PDA

View Full Version : Uyghurlar Üchün Ümid Bar—Finlandiye Musteqilliqidin Oylighanlirim



Elbilgin
17-11-17, 19:53
Uyghurlar Üchün Ümid Bar—Finlandiye Musteqilliqidin Oylighanlirim

Tarimoghli
2017-yili 15-Noyabir


Hazir gherb elliridiki köpligen xitay ziyaliyliri xitay kompartiyisining mewjut bolup turush salahiyitining yoqluqini, zaman’gha mas kelmeydighanliqini, özini qoghdap qélish shertlirini hazirliyalmaydighanliqini, shunglashqa yéqin kelgüside uning choqum yiqilidighanliqini otturigha qoyuwatidu. Ular yene xitay kompartiyisi yiqilip chüshse, xitay dölitide bir chong qalaymiqanchiliq yüz béridighanliqi heqqidiki öz perezlirinimu otturigha qoyuwatidu.

Amérikining paytexti Washin’gtondiki dunyagha dangliq, «Xadson Instituti» (Hudson Institute) dep atilidighan oylash ambiridiki bir qanche mutexessisler 2015-yili ötküzgen bir qétimliq siyasiy muhakime yighinida, ashu institutning aliy derijilik tetqiqatchisi Charlis Xornér (Charles Horner) mundaq köz-qarashlirini otturigha qoydi [1]:

«Hazir déngiz arqiliq dunyagha hökümranliq qilidighan dewr ötüp ketti. Uningdin bashqa hazir özige ishenmeslik krizisi, Junggo Kommunistik partiyisining özining hökümranliq ornini saqlap qélishidin ibaret Junggoning ichki mesilisi, hemde melum shekildiki Junggo – Islam dunyasi munasiwetlirini ornitish mesililiri, hemde Junggo üchün yéqin sherqtiki ellerge qarighanda yiraq sherqtiki eller (mesilen Iran we Se’udi Erebistan) bilen küchlük munasiwet ornitishning zörürlüki qatarliq mesililer otturigha chiqishqa bashlidi. Bir belwagh we bir yol istratégiyisige mushundaq bir nuqtida turup qarap chiqishqa toghra kélidu. Eger Junggoning bu istratégiyige séliwatqan meblighi bilen bashqa ishlargha séliwatqan meblighini sélishturup turup tekshürüp baqidighan bolsaq, mundaq ikki xil ehwalni bayqaymiz: Eng közge körünidighan ehwal Junggoning ichki muqimliqini saqlashqa ajritiwatqan ghayet zor miqdardiki meblighi. Bolupmu Musulmanlar rayoni bolghan Shinjang hazir pütünley mixlap qoyulghan bolup, bezi mölcherlerge asaslan’ghanda Shinjangdiki qoralliq qoshunlarning sani bir milyondin éship ketti.»

Bu yerde méning diqqitimni eng tartqan nuqta «bezi mölcherlerge asaslan’ghanda Shinjangdiki qoralliq qoshunlarning sani bir milyondin éship ketti», dégendin ibaret boldi. Eger bu mölcher toghra bolidiken, xitay dölitide bir chong qalaymiqanchiliqning yüz bérishi Uyghurlar we Uyghur éli üchün némidin dérek béridu? 2009-yilidiki 5-Iyul qirghinchiliqidin kéyin weten ichi we sirtidiki Uyghur xelqining, yaki pütün Uyghur millitining milliy éngi we milliy iradisi yéqinqi 5 – 6 esir jeryanida misli körülüp baqmighan derijide ösüp we küchiyip ketti. Shunglashqa eger xitay dölitide bir chong qalaymiqanchiliq yüz béridiken, wetendiki barliq Uyghurlar, jümlidin barliq Uyghur déhqanlar qozghilip kétip, xitay mustemlikichilirige qarshi isyan kötüridu. Qoligha néme chiqsa shuni élip, xitay basqunchilirini Uyghur zéminidin qoghlap chiqirish yolida hujumgha ötidu. Emma, eger biz hazir wetendiki Uyghurlarning nopus sani 15 milyon dések, Charlis Xornérning yuqiridiki mölchiri boyiche hésablighanda, her 15 Uyghurgha birdin xitay qoralliq eskiri toghra kélidu. Shuning bilen Uyghurlar tolimu paydisiz orun’gha chüshüp qalidu. Eger biz 1992-yilidiki Barin qirghinchiliqi, 1997-yilidiki Ghulja qirghinchiliqi, 2009-yilidiki Ürümchi qirghinchiliqi, we 2014-yilidiki Yeken qirghinchiliqigha qarap baqidighan bolsaq, Uyghurlar isyan kötürgende xitay hökümiti héch bir ikkilenmey xitay eskerlirige Uyghurlarni qirghin qilish buyruqi chüshüridighanliqini, xitay eskerlirimu héch bir ikkilenmestin, insanliq xaraktérini yoqatqan yaki insanliq qélipidin chiqqan halda Uyghurlarni qirghin qilishqa ötidighanliqini qiyas qilalaymiz. Bu ehwal pütün Uyghur millitini, jümlidin méni nahayiti qattiq wehimige salidu. Nahayiti qattiq endishige salidu. Bu xil ehwal hazir bir qisim wetendashlarni chüshkünleshtürüwatqan bolushimu mumkin.

Emma, Uyghurlar üchün ümid bar. Millitimiz üchün ümid bar. Undaqta ashu ümid nedin kélidu? Torlarda bu yil élan qilin’ghan bir statistikigha asaslan’ghanda, hazir xitay dölitidiki aktip halette turuwatqan eskerlerning sani 2.353 milyon iken [2]. Charlis Xornér mushu eskerning ichidiki bir milyondek kishi hazir Uyghur élide, dewatidu. Eger xitay dölitining kompartiye hakimiyiti yiqilip, xitay döliti bir xil chong qalaymiqanchiliq ichide qalidiken, Béyjingdiki xitay herbiy bash qomandanliri Uyghur élidiki eskiriy küchni ichkiri ölkilerge yötkep, u yerdiki jinayi ishlarni tosush, qalaymiqanchiliqlarni kontrol qilish, we merkiziy hökümet we bashqa barliq uningdin töwen turidighan hökümetlerning rehberlirining jénini qoghdashqa mejburi bolidu. Shu chaghda Uyghurlargha özini azad qilish pursiti kélidu.

Yuqirida éytilghan sözler bir xil quruq xiyal emes. Tarixta ene shundaq ish bolup baqqan. Finlandiye hazir aran 5 milyon nopusi bar bolghan bir kichik dölet bolup, u nechche esir Char Rusiye hökümitining kontrolluqi astidiki bir kichik zémin bolup kelgen. Emma, Lénin yétekchilik qilghan 1917-yilidiki Öktebir inqilabi ghelibe qilghandin kéyin, Léninni qoghdawatqan qizil armiye Rusiyening aq armiyisige taqabil turushqa ajiz kélip qalidu. Shuning bilen Lénin Finlandiyediki Rus eskerlirini Moskwagha yötkep kélishke mejburi bolidu. Shuning bilen Finlandiye xelqi üchün bir herbiy boshluq peyda bolidu. Hemde ular musteqilliq élan qilip, Ruslardin qolidin qutulup chiqidu [3, 4]. Eger xitayning kompartiye hakimiyiti örülüp kétip, xitayda chong qalaymiqanchiliq yüz béridiken, Uyghurlar üchün Finlandiyedikidek bir ulugh pursetning kélidighanliqigha men xélila ishench qilalaymen.

Yuqiriqidin bashqa, hazirqi xitay hakimiyitining intayin éghir, özini buningdin kéyin dawamliq saqlap méngishqa nahayiti paydisiz nuqsanliri bar. Shundaqla yéqinqi bir-ikki esirning mabeynide dunyaning bashqa jayliridiki milliy inqilabtin birersimu meghlup bolup baqqan emes. Bu ikki téma heqqide men kéyinche yene mexsus toxtilimen.

Uyghur xelqi intayin batur xelq. Ölümdin qorqmaydighan xelq. Méning Ilidiki 3 wilayet inqilabi jeryanida esker bolghan bir tughqinim men ottura mektepte oquwatqan mezgilde manga özlirining intayin qorqmas we intayin batur bolup urush qilghanliqini, shunglashqa gomindang eskerlirining özliridin nahayitimu qorqqanliqini, netijide bir atliq Uyghur eskiri 30 – 40 neper gomindang eskerlirige teng kelgenlikini dep bergen idi. Men chonglardin 1960-yilliridiki xitay-Hindistan urushida xitay eskerliri nahayiti qorqunchaqliq qilip, Hindistan eskerlirige teng kélelmey, axiri Hindistan qoshunini Uyghur eskerler bilen yenggenlikini anglighan. 2009-yilidiki 5-Iyul weqesidin kéyin Ürümchide yüz bergen xitay hujumliri jeryanida, qolida pichaq we kaltek kötürüwalghan 3 – 5 neper Uyghur yashlar kochilarda nechche yüz xitaylarni qoghlap sürgün toqay qiliwetken bolup, ashundaq menzirini mezmun qilghan resimlerdin bir qismi bir mezgil torlarda keng tarqilip yürdi.

Qoralning igisi bar, emma uning igisige sadaqetmenliki yoq. Qoralning igisi bar, emma uning közi yoq. Qoralni kim alsa shu atalaydu. Qoral kimning qoligha chiqsa, uni shu adem ishliteleydu. Ularning waqtinche kimning qolida bolishidin qet’iynezer, bezide qorallargha yéqinraq yashighanning nahayiti zor paydisi bar. Mesilen, 1940-yilliri Yaponlar bilen bolghan urush axirlashqandin kéyin, qizil xitay armiyisi (解放军) xitay milliy (国民党) armiyisining qolidiki qorallarning paydisini nahayiti zor derijide kördi. Yeni, qizil xitay armiyisi üchün qoralgha yéqin turushning paydisi axirida xitay milliy armiyisini Teywen’ge qoghliwétish derijiside boldi. Buni «yaman ishning yaxshi ishqa aylinishi» ning bir misali déyishke bolidu. Héch kim «Bundaq misal Uyghurlar üchün yüz bermeydu», dep késip éytalmaydu.

Qisqisi, Uyghurlar üchün buningdin kéyin ümid bar. Shuning üchün, eger siz bir heqiqiy Uyghur bolsingiz choqum ümidwar yashang.


Paydilinish Menbeliri:

[1] China's Road Through Pakistan
https://www.youtube.com/watch?v=u1ahrMhq9LQ&t=109s

[2] People's Liberation Army
https://en.wikipedia.org/wiki/People%27s_Liberation_Army

[3] 王澄博士談南疆獨立和民族分裂(上)
https://www.youtube.com/watch?v=aJck07J35sw&t=4s

[4] Finnish Civil War
https://en.wikipedia.org/wiki/Finnish_Civil_War

Elbilgin
17-11-17, 19:54
ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئۈمىد بار — فىنلاندىيە مۇستەقىللىقىدىن ئويلىغانلىرىم

تارىموغلى
2017-يىلى 15-نويابىر




ھازىر غەرب ئەللىرىدىكى كۆپلىگەن خىتاي زىيالىيلىرى خىتاي كومپارتىيىسىنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇش سالاھىيىتىنىڭ يوقلۇقىنى، زامانغا ماس كەلمەيدىغانلىقىنى، ئۆزىنى قوغداپ قېلىش شەرتلىرىنى ھازىرلىيالمايدىغانلىقىنى، شۇڭلاشقا يېقىن كەلگۈسىدە ئۇنىڭ چوقۇم يىقىلىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويۇۋاتىدۇ. ئۇلار يەنە خىتاي كومپارتىيىسى يىقىلىپ چۈشسە، خىتاي دۆلىتىدە بىر چوڭ قالايمىقانچىلىق يۈز بېرىدىغانلىقى ھەققىدىكى ئۆز پەرەزلىرىنىمۇ ئوتتۇرىغا قويۇۋاتىدۇ.

ئامېرىكىنىڭ پايتەختى ۋاشىنگتوندىكى دۇنياغا داڭلىق، «خادسون ئىنستىتۇتى» (Hudson Institute) دەپ ئاتىلىدىغان ئويلاش ئامبىرىدىكى بىر قانچە مۇتەخەسسىسلەر 2015-يىلى ئۆتكۈزگەن بىر قېتىملىق سىياسىي مۇھاكىمە يىغىنىدا، ئاشۇ ئىنستىتۇتنىڭ ئالىي دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى چارلىس خورنېر (Charles Horner) مۇنداق كۆز-قاراشلىرىنى ئوتتۇرىغا قويدى [1]:

«ھازىر دېڭىز ئارقىلىق دۇنياغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغان دەۋر ئۆتۈپ كەتتى. ئۇنىڭدىن باشقا ھازىر ئۆزىگە ئىشەنمەسلىك كرىزىسى، جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسىنىڭ ئۆزىنىڭ ھۆكۈمرانلىق ئورنىنى ساقلاپ قېلىشىدىن ئىبارەت جۇڭگونىڭ ئىچكى مەسىلىسى، ھەمدە مەلۇم شەكىلدىكى جۇڭگو – ئىسلام دۇنياسى مۇناسىۋەتلىرىنى ئورنىتىش مەسىلىلىرى، ھەمدە جۇڭگو ئۈچۈن يېقىن شەرقتىكى ئەللەرگە قارىغاندا يىراق شەرقتىكى ئەللەر (مەسىلەن ئىران ۋە سەئۇدى ئەرەبىستان) بىلەن كۈچلۈك مۇناسىۋەت ئورنىتىشنىڭ زۆرۈرلۈكى قاتارلىق مەسىلىلەر ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىدى. بىر بەلۋاغ ۋە بىر يول ئىستراتېگىيىسىگە مۇشۇنداق بىر نۇقتىدا تۇرۇپ قاراپ چىقىشقا توغرا كېلىدۇ. ئەگەر جۇڭگونىڭ بۇ ئىستراتېگىيىگە سېلىۋاتقان مەبلىغى بىلەن باشقا ئىشلارغا سېلىۋاتقان مەبلىغىنى سېلىشتۇرۇپ تۇرۇپ تەكشۈرۈپ باقىدىغان بولساق، مۇنداق ئىككى خىل ئەھۋالنى بايقايمىز: ئەڭ كۆزگە كۆرۈنىدىغان ئەھۋال جۇڭگونىڭ ئىچكى مۇقىملىقىنى ساقلاشقا ئاجرىتىۋاتقان غايەت زور مىقداردىكى مەبلىغى. بولۇپمۇ مۇسۇلمانلار رايونى بولغان شىنجاڭ ھازىر پۈتۈنلەي مىخلاپ قويۇلغان بولۇپ، بەزى مۆلچەرلەرگە ئاساسلانغاندا شىنجاڭدىكى قوراللىق قوشۇنلارنىڭ سانى بىر مىليوندىن ئېشىپ كەتتى.»

بۇ يەردە مېنىڭ دىققىتىمنى ئەڭ تارتقان نۇقتا «بەزى مۆلچەرلەرگە ئاساسلانغاندا شىنجاڭدىكى قوراللىق قوشۇنلارنىڭ سانى بىر مىليوندىن ئېشىپ كەتتى»، دېگەندىن ئىبارەت بولدى. ئەگەر بۇ مۆلچەر توغرا بولىدىكەن، خىتاي دۆلىتىدە بىر چوڭ قالايمىقانچىلىقنىڭ يۈز بېرىشى ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇر ئېلى ئۈچۈن نېمىدىن دېرەك بېرىدۇ؟ 2009-يىلىدىكى 5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقىدىن كېيىن ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدىكى ئۇيغۇر خەلقىنىڭ، ياكى پۈتۈن ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ مىللىي ئېڭى ۋە مىللىي ئىرادىسى يېقىنقى 5 – 6 ئەسىر جەريانىدا مىسلى كۆرۈلۈپ باقمىغان دەرىجىدە ئۆسۈپ ۋە كۈچىيىپ كەتتى. شۇڭلاشقا ئەگەر خىتاي دۆلىتىدە بىر چوڭ قالايمىقانچىلىق يۈز بېرىدىكەن، ۋەتەندىكى بارلىق ئۇيغۇرلار، جۈملىدىن بارلىق ئۇيغۇر دېھقانلار قوزغىلىپ كېتىپ، خىتاي مۇستەملىكىچىلىرىگە قارشى ئىسيان كۆتۈرىدۇ. قولىغا نېمە چىقسا شۇنى ئېلىپ، خىتاي باسقۇنچىلىرىنى ئۇيغۇر زېمىنىدىن قوغلاپ چىقىرىش يولىدا ھۇجۇمغا ئۆتىدۇ. ئەمما، ئەگەر بىز ھازىر ۋەتەندىكى ئۇيغۇرلارنىڭ نوپۇس سانى 15 مىليون دېسەك، چارلىس خورنېرنىڭ يۇقىرىدىكى مۆلچىرى بويىچە ھېسابلىغاندا، ھەر 15 ئۇيغۇرغا بىردىن خىتاي قوراللىق ئەسكىرى توغرا كېلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇيغۇرلار تولىمۇ پايدىسىز ئورۇنغا چۈشۈپ قالىدۇ. ئەگەر بىز 1992-يىلىدىكى بارىن قىرغىنچىلىقى، 1997-يىلىدىكى غۇلجا قىرغىنچىلىقى، 2009-يىلىدىكى ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى، ۋە 2014-يىلىدىكى يەكەن قىرغىنچىلىقىغا قاراپ باقىدىغان بولساق، ئۇيغۇرلار ئىسيان كۆتۈرگەندە خىتاي ھۆكۈمىتى ھېچ بىر ئىككىلەنمەي خىتاي ئەسكەرلىرىگە ئۇيغۇرلارنى قىرغىن قىلىش بۇيرۇقى چۈشۈرىدىغانلىقىنى، خىتاي ئەسكەرلىرىمۇ ھېچ بىر ئىككىلەنمەستىن، ئىنسانلىق خاراكتېرىنى يوقاتقان ياكى ئىنسانلىق قېلىپىدىن چىققان ھالدا ئۇيغۇرلارنى قىرغىن قىلىشقا ئۆتىدىغانلىقىنى قىياس قىلالايمىز. بۇ ئەھۋال پۈتۈن ئۇيغۇر مىللىتىنى، جۈملىدىن مېنى ناھايىتى قاتتىق ۋەھىمىگە سالىدۇ. ناھايىتى قاتتىق ئەندىشىگە سالىدۇ. بۇ خىل ئەھۋال ھازىر بىر قىسىم ۋەتەنداشلارنى چۈشكۈنلەشتۈرۈۋاتقان بولۇشىمۇ مۇمكىن.

ئەمما، ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئۈمىد بار. مىللىتىمىز ئۈچۈن ئۈمىد بار. ئۇنداقتا ئاشۇ ئۈمىد نەدىن كېلىدۇ؟ تورلاردا بۇ يىل ئېلان قىلىنغان بىر ستاتىستىكىغا ئاساسلانغاندا، ھازىر خىتاي دۆلىتىدىكى ئاكتىپ ھالەتتە تۇرۇۋاتقان ئەسكەرلەرنىڭ سانى 2.353 مىليون ئىكەن [2]. چارلىس خورنېر مۇشۇ ئەسكەرنىڭ ئىچىدىكى بىر مىليوندەك كىشى ھازىر ئۇيغۇر ئېلىدە، دەۋاتىدۇ. ئەگەر خىتاي دۆلىتىنىڭ كومپارتىيە ھاكىمىيىتى يىقىلىپ، خىتاي دۆلىتى بىر خىل چوڭ قالايمىقانچىلىق ئىچىدە قالىدىكەن، بېيجىڭدىكى خىتاي ھەربىي باش قوماندانلىرى ئۇيغۇر ئېلىدىكى ئەسكىرىي كۈچنى ئىچكىرى ئۆلكىلەرگە يۆتكەپ، ئۇ يەردىكى جىنايى ئىشلارنى توسۇش، قالايمىقانچىلىقلارنى كونترول قىلىش، ۋە مەركىزىي ھۆكۈمەت ۋە باشقا بارلىق ئۇنىڭدىن تۆۋەن تۇرىدىغان ھۆكۈمەتلەرنىڭ رەھبەرلىرىنىڭ جېنىنى قوغداشقا مەجبۇرى بولىدۇ. شۇ چاغدا ئۇيغۇرلارغا ئۆزىنى ئازاد قىلىش پۇرسىتى كېلىدۇ.

يۇقىرىدا ئېيتىلغان سۆزلەر بىر خىل قۇرۇق خىيال ئەمەس. تارىختا ئەنە شۇنداق ئىش بولۇپ باققان. فىنلاندىيە ھازىر ئاران 5 مىليون نوپۇسى بار بولغان بىر كىچىك دۆلەت بولۇپ، ئۇ نەچچە ئەسىر چاررۇسىيە ھۆكۈمىتىنىڭ كونتروللۇقى ئاستىدىكى بىر كىچىك زېمىن بولۇپ كەلگەن. ئەمما، لېنىن يېتەكچىلىك قىلغان 1917-يىلىدىكى ئۆكتەبىر ئىنقىلابى غەلىبە قىلغاندىن كېيىن، لېنىننى قوغداۋاتقان قىزىل ئارمىيە رۇسىيەنىڭ ئاق ئارمىيىسىگە تاقابىل تۇرۇشقا ئاجىز كېلىپ قالىدۇ. شۇنىڭ بىلەن لېنىن فىنلاندىيەدىكى رۇس ئەسكەرلىرىنى موسكۋاغا يۆتكەپ كېلىشكە مەجبۇرى بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن فىنلاندىيە خەلقى ئۈچۈن بىر ھەربىي بوشلۇق پەيدا بولىدۇ. ھەمدە ئۇلار مۇستەقىللىق ئېلان قىلىپ، رۇسلاردىن قولىدىن قۇتۇلۇپ چىقىدۇ [3, 4]. ئەگەر خىتاينىڭ كومپارتىيە ھاكىمىيىتى ئۆرۈلۈپ كېتىپ، خىتايدا چوڭ قالايمىقانچىلىق يۈز بېرىدىكەن، ئۇيغۇرلار ئۈچۈن فىنلاندىيەدىكىدەك بىر ئۇلۇغ پۇرسەتنىڭ كېلىدىغانلىقىغا مەن خېلىلا ئىشەنچ قىلالايمەن.

يۇقىرىقىدىن باشقا، ھازىرقى خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ ئىنتايىن ئېغىر، ئۆزىنى بۇنىڭدىن كېيىن داۋاملىق ساقلاپ مېڭىشقا ناھايىتى پايدىسىز نۇقسانلىرى بار. شۇنداقلا يېقىنقى بىر-ئىككى ئەسىرنىڭ مابەينىدە دۇنيانىڭ باشقا جايلىرىدىكى مىللىي ئىنقىلابتىن بىرەرسىمۇ مەغلۇپ بولۇپ باققان ئەمەس. بۇ ئىككى تېما ھەققىدە مەن كېيىنچە يەنە مەخسۇس توختىلىمەن.

ئۇيغۇر خەلقى ئىنتايىن باتۇر خەلق. ئۆلۈمدىن قورقمايدىغان خەلق. مېنىڭ ئىلىدىكى 3 ۋىلايەت ئىنقىلابى جەريانىدا ئەسكەر بولغان بىر تۇغقىنىم مەن ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان مەزگىلدە ماڭا ئۆزلىرىنىڭ ئىنتايىن قورقماس ۋە ئىنتايىن باتۇر بولۇپ ئۇرۇش قىلغانلىقىنى، شۇڭلاشقا گومىنداڭ ئەسكەرلىرىنىڭ ئۆزلىرىدىن ناھايىتىمۇ قورققانلىقىنى، نەتىجىدە بىر ئاتلىق ئۇيغۇر ئەسكىرى 30 – 40 نەپەر گومىنداڭ ئەسكەرلىرىگە تەڭ كەلگەنلىكىنى دەپ بەرگەن ئىدى. مەن چوڭلاردىن 1960-يىللىرىدىكى خىتاي-ھىندىستان ئۇرۇشىدا خىتاي ئەسكەرلىرى ناھايىتى قورقۇنچاقلىق قىلىپ، ھىندىستان ئەسكەرلىرىگە تەڭ كېلەلمەي، ئاخىرى ھىندىستان قوشۇنىنى ئۇيغۇر ئەسكەرلەر بىلەن يەڭگەنلىكىنى ئاڭلىغان. 2009-يىلىدىكى 5-ئىيۇل ۋەقەسىدىن كېيىن ئۈرۈمچىدە يۈز بەرگەن خىتاي ھۇجۇملىرى جەريانىدا، قولىدا پىچاق ۋە كالتەك كۆتۈرۈۋالغان 3 – 5 نەپەر ئۇيغۇر ياشلار كوچىلاردا نەچچە يۈز خىتايلارنى قوغلاپ سۈرگۈن توقاي قىلىۋەتكەن بولۇپ، ئاشۇنداق مەنزىرىنى مەزمۇن قىلغان رەسىملەردىن بىر قىسمى بىر مەزگىل تورلاردا كەڭ تارقىلىپ يۈردى.

قورالنىڭ ئىگىسى بار، ئەمما ئۇنىڭ ئىگىسىگە ساداقەتمەنلىكى يوق. قورالنىڭ ئىگىسى بار، ئەمما ئۇنىڭ كۆزى يوق. قورالنى كىم ئالسا شۇ ئاتالايدۇ. قورال كىمنىڭ قولىغا چىقسا، ئۇنى شۇ ئادەم ئىشلىتەلەيدۇ. ئۇلارنىڭ ۋاقتىنچە كىمنىڭ قولىدا بولىشىدىن قەتئىينەزەر، بەزىدە قوراللارغا يېقىنراق ياشىغاننىڭ ناھايىتى زور پايدىسى بار. مەسىلەن، 1940-يىللىرى ياپونلار بىلەن بولغان ئۇرۇش ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، قىزىل خىتاي ئارمىيىسى (解放军) خىتاي مىللىي (国民党) ئارمىيىسىنىڭ قولىدىكى قوراللارنىڭ پايدىسىنى ناھايىتى زور دەرىجىدە كۆردى. يەنى، قىزىل خىتاي ئارمىيىسى ئۈچۈن قورالغا يېقىن تۇرۇشنىڭ پايدىسى ئاخىرىدا خىتاي مىللىي ئارمىيىسىنى تەيۋەنگە قوغلىۋېتىش دەرىجىسىدە بولدى. بۇنى «يامان ئىشنىڭ ياخشى ئىشقا ئايلىنىشى» نىڭ بىر مىسالى دېيىشكە بولىدۇ. ھېچ كىم «بۇنداق مىسال ئۇيغۇرلار ئۈچۈن يۈز بەرمەيدۇ»، دەپ كېسىپ ئېيتالمايدۇ.

قىسقىسى، ئۇيغۇرلار ئۈچۈن بۇنىڭدىن كېيىن ئۈمىد بار. شۇنىڭ ئۈچۈن، ئەگەر سىز بىر ھەقىقىي ئۇيغۇر بولسىڭىز چوقۇم ئۈمىدۋار ياشاڭ.


پايدىلىنىش مەنبەلىرى:

[1] China's Road Through Pakistan
https://www.youtube.com/watch?v=u1ahrMhq9LQ&t=109s

[2] People's Liberation Army
https://en.wikipedia.org/wiki/People%27s_Liberation_Army

[3] 王澄博士談南疆獨立和民族分裂(上)
https://www.youtube.com/watch?v=aJck07J35sw&t=4s

[4] Finnish Civil War
https://en.wikipedia.org/wiki/Finnish_Civil_War

Unregistered
18-11-17, 19:08
nahayiti yaxshi yčzilghan maqale iken. bu maqalini oqup intayinümütlinip qaldim.harmighaysiz.