidu.Ular Xitaydin ayrilishni telep qilghan teqdirdimu, ularning mediniyet jehettiki xasliqini saqlap qelish hoquqi bolidu.Uyghurlarning ozige xas mediniyet enenilirini davamlashturishigha tosqunluq qilishqa bolmaydu,dedi.