PDA

View Full Version : "Sobibordin qčchish we Uyghurlar



SEHER
09-12-17, 21:48
“Sobibordin qéchish” we Uyghurlar

(Sadir palwandin bügün’ge qeder----yamulda tola yatip, chéchim bir quchaq boldi. Yamulni tésher chaghda qowurgham pichaq boldi. Yene 25 Uyghur Tayland türmisini téship qachti. bu qétim ular jénini pichaq qildi.
Xatiremdin)

2017/12/09

Seher.

Eger dunyada ray sinash élip bérilip, natsist gérmaniyesining yehudiylargha élip barghan jaza lagérliri we ölüm lagérlirigha oxshaydighan bir lagérning hazir yüz bérish mumkinchiliki bar yaki yoqluqi heqqide soralghanda, dunyadiki nurghun kishiler buni belki bir sarangliq bundaq bir étnik qirghinchiliq tüsini alghan dehshetlik lagérlarning 21-esirde qurulushi mumkin emes déyishi mumkin. Emma bundaq lagérlar hazir mewjut. Yeni xitayda we uyghurlargha qarita. Bezi halqiliri uningdinmu better bolushi mumkin. Emma bu mexpiy.

Eger dunyada ray sinash élip bérilip Tayland türmisidin qachqan uyghurlar qehrimanmu yaki térrorchi, jinayetchimu dep soralghanda, nurghun kishiler bularni térrorchi we yaki elwette türmidin qachqandin kéyin jinayetchi boldi-de déyishi mumkin. Emma ular uyghur dégen bir milletning yürikini aghritip qoyuwatqanliqini oylashmasliqi mumkin.

Uyghur xelqi pütün awazi bilen dunyagha shuni jakarlishi kérekki, bu 25 uyghur xitayning 21-esirde berpa qilghan “Sobibor türmisi” din qachqan erkinlik jengchiliri. Uyghur xelqining qehrimanliri xuddi jenubi afriqa xelqi teripidin 1976- yillirida erkinlik jengchiliri dep étirap qilin’ghan Tim Jen Kın, Stéfénli qatarliqdek.

1976-yili, jenubi aghriqidiki irqchiliq mezgilide, Tim Jen kin, Stéfén li (Stephen lee) qatarliq 3 erkinlik jengchisi, özliri türmide yasighan achquchlar bilen qatmu qat tömür ishikler bilen quluplan’ghan aghriqidiki eng dehshetlik halda qoghdilidighan türmining 10 ishikni échip türmidin qachidu. Tarix bularni térrorluq bilen jazalan’ghan erkinlik jengchiliri süpitide xatirileydu.

Tayland türmisidin qachqan 25 uyghurningmu özige tushluq dunyagha éytidighan türmidin qéchish hékayiliri bar. belki bu hékayiler dunya tarixidiki türmidin qéchish hékayiliri ichidiki eng tesirlik hékayilerning biri bolup qélishi mumkin. Belki dunya bu 25 uyghurnimu xuddi Timjenkin, stefenli (stephenli) larni xatiriligendek térrorluq bilen jazalan’ghan erkinlik jengchiliri dep xatirilishi mumkin.

Dunyada shundaq kishiler yashap ötti beziler ularni térrorchi dédi beziler qehriman, beziler ularni alma dep qoynigha saldi, beziler chalma dep atti, beziler tulpar dédi beziler qotur éshek, Tarixning her da’im ikki tamghisi bolup keldi bir yaxshiliq tamghisi yene biri yamanliq tamghisi emma zalimlarning yamanliq tamghisigha qarshi mezlumlarning yaxshiliq tamghisi teyyar turdi. Dunya apiride bolghandin bügün’ge qeder bir qanuniyet özgermidiki, zalimlar tutush üchün at chapturghanni mezlumlar qoynigha aldi

1943-yillirining bashlirida (SS) ning bashliqi Héyinrix Himmer (Heinrich Himmer), Réyinchard (Reyinchard) zerbisi dep atilidighan, Natsist Gérmaniyesining yehudiy mesilisini üzül késil hel qilishtiki charisi süpitide dang chiqarghan, “Yehudiylar ölüm lagéri” ni qurghan idi. Bu ölüm lagérliri Polshaning sherqide bolup, Sobibor buning ichidiki eng mexpiy ölüm lagérlirining biri idi. Eyni yillarda Sobibordin ibaret bu mexpiy lagérda, bir milyondin artuq Yehudiy öltürülgen bolup, 1943-yili bu dehshetlik ölüm lagérida turuwatqan 600 neper mehbus qéchishni pilanlap, 300 nepiri muweppeqiyet qazinidu we Sobibor ölüm lagérining epti beshirisini dunyagha jakarlaydu.

Bügünki sherqi türkistan, tarixtiki ene shu “Sobibor ölüm lagéri” ning bügün’ge köchürülmisi. Ana wetini sherqi türkistanda yashash mumkinchiliki tapalmighan, sergerdan qachaq uyghurlarni Türkiye, Malayshiya, Kambodzha, Tayland, Bulgharistan qatarliq döletlerde uchurtimiz.

Töwendiki ulinishtin sobibordin qéchish dégen filimni köreleysiler. Uyghurlarning hazirqi ehwaligha bek oxshaydu.

https://youtu.be/b4R53qvwbag

Men her qétim “Sobibor ölüm lagéridin qéchish” namliq bu filimni körgende xuddi, Uyghurlarning hazirqi we 40- yillardiki kartinisini körgendek bolimen.
Sobibordin qachqan yehudiylar we ularning arqisidin tatatlitip étiwatqan Gérman eskerlirini körgende, Barin inqilabi, 5-féwral Ghulja inqilabi, 5-iyul ürümchi weqeside, Atush, Ghulja, we ürümchide qéchiwatqan uyghurlar we ularning arqisidin tatatlitip étiwatqan Xitay eskerlirini körgendek bolimen.
Yapyalingach qilinip, munchigha chüshürüsh hiylisi bilen köydürüwétilgende, atushning yawagh türmiside ot qoyup köydürüwétilgen, tirik kömüwétilgen Memtili ependi qatarliq ot yürek ziyaliylirimizni, bay sodigerlirimizni yadimgha alimen. İz déreksiz ghayib boluwatqan, ichki ezaliri buliniwatqan, xitayning rezil suyiqestliri üchün DAN sinaqliri éliniwatqan, xelqimni köz aldimgha keltürimen. Yéqinda xitaydin amérikigha qéchip chiqqan bay sodiger Guo win guymu Uyghurlar ehwalining intayin xeterlik ikenlikini, uyghurlarning tirik kömülüsh we ichki ezaliri yötkilish ehwaligha duch kéliwatqanliqini otturigha qoyghan idi.

Töwendiki ulinishtin bu heqtiki vidiolarni köreleysiz.

https://www.youtube.com/watch?v=qtddG0wpltU
https://www.youtube.com/watch?v=5wZu19F8YpY
https://www.youtube.com/watch?v=K-i0lksbluY

Bügün, Xitay zulumi astidiki Uyghurlar üsti ochuq xitay “Sobibor” i din dunyagha qachmaqta. Ottura asiya tereptin qachqan Uyghurlarni, Xitay bilen birlikte Shangxey hemkarliq teshkilati qoghlimaqta. “Sobibor” din sherqi jenubi asiya yönilishi bilen qachqan uyghurlarni bolsa tayland bilen Malayshiya qoghlimaqta we türmige tashlimaqta.

20-noyabir küni, Xitaydin ibaret "Sobibur" üsti ochuq türmisidin qéchip, yillardin béri xitay shériki tayland türmiside yétiwatqan 25 neper* uyghur mehkumning türme tamlirini téship, yotqan körpiliri bilen türmining etrapidiki sim tosuqlarni mudapi’e qilip turup qachqanliqi heqqidiki xewer dunyagha taraldi. 25 kishining teshkillik halda özige natonush bolghan bashqa bir dölettiki türmidin bundaq yughuri derijidiki hemkarliq bilen qéchish yughuri iqtidar telep qilatti her jehettin.*Démek Uyghurlar bir ish qilalaydighan böliwétiptu. Undaqta eslidiki pichaq qingraq bilen, chish tirniqighiche qorallan’ghan Xitayning sherqi türkistandiki bir milyon herbiy qoshuni bilen ( bu san xitaydiki omumi esker sanining yérimini igileydu
paydilan’ghan matériyal:

http://www.hoylam.net/uyghurlar_uchun_umid_bar_-_finlandiye_musteqilliqidin_oylighanlirim/)

élishiwatqan uyghurlarningmu bir küni iptida’iy pichaqni tashlap qoral élishni béjireleydu dégen gep.

Uyghurlarning ejdadi Ghulja moltoxtiyüzlük Sadir palwan 1800- yillarda menching chérikliri baghlap mangghan 3 uyghurni qutuldurup 15 yéshida Sadir Palwan dep atalghan, umu xuddi hazirqi tayland türmisini téship qachqan uyghurlardek, menching xanidanliqining yamulini téship qachqan. Démek türme téshish uyghurlargha yat ish emes. Uyghur xelqi yene öz tarixini éghzaki qoshaqliri bilen yézip qaldurghan xelq.

Sadir palwan qoshaqlirida,
Yamulda tola yétip,
Chéchim bir quchaq boldi.
Yamulni tésher chaghda,
Qowurgham pichaq boldi,

Deydu.

Gerche bularning 5 nepiri shu küni tutulup qalghan. Aridin 2 kün ötkendin kéyin yene 2 si tutulup qalghan bolsimu, emma qalghan 18 nepiri heqqide xewerler jim. Tayland türmisining bashliqi muxbirlargha, 18 bilen 20 ning arisidiki bu sanningmu nahayiti jiq san ikenlikini tekitleydu.

Undaqta dunya adaliti izdep, xitay sobiboridin qachqan, 2-bir xitay ghalchisi dölettiki yene bir sobiborgha qamalghan, dunyaning neziri chüshmigen bu bir top “qachqun” ya til ya uchur alaqe, ya iqtisad ya yégüdek bir nersiler yoq shara’itta, xitayning sherqi jenubi asiyadiki arqa hoylisi hésablan’ghan tayland bilen malayshiyaning, chégra yaqiliridiki sim tosuqlirida, qandaq qiliwatqandu? Ular hazirghiche nede?

Birleshken döletler teshkilati, shundaqla dunya adalitining heriketke ötkenlikige a’it xewerler yoq. Dunyada kéchikken adalet höküm sürmekte.

Elwette süriyediki dehshetlik bombardimanlar, ölüwatqan bowaqlar, döwilen’gen jesetler, Birmidiki Rohingya musulmanlirigha élip bériliwatqan bu irqiy qirghinchiliq aldida, 25 uyghurning Malayshiya bilen Tayland otturisidiki natonush jughrapiyede qéchip yürüshi Uyghurlardin bashqilarning xiyalighimu kirmeydighan ishlar.
.


Amérikining sanfiransisko ariligha jaylashqan alkatraz türmisi, bixeterlik tedbirliri eng küchlük bolghan tömür türmilerning biri. Amérika bixeterlik idarisi bu türmidin qéchish mumkin emes dep qaraydu. Ularning neziride eger türmidin qachqan halettimu, sanfiransisku arilidin déngizda üzüp quruqluqqa chiqish üchün qachqunlar déngiz süyide alliqachan boghulup qalidu dep qaraydu.

Emma 1962-yili 11-iyun kéchisi 3 mehbus alkatraz türmisidin qachti. Bu 3 mehbusning qéchishi Amérika bixeterlik idarisi üchün hazirgha qeder sir bolup turmaqta. ular heqiqeten qéchip qutuldimu? Yaki déngiz süyide boghulup öldimu? Amérika bixeterlik idarisi téxiche mesilining péshide.

Xitay özining dunyadiki eng küchük zomiger bolghanliqi bilen kibirlinip méning asminimdin qushlarmu uchup ötelmeydu, méning sayem astidiki Tayland, malayshiya, filippin Türmiliri xuddi amérikining alkadraz türmisidinmu better qéchish mumkinchiliki bolmighan türmiler dep qaraydu. Emma tayland türmisidin qachqan 25 uyghur, öz emili herikiti arqiliq Sadir palwanning newrilirige “mumkin emes” ibarisini ishlitishning artuqche ikenlikini ispatlidi.

Dunyada niyet we heriket dégen bir nerse mewjut. Eger niyet we küchlük bir arzu we intilish mewjut bolidiken dunyada emelge ashurghili bolmaydighan ish yoq.

25 uyghurning tayland türmisining tamlirini téship, yotqan körpilirini qirliq sim tosuqlargha yépip yat bir dölet türmisidin qéchishining qiyinliq derijisi, aghriqidiki 10 qat tömür ishiki bar Afriqa türmisidin qachqan yuqirida ismi tilgha élin’ghan erkinlik jengchiliri duch kelgen qiyinliq we alkatraz türmisidin qachqan 3 mehbus duch kelgen qiyinliq bilen oxshash we uningdinmu üstün bolushi mumkin. Bu hékayilerni anglash pursitige, peqet bu 25 neper qehriman erkinlikke érishkende shundaqla sözlesh pursitige érishkende andin ige bolimiz.

Eslide, uyghurlar peqet tayland türmisidin achmaywatidu. Ular xitaylar “Sobibor” türmisige aylandurup qoyghan öz ana wetinidin dunyagha qarap qéchiwatqinigha xéli yillar bolup qaldi.

Pasportliri tartiwélinip Weten ichige solinip qalghan Uyghurlar xuddi “sobibur “ türmisidiki “munchigha chüshüsh” hiylisi bilen köydürüwétilish qismitige duchar bolghan yehudiylargha oxshaydu.

40 yilardiki Atush yawagh türmisimu ene shu “sobibur” ning teqlidi idi.

Eslide tarix tekrarlanmaydu. Emma zalimlar tarixtiki zalimlarning qilmish etmishliridin tejribiler we örnekler izdeydu. Bügün üchün köchürmekchi bolidu.

Tügidi.


”سوبىبوردىن قېچىش “ ۋە ئۇيغۇرلار

)سادىر پالۋاندىن بۈگۈنگە قەدەر----يامۇلدا تولا ياتىپ، چېچىم بىر قۇچاق بولدى. يامۇلنى تېشەر چاغدا قوۋۇرغام پىچاق بولدى. يەنە 25 ئۇيغۇر تايلاند تۈرمىسىنى تېشىپ قاچتى. بۇ قېتىم ئۇلار جېنىنى پىچاق قىلدى.
خاتىرەمدېن)



سەھەر.

ئەگەر دۇنيادا راي سىناش ئېلىپ بېرىلىپ، ناتسىست گېرمانىيەسىنىڭ يەھۇدىيلارغا ئېلىپ بارغان جازا لاگېرلىرى ۋە ئۆلۈم لاگېرلىرىغا ئوخشايدىغان بىر لاگېرنىڭ ھازىر يۈز بېرىش مۇمكىنچىلىكى بار ياكى يوقلۇقى ھەققىدە سورالغاندا، دۇنيادىكى نۇرغۇن كىشىلەر بۇنى بەلكى بىر ساراڭلىق بۇنداق بىر ئېتنىك قىرغىنچىلىق تۈسىنى ئالغان دەھشەتلىك لاگېرلارنىڭ 21-ئەسىردە قۇرۇلۇشى مۇمكىن ئەمەس دېيىشى مۇمكىن. ئەمما بۇنداق لاگېرلار ھازىر مەۋجۇت. يەنى خىتايدا ۋە ئۇيغۇرلارغا قارىتا. بەزى ھالقىلىرى ئۇنىڭدىنمۇ بەتتەر بولۇشى مۇمكىن. ئەمما بۇ مەخپىي.

ئەگەر دۇنيادا راي سىناش ئېلىپ بېرىلىپ تايلاند تۈرمىسىدىن قاچقان ئۇيغۇرلار قەھرىمانمۇ ياكى تېررورچى، جىنايەتچىمۇ دەپ سورالغاندا، نۇرغۇن كىشىلەر بۇلارنى تېررورچى ۋە ياكى ئەلۋەتتە تۈرمىدىن قاچقاندىن كېيىن جىنايەتچى بولدى-دە دېيىشى مۇمكىن. ئەمما ئۇلار ئۇيغۇر دېگەن بىر مىللەتنىڭ يۈرىكىنى ئاغرىتىپ قويۇۋاتقانلىقىنى ئويلاشماسلىقى مۇمكىن.

ئۇيغۇر خەلقى پۈتۈن ئاۋازى بىلەن دۇنياغا شۇنى جاكارلىشى كېرەككى، بۇ 25 ئۇيغۇر خىتاينىڭ 21-ئەسىردە بەرپا قىلغان “سوبىبور تۈرمىسى” دىن قاچقان ئەركىنلىك جەڭچىلىرى. ئۇيغۇر خەلقىنىڭ قەھرىمانلىرى خۇددى جەنۇبى ئافرىقا خەلقى تەرىپىدىن 1976- يىللىرىدا ئەركىنلىك جەڭچىلىرى دەپ ئېتىراپ قىلىنغان تىم جەن كıن، ستېفېنلى قاتارلىقدەك.

1976-يىلى، جەنۇبى ئاغرىقىدىكى ئىرقچىلىق مەزگىلىدە، تىم جەن كىن، ستېفېن لى (ستەپھەن لەئە) قاتارلىق 3 ئەركىنلىك جەڭچىسى، ئۆزلىرى تۈرمىدە ياسىغان ئاچقۇچلار بىلەن قاتمۇ قات تۆمۈر ئىشىكلەر بىلەن قۇلۇپلانغان ئاغرىقىدىكى ئەڭ دەھشەتلىك ھالدا قوغدىلىدىغان تۈرمىنىڭ 10 ئىشىكنى ئېچىپ تۈرمىدىن قاچىدۇ. تارىخ بۇلارنى تېررورلۇق بىلەن جازالانغان ئەركىنلىك جەڭچىلىرى سۈپىتىدە خاتىرىلەيدۇ.

تايلاند تۈرمىسىدىن قاچقان 25 ئۇيغۇرنىڭمۇ ئۆزىگە تۇشلۇق دۇنياغا ئېيتىدىغان تۈرمىدىن قېچىش ھېكايىلىرى بار. بەلكى بۇ ھېكايىلەر دۇنيا تارىخىدىكى تۈرمىدىن قېچىش ھېكايىلىرى ئىچىدىكى ئەڭ تەسىرلىك ھېكايىلەرنىڭ بىرى بولۇپ قېلىشى مۇمكىن. بەلكى دۇنيا بۇ 25 ئۇيغۇرنىمۇ خۇددى تىمجەنكىن، ستەفەنلى (ستەپھەنلى) لارنى خاتىرىلىگەندەك تېررورلۇق بىلەن جازالانغان ئەركىنلىك جەڭچىلىرى دەپ خاتىرىلىشى مۇمكىن.

دۇنيادا شۇنداق كىشىلەر ياشاپ ئۆتتى بەزىلەر ئۇلارنى تېررورچى دېدى بەزىلەر قەھرىمان، بەزىلەر ئۇلارنى ئالما دەپ قوينىغا سالدى، بەزىلەر چالما دەپ ئاتتى، بەزىلەر تۇلپار دېدى بەزىلەر قوتۇر ئېشەك، تارىخنىڭ ھەر دائىم ئىككى تامغىسى بولۇپ كەلدى بىر ياخشىلىق تامغىسى يەنە بىرى يامانلىق تامغىسى ئەمما زالىملارنىڭ يامانلىق تامغىسىغا قارشى مەزلۇملارنىڭ ياخشىلىق تامغىسى تەييار تۇردى. دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن بۈگۈنگە قەدەر بىر قانۇنىيەت ئۆزگەرمىدىكى، زالىملار تۇتۇش ئۈچۈن ئات چاپتۇرغاننى مەزلۇملار قوينىغا ئالدى

1943-يىللىرىنىڭ باشلىرىدا (سس) نىڭ باشلىقى ھېيىنرىخ ھىممەر (ھەئىنرىچ ھىممەر)، رېيىنچارد (رەيىنچارد) زەربىسى دەپ ئاتىلىدىغان، ناتسىست گېرمانىيەسىنىڭ يەھۇدىي مەسىلىسىنى ئۈزۈل كېسىل ھەل قىلىشتىكى چارىسى سۈپىتىدە داڭ چىقارغان، “يەھۇدىيلار ئۆلۈم لاگېرى” نى قۇرغان ئىدى. بۇ ئۆلۈم لاگېرلىرى پولشانىڭ شەرقىدە بولۇپ، سوبىبور بۇنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ مەخپىي ئۆلۈم لاگېرلىرىنىڭ بىرى ئىدى. ئەينى يىللاردا سوبىبوردىن ئىبارەت بۇ مەخپىي لاگېردا، بىر مىليوندىن ئارتۇق يەھۇدىي ئۆلتۈرۈلگەن بولۇپ، 1943-يىلى بۇ دەھشەتلىك ئۆلۈم لاگېرىدا تۇرۇۋاتقان 600 نەپەر مەھبۇس قېچىشنى پىلانلاپ، 300 نەپىرى مۇۋەپپەقىيەت قازىنىدۇ ۋە سوبىبور ئۆلۈم لاگېرىنىڭ ئەپتى بەشىرىسىنى دۇنياغا جاكارلايدۇ.

بۈگۈنكى شەرقى تۈركىستان، تارىختىكى ئەنە شۇ “سوبىبور ئۆلۈم لاگېرى” نىڭ بۈگۈنگە كۆچۈرۈلمىسى. ئانا ۋەتىنى شەرقى تۈركىستاندا ياشاش مۇمكىنچىلىكى تاپالمىغان، سەرگەردان قاچاق ئۇيغۇرلارنى تۈركىيە، مالايشىيا، كامبودژا، تايلاند، بۇلغارىستان قاتارلىق دۆلەتلەردە ئۇچۇرتىمىز.

تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن سوبىبوردىن قېچىش دېگەن فىلىمنى كۆرەلەيسىلەر. ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ئەھۋالىغا بەك ئوخشايدۇ.

https://youtu.be/b4R53qvwbag

مەن ھەر قېتىم “سوبىبور ئۆلۈم لاگېرىدىن قېچىش” ناملىق بۇ فىلىمنى كۆرگەندە خۇددى، ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ۋە 40- يىللاردىكى كارتىنىسىنى كۆرگەندەك بولىمەن.
سوبىبوردىن قاچقان يەھۇدىيلار ۋە ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن تاتاتلىتىپ ئېتىۋاتقان گېرمان ئەسكەرلىرىنى كۆرگەندە، بارىن ئىنقىلابى، 5-فېۋرال غۇلجا ئىنقىلابى، 5-ئىيۇل ئۈرۈمچى ۋەقەسىدە، ئاتۇش، غۇلجا، ۋە ئۈرۈمچىدە قېچىۋاتقان ئۇيغۇرلار ۋە ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن تاتاتلىتىپ ئېتىۋاتقان خىتاي ئەسكەرلىرىنى كۆرگەندەك بولىمەن.
ياپيالىڭاچ قىلىنىپ، مۇنچىغا چۈشۈرۈش ھىيلىسى بىلەن كۆيدۈرۈۋېتىلگەندە، ئاتۇشنىڭ ياۋاغ تۈرمىسىدە ئوت قويۇپ كۆيدۈرۈۋېتىلگەن، تىرىك كۆمۈۋېتىلگەن مەمتىلى ئەپەندى قاتارلىق ئوت يۈرەك زىيالىيلىرىمىزنى، باي سودىگەرلىرىمىزنى يادىمغا ئالىمەن. İز دېرەكسىز غايىب بولۇۋاتقان، ئىچكى ئەزالىرى بۇلىنىۋاتقان، خىتاينىڭ رەزىل سۇيىقەستلىرى ئۈچۈن دان سىناقلىرى ئېلىنىۋاتقان، خەلقىمنى كۆز ئالدىمغا كەلتۈرىمەن. يېقىندا خىتايدىن ئامېرىكىغا قېچىپ چىققان باي سودىگەر گۇئو ۋىن گۇيمۇ ئۇيغۇرلار ئەھۋالىنىڭ ئىنتايىن خەتەرلىك ئىكەنلىكىنى، ئۇيغۇرلارنىڭ تىرىك كۆمۈلۈش ۋە ئىچكى ئەزالىرى يۆتكىلىش ئەھۋالىغا دۇچ كېلىۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويغان ئىدى.

تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن بۇ ھەقتىكى ۋىدىئولارنى كۆرەلەيسىز.

https://www.youtube.com/watch?v=qtddG0wpltU
https://www.youtube.com/watch?v=5wZu19F8YpY
https://www.youtube.com/watch?v=K-i0lksbluY

بۈگۈن، خىتاي زۇلۇمى ئاستىدىكى ئۇيغۇرلار ئۈستى ئوچۇق خىتاي “سوبىبور” ئى دىن دۇنياغا قاچماقتا. ئوتتۇرا ئاسىيا تەرەپتىن قاچقان ئۇيغۇرلارنى، خىتاي بىلەن بىرلىكتە شاڭخەي ھەمكارلىق تەشكىلاتى قوغلىماقتا. “سوبىبور” دىن شەرقى جەنۇبى ئاسىيا يۆنىلىشى بىلەن قاچقان ئۇيغۇرلارنى بولسا تايلاند بىلەن مالايشىيا قوغلىماقتا ۋە تۈرمىگە تاشلىماقتا.

20-نويابىر كۈنى، خىتايدىن ئىبارەت "سوبىبۇر" ئۈستى ئوچۇق تۈرمىسىدىن قېچىپ، يىللاردىن بېرى خىتاي شېرىكى تايلاند تۈرمىسىدە يېتىۋاتقان 25 نەپەر* ئۇيغۇر مەھكۇمنىڭ تۈرمە تاملىرىنى تېشىپ، يوتقان كۆرپىلىرى بىلەن تۈرمىنىڭ ئەتراپىدىكى سىم توسۇقلارنى مۇداپىئە قىلىپ تۇرۇپ قاچقانلىقى ھەققىدىكى خەۋەر دۇنياغا تارالدى. 25 كىشىنىڭ تەشكىللىك ھالدا ئۆزىگە ناتونۇش بولغان باشقا بىر دۆلەتتىكى تۈرمىدىن بۇنداق يۇغۇرى دەرىجىدىكى ھەمكارلىق بىلەن قېچىش يۇغۇرى ئىقتىدار تەلەپ قىلاتتى ھەر جەھەتتىن.*دېمەك ئۇيغۇرلار بىر ئىش قىلالايدىغان بۆلىۋېتىپتۇ. ئۇنداقتا ئەسلىدىكى پىچاق قىڭراق بىلەن، چىش تىرنىقىغىچە قوراللانغان خىتاينىڭ شەرقى تۈركىستاندىكى بىر مىليون ھەربىي قوشۇنى بىلەن ( بۇ سان خىتايدىكى ئومۇمى ئەسكەر سانىنىڭ يېرىمىنى ئىگىلەيدۇ
پايدىلانغان ماتېرىيال:

ھتتپ://ۋۋۋ.ھويلام.نەت/ئۇيغۇرلار_ئۇچۇن_ئۇمىد_بار_-_فىنلاندىيە_مۇستەقىللىقىدىن_ئويلىغانلىرىم/)

ئېلىشىۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭمۇ بىر كۈنى ئىپتىدائىي پىچاقنى تاشلاپ قورال ئېلىشنى بېجىرەلەيدۇ دېگەن گەپ.

ئۇيغۇرلارنىڭ ئەجدادى غۇلجا مولتوختىيۈزلۈك سادىر پالۋان 1800- يىللاردا مەنچىڭ چېرىكلىرى باغلاپ ماڭغان 3 ئۇيغۇرنى قۇتۇلدۇرۇپ 15 يېشىدا سادىر پالۋان دەپ ئاتالغان، ئۇمۇ خۇددى ھازىرقى تايلاند تۈرمىسىنى تېشىپ قاچقان ئۇيغۇرلاردەك، مەنچىڭ خانىدانلىقىنىڭ يامۇلىنى تېشىپ قاچقان. دېمەك تۈرمە تېشىش ئۇيغۇرلارغا يات ئىش ئەمەس. ئۇيغۇر خەلقى يەنە ئۆز تارىخىنى ئېغزاكى قوشاقلىرى بىلەن يېزىپ قالدۇرغان خەلق.

سادىر پالۋان قوشاقلىرىدا،
يامۇلدا تولا يېتىپ،
چېچىم بىر قۇچاق بولدى.
يامۇلنى تېشەر چاغدا،
قوۋۇرغام پىچاق بولدى،

دەيدۇ.

گەرچە بۇلارنىڭ 5 نەپىرى شۇ كۈنى تۇتۇلۇپ قالغان. ئارىدىن 2 كۈن ئۆتكەندىن كېيىن يەنە 2 سى تۇتۇلۇپ قالغان بولسىمۇ، ئەمما قالغان 18 نەپىرى ھەققىدە خەۋەرلەر جىم. تايلاند تۈرمىسىنىڭ باشلىقى مۇخبىرلارغا، 18 بىلەن 20 نىڭ ئارىسىدىكى بۇ ساننىڭمۇ ناھايىتى جىق سان ئىكەنلىكىنى تەكىتلەيدۇ.

ئۇنداقتا دۇنيا ئادالىتى ئىزدەپ، خىتاي سوبىبورىدىن قاچقان، 2-بىر خىتاي غالچىسى دۆلەتتىكى يەنە بىر سوبىبورغا قامالغان، دۇنيانىڭ نەزىرى چۈشمىگەن بۇ بىر توپ “قاچقۇن” يا تىل يا ئۇچۇر ئالاقە، يا ئىقتىساد يا يېگۈدەك بىر نەرسىلەر يوق شارائىتتا، خىتاينىڭ شەرقى جەنۇبى ئاسىيادىكى ئارقا ھويلىسى ھېسابلانغان تايلاند بىلەن مالايشىيانىڭ، چېگرا ياقىلىرىدىكى سىم توسۇقلىرىدا، قانداق قىلىۋاتقاندۇ؟ ئۇلار ھازىرغىچە نەدە؟

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى، شۇنداقلا دۇنيا ئادالىتىنىڭ ھەرىكەتكە ئۆتكەنلىكىگە ئائىت خەۋەرلەر يوق. دۇنيادا كېچىككەن ئادالەت ھۆكۈم سۈرمەكتە.

ئەلۋەتتە سۈرىيەدىكى دەھشەتلىك بومباردىمانلار، ئۆلۈۋاتقان بوۋاقلار، دۆۋىلەنگەن جەسەتلەر، بىرمىدىكى روھىڭيا مۇسۇلمانلىرىغا ئېلىپ بېرىلىۋاتقان بۇ ئىرقىي قىرغىنچىلىق ئالدىدا، 25 ئۇيغۇرنىڭ مالايشىيا بىلەن تايلاند ئوتتۇرىسىدىكى ناتونۇش جۇغراپىيەدە قېچىپ يۈرۈشى ئۇيغۇرلاردىن باشقىلارنىڭ خىيالىغىمۇ كىرمەيدىغان ئىشلار.
.


ئامېرىكىنىڭ سانفىرانسىسكو ئارىلىغا جايلاشقان ئالكاتراز تۈرمىسى، بىخەتەرلىك تەدبىرلىرى ئەڭ كۈچلۈك بولغان تۆمۈر تۈرمىلەرنىڭ بىرى. ئامېرىكا بىخەتەرلىك ئىدارىسى بۇ تۈرمىدىن قېچىش مۇمكىن ئەمەس دەپ قارايدۇ. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە ئەگەر تۈرمىدىن قاچقان ھالەتتىمۇ، سانفىرانسىسكۇ ئارىلىدىن دېڭىزدا ئۈزۈپ قۇرۇقلۇققا چىقىش ئۈچۈن قاچقۇنلار دېڭىز سۈيىدە ئاللىقاچان بوغۇلۇپ قالىدۇ دەپ قارايدۇ.

ئەمما 1962-يىلى 11-ئىيۇن كېچىسى 3 مەھبۇس ئالكاتراز تۈرمىسىدىن قاچتى. بۇ 3 مەھبۇسنىڭ قېچىشى ئامېرىكا بىخەتەرلىك ئىدارىسى ئۈچۈن ھازىرغا قەدەر سىر بولۇپ تۇرماقتا. ئۇلار ھەقىقەتەن قېچىپ قۇتۇلدىمۇ؟ ياكى دېڭىز سۈيىدە بوغۇلۇپ ئۆلدىمۇ؟ ئامېرىكا بىخەتەرلىك ئىدارىسى تېخىچە مەسىلىنىڭ پېشىدە.

خىتاي ئۆزىنىڭ دۇنيادىكى ئەڭ كۈچۈك زومىگەر بولغانلىقى بىلەن كىبىرلىنىپ مېنىڭ ئاسمىنىمدىن قۇشلارمۇ ئۇچۇپ ئۆتەلمەيدۇ، مېنىڭ سايەم ئاستىدىكى تايلاند، مالايشىيا، فىلىپپىن تۈرمىلىرى خۇددى ئامېرىكىنىڭ ئالكادراز تۈرمىسىدىنمۇ بەتتەر قېچىش مۇمكىنچىلىكى بولمىغان تۈرمىلەر دەپ قارايدۇ. ئەمما تايلاند تۈرمىسىدىن قاچقان 25 ئۇيغۇر، ئۆز ئەمىلى ھەرىكىتى ئارقىلىق سادىر پالۋاننىڭ نەۋرىلىرىگە “مۇمكىن ئەمەس” ئىبارىسىنى ئىشلىتىشنىڭ ئارتۇقچە ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىدى.

دۇنيادا نىيەت ۋە ھەرىكەت دېگەن بىر نەرسە مەۋجۇت. ئەگەر نىيەت ۋە كۈچلۈك بىر ئارزۇ ۋە ئىنتىلىش مەۋجۇت بولىدىكەن دۇنيادا ئەمەلگە ئاشۇرغىلى بولمايدىغان ئىش يوق.

25 ئۇيغۇرنىڭ تايلاند تۈرمىسىنىڭ تاملىرىنى تېشىپ، يوتقان كۆرپىلىرىنى قىرلىق سىم توسۇقلارغا يېپىپ يات بىر دۆلەت تۈرمىسىدىن قېچىشىنىڭ قىيىنلىق دەرىجىسى، ئاغرىقىدىكى 10 قات تۆمۈر ئىشىكى بار ئافرىقا تۈرمىسىدىن قاچقان يۇقىرىدا ئىسمى تىلغا ئېلىنغان ئەركىنلىك جەڭچىلىرى دۇچ كەلگەن قىيىنلىق ۋە ئالكاتراز تۈرمىسىدىن قاچقان 3 مەھبۇس دۇچ كەلگەن قىيىنلىق بىلەن ئوخشاش ۋە ئۇنىڭدىنمۇ ئۈستۈن بولۇشى مۇمكىن. بۇ ھېكايىلەرنى ئاڭلاش پۇرسىتىگە، پەقەت بۇ 25 نەپەر قەھرىمان ئەركىنلىككە ئېرىشكەندە شۇنداقلا سۆزلەش پۇرسىتىگە ئېرىشكەندە ئاندىن ئىگە بولىمىز.

ئەسلىدە، ئۇيغۇرلار پەقەت تايلاند تۈرمىسىدىن ئاچمايۋاتىدۇ. ئۇلار خىتايلار “سوبىبور” تۈرمىسىگە ئايلاندۇرۇپ قويغان ئۆز ئانا ۋەتىنىدىن دۇنياغا قاراپ قېچىۋاتقىنىغا خېلى يىللار بولۇپ قالدى.

پاسپورتلىرى تارتىۋېلىنىپ ۋەتەن ئىچىگە سولىنىپ قالغان ئۇيغۇرلار خۇددى “سوبىبۇر “ تۈرمىسىدىكى “مۇنچىغا چۈشۈش” ھىيلىسى بىلەن كۆيدۈرۈۋېتىلىش قىسمىتىگە دۇچار بولغان يەھۇدىيلارغا ئوخشايدۇ.

40 يىلاردىكى ئاتۇش ياۋاغ تۈرمىسىمۇ ئەنە شۇ “سوبىبۇر” نىڭ تەقلىدى ئىدى.

ئەسلىدە تارىخ تەكرارلانمايدۇ. ئەمما زالىملار تارىختىكى زالىملارنىڭ قىلمىش ئەتمىشلىرىدىن تەجرىبىلەر ۋە ئۆرنەكلەر ئىزدەيدۇ. بۈگۈن ئۈچۈن كۆچۈرمەكچى بولىدۇ.

تۈگىدى