PDA

View Full Version : Xeyr xosh ensiresh, teshwish, qorqush we ümütsizlik.



Seher
13-11-17, 10:13
Xeyr xosh Ensiresh, teshwish, qorqush we ümütsizlik.

Seher.

Kèpinekning küchi.

Kèpinek kichik we ajiz bir janliq. Emma u jansiz ajiz qanatliri bilen toxtimay uchup nahayiti nurghun ishlarni qilidu. Tuxum chiqiridu , pili quruti sheklige kiridu ,Ghozilaydu we yashaydu.
Amerkiliq matimatika alimi Adward norton lawrens (adward northon lawrens) 1963-yii kipinek tesiri dep atilidighan neziryini hawa rayi ehwalini muhakime qiliwetip bayqighan. U deslepte u 0.506127, ikkinji qedemde 0.506 qatarliq 2 reqemni herketlendürüp sinaq qilghan. Eyni chaghda u tallighan bu ikki san sifir ottursidiki perq nahayiti kichik bolup, peqet mingden bir idi.
emma bu kichik perqqe qarimay, bu reqemlerni herketlendürgen waqtta kèlip chiqqan netijide nahayiti chong perqler mewjüt bolghan.
keyin lawrens bu ehwalgha kaws neziryisi digen namni bergen. keyinche bu namni kepinekning* tesiri yaki küchi digen namgha özgertken.
lawrence bu neziryeside hawadiki bir kipinekning qanat qèqishining,* melum bir jaydiki bir ishning peyda bolushigha sewep bolushi we yaki melum bir ishning kelip chiqishigha tosalghu bolushi mümkinligini otturgha qoyghan.
Gerche bu, tetqiqat emilyettin ötmigen bir nezirye bolsimu,emma bu nezirye bizge kichik ishlar bilen chong ishlar, küchsizler bilen küchlükler ottursidiki munasiwetlerni toghra tengshep, herqandaq ehwalda ümütsizlenmey, umüt we ishenchke tolghan halda yashishimizgha èlham bèridighan bir nezirye.Adwart Norton( Adwar Northon) kichikliktin bashlinip, chonguyishqa qarap mang’ghan bir qanche yaghach taxtaylarni retlik tizip, eng aldidiki eng kichik taxtayni ittirwetkende bu taxtaylar arqisidiki taxtaylargha soqulup netijide eng axirigha tizilghan eng chong we eng küchlük taxtayningmu örülishige sewep bolghan.
kipinek neziryisining otturgha qoyghini kichik ishlardin bashlan’ghan herketler zenjirining nahayiti chong ishlarni wujutqa chiqirishi mümkinchiligidin ibaret bolup, kichik-kichik küchler öz ara birleshkende, chong küchlerni halak qilghili bolidighanlighidin bisharet bèridu. Elbette taghdek yoghan tash bilen,dèngiz sahilidiki alqan’gha èlip oynighili bolidighan kichik tash ottursidiki küch sèlishturmisida zor perq bar, taghdek yoghan qoram tashni hichkim düshminining bèshigha atalmaydu emma, ushshaq tash bilen düshmenning beshini yèriwetkili bolidu.yehudilarning bir sozi bar kichik ishlarni yaxshi qilghanda chong ishlarni wujutqa chiqarghili bolidu deydighan. Yehudilar yene, bir nersige sebir taqet qilalmasliq aqibette tèximu uzun sebir taqet qilishqa sewep bolup qalidu deydu. Chüshkünlük sebir taqet qilalmasliqni keltürüp chiqiridighan amillarning biri. Tolup tashqan jasaret we öz özige ishenchisi bar milletlerla “kèpinekning küchi” neziryisini özige tedbiqlap kichik-kichik küchlerdin teshkillen’gen chatma küchler zenjiri yaritalaydu we buni düshmini üchün ishliteleydu. Yuqurda men tilgha alghan Dèngiz sahilidiki ushshaq tashlar bilen, taghdek qoram tashning sèlishturmisi bizge hemme küchning hemme yerde ishliniwermeydighanlighidin dèrek bèridu.yuqurdiki neziryeler qur’anda her bir ishning bir hikmiti barlighi bilen sherhilinidu.shundaqla herqandaq zulumgha nisbeten sebir bilen aqilane piker yürgüzüshni tekitleydu.

Dunyadiki nurghunligha dangliq mukapatlar sahibi, eng alqishlan’ghan pisxik yazar (david P. schlos) mundaq deydu.
“Qorqush we ensiresh arzu armanlarning qatili.insanlarda bar bolghan barliq qorqushlar kèyin barliqqa kelgen. Insanlar eslide bir toplumgha ita’et qilishtek bir qorqush ichide tughulmaydu.
Bu halet biz tughulghandin kèyin peyda bolghan selbi halettur.
Biz meghlub bolush endishisi ichide, melum bir ishning ichige kirip qèlishtin özimizni qachurimiz.emma eng toghra bolghini,bundaq weziyet astida, eger men meghlub bolsam, eng towen bolghanda bèshimgha qandaq ish kèler? Eng qorqunuchlighi nimidur?digenni chüshünishimiz kèrek”.

U yene mundaq deydu. “Ghelbe we muwepeqiyet qazinish üchün rahetlik rayuningizning sirtigha chiqing. Eger siz hayatingiz boyinche,rahet his qilghan ishliringiz bilen meshghul bolup ötsingiz anche mukemmellishelmeysiz. Hayatta ilgirlesh, we mukemmellishishni xalisingiz, sizni rahetlik rayundin chiqishqa zorlaydighan,chak-chègridin azraq bolsimu èshishingizgha sewep bolidighan ehwallargha yüzlining.Sizni azraq bolsimu rahetsiz qilidighan we zorlaydighan yollarni tallang. Qorqushni öltüridighan ikki muhim nerse bilish we herketke ötüsh. Bilim qorqushqa qarshi hazirliqtur. Ozingizge qarshi durus bolung.qorqushliringizning mewjütlighini qobul qiling. Andin herketke ötüng.hemme kishining qorqushliri bardur. Emma bezi kishilerning perqliq bolushi nedin kèlidu dep sorishingiz mümkin. Bu xil perqliq kishiler aldi bilen özide bir qorqush we wehimining barlighini qobul qilidu we öz-özini terbiyeleydu. We mexset nishanlirigha qarap ilgirleydu.yene bir türküm insanlar bundaq qilishni emelge ashuralmaydu.jasaret digen nerse del mushu. Jesur bolush digenlik bir insanning hichqandaq qorqushi yoq ikenligini bildürmeydu.eger siz özingiz qorqidighan nersilerge qarita isyan qilghan waxtingizda, sizdin qorqush ghayip bolghan bolidu.elbette bu bir kèchide wujutqa chiqidighan netije emes.emma shuni hergiz unutmangki,heqiqeten bir ishni wujutqa chiqirihsni arzu qilsingiz, we uning yollirini qilsingiz, u ishqa choqum èrisheleysiz.qorqushliringizning èrishmekchi bolghanliringizgha ziyan yetkuzüshige hergiz ruxset qilmang”.

Undaqta nöwette weten sirtida yashawatqan uygurlar nimidin bekrek qorqidu.bu qorqush wehime uyghurlarning pisxik saghlamlighigha qandaq yaman aqiwetlerni èlip kèlidu?
Wetendiki chaghlirimda, melum sorunlarda olturup qalsam öyge qaytip kelgendin kèyin ejeba bu sorunda bilip –bilmey hokümet yaqturmaydighan birer gep aghzimdin chiqip ketkenmidu digen biaramchiliq ichide qènip uxliyalmayttim.seherde oyghansam ichimde bir xil achchiq, teshwish we rahetsizlik ichide oyghunattm.menla emes xitay jemiytidiki meyli kadir bolsun meyli adettiki puxra bolsun hemmisi oxshimighan wehime, qorqush we ensiresh ichide yashaytti.chet’elge chiqqandin kèyinmu bu wehimidin qutulalmiduq. Birer xitaygha qarshi teshkilatning reisi biz bilen qizghin körushüp qoysa we yaki qachan keldingiz,xitayda weziyet qandaq? dep sorap qoysa, nime üchün bu mendin bundaq soallarni soraydighandu digen wehime, endishe we qorqush ichide biaram bolup yashiduq. eger bèshini sus lingshitip soghuq muamile qilsa, buningdin özimiz bile özimiz nurghunlighan yèngi menalarni chiqirip, biaram bolduq bu biaramchilighimizgha, wetendiki ata-ana uruq tuqqan dost buraderlirimiz bilen tèlifunda ochuq yoruq sözlishelmesligimiz, weten’ge bèrish üchün waxtida wiza alalmaslighimiz, ölüm-yitim, aghriq –silaqlarda ata-ana uruq tuqqanlirimizning yènida bolalmaslighimiz qatarliq nurghunlighan amillar qoshulghanda,biz erkin döwletlerdiki erkinlikning peyzini sürüsh emes belki oxshashla wehime ichide qalduq. Bu wehime kimning wehimisi ? kim keltürüp chiqirwatqan wehime.bu elbette ghayet zor küch xitayning wehimisi. dunyagha qol sozuwatqan nahayiti dehshetlik bir yalamawuzning wehimisi. eger bundaq wehime we qorqush uzun mezgil dawamlashqan halette bir shexsning we bir milletning pisxikisida nahayiti zor buzulush we xorash kèlip chiqidu. Bu xil pisxik buzulush we xorash chüshkünlükke sewep bolidu.bu xil chüshkünlük, düshminimiz heqqide chongqur bilim igellesh we herketke ötüshimizge tosalghu bolidighan bolup, nowette ewj èliwatqan, way xittay küchlük bolup ketti! Biz nime qilalayttuq digen waz kèchish we bel qoyuwètish pisxikisi ene shundaq chüshkünlükning bix sürüshidin ibaret. Bu xil öz düshminining küchlükligige bash ègish we bu heqte herketke ötelmeslik we herketke ötkenlerni axmaqlar dep qarash bir millettiki rohi jehettiki zeiplishish bolup hèsaplinidu. Bu mesilini hel qilishtiki birdin bir chare ichimizdiki qorqush we wehimini chiqirip tashlash we pisxilog David Schlos èytqandek ichimizdiki sün’I rahetlik tuyghusi bèridighan, kawapmu köymeydighan zixmu köymeydighan rayunning chègrisini buzup tashlap,azraq kawap we ziq köyidighan yollargha mèngishni sinap baqayli yeni herketke öteyli. Herketke ötüsh sizni we mèni ümütke bashlaydighan, bir nurgha bashlaydighan yol.

Bir tal miq bir taqini, bir taqa bir atni, bir at bir qomandanni, bir qomandan bir armiyeni, bir armiye bir döwletni qutulduridu. Hich bolmighanda bir tal miq, bir tal taqa bolayli.bu ensiresh wehime we qorqushlardin qutulushimizdiki bir izdinish we chare bolup qalsun.
henri tendi , 1- dunya urushi mezgilide en’giliz herbi qismining bir eskiri idi. u jeng meydanida, oq tègip yarilan'ghan intayin bichare halettiki bir nemis eskiri bilen uchurshup qaldi. henri tendi, miltighini bu eskerge tenglidi. emma uning ,charisiz bichare halettiki bu eskerni öltürgisi kelmidi we öltürmidi. ölümdin qutulup qalghan bu kishi girmaniyening lidiri boldi we 2- dunya urushining bashlinishida muhim rol oynighan adolf gitler idi. henri tendi ölümdin qutuldurup qalghan* gitler 2- dunya urushida 60 milyundin 80 milyun'gha yèqin kishining ölüshige sewep boldi.

eger henri* tendi adolf gitlerni jeng meydanida ètiwetken bolsa, belkim 2- dunya urushi bolmighan we 80 milyun adem ölmigen bolushi mümkin idi..
amèrkining sabiq pirizinti jonif kènnidi 1963-yili 22 noyabir küni dallasta yüz bergen bir süyqeste hayatidin ayrildi. kènidi soghuq urushqa xatime bèrip, urushqa ajirtilghan maliye xam chotini, saman yoli sestimisi we tashqi pilant ishlirigha ishlitishni pilan qilghan idi. eger kènidi süyqestke uchurmighan bolsa idi amèrka we dunya tarixi perqliq bolushi mümkin idi. kennidining qurban bolushigha sewep korsetken amillarning biri u 20 yash waxtida yüz bergen bir ish bilen munasiwetlik bolghan. süyqest yüz bèrishtin 23 yil awal kènnidi chèniqiwètip bèlini qayriwalghan idi. u bèl aghriqi sewebidin uzun yillarghiche bèlige bellik taqashqa mejbur bop qalghan. u bèlige bellik taqighan chaghlirida,tik olturushqa mejbur bolghanlighi üchün èngishelmey qalatti.
kènidi süyqestke uchurghan künimu bèlige bellik taqighan idi. kènidini qargha alghan süyqeschi 1- pay oqni kènidige tekküzelmigen . bu pursettin eger ünümlük paydilinalisa idi, kènidi igilip bèshini towen qiliwèlish arqiliq tamamen bu süyqesttin qutulup kèteleyti. emma uning bèlige taqiwalghan belligi sewebidin u derhal bèshini ègip yoshurunalmay* qaldi netijide bu pursettin ünümlük paydilan'ghan süyqeschi 2- pay oq bilen kenidini ètip öltürdi.

eger kènidi qaghish tekkür u künde chèniqmighan bolsa idi, zexmilenmigen bolatti. eger zexmilenmigen bolsa bellik kiymigen bolatti. eger bellik kiymigen bolsa mashinining ichide igilip bèshini töwen qilish arqiliq hayatini saxlap qalghan bolatti. dimek kepinekning küchi yaki tesiri* neziryesi kichik ish we herketlerning zenjirsiman birlishishi arqiliq nahayiti zor tesirlerni, pajielerni, ümüt we ishenchlerni peyda qilidighanlighidin ibarettur.

Bundaq misallarni Uyghur tarixidinmu köplep keltüreleymiz.

“1877-yili zozungtang ürümchini ishghal qilip dawanchingdin ötkende, london yene bir qetim qeshqeriyeni char rosiye, biritaniye, we menching ottursidiki biterep süpitide saxlap qèlish tekliwini berdi.lèkin bumu ret qilindi. Eger engiliyening bu tekliwige char rosiye ijabi pozitsiye tutqan bolsa idi, uyghurlarning qeshqeriye döwliti saxlinip qalghan bolatti. Biz bügün 1933-yili qurulghan sherqi Turkistan islam jumhuryitining 84, we 1944-yili ghuljida qurulghan sherqi Turkistan jumhuryitining 73 yillighini xatirlep olturmighan belki musteqqil qeshqeriye döwlitining erkin we bextlik puxraliri bolghan bolattuq.
uyghurlarning seidiye xandanlighining axirliridin bashlan'ghan dini mezheplerning tebriqchiliqliri bilen shekillen'gen aq taghliq we qara taghiq lar kürishi, sherqi türkistanning mongghul istilasidin keyin shekillen’gen, keng kölemlik ètnik jehettiki arlishishlar netijiside peyda bolghan milli pisxikiliq özgirishler ge qoshulup, bu rayundiki uyghur türki*etnik terkibining* milli xarektirige selbi tesirler elip keldi. yaqup beg 1- hujumdila reqiplirige qattiq zerbe bergen bolsa, uyghur siyasi tarixi tamamen bashqiche yèzilghan bolar idi. eger yaqupbeg qeshqeriye dölitining hakimyitini saxlap qalalighan bolsa uchaghda uyghurlar öz döliti qurulghanlighining 140 yillighini tentene qilghan we ottura asiya shundaqla dunya siyasetliride muhim rollarni oynighan bolatti dep yazidu tarix pelsepe penliri dokturi Nebijan tursun chong shaxmet taxtisidiki qismetler namliq maqalisida.
qeshqeriyening yiqilishi uyghurlarning qolidiki eng chong pursetni ketküzup qoyushi idi.eger uyghurlar bu pursetni ketküzüp qoymighan bolsa idi. bügünki kündiki uyghurlar, xitay hökümitining chektin ashqan bundaq èghir zulmigha duchar bolmighan bolatti.
yalta yighinidin keyin yeni 1945-yili 8- ayda stalin bilen jangkeyshi hökümiti ottursida* kelishim tüzüldi.netijide 1944- yili ghuljida qurulghan jumhuryet waqtliq hokümiti mu urush toxtutup exmetjan qatarliqlarni jangkeyshi hökümiti bilen tinichliq kelishimi tüzüshke ewetti. bu ishlar yalta yighini bilen munasiwetlik idi.
gumindangni shiddet bilen sur toqay qiliwatqan uyghurlar,tuyuqsiz stalindin urush toxtutush buyriqi tapshurup qaldi. Jenggiwar Uyghur eskerliri manas deryasi boyida yetip qèlishqa mejbur boldi.bumu yalta yighinining qarari bilen munasiwetlik idi.eger üch wilayet inqilawining eskerliri, manas deryasi boyida toxtap qalmighan bolsa idi, uyghurlarning siyasi teghdiri yene bashqiche pichilghan bolar idi.

Yene bir qètim Eger, sherqi türkistan eyni chagda istalin’gha texsim qilinghan bolsa, xuddi ottura asiyadiki qèrindash milletliridek uyghurlarmu alliqachan musteqqil bolup bölünüp chiqip oz musteqqillighini tentene qilghan we hazirqidek èghir zulumlargha duchar bolmighan bolar idi.
Dimek,belki hayatingizda alghan kichik birer qararmu xuddi qar topini yumultush arqiliq chongaytqan'gha oxshash chong ishlarning wujutqa chiqishigha sewep bolushi mümkin. kèpinek tesiri neziryisi mölcherligüsiz bir tesirdin insanlarni xewerlendürüp kelmekte. shunga herqandaq tallash we qararlirimizni kichik körmesligimiz lazim.belki bizning alghan eng kichik bir qararimizmu etrapimizdiki insanlargha we dunyagha tesir körsitishi mümkin. alghan qedem we qararliringizni kichik chaghlimang belki, bu kichik qararlar dunyani özgertip qèlishi mümkin. Kichik- kichik mesililerni bir terep qilmighan ehwal astida bu mesililerning birliship ghayet zor mesililerni keltürüp chiqiridighanlighimu oxshashla bu jümlidindur.kichik-kichik qedemler, kichik- kichik herketler birliship nahayiti chong qudretlik küchke tesir körsütüshi mümkin.
Shundaqla 2017-yilining otturliridin ètibaren xitay, uyghurlargha tarxta misli korülmigen insan qèlipidin chiqqan rezil siyasetlerni qollunushqa bashlidi. Xitayning bu rezilligi qara qoyuq boldi, sahe we derije ayrip olturmidi, Hökümet emeldari, kadir-ziyali, dini zat, oqughuchi, tijaretchi,alim praffisordin tartip, dihqan we qol hünerwen’ge qeder qara qolini uzatti. xitay türmiliri biguna kishiler bilen tolup ketti. Xitay xuddi gitlerning jaza lagirlirigha oxshap kètidighan, terbiyelesh lagiri namidiki nurghun lagirlarni qurup xelqimizning üstidiki wehimini tèximu köpeytti. Iz direksiz ghayip bolghanlar shundaqla qaranchughi yoq yètim balilar üzlüksiz köpeymekte. Eger xitay bundaq bir rezil siyasetni qollanmighan bolsa biz qandaq bir rialliq bilen yüzlishiwatqan iduq?

Chet’ellerdiki Eng yuquri qatlam Uyghur ziyaliliri, ottura qatlam ugyhur ziyaliliri, dini sahe , siyasi sahe we shundaqla bashqa sahelerde uyghurlar asasen töwendikidek ichki ziddiyetler bilen öz ara axiri chiqmaydighan menisiz talash tartishlar ichide, bir biri bilen urushup xuddi quyash nuri shundaqla kötürlishi bilen asta asta èrip kètidighan tong muzlardek. Èrip tügep kètiwatattuq we yaki, boran chapqunlar sewebidin dèngiz yüzide birde u yerge leylep, birde bu yerge leylep yürüydighan menisiz saman chatqal qalduqliridek ushshaq gurplargha bolunüp kètiwatattuq.

Bular töwendikidek rohi ajizliqlar idi. Siyasigha arlishidighanlar arlashmaydighanlar( gerche her bir Uyghur xitay neziride bir siyasi obikit bolsimu), inqilapchilar we mötidiller, weten’ge qoghunlqning yolidek bèrip kèlidighanlar we baralmaydighanlar(bu ichki qosaq köpükning peyda bolushidiki pilta idi.) namayishqa chiqidighanlar we chiqmaydighanlar, uyghurlar bar yerlerge kèlidighanlar we kelmeydighanlar, namaz oquydighan we oqumaydighanlar, yaghliq chigidighan we chigmeydighanlar, niqaplinidighan we niqaplanmaydighanlar,xitay bek küchlinip ketti shunga neghme nawa oyun külkidin bashqisi bikar dep qaraydighanlar, ata- ana uruq tuqqanliri wetende belgilik hoquqi barlar, mèning bèshimgha hich ish kelmigendin kèyin sen bilen nime karim deydighalar.
Nur bekridek xitaygha sadiq bir ghalchining barliq emelliridin èlip tashlinip, ikki yüzlimichilik bilen eyiplinip, tekshürlishi, Uyghur akadimikliri, hoquqdarliriningmu oxshash qismetke duchar bolup ailisidiki kishilerning türlük betnamlar bilen türmilerge tashlinishi, iz dèreksiz ghayip bolushi, terbiyelesh merkezliri we tutup turush orunlirigha èlip ketilishliri uyghurlargha: “sen kim bolushingdin qet’i nezer zalimning zulmi aldida hemme Uyghur barawer, xelq bilen bolghan ölüm bajayiki toy” digen qanunyetni xatirletti. Uyghurlar tarxta xitay bilen uyghurlar ottursidiki bu qanunyetni nurghunlighan achchiq tejirbe sawaqlar arqiliq yekünligen bolsimu, emma pat-pat untup qalatti estin chiqirip qoyatti-de, xitaydin yene qandaqtur bir nersilerni tama qilidighan, ümüt kütidighan, chong bilidighan ehwalni qayta tekrarlaytti.
Eger xitay hökümiti,bügünki kündimu insan qèlipidin chiqqan bu rezil siyasetni qollanmighan, Uyghur ana tilimizni pütünley ishlitilishtin qaldurmighan, meyli kim bolushidin qet’i nezer “Uyghur” bolsila düshmen dep qarimighan bolsa biz yene bixotluq uyqusida uxlap, yenila xitaydin birnersiler tema qilip yashighan bolattuq. Hemmimizning bèshigha kelgen bu zulum bizni oyghatti.zulum aldida hemmimizni igiz pes-emes baraber qilip qoydi.xulasilighanda, eger xitay bu zulumni birqanche baldaq yuqurlatmighan bolsa, chet’eldiki uyghurlar bashqa ushshaq chüshshek ziddiyetlerni bir terepke qayrip qoyup, bügünkidek ittipaqlashmighan idiye birligige kelmigenbolatti.

Herketke ötüshke tosalghu bolidighan tozaqlar.
muwepeqiyet qazan’ghan kishiler qandaq qilip muwepeqiyet qazandi namliq kitapning aptori Jon Makswell meghlup bolushning 11 türlük toziqini retke turghuzup chiqqan.

1-si xataliq ötküzüp qèlishtin qorqush toziqi. Bundaq chaghda yoqutush bizni esir qiliwalidu.
2-harghinliq toziqi. Way bügün bek hèrip kettim ete qilay. Bundaq rohi halette bolghan waxtimizda, Yoqutush bizni hardurup qoyidu.
3-sèlishturush toziqi. Bashqilar manga qarighanda bu ishni qilishqsa muwapiqmikin dep qarash. Bu xil ehwal bizni rohi halet jehettin töwen korülüshke bashlap baridu.
4- waqt toziqi . hazir waxti emes dep qarash. Bundaq chaghda yoqutush bizni ikkilinish we xijil bolushqa bashap baridu.
5-meniwi tozaq.bundaq chaghlarda biz bu ishni hazir qilishni xalimaymen dep qaraymiz u chaghda yoqutush bizni herketsiz haletke eklip qoyidu.
6- bahane toziqi. Belkim bu ish bekmu muhim emes bolushi mümkin . bu chaghda biz mesililerni aldin körerligimizni yoqutimiz.
7-mukemmel bolush toziqi. Bu ishni qilshning eng mukemmel yolini tapqandin kèyin andin bashlaymen dep qarash.
Bu bizni öz özimizni soraq qilishqa bashlap baridu.
8-shirin arzu- ümit toziqi. Men buni bek ongay dep oylighantim emma anche ongay emesken dep qarash. Bu bizni zor qiyinchiliqlargha bashlap baridu.
9-terepsizlik yaki delighulluq toziqi. biz bu ishni qilidighan kishi men emes bolushum kèrek idi dep oylaymiz. Bundaq chagda yoqutush bizning özimizdin nimishke men digen soalni sorushimizgha sewep bolidu.
10-jamaetning nazariti toziqi. Biz eger meghlup bolsam yaki bu ishni qilalmay qalsam etrapimdikiler nime der digen endishige chüshüp qalimiz. Bu chaghda yoqutush bizni palech qilip qoyidu.
11- öz –özimizni tesewwur qilish toziqi. Bundaq chaghda biz eger men bu ishni qilalmay qalsam bu meghlup bolganlighimni bildüridu dep tesewwur qilish, bu bizning öz-özimizge bolghan küzitishimizge selbi tesir körsitidu.

Yuqurdiki bu 11 türlük tozaq yoqutushqa sewep bolidighan amillardinibaret. Shundaqla yuqurdikiler bilish bilen qilish ottursida boshluq hasil qilghuchi nersilerdur.eger biz netije qazanmaqchi bolsaq bu boshluqqa köwrük sèlishimiz lazim

Muwepeqiyet qzanghanda nimini üginisiz? Meghlup bolghanda yaki yoqatqandichu? Kishiler arzu armanliri heqqide sozleshni bek yaxshi körsimu emma yitersizlikliri heqqide sözleshke hazir emes. Nurghun kishiler xataliri we meghlubiyiti heqqide sozleshni yaxshi körmeydu. Xataliri we meghlubiyetliri heqqide sozleshtin xijil bolidu.

Yazghuchi we natiq Les Brown köngüllük chaghlarni yanchughimizgha salimiz, kögülsiz chaghlarni qelbimizge deydu. Buni hemmimiz hayatimiz boyinche his qilduq. Hemmimizning qelbide hazir qanche kilolighan köngülsizliker yiltiz tartip yètiptu. Köngülsiz ishlar bizge köngüllük ishlargha qarighanda bekrek tesir qilidu. Qayghurush, qorqush insanlarni ajizlitidighan hissiyatlardin ibaret. Yoqutushmu buning ichide.
Qar topi emes, qar topini yumulatquchi bolayli.
Newruz èshi, bir ademning dash qazan’gha bir nerse tashlishi bilen emes, belki hemme ademning her nerse tashlishi bilen noruz èshi bolidu.hemmimiz birlikte noruz èshining dash qazinigha bir nerse tashlashtek herketke ötken waxtimizda andin biz, endishe, teshwish, we qorqush bilenxoshlshalaymiz. İchimizdiki xitay küchlinip ketti deydighan qorqunuchni yèngeleymiz.

Uyghurlar üchün, bilish we herketke ötüshning peyti alliqachankeldi. Shunga men bügün intayin merdane qiyapette, xeyr xosh endishe, teshwish we qorqush merhaba ümüt dimekchimen.

Tügidi.



ەير خوش ئەنسىرەش، تەشۋىش، قورقۇش ۋە ئۈمىدسىزلىك.

سەھەر.

كېپىنەكنىڭ كۈچى.

كېپىنەك كىچىك ۋە ئاجىز بىر جانلىق. ئەمما ئۇ جانسىز ئاجىز قاناتلىرى بىلەن توختىماي ئۇچۇپ ناھايىتى نۇرغۇن ئىشلارنى قىلىدۇ. تۇخۇم چىقىرىدۇ، پىلى قۇرۇتى شەكلىگە كىرىدۇ، غوزىلايدۇ ۋە ياشايدۇ.
ئامېرىكىلىق ماتېماتىكا ئالىمى ئادۋارد نورتون لاۋرەنس (adward northon lawrens) 1963-يىلى كېپىنەك تەسىرى دەپ ئاتىلىدىغان نەزەرىيەنى ھاۋا رايى ئەھۋالىنى مۇھاكىمە قىلىۋېتىپ بايقىغان. ئۇ دەسلەپتە ئۇ 0.506127، ئىككىنچى قەدەمدە 0.506 قاتارلىق 2 رەقەمنى ھەرىكەتلەندۈرۈپ سىناق قىلغان. ئەينى چاغدا ئۇ تاللىغان بۇ ئىككى سان رەقەم ئوتتۇرىسىدىكى پەرق ناھايىتى كىچىك بولۇپ، پەقەت مىڭدەن بىر ئىدى.
ئەمما بۇ كىچىك پەرققە قارىماي، بۇ رەقەملەرنى ھەرىكەتلەندۈرگەن ۋاقىتتا كېلىپ چىققان نەتىجىدە ناھايىتى چوڭ پەرقلەر مەۋجۇت بولغان.
كېيىن lawrens بۇ ئەھۋالغا كاۋس نەزەرىيەسى دېگەن نامنى بەرگەن. كېيىنچە بۇ نامنى كېپىنەكنىڭ تەسىرى ياكى كۈچى دېگەن نامغا ئۆزگەرتكەن.
lawrence بۇ نەزەرىيەسىدە ھاۋادىكى بىر كېپىنەكنىڭ قانات قېقىشىنىڭ، مەلۇم بىر جايدىكى بىر ئىشنىڭ پەيدا بولۇشىغا سەۋەب بولۇشى ۋە ياكى مەلۇم بىر ئىشنىڭ كېلىپ چىقىشىغا توسالغۇ بولۇشى مۇمكىنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويغان.
گەرچە بۇ، تەتقىقات ئەمەلىيەتتىن ئۆتمىگەن بىر نەزەرىيە بولسىمۇ،ئەمما بۇ نەزەرىيە بىزگە كىچىك ئىشلار بىلەن چوڭ ئىشلار، كۈچسىزلەر بىلەن كۈچلۈكلەر ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتلەرنى توغرا تەڭشەپ، ھەرقانداق ئەھۋالدا ئۈمىدسىزلەنمەي، ئۈمىد ۋە ئىشەنچكە تولغان ھالدا ياشىشىمىزغا ئىلھام بېرىدىغان بىر نەزەرىيە. ئادۋارت نورتون(Adwar Northon) كىچىكلىكتىن باشلىنىپ، چوڭىيىشقا قاراپ ماڭغان بىر قانچە ياغاچ تاختايلارنى رەتلىك تىزىپ، ئەڭ ئالدىدىكى ئەڭ كىچىك تاختاينى ئىتتىرىۋەتكەندە بۇ تاختايلار ئارقىسىدىكى تاختايلارغا سوقۇلۇپ نەتىجىدە ئەڭ ئاخىرىغا تىزىلغان ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ كۈچلۈك تاختاينىڭمۇ ئۆرۈلۈشىگە سەۋەب بولغان.
كېپىنەك نەزەرىيەسىنىڭ ئوتتۇرىغا قويغىنى كىچىك ئىشلاردىن باشلانغان ھەرىكەتلەر زەنجىرىنىڭ ناھايىتى چوڭ ئىشلارنى ۋۇجۇدقا چىقىرىشى مۇمكىنچىلىكىدىن ئىبارەت بولۇپ، كىچىك-كىچىك كۈچلەر ئۆز ئارا بىرلەشكەندە، چوڭ كۈچلەرنى ھالاك قىلغىلى بولىدىغانلىقىدىن بېشارەت بېرىدۇ. ئەلۋەتتە تاغدەك يوغان تاش بىلەن،دېڭىز ساھىلىدىكى ئالىقانغا ئېلىپ ئوينىغىلى بولىدىغان كىچىك تاش ئوتتۇرىسىدىكى كۈچ سېلىشتۇرمىسىدا زور پەرق بار، تاغدەك يوغان قورام تاشنى ھېچكىم دۈشمىنىنىڭ بېشىغا ئاتالمايدۇ ئەمما، ئۇششاق تاش بىلەن دۈشمەننىڭ بەشىنى يېرىۋەتكىلى بولىدۇ.يەھۇدىيلارنىڭ بىر سۆزى بار كىچىك ئىشلارنى ياخشى قىلغاندا چوڭ ئىشلارنى ۋۇجۇدقا چىقارغىلى بولىدۇ دەيدىغان. يەھۇدىيلار يەنە، بىر نەرسىگە سەۋر تاقەت قىلالماسلىق ئاقىۋەتتە تېخىمۇ ئۇزۇن سەۋر تاقەت قىلىشقا سەۋەب بولۇپ قالىدۇ دەيدۇ. چۈشكۈنلۈك سەۋر تاقەت قىلالماسلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئامىللارنىڭ بىرى. تولۇپ تاشقان جاسارەت ۋە ئۆز ئۆزىگە ئىشەنچى بار مىللەتلەرلا “كېپىنەكنىڭ كۈچى” نەزەرىيەسىنى ئۆزىگە تەتبىقلاپ كىچىك-كىچىك كۈچلەردىن تەشكىللەنگەن چاتما كۈچلەر زەنجىرى يارىتالايدۇ ۋە بۇنى دۈشمىنى ئۈچۈن ئىشلىتەلەيدۇ. يۇقىرىدا مەن تىلغا ئالغان دېڭىز ساھىلىدىكى ئۇششاق تاشلار بىلەن، تاغدەك قورام تاشنىڭ سېلىشتۇرمىسى بىزگە ھەممە كۈچنىڭ ھەممە يەردە ئىشلىنىۋەرمەيدىغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ.يۇقىرىدىكى نەزەرىيەلەر قۇرئاندا ھەر بىر ئىشنىڭ بىر ھېكمىتى بارلىقى بىلەن شەرھلىنىدۇ.شۇنداقلا ھەرقانداق زۇلۇمغا نىسبەتەن سەۋر بىلەن ئاقىلانە پىكىر يۈرگۈزۈشنى تەكىتلەيدۇ.

دۇنيادىكى نۇرغۇنلىغان داڭلىق مۇكاپاتلار ساھىبى، ئەڭ ئالقىشلانغان پسىخىك يازار (david P. schlos) مۇنداق دەيدۇ.
«قورقۇش ۋە ئەنسىرەش ئارزۇ ئارمانلارنىڭ قاتىلى.ئىنسانلاردا بار بولغان بارلىق قورقۇشلار كېيىن بارلىققا كەلگەن. ئىنسانلار ئەسلىدە بىر توپلۇمغا ئىتائەت قىلىشتەك بىر قورقۇش ئىچىدە تۇغۇلمايدۇ.
بۇ ھالەت بىز تۇغۇلغاندىن كېيىن پەيدا بولغان سەلبىي ھالەتتۇر.
بىز مەغلۇپ بولۇش ئەندىشىسى ئىچىدە، مەلۇم بىر ئىشنىڭ ئىچىگە كىرىپ قېلىشتىن ئۆزىمىزنى قاچۇرىمىز.ئەمما ئەڭ توغرا بولغىنى،بۇنداق ۋەزىيەت ئاستىدا، ئەگەر مەن مەغلۇپ بولسام، ئەڭ تۆۋەن بولغاندا بېشىمغا قانداق ئىش كېلەر؟ ئەڭ قورقۇنچلۇقى نىمىدۇر؟دېگەننى چۈشىنىشىمىز كېرەك».

ئۇ يەنە مۇنداق دەيدۇ. «غەلىبە ۋە مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش ئۈچۈن راھەتلىك رايونىڭىزنىڭ سىرتىغا چىقىڭ. ئەگەر سىز ھاياتىڭىز بويىچە،راھەت ھېس قىلغان ئىشلىرىڭىز بىلەن مەشغۇل بولۇپ ئۆتسىڭىز ئانچە مۇكەممەللىشەلمەيسىز. ھاياتتا ئىلگىرىلەش، ۋە مۇكەممەللىشىشنى خالىسىڭىز، سىزنى راھەتلىك رايوندىن چىقىشقا زورلايدىغان،چەك-چېگرىدىن ئازراق بولسىمۇ ئېشىشىڭىزغا سەۋەب بولىدىغان ئەھۋاللارغا يۈزلىنىڭ.سىزنى ئازراق بولسىمۇ راھەتسىز قىلىدىغان ۋە زورلايدىغان يوللارنى تاللاڭ. قورقۇشنى ئۆلتۈرىدىغان ئىككى مۇھىم نەرسە بىلىش ۋە ھەرىكەتكە ئۆتۈش. بىلىم قورقۇشقا قارشى ھازىرلىقتۇر. ئۆزىڭىزگە قارشى دۇرۇس بولۇڭ. قورقۇشلىرىڭىزنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى قوبۇل قىلىڭ. ئاندىن ھەرىكەتكە ئۆتۈڭ. ھەممە كىشىنىڭ قورقۇشلىرى باردۇر. ئەمما بەزى كىشىلەرنىڭ پەرقلىق بولۇشى نەدىن كېلىدۇ دەپ سورىشىڭىز مۇمكىن. بۇ خىل پەرقلىق كىشىلەر ئالدى بىلەن ئۆزىدە بىر قورقۇش ۋە ۋەھىمىنىڭ بارلىقىنى قوبۇل قىلىدۇ ۋە ئۆز-ئۆزىنى تەربىيەلەيدۇ. ۋە مەقسەت نىشانلىرىغا قاراپ ئىلگىرىلەيدۇ.يەنە بىر تۈركۈم ئىنسانلار بۇنداق قىلىشنى ئەمەلگە ئاشۇرالمايدۇ.جاسارەت دېگەن نەرسە دەل مۇشۇ. جەسۇر بولۇش دېگەنلىك بىر ئىنساننىڭ ھېچقانداق قورقۇشى يوق ئىكەنلىكىنى بىلدۈرمەيدۇ.ئەگەر سىز ئۆزىڭىز قورقىدىغان نەرسىلەرگە قارىتا ئىسيان قىلغان ۋاقتىڭىزدا، سىزدىن قورقۇش غايىب بولغان بولىدۇ.ئەلۋەتتە بۇ بىر كېچىدە ۋۇجۇدقا چىقىدىغان نەتىجە ئەمەس.ئەمما شۇنى ھەرگىز ئۇنتۇماڭكى،ھەقىقەتەن بىر ئىشنى ۋۇجۇدقا چىقىرىشىنى ئارزۇ قىلسىڭىز، ۋە ئۇنىڭ يوللىرىنى قىلسىڭىز، ئۇ ئىشقا چوقۇم ئېرىشەلەيسىز.قورقۇشلىرىڭىزنىڭ ئېرىشمەكچى بولغانلىرىڭىزغا زىيان يەتكۈزۈشىگە ھەرگىز رۇخسەت قىلماڭ».

ئۇنداقتا نۆۋەتتە ۋەتەن سىرتىدا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلار نىمىدىن بەكرەك قورقىدۇ. بۇ قورقۇش ۋەھىمە ئۇيغۇرلارنىڭ پسىخىك ساغلاملىقىغا قانداق يامان ئاقىۋەتلەرنى ئېلىپ كېلىدۇ؟
ۋەتەندىكى چاغلىرىمدا، مەلۇم سورۇنلاردا ئولتۇرۇپ قالسام ئۆيگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ئەجەبا بۇ سورۇندا بىلىپ-بىلمەي ھۆكۈمەت ياقتۇرمايدىغان بىرەر گەپ ئېغىزىمدىن چىقىپ كەتكەنمىدۇ دېگەن بىئارامچىلىق ئىچىدە قېنىپ ئۇخلىيالمايتتىم. سەھەردە ئويغانسام ئىچىمدە بىر خىل ئاچچىق، تەشۋىش ۋە راھەتسىزلىك ئىچىدە ئويغىناتتىم. مەنلا ئەمەس خىتاي جەمئىيىتىدىكى مەيلى كادىر بولسۇن مەيلى ئادەتتىكى پۇقرا بولسۇن ھەممىسى ئوخشىمىغان ۋەھىمە، قورقۇش ۋە ئەنسىرەش ئىچىدە ياشايتتى.چەتئەلگە چىققاندىن كېيىنمۇ بۇ ۋەھىمىدىن قۇتۇلالمىدۇق. بىرەر خىتايغا قارشى تەشكىلاتنىڭ رەئىسى بىز بىلەن قىزغىن كۆرۈشۈپ قويسا ۋە ياكى قاچان كەلدىڭىز،خىتايدا ۋەزىيەت قانداق؟ دەپ سوراپ قويسا، نېمە ئۈچۈن بۇ مەندىن بۇنداق سوئاللارنى سورايدىغاندۇ دېگەن ۋەھىمە، ئەندىشە ۋە قورقۇش ئىچىدە بىئارام بولۇپ ياشىدۇق. ئەگەر بېشىنى سۇس لىڭشىتىپ سوغۇق مۇئامىلە قىلسا، بۇنىڭدىن ئۆزىمىز بىلە ئۆزىمىز نۇرغۇنلىغان يېڭى مەنىلەرنى چىقىرىپ، بىئارام بولدۇق بۇ بىئارامچىلىقىمىزغا، ۋەتەندىكى ئاتا-ئانا ئۇرۇق تۇغقان دوست بۇرادەرلىرىمىز بىلەن تېلېفوندا ئوچۇق يورۇق سۆزلىشەلمەسلىكىمىز، ۋەتەنگە بېرىش ئۈچۈن ۋاقتىدا ۋىزا ئالالماسلىقىمىز، ئۆلۈم-يىتىم، ئاغرىق-سىلاقلاردا ئاتا-ئانا ئۇرۇق تۇغقانلىرىمىزنىڭ يېنىدا بولالماسلىقىمىز قاتارلىق نۇرغۇنلىغان ئامىللار قوشۇلغاندا،بىز ئەركىن دۆلەتلەردىكى ئەركىنلىكنىڭ پەيزىنى سۈرۈش ئەمەس بەلكى ئوخشاشلا ۋەھىمە ئىچىدە قالدۇق. بۇ ۋەھىمە كىمنىڭ ۋەھىمىسى ؟ كىم كەلتۈرۈپ چىقىرىۋاتقان ۋەھىمە.بۇ ئەلۋەتتە غايەت زور كۈچ خىتاينىڭ ۋەھىمىسى. دۇنياغا قول سوزۇۋاتقان ناھايىتى دەھشەتلىك بىر يالماۋۇزنىڭ ۋەھىمىسى. ئەگەر بۇنداق ۋەھىمە ۋە قورقۇش ئۇزۇن مەزگىل داۋاملاشقان ھالەتتە بىر شەخسنىڭ ۋە بىر مىللەتنىڭ پسىخىكىسىدا ناھايىتى زور بۇزۇلۇش ۋە خوراش كېلىپ چىقىدۇ. بۇ خىل پسىخىك بۇزۇلۇش ۋە خوراش چۈشكۈنلۈككە سەۋەب بولىدۇ.بۇ خىل چۈشكۈنلۈك، دۈشمىنىمىز ھەققىدە چوڭقۇر بىلىم ئىگىلەش ۋە ھەرىكەتكە ئۆتۈشىمىزگە توسالغۇ بولىدىغان بولۇپ، نۆۋەتتە ئەۋج ئېلىۋاتقان، ۋاي خىتاي كۈچلۈك بولۇپ كەتتى! بىز نېمە قىلالايتتۇق دېگەن ۋاز كېچىش ۋە بەل قويۇۋېتىش پسىخىكىسى ئەنە شۇنداق چۈشكۈنلۈكنىڭ بىخ سۈرۈشىدىن ئىبارەت. بۇ خىل ئۆز دۈشمىنىنىڭ كۈچلۈكلۈكىگە باش ئېگىش ۋە بۇ ھەقتە ھەرىكەتكە ئۆتەلمەسلىك ۋە ھەرىكەتكە ئۆتكەنلەرنى ئەخمەقلەر دەپ قاراش بىر مىللەتتىكى روھى جەھەتتىكى زەئىپلىشىش بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. بۇ مەسىلىنى ھەل قىلىشتىكى بىردىن بىر چارە ئىچىمىزدىكى قورقۇش ۋە ۋەھىمىنى چىقىرىپ تاشلاش ۋە پسىخولوگ David Schlos ئېيتقاندەك ئىچىمىزدىكى سۈنئىي راھەتلىك تۇيغۇسى بېرىدىغان، كاۋاپمۇ كۆيمەيدىغان زىخمۇ كۆيمەيدىغان رايوننىڭ چېگراسىنى بۇزۇپ تاشلاپ،ئازراق كاۋاپ ۋە زىق كۆيىدىغان يوللارغا مېڭىشنى سىناپ باقايلى يەنى ھەرىكەتكە ئۆتەيلى. ھەرىكەتكە ئۆتۈش سىزنى ۋە مېنى ئۈمىدكە باشلايدىغان، بىر نۇرغا باشلايدىغان يول.

بىر تال مىخ بىر تاقىنى، بىر تاقا بىر ئاتنى، بىر ئات بىر قومانداننى، بىر قوماندان بىر ئارمىيەنى، بىر ئارمىيە بىر دۆلەتنى قۇتۇلدۇرىدۇ. ھېچ بولمىغاندا بىر تال مىخ، بىر تال تاقا بولايلى.بۇ ئەنسىرەش ۋەھىمە ۋە قورقۇشلاردىن قۇتۇلۇشىمىزدىكى بىر ئىزدىنىش ۋە چارە بولۇپ قالسۇن.
henri tendi ، 1- دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە ئىنگلىز ھەربىي قىسمىنىڭ بىر ئەسكىرى ئىدى. ئۇ جەڭ مەيدانىدا، ئوق تېگىپ يارىلانغان ئىنتايىن بىچارە ھالەتتىكى بىر گېرمان ئەسكىرى بىلەن ئۇچرىشىپ قالدى. henri tendi، مىلتىقىنى بۇ ئەسكەرگە تەڭلىدى. ئەمما ئۇنىڭ ،چارىسىز بىچارە ھالەتتىكى بۇ ئەسكەرنى ئۆلتۈرگۈسى كەلمىدى ۋە ئۆلتۈرمىدى. ئۆلۈمدىن قۇتۇلۇپ قالغان بۇ كىشى گېرمانىيەنىڭ لىدىرى بولدى ۋە 2- دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ باشلىنىشىدا مۇھىم رول ئوينىغان adolf gitler ئىدى. henri tendi ئۆلۈمدىن قۇتۇلدۇرۇپ قالغان گىتلېر 2- دۇنيا ئۇرۇشىدا 60 مىليوندىن 80 مىليونغا يېقىن كىشىنىڭ ئۆلۈشىگە سەۋەب بولدى.

ئەگەر henri tendi ئادولف گىتلېرنى جەڭ مەيدانىدا ئېتىۋەتكەن بولسا، بەلكىم 2- دۇنيا ئۇرۇشى بولمىغان ۋە 80 مىليون ئادەم ئۆلمىگەن بولۇشى مۇمكىن ئىدى..
ئامېرىكىنىڭ سابىق پرېزىدېنتى jonif kénnidi 1963-يىلى 22 نويابىر كۈنى داللاستا يۈز بەرگەن بىر سۇيىقەستتە ھاياتىدىن ئايرىلدى. كېنىدى سوغۇق ئۇرۇشقا خاتىمە بېرىپ، ئۇرۇشقا ئاجرىتىلغان مالىيە خام چوتىنى، سامان يولى سىستېمىسى ۋە تاشقى پلانېتا ئىشلىرىغا ئىشلىتىشنى پىلان قىلغان ئىدى. ئەگەر كېنىدى سۇيىقەستكە ئۇچۇرمىغان بولسا ئىدى ئامېرىكا ۋە دۇنيا تارىخى پەرقلىق بولۇشى مۇمكىن ئىدى. كەننىدىنىڭ قۇربان بولۇشىغا سەۋەب كۆرسەتكەن ئامىللارنىڭ بىرى ئۇ 20 ياش ۋاقتىدا يۈز بەرگەن بىر ئىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان. سۇيىقەست يۈز بېرىشتىن 23 يىل ئاۋۋال كېننىدى چېنىقىۋېتىپ بېلىنى قايرىۋالغان ئىدى. ئۇ بېل ئاغرىقى سەۋەبىدىن ئۇزۇن يىللارغىچە بېلىگە بەللىك تاقاشقا مەجبۇر بولۇپ قالغان. ئۇ بېلىگە بەللىك تاقىغان چاغلىرىدا،تىك ئولتۇرۇشقا مەجبۇر بولغانلىقى ئۈچۈن ئېڭىشەلمەي قالاتتى.
كېنىدى سۇيىقەستكە ئۇچۇرغان كۈنىمۇ بېلىگە بەللىك تاقىغان ئىدى. كېنىدىنى قارغا ئالغان سۇيىقەستچى 1- پاي ئوقنى كېنىدىگە تەگكۈزەلمىگەن . بۇ پۇرسەتتىن ئەگەر ئۈنۈملۈك پايدىلىنالىسا ئىدى، كېنىدى ئېگىلىپ بېشىنى تۆۋەن قىلىۋېلىش ئارقىلىق تامامەن بۇ سۇيىقەستتىن قۇتۇلۇپ كېتەلەيتتى. ئەمما ئۇنىڭ بېلىگە تاقىۋالغان بەللىكى سەۋەبىدىن ئۇ دەرھال بېشىنى ئېگىپ يوشۇرۇنالماي قالدى نەتىجىدە بۇ پۇرسەتتىن ئۈنۈملۈك پايدىلانغان سۇيىقەستچى 2- پاي ئوق بىلەن كەنىدىنى ئېتىپ ئۆلتۈردى.

ئەگەر كېنىدى قارغىش تەگكۈر ئۇ كۈندە چېنىقمىغان بولسا ئىدى، زەخىملەنمىگەن بولاتتى. ئەگەر زەخىملەنمىگەن بولسا بەللىك كىيمىگەن بولاتتى. ئەگەر بەللىك كىيمىگەن بولسا ماشىنىنىڭ ئىچىدە ئېگىلىپ بېشىنى تۆۋەن قىلىش ئارقىلىق ھاياتىنى ساقلاپ قالغان بولاتتى. دېمەك كېپىنەكنىڭ كۈچى ياكى تەسىرى نەزەرىيەسى كىچىك ئىش ۋە ھەرىكەتلەرنىڭ زەنجىرسىمان بىرلىشىشى ئارقىلىق ناھايىتى زور تەسىرلەرنى، پاجىئەلەرنى، ئۈمىد ۋە ئىشەنچلەرنى پەيدا قىلىدىغانلىقىدىن ئىبارەتتۇر.

بۇنداق مىساللارنى ئۇيغۇر تارىخىدىنمۇ كۆپلەپ كەلتۈرەلەيمىز.

1877-يىلى زو زۇڭتاڭ ئۈرۈمچىنى ئىشغال قىلىپ داۋانچىڭدىن ئۆتكەندە، لوندون يەنە بىر قېتىم قەشقەرىيەنى چار رۇسىيە، بىرىتانىيە، ۋە مەنچىڭ ئوتتۇرىسىدىكى بىتەرەپ سۈپىتىدە ساقلاپ قېلىش تەكلىپىنى بەردى. لېكىن بۇمۇ رەت قىلىندى. ئەگەر ئەنگلىيەنىڭ بۇ تەكلىپىگە چار رۇسىيە ئىجابىي پوزىتسىيە تۇتقان بولسا ئىدى، ئۇيغۇرلارنىڭ قەشقەرىيە دۆلىتى ساقلىنىپ قالغان بولاتتى. بىز بۈگۈن 1933-يىلى قۇرۇلغان شەرقى تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتىنىڭ 84، ۋە 1944-يىلى غۇلجىدا قۇرۇلغان شەرقى تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ 73 يىللىغىنى خاتىرىلەپ ئولتۇرمىغان بەلكى مۇستەقىل قەشقەرىيە دۆلىتىنىڭ ئەركىن ۋە بەختلىك پۇقرالىرى بولغان بولاتتۇق.
ئۇيغۇرلارنىڭ سەئىدىيە خانىدانلىقىنىڭ ئاخىرلىرىدىن باشلانغان دىنى مەزھەپلەرنىڭ تەبرىقچىلىقلىرى بىلەن شەكىللەنگەن ئاق تاغلىق ۋە قارا تاغلىقلار كۈرىشى، شەرقى تۈركىستاننىڭ موڭغۇل ئىستېلاسىدىن كېيىن شەكىللەنگەن، كەڭ كۆلەملىك ئېتنىك جەھەتتىكى ئارىلىشىشلار نەتىجىسىدە پەيدا بولغان مىللىي پسىخىكىلىق ئۆزگىرىشلەرگە قوشۇلۇپ، بۇ رايوندىكى ئۇيغۇر تۈركى ئېتنىك تەركىبىنىڭ مىللىي خاراكتېرىگە سەلبىي تەسىرلەر ئېلىپ كەلدى. ياقۇپ بەگ 1- ھۇجۇمدىلا رەقىبلىرىگە قاتتىق زەربە بەرگەن بولسا، ئۇيغۇر سىياسىي تارىخى تامامەن باشقىچە يېزىلغان بولار ئىدى. «ئەگەر ياقۇپبەگ قەشقەرىيە دۆلىتىنىڭ ھاكىمىيىتىنى ساقلاپ قالالىغان بولسا ئۇ چاغدا ئۇيغۇرلار ئۆز دۆلىتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 140 يىللىغىنى تەنتەنە قىلغان ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا شۇنداقلا دۇنيا سىياسەتلىرىدە مۇھىم روللارنى ئوينىغان بولاتتى» دەپ يازىدۇ تارىخ پەلسەپە پەنلىرى دوكتورى نەبىجان تۇرسۇن چوڭ شاھمات تاختىسىدىكى قىسمەتلەر ناملىق ماقالىسىدە.
قەشقەرىيەنىڭ يىقىلىشى ئۇيغۇرلارنىڭ قولىدىكى ئەڭ چوڭ پۇرسەتنى كەتتۈرۈپ قويۇشى ئىدى.ئەگەر ئۇيغۇرلار بۇ پۇرسەتنى كەتتۈرۈپ قويمىغان بولسا ئىدى. بۈگۈنكى كۈندىكى ئۇيغۇرلار، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەكتىن ئاشقان بۇنداق ئېغىر زۇلۇمىغا دۇچار بولمىغان بولاتتى.
يالتا يىغىنىدىن كېيىن يەنى 1945-يىلى 8- ئايدا ستالىن بىلەن جاڭكەيشى ھۆكۈمىتى ئوتتۇرىسىدا كېلىشىم تۈزۈلدى.نەتىجىدە 1944- يىلى غۇلجىدا قۇرۇلغان جۇمھۇرىيەت ۋاقىتلىق ھۆكۈمىتى مۇ ئۇرۇش توختىتىپ ئەخمەتجان قاتارلىقلارنى جاڭكەيشى ھۆكۈمىتى بىلەن تىنچلىق كېلىشىمى تۈزۈشكە ئەۋەتتى. بۇ ئىشلار يالتا يىغىنى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىدى.
گومىنداڭنى شىددەت بىلەن سۇر توقاي قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلار،تۇيۇقسىز ستالىندىن ئۇرۇش توختىتىش بۇيرۇقى تاپشۇرۇپ قالدى. جەڭگىۋار ئۇيغۇر ئەسكەرلىرى ماناس دەرياسى بويىدا يېتىپ قېلىشقا مەجبۇر بولدى.بۇمۇ يالتا يىغىنىنىڭ قارارى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىدى.ئەگەر ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابىنىڭ ئەسكەرلىرى، ماناس دەرياسى بويىدا توختاپ قالمىغان بولسا ئىدى، ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي تەقدىرى يەنە باشقىچە پىچىلغان بولار ئىدى.

يەنە بىر قېتىم ئەگەر، شەرقى تۈركىستان ئەينى چاغدا ستالىنغا تەقسىم قىلىنغان بولسا، خۇددى ئوتتۇرا ئاسىيادىكى قېرىنداش مىللەتلىرىدەك ئۇيغۇرلارمۇ ئاللىقاچان مۇستەقىل بولۇپ بۆلۈنۈپ چىقىپ ئوز مۇستەقىللىقىنى تەنتەنە قىلغان ۋە ھازىرقىدەك ئېغىر زۇلۇملارغا دۇچار بولمىغان بولار ئىدى.
دېمەك،بەلكى ھاياتىڭىزدا ئالغان كىچىك بىرەر قارارمۇ خۇددى قار توپىنى يۇمىلىتىش ئارقىلىق چوڭايتقانغا ئوخشاش چوڭ ئىشلارنىڭ ۋۇجۇدقا چىقىشىغا سەۋەب بولۇشى مۇمكىن. كېپىنەك تەسىرى نەزەرىيەسى مۆلچەرلىگۈسىز بىر تەسىردىن ئىنسانلارنى خەۋەرلەندۈرۈپ كەلمەكتە. شۇڭا ھەرقانداق تاللاش ۋە قارارلىرىمىزنى كىچىك كىرمەسلىكىمىز لازىم.بەلكى بىزنىڭ ئالغان ئەڭ كىچىك بىر قارارىمىزمۇ ئەتراپىمىزدىكى ئىنسانلارغا ۋە دۇنياغا تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. ئالغان قەدەم ۋە قارارلىرىڭىزنى كىچىك چاغلىماڭ بەلكى، بۇ كىچىك قارارلار دۇنيانى ئۆزگەرتىپ قېلىشى مۇمكىن. كىچىك- كىچىك مەسىلىلەرنى بىر تەرەپ قىلمىغان ئەھۋال ئاستىدا بۇ مەسىلىلەرنىڭ بىرلىشىپ غايەت زور مەسىلىلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىمۇ ئوخشاشلا بۇ جۈملىدىندۇر.كىچىك-كىچىك قەدەملەر، كىچىك- كىچىك ھەرىكەتلەر بىرلىشىپ ناھايىتى چوڭ قۇدرەتلىك كۈچكە تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن.
شۇنداقلا 2017-يىلىنىڭ ئوتتۇرىلىرىدىن ئېتىبارەن خىتاي، ئۇيغۇرلارغا تارىختا مىسلى كۆرۈلمىگەن ئىنسان قېلىپىدىن چىققان رەزىل سىياسەتلەرنى قوللىنىشقا باشلىدى. خىتاينىڭ بۇ رەزىللىكى قارا قويۇق بولدى، ساھە ۋە دەرىجە ئايرىپ ئولتۇرمىدى، ھۆكۈمەت ئەمەلدارى، كادىر-زىيالىي، دىنى زات، ئوقۇغۇچى، تىجارەتچى،ئالىم پروفېسسوردىن تارتىپ، دېھقان ۋە قول ھۈنەرۋەنگە قەدەر قارا قولىنى ئۇزاتتى. خىتاي تۈرمىلىرى بىگۇناھ كىشىلەر بىلەن تولۇپ كەتتى. خىتاي خۇددى گىتلېرنىڭ جازا لاگېرلىرىغا ئوخشاپ كېتىدىغان، تەربىيەلەش لاگېرى نامىدىكى نۇرغۇن لاگېرلارنى قۇرۇپ خەلقىمىزنىڭ ئۈستىدىكى ۋەھىمىنى تېخىمۇ كۆپەيتتى. ئىز دېرەكسىز غايىب بولغانلار شۇنداقلا قارانچۇقى يوق يېتىم بالىلار ئۈزلۈكسىز كۆپەيمەكتە. ئەگەر خىتاي بۇنداق بىر رەزىل سىياسەتنى قوللانمىغان بولسا بىز قانداق بىر رېئاللىق بىلەن يۈزلىشىۋاتقان ئىدۇق؟

چەتئەللەردىكى ئەڭ يۇقىرى قاتلام ئۇيغۇر زىيالىيلىرى، ئوتتۇرا قاتلام ئۇيغۇر زىيالىيلىرى، دىنى ساھە ، سىياسىي ساھە ۋە شۇنداقلا باشقا ساھەلەردە ئۇيغۇرلار ئاساسەن تۆۋەندىكىدەك ئىچكى زىددىيەتلەر بىلەن ئۆز ئارا ئاخىرى چىقمايدىغان مەنىسىز تالاش تارتىشلار ئىچىدە، بىر بىرى بىلەن ئۇرۇشۇپ خۇددى قۇياش نۇرى شۇنداقلا كۆتۈرۈلۈشى بىلەن ئاستا ئاستا ئېرىپ كېتىدىغان توڭ مۇزلاردەك. ئېرىپ تۈگەپ كېتىۋاتاتتۇق ۋە ياكى، بوران چاپقۇنلار سەۋەبىدىن دېڭىز يۈزىدە بىردە ئۇ يەرگە لەيلەپ، بىردە بۇ يەرگە لەيلەپ يۈرىدىغان مەنىسىز سامان چاتقال قالدۇقلىرىدەك ئۇششاق گۇرۇپپىلارغا بۆلۈنۈپ كېتىۋاتاتتۇق.

بۇلار تۆۋەندىكىدەك روھى ئاجىزلىقلار ئىدى. سىياسىيغا ئارىلىشىدىغانلار ئارىلاشمايدىغانلار( گەرچە ھەر بىر ئۇيغۇر خىتاي نەزىرىدە بىر سىياسىي ئوبيېكت بولسىمۇ)، ئىنقىلابچىلار ۋە مۆتىدىللەر، ۋەتەنگە قوغۇنلۇقنىڭ يولىدەك بېرىپ كېلىدىغانلار ۋە بارالمايدىغانلار(بۇ ئىچكى قورساق كۆپۈكنىڭ پەيدا بولۇشىدىكى پىلتا ئىدى.) نامايىشقا چىقىدىغانلار ۋە چىقمايدىغانلار، ئۇيغۇرلار بار يەرلەرگە كېلىدىغانلار ۋە كەلمەيدىغانلار، ناماز ئوقۇيدىغان ۋە ئوقۇمايدىغانلار، ياغلىق چىگىدىغان ۋە چىگمەيدىغانلار، نىقابلىنىدىغان ۋە نىقابلانمايدىغانلار،خىتاي بەك كۈچلىنىپ كەتتى شۇڭا نەغمە ناۋا ئويۇن كۈلكىدىن باشقىسى بىكار دەپ قارايدىغانلار، ئاتا- ئانا ئۇرۇق تۇغقانلىرى ۋەتەندە بەلگىلىك ھوقۇقى بارلار، مېنىڭ بېشىمغا ھېچ ئىش كەلمىگەندىن كېيىن سەن بىلەن نېمە كارىم دەيدىغانلار.
نۇر بەكرىدەك خىتايغا سادىق بىر غالچىنىڭ بارلىق ئەمەللىرىدىن ئېلىپ تاشلىنىپ، ئىككى يۈزلىمىچىلىك بىلەن ئەيىبلىنىپ، تەكشۈرۈلۈشى، ئۇيغۇر ئاكادېمىكلىرى، ھوقۇقدارلىرىنىڭمۇ ئوخشاش قىسمەتكە دۇچار بولۇپ ئائىلىسىدىكى كىشىلەرنىڭ تۈرلۈك بەتناملار بىلەن تۈرمىلەرگە تاشلىنىشى، ئىز دېرەكسىز غايىب بولۇشى، تەربىيەلەش مەركەزلىرى ۋە تۇتۇپ تۇرۇش ئورۇنلىرىغا ئېلىپ كېتىلىشلىرى ئۇيغۇرلارغا: «سەن كىم بولۇشىڭدىن قەتئىي نەزەر زالىمنىڭ زۇلۇمى ئالدىدا ھەممە ئۇيغۇر باراۋەر، خەلق بىلەن بولغان ئۆلۈم بەجايىكى توي» دېگەن قانۇنىيەتنى خاتىرىلەتتى. ئۇيغۇرلار تارىختا خىتاي بىلەن ئۇيغۇرلار ئوتتۇرىسىدىكى بۇ قانۇنىيەتنى نۇرغۇنلىغان ئاچچىق تەجرىبە ساۋاقلار ئارقىلىق يەكۈنلىگەن بولسىمۇ، ئەمما پات-پات ئۇنتۇپ قالاتتى ئەستىن چىقىرىپ قوياتتى-دە، خىتايدىن يەنە قانداقتۇر بىر نەرسىلەرنى تامە قىلىدىغان، ئۈمىد كۈتىدىغان، چوڭ بىلىدىغان ئەھۋالنى قايتا تەكرارلايتتى.
ئەگەر خىتاي ھۆكۈمىتى،بۈگۈنكى كۈندىمۇ ئىنسان قېلىپىدىن چىققان بۇ رەزىل سىياسەتنى قوللانمىغان، ئۇيغۇر ئانا تىلىمىزنى پۈتۈنلەي ئىشلىتىلىشتىن قالدۇرمىغان، مەيلى كىم بولۇشىدىن قەتئىي نەزەر «ئۇيغۇر» بولسىلا دۈشمەن دەپ قارىمىغان بولسا بىز يەنە بىخۇدلۇق ئۇيقۇسىدا ئۇخلاپ، يەنىلا خىتايدىن بىرنەرسىلەر تېما قىلىپ ياشىغان بولاتتۇق. ھەممىمىزنىڭ بېشىغا كەلگەن بۇ زۇلۇم بىزنى ئويغاتتى.زۇلۇم ئالدىدا ھەممىمىزنى ئېگىز-پەس ئەمەس باراۋەر قىلىپ قويدى.خۇلاسىلىگەندە، ئەگەر خىتاي بۇ زۇلۇمنى بىرقانچە بالداق يۇقىرىلاتمىغان بولسا، چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلار باشقا ئۇششاق چۈشەك زىددىيەتلەرنى بىر تەرەپكە قايرىپ قويۇپ، بۈگۈنكىدەك ئىتتىپاقلاشمىغان ئىدىيە بىرلىكىگە كەلمىگەن بولاتتى.

ھەرىكەتكە ئۆتۈشكە توسالغۇ بولىدىغان تۇزاقلار.
مۇۋەپپەقىيەت قازانغان كىشىلەر قانداق قىلىپ مۇۋەپپەقىيەت قازاندى ناملىق كىتابنىڭ ئاپتورى Jon Makswell مەغلۇپ بولۇشنىڭ 11 تۈرلۈك تۇزىقىنى رەتكە تۇرغۇزۇپ چىققان.

1-خاتالىق ئۆتكۈزۈپ قېلىشتىن قورقۇش تۇزىقى. بۇنداق چاغدا يوقىتىش بىزنى ئەسىر قىلىۋالىدۇ.
2-ھارغىنلىق تۇزىقى. ۋاي بۈگۈن بەك ھېرىپ كەتتىم ئەتە قىلاي. بۇنداق روھى ھالەتتە بولغان ۋاقتىمىزدا، يوقىتىش بىزنى ھارغۇزۇپ قويىدۇ.
3-سېلىشتۇرۇش تۇزىقى. باشقىلار ماڭا قارىغاندا بۇ ئىشنى قىلىشقا مۇۋاپىقمىكىن دەپ قاراش. بۇ خىل ئەھۋال بىزنى روھى ھالەت جەھەتتىن تۆۋەن كۆرۈلۈشكە باشلاپ بارىدۇ.
4- ۋاقىت تۇزىقى . ھازىر ۋاقتى ئەمەس دەپ قاراش. بۇنداق چاغدا يوقىتىش بىزنى ئىككىلىنىش ۋە خىجىل بولۇشقا باشلاپ بارىدۇ.
5-مەنىۋى تۇزاق.بۇنداق چاغلاردا بىز بۇ ئىشنى ھازىر قىلىشنى خالىمايمەن دەپ قارايمىز ئۇ چاغدا يوقىتىش بىزنى ھەرىكەتسىز ھالەتكە ئەكېلىپ قويىدۇ.
6- باھانە تۇزىقى. بەلكىم بۇ ئىش بەكمۇ مۇھىم ئەمەس بولۇشى مۇمكىن . بۇ چاغدا بىز مەسىلىلەرنى ئالدىن كۆرەرلىكىمىزنى يوقىتىمىز.
7-مۇكەممەل بولۇش تۇزىقى. بۇ ئىشنى قىلىشنىڭ ئەڭ مۇكەممەل يولىنى تاپقاندىن كېيىن ئاندىن باشلايمەن دەپ قاراش.
بۇ بىزنى ئۆز ئۆزىمىزنى سوراق قىلىشقا باشلاپ بارىدۇ.
8-شېرىن ئارزۇ- ئۈمىد تۇزىقى. مەن بۇنى بەك ئوڭاي دەپ ئويلىغانتىم ئەمما ئانچە ئوڭاي ئەمەسكەن دەپ قاراش. بۇ بىزنى زور قىيىنچىلىقلارغا باشلاپ بارىدۇ.
9-تەرەپسىزلىك ياكى دېلىغۇللۇق تۇزىقى. بىز بۇ ئىشنى قىلىدىغان كىشى مەن ئەمەس بولۇشۇم كېرەك ئىدى دەپ ئويلايمىز. بۇنداق چاغدا يوقىتىش بىزنىڭ ئۆزىمىزدىن نېمىشقا مەن دېگەن سوئالنى سورۇشىمىزغا سەۋەب بولىدۇ.
10-جامائەتنىڭ نازارىتى تۇزىقى. بىز ئەگەر مەغلۇپ بولسام ياكى بۇ ئىشنى قىلالماي قالسام ئەتراپىمدىكىلەر نېمە دەر دېگەن ئەندىشىگە چۈشۈپ قالىمىز. بۇ چاغدا يوقىتىش بىزنى پالەچ قىلىپ قويىدۇ.
11- ئۆز –ئۆزىمىزنى تەسەۋۋۇر قىلىش تۇزىقى. بۇنداق چاغدا بىز ئەگەر مەن بۇ ئىشنى قىلالماي قالسام بۇ مەغلۇپ بولغانلىقىمنى بىلدۈرىدۇ دەپ تەسەۋۋۇر قىلىش، بۇ بىزنىڭ ئۆز-ئۆزىمىزگە بولغان كۆزىتىشىمىزگە سەلبىي تەسىر كۆرسىتىدۇ.

يۇقىرىدىكى بۇ 11 تۈرلۈك تۇزاق يوقىتىشقا سەۋەب بولىدىغان ئامىللاردىن ئىبارەت. شۇنداقلا يۇقىرىدىكىلەر بىلىش بىلەن قىلىش ئوتتۇرىسىدا بوشلۇق ھاسىل قىلغۇچى نەرسىلەردۇر.ئەگەر بىز نەتىجە قازانماقچى بولساق بۇ بوشلۇققا كۆۋرۈك سېلىشىمىز لازىم

مۇۋەپپەقىيەت قازانغاندا نىمىنى ئۆگىنىسىز؟ مەغلۇپ بولغاندا ياكى يوقاتقاندىچۇ؟ كىشىلەر ئارزۇ ئارمانلىرى ھەققىدە سۆزلەشنى بەك ياخشى كۆرسىمۇ ئەمما يېتەرسىزلىكلىرى ھەققىدە سۆزلەشكە ھازىر ئەمەس. نۇرغۇن كىشىلەر خاتالىرى ۋە مەغلۇبىيىتى ھەققىدە سۆزلەشنى ياخشى كۆرمەيدۇ. خاتالىرى ۋە مەغلۇبىيەتلىرى ھەققىدە سۆزلەشتىن خىجىل بولىدۇ.

يازغۇچى ۋە ناتىق Les Brown كۆڭۈللۈك چاغلارنى يانچۇقىمىزغا سالىمىز، كۆڭۈلسىز چاغلارنى قەلبىمىزگە دەيدۇ. بۇنى ھەممىمىز ھاياتىمىز بويىچە ھېس قىلدۇق. ھەممىمىزنىڭ قەلبىدە ھازىر قانچە كىلولىغان كۆڭۈلسىزلىكلەر يىلتىز تارتىپ يېتىپتۇ. كۆڭۈلسىز ئىشلار بىزگە كۆڭۈللۈك ئىشلارغا قارىغاندا بەكرەك تەسىر قىلىدۇ. قايغۇرۇش، قورقۇش ئىنسانلارنى ئاجىزلىتىدىغان ھېسسىياتلاردىن ئىبارەت. يوقىتىشمۇ بۇنىڭ ئىچىدە.
قار توپى ئەمەس، قار توپىنى يۇمىلاتقۇچى بولايلى.
نورۇز ئېشى، بىر ئادەمنىڭ داش قازانغا بىر نەرسە تاشلىشى بىلەن ئەمەس، بەلكى ھەممە ئادەمنىڭ ھەر نەرسە تاشلىشى بىلەن نورۇز ئېشى بولىدۇ.ھەممىمىز بىرلىكتە نورۇز ئېشىنىڭ داش قازىنىغا بىر نەرسە تاشلاشتەك ھەرىكەتكە ئۆتكەن ۋاقتىمىزدا ئاندىن بىز، ئەندىشە، تەشۋىش، ۋە قورقۇش بىلەن خوشلىشالايمىز. ئىچىمىزدىكى خىتاي كۈچلىنىپ كەتتى دەيدىغان قورقۇنچنى يېڭەلەيمىز.

ئۇيغۇرلار ئۈچۈن، بىلىش ۋە ھەرىكەتكە ئۆتۈشنىڭ پەيتى ئاللىقاچان كەلدى. شۇڭا مەن بۈگۈن ئىنتايىن مەردانە قىياپەتتە، خەير خوش ئەندىشە، تەشۋىش ۋە قورقۇش مەرھابا ئۈمىد دېمەكچىمەن.

تۈگىدى.

Unregistered
13-11-17, 11:27
Yahshi maqale itken, mezmuni chongqur emilyetke uyghun. Her bir insan chong ishlarni hujutqa chiqirish uchun kichik ishtin bashlash kirek, bashqa insanni azad qilish uchun aldi bilen ozi azad bolishi kirek, hemmidin ali azadliq rohi azadliqtur, yeni tepekkur azadliqi disimu bolidu.

Mening teshubbusim, bu maqalingizni un yaki sin (video or audiobook) sheklide ilan qilghan bolsingiz tehimu kop insanlar paydilanghan bolatti. Sizge tehimu chong utuqlarning yar bolshini tileymen.

Tarim

Unregistered
13-11-17, 11:28
Tuzutush’

“Itken” emes “iken”.

Unregistered
13-11-17, 12:28
Hormetlik ependim yaki xanim, eng aldi bilen bu isil yazma uchun kop rehmet deymen!

Siz hazir biz uyghur millitining nimige muhtaj ikenligini bilidihgan yeni keselni toghra tepip eng unumluk dora bereleydighan bir aqil kishi ikensiz.

Men baliliq waqtimda ottura mektep dersligide xitay edipi Lushunning Yaponiyege doxturluq oqughili chiqip, doxturluqni tashlap yazghuchiliqni tallighanlighini taza chushunelmey heyran qalghan idim. (Gerche oqutquchilirimiz bu heqte sherhilep otken bolsimu)Lushun shu chaghda xitay millitining yaponluqlar teripidin xorluniwatqanlighini korup , bu milletni rohi jehettin qutquzmisa jismini qutquzghan bilen bikarken digen idiyege kelgen iken.
Gerche u xitay bolsimu uning mexsidining nime ikenligini, biz ashu mangqa xitaylarning xorlanghan eghir kunige qalghan waqtimizda chushuniwatimen!

Biz hazir xuddi siz yazmingizda yezip otkendek eghir pisxikiliq buzulush ichide yashawatimiz. Xuddi etrapimizni kozge korunmes tamlar qorshap turghandek kozimiz kulse yurugimiz kulmey yalghandin hijiyip kunlirimizni otkuzuwatimiz.

Bizge mana mushuningha oxshash bizning derdimizge, rohi kesilimizge dawa bolidighan isil yazmilar her daim kerek! Qolingiz dert kormisun bizni her daim mushundaq isil yazmilar bilen teminlep turghaysiz!

Hormet bilen bir qourmendin.