PDA

View Full Version : Tarimoghli: Millitimiz Chet Eldiki Uyghurlardin Némilerni Kütidu?



Tarimoghli
26-08-17, 23:45
Millitimiz Chet Eldiki Uyghurlardin Némilerni Kütidu?

Tarimoghli
2017-yili 27-Awghust

Hemmeylenning xewiride bolghinidek, hazir weten ichidiki xelqimiz Uyghur millitining menpe’eti üchün birer ish qilish imkaniyitidin pütünley ayrilip qaldi. Xitay hökümiti Uyghurlarni bir millet süpitide assimilyatsiye qilip tel-tüküs yoq qilish üchün, pütün Uyghur xelqini öz orunliridin azraqmu qimir qilalmaydighan, öz awazini azraqmu chiqiralmaydighan bir derijide qattiq qamal ichige éliwaldi. Shuningliq bilenla cheklinip qalmay, ular hazir özige paydiliq xelq’araliq pursetlerni ching tutup, chet eldiki Uyghurlar topliship yashawatqan makanlarghimu qol sélip, Uyghurlarning chet ellerning bezi jaylardiki oqush we yashash imkaniyitinimu yoq qiliwétishke urunuwatidu. Uyghurlarning Qazaqistan, Qirghizistan we Özbékistan qatarliq qandash xoshnilirining Uyghurlargha ige chiqmaydighan, hetta Uyghurlarni sétip xejleydighan bolup qalghinigha hazir xéli uzun waqit boldi. Türkiye taki yéqin’ghiche Uyghurlargha bir az ige chiqip, Uyghurlarni bir az qanat astigha élip kelgen idi. Emma aldinqi bir qanche hepte ichide Türkiyining Uyghurlargha qaratqan pozitsiyesidimu bir qisim yaman özgirishler wujutqa kélishke bashlidi. Uyghurlarning Musulmanlar dunyasidiki Musulman qérindashliri ezeldin Uyghurlargha heqiqiy türde köngül bölüp, Uyghurlargha “Xeter astida qalghan Musulman qérindashlirimiz” deydighan qarash bilen hésdashliq we yardem qilip baqmighan. Bu jehettiki ehwallar hazir kündin-kün’ge téximu nacharlishish terepke qarap méngiwatidu. Shundaq qilip, hazir Uyghurlarning ishi asasen Uyghurlarning özlirige qaldi. Uyghurlarning buningdin kéyinki teqdirining qandaq bolishini peqet Uyghurlarning özlirila belgileydighan bir weziyet shekillendi.

Chet eldiki Uyghurlar arisida hazirghiche saqlinip kelgen mesililer ichide mundaq ikki xil éghir mesile bar. Uning biri, zamaniwi dunya bilimlirini öginish we zamaniwi dunya bilimlirini ishlitip xizmet qilish bilen shughullinip yashawatqanlar ichide milletning ghémini anche yémeydighan, milletning néme bolishi bilen anche kari bolmaydighanlar hélihem nahayiti köp sanni igilewatidu. Zamaniwi dunya bilimliride anche köp oquyalmay, adettiki kesipler bilen shughullinip yashawatqanlar ichide özliride din’gha a’it xata chüshenchilerni yétildürüwélip, shuning bilen yaki özlirining kichik balilirini toghra terbiylep mangalmaywatqan, yaki «medris achtim», «Qur’an kursi achtim», «mestchit achtim», dep, bashqilarning balilirini toghra terbiyilep bérelmeywatqan ehwallar dawam qiliwatidu. Kichik balilarni zamaniwi ilmiy usul bilen terbiyilimey, din we Qur’an öginishke sélip, ularning yükini héch qandaq diniy asas we ilmiy asasqa uyghunlashturmighan halda heddidin ziyade éghirlashturuwétip, shuning bilen balilarni kichikidila kardin chiqirip ketiwatqanlarmu nahayiti köp sanni igilewatidu.

Yuqirida déginimdek, hazir biz Uyghurlar özimizning ishigha peqet özimizla ige chiqmisaq bolmaydighan bir haletke kélip qalduq. Hazir Musulmanlar xeter astida emes. Musulmanlarning sani hazir 1.6 milyard kélidighan bolup, bu san barghanséri örlep méngiwatidu. Hazir Musulmanlar dunyasi Uyghurlarning yardimige hajetmen emes. Hazir bashqa Türkiy milletliridin bolghan qan-qérindashlarmu birer xeter astida emes. Bolupmu ulardin Uyghurlar yardem qilmisa bolmaydighan birersi mewjut emes. Emma biz Uyghurlar hazir intayin chong xeter astida. Özimizni bu chong xeterdin qutuldurushta xitay hakimiyitining wehshiylerche basturushi bilen weten ichidikilerning imkaniyetliri barghanséri yoq bolup kétiwatidu. Chet eldikilerning bu xeterdin qutulush üchün paydilinidighan herbiy küchi we iqtisadiy küchi yoq. Mushundaq ehwalda chet eldiki Uyghurlar qandaq qilishi kérek? Hazirqidek weziyettiki millet chet eldiki Uyghurlardin némilerni kütidu? Chet eldiki Uyghurlar qandaq yashighanda milletke yüz kéleleydu? Chet eldiki Uyghurlar qandaq yashighanda milletni saqlap qélish ishigha tégishlik töhpe qoshalaydu?

Men chet eldiki musteqil tepekkur qilalaydighan barliq Uyghur penniy ziyaliylar bilen barliq Uyghur diniy ziyaliylarni yuqiridiki so’allar üstide oylinip we izdinip, bilidighanlirini yézip chiqip, uni chet eldiki wetendashlargha sunushqa, shu arqiliq özlirining xelqke yétekchi bolush roli we mejburiyitini ada qilishqa chaqirimen. Eger siz bu ishqa awaz qoshmaqchi bolsingiz, özingiz « Millitimiz chet eldiki Uyghurlardin némilerni kütidu?» dégen chong téma astida bir kichik témini tallap, shu témigha a’it bir parche maqale teyyarlap, uni mushu chaqiriqning astigha chiqirip qoyung. Men bu ishni qollap bergen barliq qérindashlargha aldin-ala rehmet éytimen.

Tarimoghli
26-08-17, 23:46
مىللىتىمىز چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلاردىن نېمىلەرنى كۈتىدۇ؟

تارىموغلى
2017-يىلى 27-ئاۋغۇست

ھەممەيلەننىڭ خەۋىرىدە بولغىنىدەك، ھازىر ۋەتەن ئىچىدىكى خەلقىمىز ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ مەنپەئەتى ئۈچۈن بىرەر ئىش قىلىش ئىمكانىيىتىدىن پۈتۈنلەي ئايرىلىپ قالدى. خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇرلارنى بىر مىللەت سۈپىتىدە ئاسسىمىلياتسىيە قىلىپ تەل-تۈكۈس يوق قىلىش ئۈچۈن، پۈتۈن ئۇيغۇر خەلقىنى ئۆز ئورۇنلىرىدىن ئازراقمۇ قىمىر قىلالمايدىغان، ئۆز ئاۋازىنى ئازراقمۇ چىقىرالمايدىغان بىر دەرىجىدە قاتتىق قامال ئىچىگە ئېلىۋالدى. شۇنىڭلىق بىلەنلا چەكلىنىپ قالماي، ئۇلار ھازىر ئۆزىگە پايدىلىق خەلقئارالىق پۇرسەتلەرنى چىڭ تۇتۇپ، چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلار توپلىشىپ ياشاۋاتقان ماكانلارغىمۇ قول سېلىپ، ئۇيغۇرلارنىڭ چەت ئەللەرنىڭ بەزى جايلاردىكى ئوقۇش ۋە ياشاش ئىمكانىيىتىنىمۇ يوق قىلىۋېتىشكە ئۇرۇنۇۋاتىدۇ. ئۇيغۇرلارنىڭ قازاقىستان، قىرغىزىستان ۋە ئۆزبېكىستان قاتارلىق قانداش خوشنىلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارغا ئىگە چىقمايدىغان، ھەتتا ئۇيغۇرلارنى سېتىپ خەجلەيدىغان بولۇپ قالغىنىغا ھازىر خېلى ئۇزۇن ۋاقىت بولدى. تۈركىيە تاكى يېقىنغىچە ئۇيغۇرلارغا بىر ئاز ئىگە چىقىپ، ئۇيغۇرلارنى بىر ئاز قانات ئاستىغا ئېلىپ كەلگەن ئىدى. ئەمما ئالدىنقى بىر قانچە ھەپتە ئىچىدە تۈركىيىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان پوزىتسىيەسىدىمۇ بىر قىسىم يامان ئۆزگىرىشلەر ۋۇجۇتقا كېلىشكە باشلىدى. ئۇيغۇرلارنىڭ مۇسۇلمانلار دۇنياسىدىكى مۇسۇلمان قېرىنداشلىرى ئەزەلدىن ئۇيغۇرلارغا ھەقىقىي تۈردە كۆڭۈل بۆلۈپ، ئۇيغۇرلارغا "خەتەر ئاستىدا قالغان مۇسۇلمان قېرىنداشلىرىمىز" دەيدىغان قاراش بىلەن ھېسداشلىق ۋە ياردەم قىلىپ باقمىغان. بۇ جەھەتتىكى ئەھۋاللار ھازىر كۈندىن-كۈنگە تېخىمۇ ناچارلىشىش تەرەپكە قاراپ مېڭىۋاتىدۇ. شۇنداق قىلىپ، ھازىر ئۇيغۇرلارنىڭ ئىشى ئاساسەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئۆزلىرىگە قالدى. ئۇيغۇرلارنىڭ بۇنىڭدىن كېيىنكى تەقدىرىنىڭ قانداق بولىشىنى پەقەت ئۇيغۇرلارنىڭ ئۆزلىرىلا بەلگىلەيدىغان بىر ۋەزىيەت شەكىللەندى.

چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلار ئارىسىدا ھازىرغىچە ساقلىنىپ كەلگەن مەسىلىلەر ئىچىدە مۇنداق ئىككى خىل ئېغىر مەسىلە بار. ئۇنىڭ بىرى، زامانىۋى دۇنيا بىلىملىرىنى ئۆگىنىش ۋە زامانىۋى دۇنيا بىلىملىرىنى ئىشلىتىپ خىزمەت قىلىش بىلەن شۇغۇللىنىپ ياشاۋاتقانلار ئىچىدە مىللەتنىڭ غېمىنى ئانچە يېمەيدىغان، مىللەتنىڭ نېمە بولىشى بىلەن ئانچە كارى بولمايدىغانلار ھېلىھەم ناھايىتى كۆپ ساننى ئىگىلەۋاتىدۇ. زامانىۋى دۇنيا بىلىملىرىدە ئانچە كۆپ ئوقۇيالماي، ئادەتتىكى كەسىپلەر بىلەن شۇغۇللىنىپ ياشاۋاتقانلار ئىچىدە ئۆزلىرىدە دىنغا ئائىت خاتا چۈشەنچىلەرنى يېتىلدۈرۈۋېلىپ، شۇنىڭ بىلەن ياكى ئۆزلىرىنىڭ كىچىك بالىلىرىنى توغرا تەربىيلەپ ماڭالمايۋاتقان، ياكى «مەدرىس ئاچتىم»، «قۇرئان كۇرسى ئاچتىم»، «مەستچىت ئاچتىم»، دەپ، باشقىلارنىڭ بالىلىرىنى توغرا تەربىيىلەپ بېرەلمەيۋاتقان ئەھۋاللار داۋام قىلىۋاتىدۇ. كىچىك بالىلارنى زامانىۋى ئىلمىي ئۇسۇل بىلەن تەربىيىلىمەي، دىن ۋە قۇرئان ئۆگىنىشكە سېلىپ، ئۇلارنىڭ يۈكىنى ھېچ قانداق دىنىي ئاساس ۋە ئىلمىي ئاساسقا ئۇيغۇنلاشتۇرمىغان ھالدا ھەددىدىن زىيادە ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىپ، شۇنىڭ بىلەن بالىلارنى كىچىكىدىلا كاردىن چىقىرىپ كەتىۋاتقانلارمۇ ناھايىتى كۆپ ساننى ئىگىلەۋاتىدۇ.

يۇقىرىدا دېگىنىمدەك، ھازىر بىز ئۇيغۇرلار ئۆزىمىزنىڭ ئىشىغا پەقەت ئۆزىمىزلا ئىگە چىقمىساق بولمايدىغان بىر ھالەتكە كېلىپ قالدۇق. ھازىر مۇسۇلمانلار خەتەر ئاستىدا ئەمەس. مۇسۇلمانلارنىڭ سانى ھازىر 1.6 مىليارد كېلىدىغان بولۇپ، بۇ سان بارغانسېرى ئۆرلەپ مېڭىۋاتىدۇ. ھازىر مۇسۇلمانلار دۇنياسى ئۇيغۇرلارنىڭ ياردىمىگە ھاجەتمەن ئەمەس. ھازىر باشقا تۈركىي مىللەتلىرىدىن بولغان قان-قېرىنداشلارمۇ بىرەر خەتەر ئاستىدا ئەمەس. بولۇپمۇ ئۇلاردىن ئۇيغۇرلار ياردەم قىلمىسا بولمايدىغان بىرەرسى مەۋجۇت ئەمەس. ئەمما بىز ئۇيغۇرلار ھازىر ئىنتايىن چوڭ خەتەر ئاستىدا. ئۆزىمىزنى بۇ چوڭ خەتەردىن قۇتۇلدۇرۇشتا خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ ۋەھشىيلەرچە باستۇرۇشى بىلەن ۋەتەن ئىچىدىكىلەرنىڭ ئىمكانىيەتلىرى بارغانسېرى يوق بولۇپ كېتىۋاتىدۇ. چەت ئەلدىكىلەرنىڭ بۇ خەتەردىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن پايدىلىنىدىغان ھەربىي كۈچى ۋە ئىقتىسادىي كۈچى يوق. مۇشۇنداق ئەھۋالدا چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلار قانداق قىلىشى كېرەك؟ ھازىرقىدەك ۋەزىيەتتىكى مىللەت چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلاردىن نېمىلەرنى كۈتىدۇ؟ چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلار قانداق ياشىغاندا مىللەتكە يۈز كېلەلەيدۇ؟ چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلار قانداق ياشىغاندا مىللەتنى ساقلاپ قېلىش ئىشىغا تېگىشلىك تۆھپە قوشالايدۇ؟

مەن چەت ئەلدىكى مۇستەقىل تەپەككۇر قىلالايدىغان بارلىق ئۇيغۇر پەننىي زىيالىيلار بىلەن بارلىق ئۇيغۇر دىنىي زىيالىيلارنى يۇقىرىدىكى سوئاللار ئۈستىدە ئويلىنىپ ۋە ئىزدىنىپ، بىلىدىغانلىرىنى يېزىپ چىقىپ، ئۇنى چەت ئەلدىكى ۋەتەنداشلارغا سۇنۇشقا، شۇ ئارقىلىق ئۆزلىرىنىڭ خەلقكە يېتەكچى بولۇش رولى ۋە مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلىشقا چاقىرىمەن. ئەگەر سىز بۇ ئىشقا ئاۋاز قوشماقچى بولسىڭىز، ئۆزىڭىز « مىللىتىمىز چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلاردىن نېمىلەرنى كۈتىدۇ؟» دېگەن چوڭ تېما ئاستىدا بىر كىچىك تېمىنى تاللاپ، شۇ تېمىغا ئائىت بىر پارچە ماقالە تەييارلاپ، ئۇنى مۇشۇ چاقىرىقنىڭ ئاستىغا چىقىرىپ قويۇڭ. مەن بۇ ئىشنى قوللاپ بەرگەن بارلىق قېرىنداشلارغا ئالدىن-ئالا رەھمەت ئېيتىمەن.

Turdi
28-08-17, 20:31
Wetendiki Uyghurlar weten sirtidiki Uyghurlarning ehwalini, Dunyaning ishlirining qandak chorilidighanlighini bilishi natayin. Shunga Ularning bizdin kutkini riyallikka uyghun kilishi natayin. shuning uchun wetendikiler bizdin nime kutidu digen sualdin kore weten sirtidiki uyghurlar milletke paydilik nime qilalaydu digen sual ustide izdinish bekrek ehmiyetke ige dep qaraymen. Zadi Ularning nimini kutkinidin bizning nime kilalishim muhim mesle.

Unregistered
06-09-17, 08:33
Hich nimige aqmas kakirashning ornigha her qaysi sahalerde qed koturishimizni, ulargha awarechliq tepip bermesligimizni, hich bolmighanda Uyghur muqamini korsetkili kelgende buzghunchliq qilmaslighimizni andin bu buzghunchlighimizni QEHRIMANLIQ dep teshwiq qilidighan ishlarni qilishtin saqlinishimizni teydu.

Unregistered
06-09-17, 23:33
theuyghur.org