PDA

View Full Version : Sayahet Xatirisi - Wetende korgen, anglighan we his qilghanlirim (4)



Unregistered
15-03-17, 04:38
Sayahet Xatirisi
- Wetende korgen, anglighan we his qilghanlirim (4)

Sayahetchi



4. Uyghurlarda Taziliq

4.1 Kishilik Taziliq

Shexsi taziliq bir kishining saghlamlighi bilen munasiwetlik bolupla qalmastin, belki shu shexisning ailisi hetta shu shexis teweluq bolghan itnik guruppa bilenmu zich munasiwetlik dep qarilidu. Bolupmu, weten'ge oxshash milliy ochmenlik we kemsitish kuchluk jaylarda, shexsi taziliq bolsa, bir milletning sapasi we kulturige baha biridighan bir amil bolup, shu milletning jemiyettiki orni we hormitigimu zor derijide tesir korsitidu.

Men ezeldin Uyghurlarni kishilik taziliqqa nahayiti itawar biridighan millet dep qarayttim. Likin, mining bu xil kichigimdin shekillinip qalghan koz qarishim kopligen waqitlarda inkar qilinishqa uchraytti. Bolupmu bu qitimqi weten'ge qilghan sepirimdiki kechurmishlirim, mining bu en'eniwiy koz qarishimgha melum derijide tuzutush kirguzushimge sewepchi boldi.
Mining bir sawaqdishim bolup, u hazir Urumchidiki melum bir ali mektepte oqutquchiliq qilidu. Uning iytishiche, u Uyghurche we Xitayche siniplirigha deriske kiridiken. Bu sawaqdishim Uyghur oqughuchilirining tazilighi ustide tohtilip, towendiki ehwalni sozlep berdi.

Uning diyishiche, bezi kunliri oxshash bir sinipta 4 sa'et deris bolup, aldinqi 2 sa'et Uyghur ballargha, kiyinki 2 sa'et Xitay oqughuchilargha deris otushke toghra kilidiken. Uyghur oqughuchilar deristin chushkendin kiyin, Xitay oqughuchilar sinipqa kiripla, sinipning sisiqlighini eyipliship dirizilerni ichishqa bashlaydiken. Shuning bilen birge, Xitaylarning bezi-bir Uyghurlarning tazilighi heqqidiki haqaret sozliri uning qulughigha kirip qalidiken. U sawaqdishim Uyghur oqughuchilirining tazilighining konguldikidek emesligini itirap qilip, "Dostum," didi biraz oylinip turup, "eger sen Uyghur siniplirigha bolupmu yaz pesilliride kirip qalsang, bir xil ter purawatqanlighini his qilisen. Uning ustige qiz oqughuchilirimizning upa-ettirlirige terning purighi qoshulup, ademni bir xil rahetsizlenduridighan mohit peyda bolidu." Arqidinla, "Ilgiri Xitaylar bizni qoy goshi puraydu deytti, hazir qoylarning 'turmushimu yaxshilinip' ketkeshke, goshimu purimaydighan boldi. Biraq, bizdiki puraq yenila tugumeywatidu." dep qisturup qoydi. Men arqidiki qisturmisigha ozemni tutuwalalmay qa-qaqlap kulup kettim. Andin, "Mektiwinglarda burun biz oquwatqan mezgillerdikidek, monchilargha chushush yenila tes ohshimamdu-nime?" dep sorudum. U qapiqini turup turup, "Nedikini deysen qirindishim. Hazir shunchilik qolayliq. Hetta, nurghunlirining yitiwatqan oyliridimu monchiliri bar" didi. Arqidinla, "Sen mektep ichini aylinip kor. Ottura Asiyadin kelgen oqughuchilar nurghun. Ularning yinidin otup qalsang yiqimliq ettirdin bashqa hichnime purumaydu. Men Uyghur oqughuchilargha, shara'itlarmu toluq bolghandin kiyin, pat-pat monchilargha chushup, kishilik taziliqliringlargha diqqet qilinglar, bolmisa yat milletlerning aldida set bolidiken disem, bir nechchisi tengla 'Xitaylar ozlirimu sisiq, ularning gep-sozlirige alche pisen qilip ketmeng' dewatidu" dep heyran bolghanlighini iytti.

Yene Urumchidiki hikaye idi. Birsining iytip birishiche, bir kuni kilishken ikki Uyghur ayal bir TAXI ni tosup, mashinigha chiqiptu. TAXI chi Xitay iken. U Xitay TAXI chi 100 mitirche mangmayla u ayallarni chushuruwitiptu. Bu ehwalni bayqighan arqidin kelgen Uyghur TAXI chi ichi aghrip, u 'bichare' ayallarni saptu-de, 50-60 mitir manga-mangmayla ularni mashinidin ittitip chushuruwitiptu. U TAXI shopurining kiyin bashqilargha iytip birishiche, u ikki chirayliq yasiniwalghan ayallar shunchilikmu sisiqkin, mashinining ichide olturghinimu bolmaydiken. Dimek, ular gerche ettirlirini yadigha yetkiche chichiship, ozliriche shunchilik chirayliq yasiniwalghan bolsimu, uzun waqit 'aldirash' munasiwiti bilen monchigha 'chushush'nimu untup qalghan iken.

Burunlarda bolsa, shara'it yoqni bana qilattuq. Hazirlardichu, chet yizilarni hisapqa almighanda hemmila yerde digidek monchigha oxshash kishilik taziliq wastilirini tapqini bolidighan tursa, yene nimilerni bana qilidighandimiz. Elwette, 'soghimiz iship kitidu' ni bana qilidighanlirimizmu az emes. Eger soghi iship kitidighan bolsa, Yaponiyiliklerning soghi iship, mangalmay qalghan bolatti-ghu deymen.

Bir kuni yene shu Urumchide, melum bir sen'et mektiwining oqutquchisi bilen kechlik tamaqta birge bolup qaldim. Mining nezirimde, guzel sen'et oqutquchisi uning ustige pirofisur bolghandin kiyin elwette taziliq jehetlerde gep yoq idi. Emeliyettichu? Ristoranning tamaq ustili bekmu tar bolghachqa, tamaq ustilidiki hemmeylen qachidighan yer tapalmay qalduq. Bedinidiki ter purighigha ighiz purighi qoshulup etraptiki ademlerni bekmu bi'aram qildi. Bu oqutquchigha nime soghaq qilidighandu? Sumu yaki pakizliqmu?

4.2 Ammiwiy Jaylardiki Taziliq

Urumchining Dawan royonida nurghun turalghu binaliri berpa qilin'ghan bolup, ularning kopinchisi Uyghur karhanichiliri teripidin silin'ghan iken. Bu binalardiki oylerni sitiwilip olturiwatqanlarmu kopinchichi Uyghurlar iken. Eshu aililikler binalirining ichide melum bir bina bolup, lahiyesimu, supitimu xilila yashshiken. Buningda turiwatqanlarning kopinchisi Hotandin kelgen sodigerler we puli bar Uyghurlar iken. Bir uqurmenning iytip birishiche, bu binaning lifitige kirse kichik teret puraydiken, hetta bezi qewetlirining karidorliri chong teretmu puraydiken. Bu binadiki bezi oy igiliri, dinniy itiqati nahayiti 'kuchluk' kishiler bolup, ularning qarishiche, sugha teret qilsa yaman bolidikenmish. Dimek, binalardiki pakize, suda tazilinidighan xaleler bu 'Uyghur' largha muwapiq kelmeydiken. Netijide, bu kishiler hajitini binaning karidorliri we lifitlirigha oxshash udul kelgen yerde chiqiridighan boluwalghan.

Bir kuni Urumchi 'Ittipaq Tiyatiri' aldidin otup kitiwatattim. U jay hazir yer asti tomuryoli yasiliwatqanlighi uchun, nahayiti qalaymiqan idi. Del Tun'gan michitining aldigha kelginimde, bir bishidin ayighighiche oruniwalghan yash ayalning balisini chong teret qildurwatqinini korup qaldim. Etrapi intayin qista-qistang bolup, ashu ademler arisida hichqandaq eynenmestin balisini hajet qilduriwatatti. Bu xil ehwalni ilgiri xewerlerde korgentim. U bolsimu, chet'ellerge sayahetke chiqqan Xitaylar ballirini ali magazinlarning aldida chong teret qilduriwatqan korunushlerti. U korunushlerni korup bekmu yirgen'gentim. Emdichu? Oz Uyghurimizning ademler topi ichide qiliwatqan herkitige qarap nime diyishimni bilmey qaldim. Dawamliq shimalgha qarap mingip, 'Ittipaq Soda Sariyi' aldidin 20-30 mitir otkunumde, bir xil sisiq puraq mini jelip qildi. Inchikilep qarisam, burunqi kocha aptubusi bikitining etrapi chong-kichik teretler bilen 'bizelgen' bolup, usti ochuq ammiwi halegila oxshap qalghan idi.

Turpandi kunler idi. Bir kuni ettigenlik nashta uchun bir Uyghur ashxanisigha kirip qalduq. Bu ashxana binalar arisidiki bir qewetlik Uyghur uslubidiki qurulush bolup, sheherning xilila merkizige jaylashqan idi. Ashxanida ashpezni qoshqanda 3 kishi bar idi. Ashxanigha yiqinlishishimiz bilenla, uchilisi orunliridin turushup ashxanigha teklip qilishti. Ashxanida, nashta waqtidin otup ketkeshkimu bashqa xiridarlar korunmeytti. Biz chong yolgha qarap turghan lapasning astida olturmaqchi bolduq. Lapasning astigha bir nechche ustel qoyulghan bolup, ustide yep iship qalghan qamaq qalduqliri we surtup tashliwitilgen qol qeghezliri domulap yatatti. Ustel usti shunchilikmu topa bisip, mayliship qardap ketkenkin, kishige yillarche surtulmigendek tuygha biretti. Ustelning asti we etrapigha qarisingiz u-bu nersiler kozungizge chiliqip, xatirjem ghizalinalmayttingiz. Shundaqtimu, birinchidin kirip qalduq, ikkinchidin Uyghur ashxanisi bolghashqa, ozimiz tazlaydighan yergiche taziliwitip, ettigenlik tamaqtin hozurlanduq diyelmisekmu nashtilinip qaytip chiqtuq. Chushunelmidim, ashxanida 3 xizmetchi bar, uning ustige hemmisi qilidighan ishi yoq yan-phonliriini oyniship olturushidu. Nime uchun xiridarlar qaytqandin kiyin tazliwitishni oylimaydighandur? Xiridarlar bolmighanda, purset bilip, ashxanining tazilighini qilish normal ehwal emesmu!. Uning ustige, tamlirini chirayliq aqartip, ustel-orunduqlirini pakize tazlap qoysa, xiridarlarnimu koperek jelip qilidighu deymen. Bulargha nime ziyan yaki ighir kiliwatqandur?

Yene Turpan idi. Turpanning qum arshingi dise Uyghurlar arisida bilmeydighini yoq diyerlik. Ilgiri qum arshangning qandaqlighini korup baqmighanlighim uchun, birersini korup baqqim kilip qaldi. Shuning bilen, dostlirim bilen birge Yarghul yizisidiki qum arshanggha barduq. Bu qum arshang, bashqiche qilip iytqanda qum dowisi, bir tuyuq kochining ahirigha jaylashqan bolup, kochining ahirqi teripidiki bir nechche aililer qumgha chushkuchilerni yataq bilen teminleydiken (tamaqni oz ichige alghanda her bir kishining kunligi 60 YUAN). Qum dowisining kolimi bekmu keng emes bolup, u yer-bu yerde kunluklirini tikliship, qumgha chushiwatqan er-ayallarni korgini bolatti. Qumning renggi kulreng bolghashqa, qumning ustige chapliship qalghan yaki uchup yurgen qeghez we plastiklar, shuningdek ichip tashliwitilgen potilkilar kozingizge derhanla chiliqatti. Dihqanlar teripidin bashqurulidighan yataq oylerde, gerche moncha we ashxaligha ohshash asasliq esliheler herhalda bar bolsimu, tazilighi kishini razi qilalmaytti. Uning ustige, bezi ademler 'qum arshanggha chushkende arqidin monchigha chushse bolmaydu' dep qarighashqa, yataqlarning taziliq ustidiki mes'uliyiti oy igisidimu yaki yatquchilardimu bir nime diyis tes idi. Likin, bu yerde shughunisi iniqki, yataqlar bilen teminliguchilermu, shuning bilen bir waqitta yataqlarda yatquchilar yeni qumgha chushkuchilermu hemmisi digidek Uyghurlar idi.

5. Ristoranlarda

Wetende ristoranlarning turi we derijisimu kop bolup, kishilerning oxshash bolmighan ihtiyajlirini qandurup kelmekte idi. Menmu ozemning oxshash bolmighan ta'am we mohitlargha bolghan qiziqishimning hoddisidin chiqish uchun, adettiki puxralar kiridighan erzan ashxanilardin tartip baywetchiler kiridighan qimmet ali ristoranlarghiche qedem teshrip qilip baqtim. Bu yerde shuni tekitlep otush kirekki, hazir wetendiki jumlidin Urumchidiki Uyghur ristoranlirining mutleq kop qismi 'heqiqi musulman'che ashxanilargha aylan'ghan bolup, haraq-sharap istimal qilish men'iy qilinidiken. Emma, chet'eldin kirguzulgen 'ispiritsiz' shampanlar bilen teminleydighanlighi uchun, yenila igiz pashniliq istakanlarni koturuwilip, xuddi haraq-sharap istimal qiliwatqandek 'Xoshe' qilishalaydiken. Eger, piwe-haraqlargha hewisingiz bolsa, Dawan rayonidi 'Yawropa' bazirigha birip istimal qilsingiz bolidiken. U yer Uyghurlar topliship olturaqlashqan rayon bolushtin sirt, nurghunlighan Turuk mallirini satidighan magazinlar, ristoranlar we qawaqhanilar bolup, bazar kech sa'et 12 lerdin kiyin'giche dawam qilidiken.

Ali ristoranlarning her qandighigha kirsingiz, aldi bilen aldingizgha ilip kilinidighini, bir istakan qaynaq su idi. Bu, elwette qaynaqsu uning ustige istakanda bolghashqa qiziqlighidin derhal ichish mumkin emes idi. Men deslepte, qizziq qaynaq su bolghandin kiyin, arqidin xaltiliq chay berse ozimiz silip ichidikenmizde dep, heyran bolup olturdum. Yeni, bu bir xil yingiche chay birish usuli ohshaydu dep oylaptimen. Emeliyette xatalishiptimen, eslide ashu quruq qaynaq suni ichidikenmiz. Yeni u, ristoranning mihmanlarni kutuwilish ichimligi iken. Bir kuni men zadi heyrinimni basalmay, kutkuchi qizdin, "Nime uchun qaynaq su birisiz?" dep sorudum. Kutkuchi eksinche mining so'alimgha heyran bolup, "Kutuwilish ichimligi." didi. "Bu qaynaq suni qandaq ichimen?" didim men arqidinla. U qiz "Men sizge ichkizip qoyamdin-endi." dimidiyu, manga qarap nime diyishini bilelmey qaldi. Kiyin anglisam, qaynaq su ten-salametlikke paydisi barkenmish. Bu turdiki ali ristoranlarda ustellerning ustidiki qacha-quchilarning orunlashturulushi gheripche bolup, wilka we qoshuqlar qoyulghan, elwette beziliride chokilarmu bar idi. Emma, chong tehside ilip kilin'gen ta'amlarni usidighan qisquch yaki chong qoshuq kemchil idi. Netijide, yenila shexsi qoshuqlarni ishlitishke toghra kiletti. Hetta, bezide Xitaylarning aditi boyiche hemmeylen chokilirini uzartiship ta'amlarni ighizlirigha sunushqa toghra kiletti.

Ali ristoranlardiki kutkuchilerning mulazimitide gep yoq diyilsime, yenila bir nerse kamliq qilatti. U bolsimu, kutkuchilerning kulumsirep turghan xushxuy chirayi idi. Biz Uyghurlar ezeldin bir 'xushxuy kultur'ning igisi bolup, nahayiti mihman dost we kulke-chaxchaqlardin ayrilmaydighan millet iduq. Shundaq bolghanlighi uchunmu, mihmanlarni kutuwalghinimizda, meyli qandaq shara'itta bolsun chirayimizdin kulumsiresh uzulmeytti. Likin, bu ali ristoranlarning kutkuchilirining chirayidin hichqandaq Uyghur kulturining sayisinimu tapqini bolmaytti. Kutkuchi qizlar, gerche kilishken we chirayliq bolsimu, chirayliri tartiship qalghan bolup, kishilerge hergizmu 'xosh kepsiz' tuyghusi bermeytti. Bu xil xushhuysizliq peqet Xitay kulturining alahidiligi bolup, uning Uyghur kulturige qanchilik derijide singip kirgenligini koruwalghini bolatti.

Ghuljidiki melum bir ristoran idi. Bu ottura derijilik (bahasi bekmu qimmet emes) ristoran, sheher etrapigha jaylashqan bolup, haraq-sharap istimal qilishqa bolatti. Ristoranning sirti gerche alahide bolmisimu, ichining mohiti nahayiti yaxshi we pakize idi. Biz bir nechchimiz ristoran'gha kelginimizde, ristoranning ichi jim-jit bolup, birmu xiridar korulmeytti. Shuning bilen biz bulungdiki bir ustelge birip chorediship olturduq. Men qay ichkesh, ristoranning pakizlighidin memnun bolghan halda, etrapni kuzutushke bashlidim. Mini bekmu jelip qilghini, her bir tamaq ustili astigha qoyulghan qara chilek idi. Bu chilekler hergizmu ristoranning mohitigha maslashmaytti. Shundaq bolghashqimu, bu sirliq chileklerning nimige ishlitilishini qiyas qilalmidim. Kiyin sorishimche, bu chilekler eslide ehlet chilekliri iken. Tamaq yeydighan ustellerdin nime qilghan ehlet chiqar dep oylap qaldim. Aridin uzun otmeyla, ristoranning ichi ta'amchilar bilen liq toshti. Hemde, ristoranning ichidiki awaz shawqunlarmu ulghuyup, birsining gipini birsi angliyalmaydighan derijige yetti. Shu arida etrapimni kuzetsem, bashqa usteldikiler, chinlirini chayqighan sularni we bezi ghajilap iship qalghan songeklerge oxshash 'ehletler'ni ustel astidiki qara chilekke tashlighini turdi. Shuning bilen bir waqitta, yene beziler bishini towen qilip turup, chilekke tukuruwatidu tixi. Mana endi bu sirliq qara chilek siri tel-tokus ichildi. Mana bu, ashu pakize we chirayliq bizelgen ristoranning esli qiyapiti idi.

6. TV larda

Merkiziy TV istansisi dep atalghan CCTV bolsa, Xitaydiki barliq TV istansilirining 'bash shitawi' xaraktirliq orgini bolup, yerliklerni oz ichige alghan barliq olke derijilik TV istansiliri mezkur TV istansisining tarqitish rohini asas qilatti, yeni xewerliri we munasiwetlik programmiliri CCTV ningkidin chetnep ketmeytti.

Bir kuni CCTV xewirini korup qaldim. Bu kundiki xewer Xitay dolet rehberlirining chet'el bashliqliri bilen uchrushishi we compartiyening yighinliri bilen 15 minut tugudi. Andin bolsa, qolgha kelturulgen netijiler, armiyining zamaniwilishishi, herbiy maniwirlar we emgek nemunichilirige orun birildi. Arqidin, uchquchi Zhangchaoning is-izlirini tonushturush we uni medhilesh bilen 5-10 minutni otkuzdi. Eslide, Zhangchao 'Liaoning' markiliq ayrumatning uchquchisi bolup, maniwir mezgilide ayrupilani chushup kitip qurban bolghan iken. Bu kundiki xewer nahayiti qisqa xelqaraliq xewerler bilen ayaqlashti. CCTV ning mexsus programmiliri bolsa 'Senkaku Arili' ' we 'Jenubiy Dingiz' mesilisi bilen tolghan bolup, korguchilerge mana etidimu urush boludighandek tuyghu biretti. CCTV ning kino qanilida bolsa, Yapon'gha qarshi urush heqqidiki kino we dirammilar ustunlukni igileytti.

Uyghurche TV qanallirigha kelsek, xewerler elwette CCTV ning terjimisini asas qilghan bolup, weten ichidiki xewerlermu Xitayche xewerlerning terjimisidin ibaretti. Shuning bilen bir waqitta, compartiyening her turluk siyasetlirini teshwiq qilidighan we medhileydighan programmilar asasi orunda turatti. Heyran qalarliq yeri shuki, Uyghurche xewerlerde bolsa 'milletler ittipaqi' nuqtuluq tekitlinip, 'milletler ittipaqi' nemunichiliri uzluksiz tonushturulup turulghan bolsa, Xitayche TV larda bolsa bu heqte nichnerse yoq idi. Bu xildiki teshwiqat yaki terbiyeler arqiliq atalmish 'milletler ittipaqi' ni qandaq emelge ashurghuli bolidighanlighini oylap yetkini bomaytti.

Gerche Uyghurche TV qanallirida 'Yipek Yoli Sadasi', 'Talant Sehnisi', 'Shirin Chush' we 'Istiqbal Sehnisi' ge oxshash programmilar meydan'gha kelgen bolsimu, Xitayche TV qanallirigha silishturghanda, promgrammilarning turi nahayiti az we supiti nachar idi. Yingi tesis qilin'ghan programmilarmu, sani nahayiti cheklik bolghan Uyghur karxanilirining yardimi bilen hujutqa kelin'gen bolup, hokumet tereptin bolghan iqtisadiy mebleghning qeyergichi ikenligini tesewwur qilish qiyin emesti. TV istansilirining iqtisadiy jehettiki qiyinchiliqlirini, TV larda biriwatqan programmiliridinmu koruwalghini bollatti. Chunki tarqitidighan programmisi bolmighachqa, kona programmilarni birishke bejbur bolatti (bir kuni 2012-yildiki 'Quban Heyt' kichiligini berdi). Iqtisadiy jehettiki qiyinchiliq, Uyghur TV istansilirini sponsirlargha tayinishqa mejbur qilatti. Netijide, Uyghur TV istansiliri ilan sen'etning salmighini kopeytishke mejbur bolatti. Uning ustige ilan sen'etlerning waqti nahayiti uzun bolup, hetta bezi bir turdiki mehsulatlar qayta-qayta tekrarlinip, bir qitimliq qisturma ilan sen'etning uzunlughi 30 minutqiche sozulatti. Ilan biriwatqan karhanilarning hemmisi digidek Uyghur karhaniliri bolup, intayin az bir qismi Xitay karhaniliri we mehsulatliri idi. Dimek, Uyghur TV istansiliri Uyghur karhanilirighila tayinip qalghan bolup, Uyghur karhanilirining ulghuyushi we iqtisadiy kuchining zoriyishi Uyghur TV lirining kelechigi bilen qanchilik derijide baghlinishliq ikenligini koruwalghili bolatti.

TV larda biriliwatqan ilanlar koperek yimek-ichmek, kiyim-kichek we dora-dermeklerti. Eqlim heyran qalghini shuki, dorilarning unumi shunchilik yaxshikin hetta oluk ademnimu tirilduridiwitidighandek qilatti. Eger siz Xitayda ishlen'gen rimatizim dorilirini ichsingiz, qopalmay qalghan kisilingiz putunley saqiyip, yash ballardek kochigha chiqip yugrepla kitettingiz. Buning ichide heddidin ashurwetkini Xitayche TV da birilgen ilan idi. U bolsimu qoy sutidin ishlen'gen mehsulatlar bolup, bu xil mehsulat adem bedinining herqandaq qismigha payda qilidiken. Mundaqche qilip iytqanda, qoy suti mehsulatlirini ichsingiz yaki yisingiz, kiseldin xali yurushtin sirt, eger kisel bolsingiz kisilingiz tamamen yahshi bolup kitidiken.

7. Radiolarda

Urumchide, her kuni etigenliri chay ichkesh radiolarnimu anglap baqtim. Radiolarda dolet ichi we sirtidiki xewerler birilishtin sirt, her turluk qanuniy sawatlar, saqliqni-saqlash bilimliri we exlaqiy terbiyiler birilip turidiken. Nurghun anglitishlarning ichide mini qiziqturghuni towendiki anglitishlar boldi.

Bir kuni Merkiziy Xeliq Radio Istansisining Uyghurche anglitishini anglap qaldim. Bu kundiki anglitishta Amerika prizintining chichining aqirip kitishi ustide toxtaldi. Anglitishta "erkin dunyaning bashliqliri texitke olturushi bilen uzun otmeyla chachliri aqirip kitidiken. Obama texitke olturushtin burun qara chashliq idi. Keyin xizmet besimi we aldirashliq tupeylidin bir yilgha yetmigen waqit ichidila chachliri aqirishqa bashlighan. Kilinton deslepte chichi jiq, yash we jushqun idi. Texitke olturup uzun otmeyla chachliri komush rengge aylinip ketti. Iytishiche, erkin dunyaning prizintliri bir yilda ikki yash qirip kitidiken." didi. Undaq bolsa, Xitaygha oxshash erkin bolmighan dunya prizintlirining ehwali qandaqtur? Bu toghriliq hich-qandaq chushenche birilmidi. Belkim, radio anglighuchilarning tesewurigha sun'ghandur dep oylap qaldim.

Urumchi sheher ichide mashina heydeydighanlar kopinche <Qatnash Radio>sigha ohshap kitidighan radioni anglaydiken. Bu radio asasen Urumchi shehrining qatnash ehwali yeni qatnashning tosulup qilinishi we rawanlighigha oxshash mezmunlar ustide anglitish biridiken. Emeliyette bolsa, radio istansisi emes belkim anglighuchilar tilipon qilip, qatnashning rawanlighini melum qilidiken. Bir kuni mashinida olturup kitiwitip bu radioni anglap qaldim. Bu kuni bir anglighuchi radiogha munularni inkas qildi. U kishi Aqsudin Urumchige sayahetke kelgen bolup, kichiche sheherni aylinip yurup mihmanxane tapalmighan. Uning iytishiche, herqandaq minmanxanigha yoluqsa, gerche yataq bolsimu 'toshup ketti' dep yataqqa almighan. Netijide u kishi Urumchini piqirap yurup kichini tangatquzghan. Radiodiki yash riyasetche nime diyishini bilmey, axirida alaqidar orunlargha melum qilishni layiq tapqanlighini iyttide bashqa anglighuchilarning tiliponigha jawap birishke bashlidi. Dimek, Uyghurlar hazir Xitayning ichkirki olkiliridila emes, oz wetinining merkizi bolghan Urumchidimu yataqqa orunlishalmaywatqan idi. Yene mushu radio idi. Bir Turpandin Urumchige kelgen yash qiz tilipon qilip qaldi. U qiz "Turpanning shopurluq kinishkisini Urumchiningkige qandaq almashturimiz" dep soridi. Riyasetchi bala, u qizning Uyghurchisining chala ikenligini his qilip, addi Uyghur tili bilen tepsili chushendurup qoydi. Likin u qiz chushenmidi bolghay, oxshash soalni yene qayta soridi. Shuning bilen bu riyasetchi, sewurchanlighini yoqatqan halda, Xitaychisi tazimu nachar Uyghurlarning teleppuzi bilen Xitaychilap birmu-bir qilip chushendurup qoydi. Axiri u qiz, chushendi bolghay tiliponni toyiwetti. Bu yash qizning Uyghurchisini anglap, Uyghur tilining qanchilik derijide xarliniwatqanlighini his qilip qaldim.

Hatime

Bu yazmida, gerche wetende korgen we bilgenlirimni ozemning his qilghinimche tonushturup otken bolsammu, nurghun timilar ustide tohtilishqa, bir tereptin qelimim ajizliq qilsa, yene bir tereptin waqtim yitishmidi. Shu seweptin, qalghan nuqtilar we 'ozgurushler' ustidiki muzakirilerni, tordashlar we oqurmenlerning toluqlap otturigha qoyishigha sunimen.


Tugudi

Unregistered
15-03-17, 09:34
Bek obdan yezipsiz rehmet qerindishim!

Unregistered
17-03-17, 22:44
Wetende korgen anlighanliringizni yezip yahshi kipsiz. Kop rehmet. Amerikidiki karilarda ademni ghetodin chikiralaysen, emma ghetoni uningdin chikiralmaysen digen bir gep barken. "Gheto" digini sapasi tuwen namratlar yashaydighan mehele. Dimek uyghurlarnimu namrat yizilardin chikirish mumkin emma yizini ulardin chikarmak tes. Sugha tehret kilsa yaman bolidu digen gep yizilarda rast bar. U tarihtin beri yahshi rol oynap kelgen adet idi. Yizilarda hemme adem derya ostenglerning suyuni ichidighan bolghachka suning pakizligini saklash uchun bundak bir adet shekillengen. Kickigimde melimizdiki bir bala deryada sugha chushkili barghanda sugha siyip koyghanda hemmeylen uni tillap ketkini, birnerseng yara bolup ekip kitidu dep kortkutkunimiz isimde. Hotenlik u dihanlarning u adetni sheterge koturup kirip suyistimal kilghini yahshi bolmaptu. Ularning nadanlighini korsitip koyidighan dini zatlar chikmighandimu? Heremde yashaydighan sheyihlarmu oy ichidiki halalarda sugha teret kilidighanlighini eslitip koysa boptiken. Belki ularning neziride ulardin bashka hemme adem dowlakni hekh itidu. Dingha bek kiriship ketken ademlerni normal insanlar dep karimaymen. Meyli kaysi dinda bolsun dinni katmal istimal kilidighanlarning kallisida bir nersiler kem.
Wetenge eng ahirki ketim barghanda tughulghan ballar universitni putturey dep kaldi. Tebi seghindim, emma restoranlarning shiresi astidiki ehlet sandughi, uninggha tukuriwatkan ademlerni tesewur kilip kechte yigen tamighimni yandurwetkili az kaldim. Shehsi tazlighi kem insanlardin bek yirginettim. Wetendin chetke chikkanda eng suyungunummu undak insanlar arkamda kaldurup kelginim bolghan idi. Bu yazmingiz wetendiki bezi kongulsiz hatirlarni esimge Saldi. Belki wetenni ozem tessewur kilghan derjide seghinmidim bolghay dep oylap kaldim.

Unregistered
17-03-17, 22:48
Dowzak digen soz dowlak yezilip kaptu. Tuzutup okunglar.



Wetende korgen anlighanliringizni yezip yahshi kipsiz. Kop rehmet. Amerikidiki karilarda ademni ghetodin chikiralaysen, emma ghetoni uningdin chikiralmaysen digen bir gep barken. "Gheto" digini sapasi tuwen namratlar yashaydighan mehele. Dimek uyghurlarnimu namrat yizilardin chikirish mumkin emma yizini ulardin chikarmak tes. Sugha tehret kilsa yaman bolidu digen gep yizilarda rast bar. U tarihtin beri yahshi rol oynap kelgen adet idi. Yizilarda hemme adem derya ostenglerning suyuni ichidighan bolghachka suning pakizligini saklash uchun bundak bir adet shekillengen. Kickigimde melimizdiki bir bala deryada sugha chushkili barghanda sugha siyip koyghanda hemmeylen uni tillap ketkini, birnerseng yara bolup ekip kitidu dep kortkutkunimiz isimde. Hotenlik u dihanlarning u adetni sheterge koturup kirip suyistimal kilghini yahshi bolmaptu. Ularning nadanlighini korsitip koyidighan dini zatlar chikmighandimu? Heremde yashaydighan sheyihlarmu oy ichidiki halalarda sugha teret kilidighanlighini eslitip koysa boptiken. Belki ularning neziride ulardin bashka hemme adem dowlakni hekh itidu. Dingha bek kiriship ketken ademlerni normal insanlar dep karimaymen. Meyli kaysi dinda bolsun dinni katmal istimal kilidighanlarning kallisida bir nersiler kem.
Wetenge eng ahirki ketim barghanda tughulghan ballar universitni putturey dep kaldi. Tebi seghindim, emma restoranlarning shiresi astidiki ehlet sandughi, uninggha tukuriwatkan ademlerni tesewur kilip kechte yigen tamighimni yandurwetkili az kaldim. Shehsi tazlighi kem insanlardin bek yirginettim. Wetendin chetke chikkanda eng suyungunummu undak insanlar arkamda kaldurup kelginim bolghan idi. Bu yazmingiz wetendiki bezi kongulsiz hatirlarni esimge Saldi. Belki wetenni ozem tessewur kilghan derjide seghinmidim bolghay dep oylap kaldim.

Unregistered
18-03-17, 21:26
Yahshimusiz
sizning yazgan yazmingiz etraplik boptu emma ayrupilandin qushkiningizde sizni sakqilar kutuwalmaptu, ayal kishi bolsammu peket we peket yawropa girajdani bolsammu, uyghur bolganligim uchun beshimga kelmigen kalmidi,ularni bu yerde yazgim yok lekin sizge rehmet eytmay turalmaymen.yazmingizga rehmet

Unregistered
18-03-17, 22:18
Uyghurlarning 90% ti dihan. Kalghan 10% ning ichidikilerning nurghunliri sewiye jehette dihanlardin chong perq qilip ketmeydu. Shehsi tazlikmu mediniyet sewiye we ihtizadi ehwaligha layiq bolidu. uyghurlardiki yaman illetning biri burun sharaitning cheklimisi astida shekillengen nachar adetlirimi sharaiti hazir bolghandimu ozgertmey koturup yurushi, ilghar adetlerni qobul qilishi tes bolishi. Yizini yudup urumchige kirgen uyghurlar bar tebi, yizilarni yudup chigir atlap gherplerde yashawatqan uyghurlarmu az emes.

Unregistered
20-03-17, 12:50
Yahshimusiz
sizning yazgan yazmingiz etraplik boptu emma ayrupilandin qushkiningizde sizni sakqilar kutuwalmaptu, ayal kishi bolsammu peket we peket yawropa girajdani bolsammu, uyghur bolganligim uchun beshimga kelmigen kalmidi,ularni bu yerde yazgim yok lekin sizge rehmet eytmay turalmaymen.yazmingizga rehmet

kechurung ,men yaxshi emes. sayahet xatiremge berilgen tenqitlerni men emes UAA mesulliri iliwetiptu. reddiyeler toghra bolushi mumkin. jawap berelmidim. guna mende emes.

Unregistered
20-03-17, 16:24
Sayahet Xatirisi
- Wetende korgen, anglighan we his qilghanlirim (4)

Sayahetchi



4. Uyghurlarda Taziliq

4.1 Kishilik Taziliq

Shexsi taziliq bir kishining saghlamlighi bilen munasiwetlik bolupla qalmastin, belki shu shexisning ailisi hetta shu shexis teweluq bolghan itnik guruppa bilenmu zich munasiwetlik dep qarilidu. Bolupmu, weten'ge oxshash milliy ochmenlik we kemsitish kuchluk jaylarda, shexsi taziliq bolsa, bir milletning sapasi we kulturige baha biridighan bir amil bolup, shu milletning jemiyettiki orni we hormitigimu zor derijide tesir korsitidu.

Men ezeldin Uyghurlarni kishilik taziliqqa nahayiti itawar biridighan millet dep qarayttim. Likin, mining bu xil kichigimdin shekillinip qalghan koz qarishim kopligen waqitlarda inkar qilinishqa uchraytti. Bolupmu bu qitimqi weten'ge qilghan sepirimdiki kechurmishlirim, mining bu en'eniwiy koz qarishimgha melum derijide tuzutush kirguzushimge sewepchi boldi.
Mining bir sawaqdishim bolup, u hazir Urumchidiki melum bir ali mektepte oqutquchiliq qilidu. Uning iytishiche, u Uyghurche we Xitayche siniplirigha deriske kiridiken. Bu sawaqdishim Uyghur oqughuchilirining tazilighi ustide tohtilip, towendiki ehwalni sozlep berdi.

Uning diyishiche, bezi kunliri oxshash bir sinipta 4 sa'et deris bolup, aldinqi 2 sa'et Uyghur ballargha, kiyinki 2 sa'et Xitay oqughuchilargha deris otushke toghra kilidiken. Uyghur oqughuchilar deristin chushkendin kiyin, Xitay oqughuchilar sinipqa kiripla, sinipning sisiqlighini eyipliship dirizilerni ichishqa bashlaydiken. Shuning bilen birge, Xitaylarning bezi-bir Uyghurlarning tazilighi heqqidiki haqaret sozliri uning qulughigha kirip qalidiken. U sawaqdishim Uyghur oqughuchilirining tazilighining konguldikidek emesligini itirap qilip, "Dostum," didi biraz oylinip turup, "eger sen Uyghur siniplirigha bolupmu yaz pesilliride kirip qalsang, bir xil ter purawatqanlighini his qilisen. Uning ustige qiz oqughuchilirimizning upa-ettirlirige terning purighi qoshulup, ademni bir xil rahetsizlenduridighan mohit peyda bolidu." Arqidinla, "Ilgiri Xitaylar bizni qoy goshi puraydu deytti, hazir qoylarning 'turmushimu yaxshilinip' ketkeshke, goshimu purimaydighan boldi. Biraq, bizdiki puraq yenila tugumeywatidu." dep qisturup qoydi. Men arqidiki qisturmisigha ozemni tutuwalalmay qa-qaqlap kulup kettim. Andin, "Mektiwinglarda burun biz oquwatqan mezgillerdikidek, monchilargha chushush yenila tes ohshimamdu-nime?" dep sorudum. U qapiqini turup turup, "Nedikini deysen qirindishim. Hazir shunchilik qolayliq. Hetta, nurghunlirining yitiwatqan oyliridimu monchiliri bar" didi. Arqidinla, "Sen mektep ichini aylinip kor. Ottura Asiyadin kelgen oqughuchilar nurghun. Ularning yinidin otup qalsang yiqimliq ettirdin bashqa hichnime purumaydu. Men Uyghur oqughuchilargha, shara'itlarmu toluq bolghandin kiyin, pat-pat monchilargha chushup, kishilik taziliqliringlargha diqqet qilinglar, bolmisa yat milletlerning aldida set bolidiken disem, bir nechchisi tengla 'Xitaylar ozlirimu sisiq, ularning gep-sozlirige alche pisen qilip ketmeng' dewatidu" dep heyran bolghanlighini iytti.

Yene Urumchidiki hikaye idi. Birsining iytip birishiche, bir kuni kilishken ikki Uyghur ayal bir TAXI ni tosup, mashinigha chiqiptu. TAXI chi Xitay iken. U Xitay TAXI chi 100 mitirche mangmayla u ayallarni chushuruwitiptu. Bu ehwalni bayqighan arqidin kelgen Uyghur TAXI chi ichi aghrip, u 'bichare' ayallarni saptu-de, 50-60 mitir manga-mangmayla ularni mashinidin ittitip chushuruwitiptu. U TAXI shopurining kiyin bashqilargha iytip birishiche, u ikki chirayliq yasiniwalghan ayallar shunchilikmu sisiqkin, mashinining ichide olturghinimu bolmaydiken. Dimek, ular gerche ettirlirini yadigha yetkiche chichiship, ozliriche shunchilik chirayliq yasiniwalghan bolsimu, uzun waqit 'aldirash' munasiwiti bilen monchigha 'chushush'nimu untup qalghan iken.

Burunlarda bolsa, shara'it yoqni bana qilattuq. Hazirlardichu, chet yizilarni hisapqa almighanda hemmila yerde digidek monchigha oxshash kishilik taziliq wastilirini tapqini bolidighan tursa, yene nimilerni bana qilidighandimiz. Elwette, 'soghimiz iship kitidu' ni bana qilidighanlirimizmu az emes. Eger soghi iship kitidighan bolsa, Yaponiyiliklerning soghi iship, mangalmay qalghan bolatti-ghu deymen.

Bir kuni yene shu Urumchide, melum bir sen'et mektiwining oqutquchisi bilen kechlik tamaqta birge bolup qaldim. Mining nezirimde, guzel sen'et oqutquchisi uning ustige pirofisur bolghandin kiyin elwette taziliq jehetlerde gep yoq idi. Emeliyettichu? Ristoranning tamaq ustili bekmu tar bolghachqa, tamaq ustilidiki hemmeylen qachidighan yer tapalmay qalduq. Bedinidiki ter purighigha ighiz purighi qoshulup etraptiki ademlerni bekmu bi'aram qildi. Bu oqutquchigha nime soghaq qilidighandu? Sumu yaki pakizliqmu?

4.2 Ammiwiy Jaylardiki Taziliq

Urumchining Dawan royonida nurghun turalghu binaliri berpa qilin'ghan bolup, ularning kopinchisi Uyghur karhanichiliri teripidin silin'ghan iken. Bu binalardiki oylerni sitiwilip olturiwatqanlarmu kopinchichi Uyghurlar iken. Eshu aililikler binalirining ichide melum bir bina bolup, lahiyesimu, supitimu xilila yashshiken. Buningda turiwatqanlarning kopinchisi Hotandin kelgen sodigerler we puli bar Uyghurlar iken. Bir uqurmenning iytip birishiche, bu binaning lifitige kirse kichik teret puraydiken, hetta bezi qewetlirining karidorliri chong teretmu puraydiken. Bu binadiki bezi oy igiliri, dinniy itiqati nahayiti 'kuchluk' kishiler bolup, ularning qarishiche, sugha teret qilsa yaman bolidikenmish. Dimek, binalardiki pakize, suda tazilinidighan xaleler bu 'Uyghur' largha muwapiq kelmeydiken. Netijide, bu kishiler hajitini binaning karidorliri we lifitlirigha oxshash udul kelgen yerde chiqiridighan boluwalghan.

Bir kuni Urumchi 'Ittipaq Tiyatiri' aldidin otup kitiwatattim. U jay hazir yer asti tomuryoli yasiliwatqanlighi uchun, nahayiti qalaymiqan idi. Del Tun'gan michitining aldigha kelginimde, bir bishidin ayighighiche oruniwalghan yash ayalning balisini chong teret qildurwatqinini korup qaldim. Etrapi intayin qista-qistang bolup, ashu ademler arisida hichqandaq eynenmestin balisini hajet qilduriwatatti. Bu xil ehwalni ilgiri xewerlerde korgentim. U bolsimu, chet'ellerge sayahetke chiqqan Xitaylar ballirini ali magazinlarning aldida chong teret qilduriwatqan korunushlerti. U korunushlerni korup bekmu yirgen'gentim. Emdichu? Oz Uyghurimizning ademler topi ichide qiliwatqan herkitige qarap nime diyishimni bilmey qaldim. Dawamliq shimalgha qarap mingip, 'Ittipaq Soda Sariyi' aldidin 20-30 mitir otkunumde, bir xil sisiq puraq mini jelip qildi. Inchikilep qarisam, burunqi kocha aptubusi bikitining etrapi chong-kichik teretler bilen 'bizelgen' bolup, usti ochuq ammiwi halegila oxshap qalghan idi.

Turpandi kunler idi. Bir kuni ettigenlik nashta uchun bir Uyghur ashxanisigha kirip qalduq. Bu ashxana binalar arisidiki bir qewetlik Uyghur uslubidiki qurulush bolup, sheherning xilila merkizige jaylashqan idi. Ashxanida ashpezni qoshqanda 3 kishi bar idi. Ashxanigha yiqinlishishimiz bilenla, uchilisi orunliridin turushup ashxanigha teklip qilishti. Ashxanida, nashta waqtidin otup ketkeshkimu bashqa xiridarlar korunmeytti. Biz chong yolgha qarap turghan lapasning astida olturmaqchi bolduq. Lapasning astigha bir nechche ustel qoyulghan bolup, ustide yep iship qalghan qamaq qalduqliri we surtup tashliwitilgen qol qeghezliri domulap yatatti. Ustel usti shunchilikmu topa bisip, mayliship qardap ketkenkin, kishige yillarche surtulmigendek tuygha biretti. Ustelning asti we etrapigha qarisingiz u-bu nersiler kozungizge chiliqip, xatirjem ghizalinalmayttingiz. Shundaqtimu, birinchidin kirip qalduq, ikkinchidin Uyghur ashxanisi bolghashqa, ozimiz tazlaydighan yergiche taziliwitip, ettigenlik tamaqtin hozurlanduq diyelmisekmu nashtilinip qaytip chiqtuq. Chushunelmidim, ashxanida 3 xizmetchi bar, uning ustige hemmisi qilidighan ishi yoq yan-phonliriini oyniship olturushidu. Nime uchun xiridarlar qaytqandin kiyin tazliwitishni oylimaydighandur? Xiridarlar bolmighanda, purset bilip, ashxanining tazilighini qilish normal ehwal emesmu!. Uning ustige, tamlirini chirayliq aqartip, ustel-orunduqlirini pakize tazlap qoysa, xiridarlarnimu koperek jelip qilidighu deymen. Bulargha nime ziyan yaki ighir kiliwatqandur?

Yene Turpan idi. Turpanning qum arshingi dise Uyghurlar arisida bilmeydighini yoq diyerlik. Ilgiri qum arshangning qandaqlighini korup baqmighanlighim uchun, birersini korup baqqim kilip qaldi. Shuning bilen, dostlirim bilen birge Yarghul yizisidiki qum arshanggha barduq. Bu qum arshang, bashqiche qilip iytqanda qum dowisi, bir tuyuq kochining ahirigha jaylashqan bolup, kochining ahirqi teripidiki bir nechche aililer qumgha chushkuchilerni yataq bilen teminleydiken (tamaqni oz ichige alghanda her bir kishining kunligi 60 YUAN). Qum dowisining kolimi bekmu keng emes bolup, u yer-bu yerde kunluklirini tikliship, qumgha chushiwatqan er-ayallarni korgini bolatti. Qumning renggi kulreng bolghashqa, qumning ustige chapliship qalghan yaki uchup yurgen qeghez we plastiklar, shuningdek ichip tashliwitilgen potilkilar kozingizge derhanla chiliqatti. Dihqanlar teripidin bashqurulidighan yataq oylerde, gerche moncha we ashxaligha ohshash asasliq esliheler herhalda bar bolsimu, tazilighi kishini razi qilalmaytti. Uning ustige, bezi ademler 'qum arshanggha chushkende arqidin monchigha chushse bolmaydu' dep qarighashqa, yataqlarning taziliq ustidiki mes'uliyiti oy igisidimu yaki yatquchilardimu bir nime diyis tes idi. Likin, bu yerde shughunisi iniqki, yataqlar bilen teminliguchilermu, shuning bilen bir waqitta yataqlarda yatquchilar yeni qumgha chushkuchilermu hemmisi digidek Uyghurlar idi.

5. Ristoranlarda

Wetende ristoranlarning turi we derijisimu kop bolup, kishilerning oxshash bolmighan ihtiyajlirini qandurup kelmekte idi. Menmu ozemning oxshash bolmighan ta'am we mohitlargha bolghan qiziqishimning hoddisidin chiqish uchun, adettiki puxralar kiridighan erzan ashxanilardin tartip baywetchiler kiridighan qimmet ali ristoranlarghiche qedem teshrip qilip baqtim. Bu yerde shuni tekitlep otush kirekki, hazir wetendiki jumlidin Urumchidiki Uyghur ristoranlirining mutleq kop qismi 'heqiqi musulman'che ashxanilargha aylan'ghan bolup, haraq-sharap istimal qilish men'iy qilinidiken. Emma, chet'eldin kirguzulgen 'ispiritsiz' shampanlar bilen teminleydighanlighi uchun, yenila igiz pashniliq istakanlarni koturuwilip, xuddi haraq-sharap istimal qiliwatqandek 'Xoshe' qilishalaydiken. Eger, piwe-haraqlargha hewisingiz bolsa, Dawan rayonidi 'Yawropa' bazirigha birip istimal qilsingiz bolidiken. U yer Uyghurlar topliship olturaqlashqan rayon bolushtin sirt, nurghunlighan Turuk mallirini satidighan magazinlar, ristoranlar we qawaqhanilar bolup, bazar kech sa'et 12 lerdin kiyin'giche dawam qilidiken.

Ali ristoranlarning her qandighigha kirsingiz, aldi bilen aldingizgha ilip kilinidighini, bir istakan qaynaq su idi. Bu, elwette qaynaqsu uning ustige istakanda bolghashqa qiziqlighidin derhal ichish mumkin emes idi. Men deslepte, qizziq qaynaq su bolghandin kiyin, arqidin xaltiliq chay berse ozimiz silip ichidikenmizde dep, heyran bolup olturdum. Yeni, bu bir xil yingiche chay birish usuli ohshaydu dep oylaptimen. Emeliyette xatalishiptimen, eslide ashu quruq qaynaq suni ichidikenmiz. Yeni u, ristoranning mihmanlarni kutuwilish ichimligi iken. Bir kuni men zadi heyrinimni basalmay, kutkuchi qizdin, "Nime uchun qaynaq su birisiz?" dep sorudum. Kutkuchi eksinche mining so'alimgha heyran bolup, "Kutuwilish ichimligi." didi. "Bu qaynaq suni qandaq ichimen?" didim men arqidinla. U qiz "Men sizge ichkizip qoyamdin-endi." dimidiyu, manga qarap nime diyishini bilelmey qaldi. Kiyin anglisam, qaynaq su ten-salametlikke paydisi barkenmish. Bu turdiki ali ristoranlarda ustellerning ustidiki qacha-quchilarning orunlashturulushi gheripche bolup, wilka we qoshuqlar qoyulghan, elwette beziliride chokilarmu bar idi. Emma, chong tehside ilip kilin'gen ta'amlarni usidighan qisquch yaki chong qoshuq kemchil idi. Netijide, yenila shexsi qoshuqlarni ishlitishke toghra kiletti. Hetta, bezide Xitaylarning aditi boyiche hemmeylen chokilirini uzartiship ta'amlarni ighizlirigha sunushqa toghra kiletti.

Ali ristoranlardiki kutkuchilerning mulazimitide gep yoq diyilsime, yenila bir nerse kamliq qilatti. U bolsimu, kutkuchilerning kulumsirep turghan xushxuy chirayi idi. Biz Uyghurlar ezeldin bir 'xushxuy kultur'ning igisi bolup, nahayiti mihman dost we kulke-chaxchaqlardin ayrilmaydighan millet iduq. Shundaq bolghanlighi uchunmu, mihmanlarni kutuwalghinimizda, meyli qandaq shara'itta bolsun chirayimizdin kulumsiresh uzulmeytti. Likin, bu ali ristoranlarning kutkuchilirining chirayidin hichqandaq Uyghur kulturining sayisinimu tapqini bolmaytti. Kutkuchi qizlar, gerche kilishken we chirayliq bolsimu, chirayliri tartiship qalghan bolup, kishilerge hergizmu 'xosh kepsiz' tuyghusi bermeytti. Bu xil xushhuysizliq peqet Xitay kulturining alahidiligi bolup, uning Uyghur kulturige qanchilik derijide singip kirgenligini koruwalghini bolatti.

Ghuljidiki melum bir ristoran idi. Bu ottura derijilik (bahasi bekmu qimmet emes) ristoran, sheher etrapigha jaylashqan bolup, haraq-sharap istimal qilishqa bolatti. Ristoranning sirti gerche alahide bolmisimu, ichining mohiti nahayiti yaxshi we pakize idi. Biz bir nechchimiz ristoran'gha kelginimizde, ristoranning ichi jim-jit bolup, birmu xiridar korulmeytti. Shuning bilen biz bulungdiki bir ustelge birip chorediship olturduq. Men qay ichkesh, ristoranning pakizlighidin memnun bolghan halda, etrapni kuzutushke bashlidim. Mini bekmu jelip qilghini, her bir tamaq ustili astigha qoyulghan qara chilek idi. Bu chilekler hergizmu ristoranning mohitigha maslashmaytti. Shundaq bolghashqimu, bu sirliq chileklerning nimige ishlitilishini qiyas qilalmidim. Kiyin sorishimche, bu chilekler eslide ehlet chilekliri iken. Tamaq yeydighan ustellerdin nime qilghan ehlet chiqar dep oylap qaldim. Aridin uzun otmeyla, ristoranning ichi ta'amchilar bilen liq toshti. Hemde, ristoranning ichidiki awaz shawqunlarmu ulghuyup, birsining gipini birsi angliyalmaydighan derijige yetti. Shu arida etrapimni kuzetsem, bashqa usteldikiler, chinlirini chayqighan sularni we bezi ghajilap iship qalghan songeklerge oxshash 'ehletler'ni ustel astidiki qara chilekke tashlighini turdi. Shuning bilen bir waqitta, yene beziler bishini towen qilip turup, chilekke tukuruwatidu tixi. Mana endi bu sirliq qara chilek siri tel-tokus ichildi. Mana bu, ashu pakize we chirayliq bizelgen ristoranning esli qiyapiti idi.

6. TV larda

Merkiziy TV istansisi dep atalghan CCTV bolsa, Xitaydiki barliq TV istansilirining 'bash shitawi' xaraktirliq orgini bolup, yerliklerni oz ichige alghan barliq olke derijilik TV istansiliri mezkur TV istansisining tarqitish rohini asas qilatti, yeni xewerliri we munasiwetlik programmiliri CCTV ningkidin chetnep ketmeytti.

Bir kuni CCTV xewirini korup qaldim. Bu kundiki xewer Xitay dolet rehberlirining chet'el bashliqliri bilen uchrushishi we compartiyening yighinliri bilen 15 minut tugudi. Andin bolsa, qolgha kelturulgen netijiler, armiyining zamaniwilishishi, herbiy maniwirlar we emgek nemunichilirige orun birildi. Arqidin, uchquchi Zhangchaoning is-izlirini tonushturush we uni medhilesh bilen 5-10 minutni otkuzdi. Eslide, Zhangchao 'Liaoning' markiliq ayrumatning uchquchisi bolup, maniwir mezgilide ayrupilani chushup kitip qurban bolghan iken. Bu kundiki xewer nahayiti qisqa xelqaraliq xewerler bilen ayaqlashti. CCTV ning mexsus programmiliri bolsa 'Senkaku Arili' ' we 'Jenubiy Dingiz' mesilisi bilen tolghan bolup, korguchilerge mana etidimu urush boludighandek tuyghu biretti. CCTV ning kino qanilida bolsa, Yapon'gha qarshi urush heqqidiki kino we dirammilar ustunlukni igileytti.

Uyghurche TV qanallirigha kelsek, xewerler elwette CCTV ning terjimisini asas qilghan bolup, weten ichidiki xewerlermu Xitayche xewerlerning terjimisidin ibaretti. Shuning bilen bir waqitta, compartiyening her turluk siyasetlirini teshwiq qilidighan we medhileydighan programmilar asasi orunda turatti. Heyran qalarliq yeri shuki, Uyghurche xewerlerde bolsa 'milletler ittipaqi' nuqtuluq tekitlinip, 'milletler ittipaqi' nemunichiliri uzluksiz tonushturulup turulghan bolsa, Xitayche TV larda bolsa bu heqte nichnerse yoq idi. Bu xildiki teshwiqat yaki terbiyeler arqiliq atalmish 'milletler ittipaqi' ni qandaq emelge ashurghuli bolidighanlighini oylap yetkini bomaytti.

Gerche Uyghurche TV qanallirida 'Yipek Yoli Sadasi', 'Talant Sehnisi', 'Shirin Chush' we 'Istiqbal Sehnisi' ge oxshash programmilar meydan'gha kelgen bolsimu, Xitayche TV qanallirigha silishturghanda, promgrammilarning turi nahayiti az we supiti nachar idi. Yingi tesis qilin'ghan programmilarmu, sani nahayiti cheklik bolghan Uyghur karxanilirining yardimi bilen hujutqa kelin'gen bolup, hokumet tereptin bolghan iqtisadiy mebleghning qeyergichi ikenligini tesewwur qilish qiyin emesti. TV istansilirining iqtisadiy jehettiki qiyinchiliqlirini, TV larda biriwatqan programmiliridinmu koruwalghini bollatti. Chunki tarqitidighan programmisi bolmighachqa, kona programmilarni birishke bejbur bolatti (bir kuni 2012-yildiki 'Quban Heyt' kichiligini berdi). Iqtisadiy jehettiki qiyinchiliq, Uyghur TV istansilirini sponsirlargha tayinishqa mejbur qilatti. Netijide, Uyghur TV istansiliri ilan sen'etning salmighini kopeytishke mejbur bolatti. Uning ustige ilan sen'etlerning waqti nahayiti uzun bolup, hetta bezi bir turdiki mehsulatlar qayta-qayta tekrarlinip, bir qitimliq qisturma ilan sen'etning uzunlughi 30 minutqiche sozulatti. Ilan biriwatqan karhanilarning hemmisi digidek Uyghur karhaniliri bolup, intayin az bir qismi Xitay karhaniliri we mehsulatliri idi. Dimek, Uyghur TV istansiliri Uyghur karhanilirighila tayinip qalghan bolup, Uyghur karhanilirining ulghuyushi we iqtisadiy kuchining zoriyishi Uyghur TV lirining kelechigi bilen qanchilik derijide baghlinishliq ikenligini koruwalghili bolatti.

TV larda biriliwatqan ilanlar koperek yimek-ichmek, kiyim-kichek we dora-dermeklerti. Eqlim heyran qalghini shuki, dorilarning unumi shunchilik yaxshikin hetta oluk ademnimu tirilduridiwitidighandek qilatti. Eger siz Xitayda ishlen'gen rimatizim dorilirini ichsingiz, qopalmay qalghan kisilingiz putunley saqiyip, yash ballardek kochigha chiqip yugrepla kitettingiz. Buning ichide heddidin ashurwetkini Xitayche TV da birilgen ilan idi. U bolsimu qoy sutidin ishlen'gen mehsulatlar bolup, bu xil mehsulat adem bedinining herqandaq qismigha payda qilidiken. Mundaqche qilip iytqanda, qoy suti mehsulatlirini ichsingiz yaki yisingiz, kiseldin xali yurushtin sirt, eger kisel bolsingiz kisilingiz tamamen yahshi bolup kitidiken.

7. Radiolarda

Urumchide, her kuni etigenliri chay ichkesh radiolarnimu anglap baqtim. Radiolarda dolet ichi we sirtidiki xewerler birilishtin sirt, her turluk qanuniy sawatlar, saqliqni-saqlash bilimliri we exlaqiy terbiyiler birilip turidiken. Nurghun anglitishlarning ichide mini qiziqturghuni towendiki anglitishlar boldi.

Bir kuni Merkiziy Xeliq Radio Istansisining Uyghurche anglitishini anglap qaldim. Bu kundiki anglitishta Amerika prizintining chichining aqirip kitishi ustide toxtaldi. Anglitishta "erkin dunyaning bashliqliri texitke olturushi bilen uzun otmeyla chachliri aqirip kitidiken. Obama texitke olturushtin burun qara chashliq idi. Keyin xizmet besimi we aldirashliq tupeylidin bir yilgha yetmigen waqit ichidila chachliri aqirishqa bashlighan. Kilinton deslepte chichi jiq, yash we jushqun idi. Texitke olturup uzun otmeyla chachliri komush rengge aylinip ketti. Iytishiche, erkin dunyaning prizintliri bir yilda ikki yash qirip kitidiken." didi. Undaq bolsa, Xitaygha oxshash erkin bolmighan dunya prizintlirining ehwali qandaqtur? Bu toghriliq hich-qandaq chushenche birilmidi. Belkim, radio anglighuchilarning tesewurigha sun'ghandur dep oylap qaldim.

Urumchi sheher ichide mashina heydeydighanlar kopinche <Qatnash Radio>sigha ohshap kitidighan radioni anglaydiken. Bu radio asasen Urumchi shehrining qatnash ehwali yeni qatnashning tosulup qilinishi we rawanlighigha oxshash mezmunlar ustide anglitish biridiken. Emeliyette bolsa, radio istansisi emes belkim anglighuchilar tilipon qilip, qatnashning rawanlighini melum qilidiken. Bir kuni mashinida olturup kitiwitip bu radioni anglap qaldim. Bu kuni bir anglighuchi radiogha munularni inkas qildi. U kishi Aqsudin Urumchige sayahetke kelgen bolup, kichiche sheherni aylinip yurup mihmanxane tapalmighan. Uning iytishiche, herqandaq minmanxanigha yoluqsa, gerche yataq bolsimu 'toshup ketti' dep yataqqa almighan. Netijide u kishi Urumchini piqirap yurup kichini tangatquzghan. Radiodiki yash riyasetche nime diyishini bilmey, axirida alaqidar orunlargha melum qilishni layiq tapqanlighini iyttide bashqa anglighuchilarning tiliponigha jawap birishke bashlidi. Dimek, Uyghurlar hazir Xitayning ichkirki olkiliridila emes, oz wetinining merkizi bolghan Urumchidimu yataqqa orunlishalmaywatqan idi. Yene mushu radio idi. Bir Turpandin Urumchige kelgen yash qiz tilipon qilip qaldi. U qiz "Turpanning shopurluq kinishkisini Urumchiningkige qandaq almashturimiz" dep soridi. Riyasetchi bala, u qizning Uyghurchisining chala ikenligini his qilip, addi Uyghur tili bilen tepsili chushendurup qoydi. Likin u qiz chushenmidi bolghay, oxshash soalni yene qayta soridi. Shuning bilen bu riyasetchi, sewurchanlighini yoqatqan halda, Xitaychisi tazimu nachar Uyghurlarning teleppuzi bilen Xitaychilap birmu-bir qilip chushendurup qoydi. Axiri u qiz, chushendi bolghay tiliponni toyiwetti. Bu yash qizning Uyghurchisini anglap, Uyghur tilining qanchilik derijide xarliniwatqanlighini his qilip qaldim.

Hatime

Bu yazmida, gerche wetende korgen we bilgenlirimni ozemning his qilghinimche tonushturup otken bolsammu, nurghun timilar ustide tohtilishqa, bir tereptin qelimim ajizliq qilsa, yene bir tereptin waqtim yitishmidi. Shu seweptin, qalghan nuqtilar we 'ozgurushler' ustidiki muzakirilerni, tordashlar we oqurmenlerning toluqlap otturigha qoyishigha sunimen.


Tugudi

Hörmetlik ependim, bu güzel we riyal yazmingiz üchün sizge qayta - qayta minnetdarliqimni we hörmitimni izhar qilimen, yazmingizni oqup xuddi wetenge barghandek bir illiq tuyghugha keldim, bayanliringizning mutleq köp qismigha qoshulimen, kashki wetenni samanliqning yoli qiliwalghan insanlirimizmu sizdek biraz ghurorluq, wijdanliq we insapliq bolalisa ?????

ehtiram bilen : Perhat Yorungqash

Sersanroh
20-03-17, 21:52
Yahshimusiz
sizning yazgan yazmingiz etraplik boptu emma ayrupilandin qushkiningizde sizni sakqilar kutuwalmaptu, ayal kishi bolsammu peket we peket yawropa girajdani bolsammu, uyghur bolganligim uchun beshimga kelmigen kalmidi,ularni bu yerde yazgim yok lekin sizge rehmet eytmay turalmaymen.yazmingizga rehmet

Ayrupilandin chuschkendin kiyin hitay saqchilirining nimilerni sorighanlighini yazmamsiz?

Unregistered
20-03-17, 23:29
Yezini eyiplisek bolmaydu. Hemmiz asli ashu yeziliq. Urumqidek bir chong sheherde tughulush we osup yitilish hich bir "ulughluq" yaki bashqilardin untunlukni bildurmeydu. Urumqidek "sharaiti yahshi" yerde tughulupmu eng qalaq, achkoz, sahtapez, tuzkor, horun ...yashaydighanlarmu az ems. Uyghurlardin muwapiqiyet qaziniwatqanlar ashu yezidin. Igiz bina, qewet qewet yol, nurka kiyim, bolghanghan mohit... Bu mediniyetning simiwoli emes. "yezining ademliri mundaq..."diyishning ozile and sewiyesizlik bolup hisaplinidu.


uyghurlarning 90% ti dihan. Kalghan 10% ning ichidikilerning nurghunliri sewiye jehette dihanlardin chong perq qilip ketmeydu. Shehsi tazlikmu mediniyet sewiye we ihtizadi ehwaligha layiq bolidu. Uyghurlardiki yaman illetning biri burun sharaitning cheklimisi astida shekillengen nachar adetlirimi sharaiti hazir bolghandimu ozgertmey koturup yurushi, ilghar adetlerni qobul qilishi tes bolishi. Yizini yudup urumchige kirgen uyghurlar bar tebi, yizilarni yudup chigir atlap gherplerde yashawatqan uyghurlarmu az emes.

Unregistered
20-03-17, 23:31
Siz barsingizmu boliweridu. Hemme tuqqanliringizni chiqirip bergenmiti ya?

Hörmetlik ependim, bu güzel we riyal yazmingiz üchün sizge qayta - qayta minnetdarliqimni we hörmitimni izhar qilimen, yazmingizni oqup xuddi wetenge barghandek bir illiq tuyghugha keldim, bayanliringizning mutleq köp qismigha qoshulimen, kashki wetenni samanliqning yoli qiliwalghan insanlirimizmu sizdek biraz ghurorluq, wijdanliq we insapliq bolalisa ?????

ehtiram bilen : Perhat Yorungqash

Unregistered
21-03-17, 05:53
Ayrupilandin chuschkendin kiyin hitay saqchilirining nimilerni sorighanlighini yazmamsiz?

Hormetlik Tordash,

Sizning soalingizgha towendiki misralar jawap bolidu dep qaraymen.

"Chigrisidin otush waxtida, teletidin sorun yighip turidighan bir er chigra xadimi manga birla qarap qoyupla, pasportimgha tamghisini basti. "Nege barisen? Nimish qilisen?" digendek so'allarmu bolmidi. Isimde qilishiche ayrudurum ozidila 3 qitimdek beden tekshurush boldi. Bolupmu, Urumchi ayrupilanigha almishish yeni dolet ichidiki ayrupilan'gha almishish aldidiki beden tekshurush bashqiche boldi. Ayrudurum ichide xili uzun waqit mangghandin kiyin, axiri bir bulunggha jaylashqan, tar tekshurush ornigha yitip keldim. Ochurutum kelgende pasportim bilen bilitimni ustel arqisidiki xadimgha sundum. U xizmetchi xadim mining Urumchige qarap uchudighan ayrupilan'gha chiqidighanlighimni bilip, eng mohimi mining Uyghur ikenligimni his qilip, ayrupilan nomurumni arqisidiki beden teshshurguchilerge yuquri awazda iytip qoydi-de, mini yene biraz saqlap turushqa sheret qildi. Netijide ular mini ayighimni salghuzup turup, bashqa yoluchilardin periqlendurgen halda tel-tokus tekshurush ilip bardi."

Sayahetchi

Unregistered
21-03-17, 06:12
kechurung ,men yaxshi emes. sayahet xatiremge berilgen tenqitlerni men emes UAA mesulliri iliwetiptu. reddiyeler toghra bolushi mumkin. jawap berelmidim. guna mende emes.

Hormetlik Tordash,

Mining namimda yuqarqi sozlerni chaplishingiz yahshi bolmidi.
Bu qilmishingiz yiziqchiliq eqlaqidin qarighandimu toghra emes.

Egerde siz, mining yazmamgha munasiwetlik pikirlerni otturigha qoyghan bolsingiz, menla emes, belkim bashqa tordashlirimmu, muwapiq pikirlirini bergen bolatti dep qaraymen.

Rehmet.

Sayahetchi

Unregistered
21-03-17, 10:05
din xewerdar boldum,maqalide toghra bolmighan bir nerse his qilmidim,'Yizini yudup urumchige kirgen uyghurlar' meselige kelsek awal shuni izhar qilay,bir tordash neq gepni qiliptu; "Yezini eyiplisek bolmaydu. Hemmiz asli ashu yeziliq. Urumqidek bir chong sheherde tughulush we osup yitilish hich bir "ulughluq" yaki bashqilardin untunlukni bildurmeydu. Urumqidek "sharaiti yahshi" yerde tughulupmu eng qalaq, achkoz, sahtapez, tuzkor, horun ...yashaydighanlarmu az ems. Uyghurlardin muwapiqiyet qaziniwatqanlar ashu yezidin. Igiz bina, qewet qewet yol, nurka kiyim, bolghanghan mohit... Bu mediniyetning simiwoli emes. "yezining ademliri mundaq..."diyishning ozile ang sewiyesizlik bolup hisaplinidu;.meningche yuqarqi sayahet xatirsidimu dihqanlarni kemsitidighan bir ehwal yoq,bu yerde bir uqushmasliq mewjut,eger sayahet xatire aptori ,Xitayning bugunki tereqqiyat sewiyisede Uyghur dihqanlirining buningdin hich bir nep alalmighanliqini ,Xitayning alemshumul tereqqiyat shamilining Uyghur yezilirigha texiche yitip baralmighanliqini ,shunga u yezilardiki kopchilik kishilerning iddiye,orp-adet ,mediniyet sapasi ... qatarliq jehetlerde kop ozgurushninmg bolmighanliqini ochuq yazghan bolsa idi bu uqushmasliq bolmayti.shunga buni bunchiwala kopturushning hajiti yoq.
yene bir ehwal,bu omumiliq bilmisimu bezi ayallar bar,shexsi tazliqigha kop diqqet qilmaydu,qarisa qimmet bahaliq kiyimlerni kiyiwalghan,altin-bileziklerni bol- bol taqap chirayliq yasiniwalghan(imkani bar kishiler chirayliq kiyinip yasinip yursun,menmu qarshi alimen),girimni bolishighiche qilip ghildinglap yurgen,solitini hariwa tartalmaydu,emma heptide bir munchigha chushemdu yoq bilmeymen,adem yinidin otse ajayip sesiq purap kishi chidiyalmaydu.bir yamghur yaghsighu boldi,yuzige surkiwalghan kilogir amche unlar xemir bolup tokulushe bashlaydu. menmu birqanche yillar awal weten'ge barghanda bundaq ehwallargha shahit bolghan idim.
demekchimenki ,bundaq oylighanlirimizni yazsaq tugimeydu,gepni uzartmay.yaxshi yezilghan xatire iken,oqup huzurlinayli.bezi mujimel yezilghan yerler bolsa inkas yazsaq aptor jawap biridighan ilmi biridek qilidu.tapa-tene qilip bir birimizni renjitmeyli.buni yazghan adem yaxshi kongli bilen yiziptu,biz buni yazghan'gha pushaymen qildurwetmeyli.

Unregistered
21-03-17, 19:04
Yizilar namrat bolghan hem hazirmu namrat. Namratlik hayatni bezi cheklimiler astigha alghacka bezi adetlerni shekillenduridu--meslen shehsi tazlik. Yizilarda tazilikka rusye kilidighan sharait kem. Shunga makalida tilgha elinghan shehsi taziliklarning kem bolush adetliri namrat yizilarda shekillengini bir heqiqet. Eger yizida yashisingiz u adetlerge mekkumsiz, u bir eyip emes. ema sharaitti bar sheherlerge kiripmu sharaitka masliship ozini yahshilimighan eyiptur. Englischide nime istiseng shuninggha irishisen digen bar. Uyghur edibi eserlerde dihanlarni medileshni asas kilip ulardiki yaman adetlerni korsitip otidighan adem bolmighach sheherlerde yashighanlarning bezillirimu dihanlar kebi yashaydu. Dihanlar kongli yahshi insanlar, emma ular yashighan shaitlarning cheklimisi seweblik bezi illetleri barlighimu heqiqet. Ularni ulge kilishning hajiti yok. Miningmu ata-anam dihan. Ularni eyipliginim yok, emma ularning kemchiliklirini, meslen nadanlighi, shehsi tazliklirining kemlikini eyiplesh hata emes dep karaymen.
Uyghurlarning edibi eserlirini, kinolirini korsingiz ziyalilar dihanlarni bashlash emes eksiche dihanlarning kuyrughigha esilip kitiwatkinini his kilisiz. Meslen Uyghur tilini hittaylar yokutiwatidu deymiz, bu toghra, emma Uyghur tilining yokulishida uyghur Ediblirining roli tehimu zor dep karaymen. Uyghurlarning dunyasi ozluksiz kengeymekte, emma Uyghur tili 80-yildikidin hech ozgergini his kilmaysiz, ipadilesh kuchi jemiyetning arkisida kalghan. Netijide yashlar uyghur tilining ozliri etrapidiki dunyani yaki rohi dunyasini, hislirini toghra ipadilep berishke yetmiginini his kilghanda bashka tillarni kollunishka mejbur bolidu.baska tillarni ugengende uyghurchida kundilk turmishta lazim bolidighan nurghun sozluk, ipadileshlerning kemligini his kilisiz. Belki uni ipadiliyeleydighan sozlukler bardu, likin kunduluk turmushta dawamlik ishlitip Konmigen bolghacka adettiki ademler sozlukliride kem uchraydu. Hittaychi bilen Englischini selishtursingiz hittaylar nurghun sozluk we ipadilesh usullirini Englischidin biwaste terjime kilghini his kilisiz. Bezi sozlerning menisidin eyitkandek anche silik tuyulmaydu emma ishlitip kondurwetkech hemme ademge normal tuyulidu. Turkchige karisingizmu ipadilesh kuchini ashurush uchun nurghun ipadilesh usullirini Englischidin kuchergenligini, hetta bezi sozliklernimu eyni boyiche kobul kilghinini his kilalaysiz. Turkchidin Englischige terjime kilsingiz nayiti kolay, chunki ularning ipadilesh usulliri englischige yekin, emma Uyghurchidin Englischide terjime kilsingiz unche asan emes. Englischidin uyghurchigha terjime kilish tehimu kiyin. Uyghur tilini bay qilish ediblerning wezipisi idi, emma ular dihanlar chushinelmigen sozlerdin qechip hemmini zaghra tili bilen ipadileshke tiriship kelgini uchun uyghur tili kingeymey dihan tili sewiyeside turup qalghan. Eslide ular uyghur tiligha uzluksiz yengi sozlerni (englischidi, ruschidi, bek bolmisa hittaychidin bolsimu meyli) we ipadilesh usullirini kirguzup dihanlarni kondurushi kirek idi. Insanning yengi sozliklerni, ibarilerni ugunish kabiliyiti cheksiz.


Yezini eyiplisek bolmaydu. Hemmiz asli ashu yeziliq. Urumqidek bir chong sheherde tughulush we osup yitilish hich bir "ulughluq" yaki bashqilardin untunlukni bildurmeydu. Urumqidek "sharaiti yahshi" yerde tughulupmu eng qalaq, achkoz, sahtapez, tuzkor, horun ...yashaydighanlarmu az ems. Uyghurlardin muwapiqiyet qaziniwatqanlar ashu yezidin. Igiz bina, qewet qewet yol, nurka kiyim, bolghanghan mohit... Bu mediniyetning simiwoli emes. "yezining ademliri mundaq..."diyishning ozile and sewiyesizlik bolup hisaplinidu.

Unregistered
22-03-17, 02:38
Yahshimusiz
sizning yazgan yazmingiz etraplik boptu emma ayrupilandin qushkiningizde sizni sakqilar kutuwalmaptu, ayal kishi bolsammu peket we peket yawropa girajdani bolsammu, uyghur bolganligim uchun beshimga kelmigen kalmidi,ularni bu yerde yazgim yok lekin sizge rehmet eytmay turalmaymen.yazmingizga rehmet

Hormetlik Tordash,

Yazmamni korup chiqqiningizgha rehmet, hemde sizning behitsiz kechurmishliringizge hisdashlighimni bildurimen.

Shughinisi iniqki, Xitaylar uchun Uyghurla bolidikensiz mu'amilisi putunley oxshash. Ayal kishi bolushingiz u yaqta tursun, hetta narside bala bolsingizmu ular uchun beribir.

"Beshimga kelmigen kalmidi,ularni bu yerde yazgim yok." depsiz. Mana bu Xitaylarning kutkini. Ular, Uyghurlarni qorqitip, hetta yashashqimu jur'et qilalmaydighan haletke apirip qoyushni nishan qilidu.

Mushunchilik dep turay.

Rehmet,

Sayahetchi

Unregistered
22-03-17, 18:00
Menmu Hitayning Uyghurgha bolghan insan qelipidin chiqqan zorawan we wehshiliklirini toghrisida bir nerse yazay digen idim. Tohtap qaldim. Qunki bizning Wahabilishiwatqan qerindashlirmizning wehshiligi hitayningkidin qelishmaydu. Ular ohshashla, ozi bilen ohshimighan pikirdikilerni, sesitish, qara chaplash, qorqutush, suyqest qilish, sharaiti yitilse shiye sunni, 5wah-5wah emes, kafir-momin... dep olturush bashlash, andin nariside qizlarni qeri mollilargha tartuqlash...bir tehimu qara jemiyet shekillinemiti dep qaldim.
Mana biz ishengen Turkiye bir mustebitni mollini bash qilip "hudaning nusriti chushken" qiliwelip yuz minglighan biguna kishilerni yoqutup boldi. Emde Yawrupadiki dimokuratik doletlerni "faxist" "kishilik hoquqni depsende qilghuchilar" dep herhil bolmughur emiliyetsiz sozler bilen eyiplise helq "wurra wurra..." Ehwal mana eshu.




Hormetlik Tordash,

Yazmamni korup chiqqiningizgha rehmet, hemde sizning behitsiz kechurmishliringizge hisdashlighimni bildurimen.

Shughinisi iniqki, Xitaylar uchun Uyghurla bolidikensiz mu'amilisi putunley oxshash. Ayal kishi bolushingiz u yaqta tursun, hetta narside bala bolsingizmu ular uchun beribir.

"Beshimga kelmigen kalmidi,ularni bu yerde yazgim yok." depsiz. Mana bu Xitaylarning kutkini. Ular, Uyghurlarni qorqitip, hetta yashashqimu jur'et qilalmaydighan haletke apirip qoyushni nishan qilidu.

Mushunchilik dep turay.

Rehmet,

Sayahetchi

Unregistered
22-03-17, 18:19
Almining gepi boliwatsa amut Derihining gepini kilipsiz.


Menmu Hitayning Uyghurgha bolghan insan qelipidin chiqqan zorawan we wehshiliklirini toghrisida bir nerse yazay digen idim. Tohtap qaldim. Qunki bizning Wahabilishiwatqan qerindashlirmizning wehshiligi hitayningkidin qelishmaydu. Ular ohshashla, ozi bilen ohshimighan pikirdikilerni, sesitish, qara chaplash, qorqutush, suyqest qilish, sharaiti yitilse shiye sunni, 5wah-5wah emes, kafir-momin... dep olturush bashlash, andin nariside qizlarni qeri mollilargha tartuqlash...bir tehimu qara jemiyet shekillinemiti dep qaldim.
Mana biz ishengen Turkiye bir mustebitni mollini bash qilip "hudaning nusriti chushken" qiliwelip yuz minglighan biguna kishilerni yoqutup boldi. Emde Yawrupadiki dimokuratik doletlerni "faxist" "kishilik hoquqni depsende qilghuchilar" dep herhil bolmughur emiliyetsiz sozler bilen eyiplise helq "wurra wurra..." Ehwal mana eshu.

Sersanroh
22-03-17, 23:11
Hitay vizisigha iltimas qilghan wahtingizda hitay elchihanisidikiler nimilerni soridi? Qandaq jedwellerni toldurdingiz? (I meant not Chinese visa application) yeni Amerikida qandaq qalghanliqingizni we siyasi panahliqni qandaq tiligenligingizni sorimidima? Rehmet.









Hormetlik Tordash,

Sizning soalingizgha towendiki misralar jawap bolidu dep qaraymen.

"Chigrisidin otush waxtida, teletidin sorun yighip turidighan bir er chigra xadimi manga birla qarap qoyupla, pasportimgha tamghisini basti. "Nege barisen? Nimish qilisen?" digendek so'allarmu bolmidi. Isimde qilishiche ayrudurum ozidila 3 qitimdek beden tekshurush boldi. Bolupmu, Urumchi ayrupilanigha almishish yeni dolet ichidiki ayrupilan'gha almishish aldidiki beden tekshurush bashqiche boldi. Ayrudurum ichide xili uzun waqit mangghandin kiyin, axiri bir bulunggha jaylashqan, tar tekshurush ornigha yitip keldim. Ochurutum kelgende pasportim bilen bilitimni ustel arqisidiki xadimgha sundum. U xizmetchi xadim mining Urumchige qarap uchudighan ayrupilan'gha chiqidighanlighimni bilip, eng mohimi mining Uyghur ikenligimni his qilip, ayrupilan nomurumni arqisidiki beden teshshurguchilerge yuquri awazda iytip qoydi-de, mini yene biraz saqlap turushqa sheret qildi. Netijide ular mini ayighimni salghuzup turup, bashqa yoluchilardin periqlendurgen halda tel-tokus tekshurush ilip bardi."

Sayahetchi

Unregistered
23-03-17, 01:53
Hitay vizisigha iltimas qilghan wahtingizda hitay elchihanisidikiler nimilerni soridi? Qandaq jedwellerni toldurdingiz? (I meant not Chinese visa application) yeni Amerikida qandaq qalghanliqingizni we siyasi panahliqni qandaq tiligenligingizni sorimidima? Rehmet.

Hormetlik Tordash,

Sizning mining Amirikida qandaq salahet boyiche qalghanlighimgha qiziqqanlighingizgha qiziqtim.

Unchiwala nersilerni yazghan adem, sizning so'alliringizning jawapliri bolghan bolsa, elwette qaldurmay yazghan bolattim.

So'alliringizgha jawap bolghanmidur?

Rehmet,

Sayahetchi

Unregistered
23-03-17, 06:21
Sayahetqi körgen bilgenlirini kaldurmay yeziptu. turluk seweplerdin köpqilik kerindaxlirimiz buni kilalmiduk. Eger israililiklerdek sani az bolsimu kuqluk bolimiz deydikenmiz ewlatlirimizni kabilyetlik kilip qikix bilen birge özimizdiki mewjut boliwatkan naqar illetlerni etirap kiliximiz kerek. Mesilen ekellisi tazlik mesilisi turkiyediki dikkanning uyige kirsingizmu ularning nekeder pakiz insanlar ikenlikini birinqi bolup hes kilisiz, tehi kehwemu kuyup beridu(bizde tehiqe xeher ahaliside umumlaxmidi). Bizning yurtlarda bolsiqu, mana men digen yokiri maaxlik "baxlik" larning mihmanhanisi hexemetlik yasaklik lekin siz axhanisi bilen hajethanisige karap bekipla bilisiz, uningda köp tohtalmaymen. Mustafa kamal dölet kurghanda tazlik-pakizlikni kanunlaxturuptiken deydu, eger ras bolsa bizmu kelguside xundak kilmisak millitimizdiki paskinqilik ongsalmaydu. Ahirida dimisem bolmaydighan bir hekiket bar buni qiqangximay kubul kilmisak bolmaydu. Tazlik adatliride jenup bilen ximalning hekiketen qong perki bar, xunga ghororluk bopketmey, emilyatqan bolup, bir-birimizni qixlexmey ixni özimizdin baxlayli. Qunki qetelde bana sewep tapalmaysiz, horunluktin baxxxxxka!!!!!

Unregistered
23-03-17, 16:00
Hormetlik Tordash,

Sizning mining Amirikida qandaq salahet boyiche qalghanlighimgha qiziqqanlighingizgha qiziqtim.

Unchiwala nersilerni yazghan adem, sizning so'alliringizning jawapliri bolghan bolsa, elwette qaldurmay yazghan bolattim.

So'alliringizgha jawap bolghanmidur?

Rehmet,

Sayahetchi

Qedirlik sayahetchi, bu xatiringizni yaxshi yezipsiz. Shunchilek emgek singdurup yazghiningizgha kop rexmet. Men bu yerde deydighinim, bu kishi, sizning chet'el de qandagh qalghanlighingizgha qiziqmaptu, lekin elchixanidin bu sual ni soridimu deptu.

Mening dimekchi bolghinim, bu bir shexsi mesile, hich kimning jawap berish mejburiyiti yoq. Men weten'ge bargha elchixanidin bu sualni sorimidi. Toldurghan jediweldimu bu sual yoq. U larning soraydighini asasen wetende burun nede ishligen, turghan, Kim bar deydighan mesililer. U bir normal ish. Chet'elliklidin bu squalli sorimasliqi mumkin, chunki ular Ning wetende izi yoq.

Unregistered
24-03-17, 19:03
Biryeliridin qusur izdimisingiz aram tapmaysiz he?

Unregistered
25-03-17, 11:34
Hindistan bash weziri Narendra Modi otken bash wezir saylamida kuturup qikkan bir shuarin, 2020 barghanda putun hidistan ailiklirige bir uburni we bir moncha selip birish wedisini birip bash wezirlikke saylanghan idi. Sahayetqi tazlik mesilisini qetelge kaytkandin bu mesilini kurup keptu, emdi Modi ependim tesirlinip kalghandek turamdu nime.

Unregistered
26-03-17, 05:29
Hindistan bash weziri Narendra Modi otken bash wezir saylamida kuturup qikkan bir shuarin, 2020 barghanda putun hidistan ailiklirige bir uburni we bir moncha selip birish wedisini birip bash wezirlikke saylanghan idi. Sahayetqi tazlik mesilisini qetelge kaytkandin bu mesilini kurup keptu, emdi Modi ependim tesirlinip kalghandek turamdu nime.

Hamma adam kalingizdikini bilishi natayin. Bu jumlingizni qushangili bolmidi.
<Sahayetqi tazlik mesilisini qetelge kaytkandin bu mesilini kurup keptu, emdi Modi ependim tesirlinip kalghandek turamdu nime.>

Unregistered
26-03-17, 08:44
Hamma adam kalingizdikini bilishi natayin. Bu jumlingizni qushangili bolmidi.
<Sahayetqi tazlik mesilisini qetelge kaytkandin bu mesilini kurup keptu, emdi Modi ependim tesirlinip kalghandek turamdu nime.>

[Sahayetqi tazlik mesilisini qetelge kaytkandin kiyin, bu mesilini kurup keptu]. bir pesh bilen kiyin digen soz chushup kaptu. rehmet.

bezillirimiz okush banasida, we bezillirimiz undak mundak bana seweplerde yizilardin sheherge, yaki u sheherledin qetéllerge kilip kalimiz. chong sheherlerning tok suliri toluk sharaitta obdanrak yashash sharaiti peyda bolidighan gep. bizning yurtlirimizda tok su kiyinliqiki eghir aldirap helkni eyipleshke urunup kitishke bolmaydu. ekil bolsa shu su tok ni hasil kilish mohim. dimek mesilining yiltizi sirtki kurunushte emes.

men yingi hizmetke qikkan wahtimda oyge bir tonglatku alghaq barghan idim, qunki yizilarda yazda gosh buzulup kalidighan ish bardi. kiyinki yili barsa, anam u tonglatkuni ishletmeptu, yazda men barghanda, anam ning tonglatkuni bir dem tokka ulap bir dep toktin ajirtiwetkinini kurdum. bu nime kilghining disem, bu tonglatkugha tok jik kitidiken didi. u qaghalarda bizning yizida tokning tayini yok idi. dimek goshning buzulup kilishi helkning iradisidiki ish emes idi.

Unregistered
26-03-17, 11:41
Sayahetchi sheherlerdiki ehwalni sozleptu. Yizidikilerni derweke eyiplesh toghra emes, emma sharaiti bar turup burun yok wakitlarda shekillengen adetlirini eyiplesh toghra. Sheherlerge kilip terethanillirini ishletmey karidorlargha teret kilip yurse men sheher bashlighi bolsam yighlighinigha karimay kelgen yizingizda halighanche yashang dep yolgha selip koyattim. Jemiyettiki illetlerni sozleydighan adem bolmisa qandaq ozgurush Bolidu?
Chetellerde yashapmu burun namratchilikta welsipitning zuwaynikide harak ichidighan zamanlardin kalghan bir rumkida harak aylanduridighan adetler tehiche bar. Rumka erzan nerse, bashka milletlerdek hemme ademge birdin mehsus rumka qoyush shunche tesmu? Burun wetende qilmighan ish emes, emma chetelde uzub yashap buyerning tazilik adetlirige konginim uchun bashkilarning aghzi tekken rumkilarni aghzimgha tekkuzushtin seskinimen, ichkim bolsimu ichmeymen dep otkuziwitimen. Kisel yukudu dep korkkandin emes, kongel kotermiginidin. Adem ozgurishi kirek, bolmisa algha besish mumkin emes.




[Sahayetqi tazlik mesilisini qetelge kaytkandin kiyin, bu mesilini kurup keptu]. bir pesh bilen kiyin digen soz chushup kaptu. rehmet.

bezillirimiz okush banasida, we bezillirimiz undak mundak bana seweplerde yizilardin sheherge, yaki u sheherledin qetéllerge kilip kalimiz. chong sheherlerning tok suliri toluk sharaitta obdanrak yashash sharaiti peyda bolidighan gep. bizning yurtlirimizda tok su kiyinliqiki eghir aldirap helkni eyipleshke urunup kitishke bolmaydu. ekil bolsa shu su tok ni hasil kilish mohim. dimek mesilining yiltizi sirtki kurunushte emes.

men yingi hizmetke qikkan wahtimda oyge bir tonglatku alghaq barghan idim, qunki yizilarda yazda gosh buzulup kalidighan ish bardi. kiyinki yili barsa, anam u tonglatkuni ishletmeptu, yazda men barghanda, anam ning tonglatkuni bir dem tokka ulap bir dep toktin ajirtiwetkinini kurdum. bu nime kilghining disem, bu tonglatkugha tok jik kitidiken didi. u qaghalarda bizning yizida tokning tayini yok idi. dimek goshning buzulup kilishi helkning iradisidiki ish emes idi.

Unregistered
02-04-17, 22:37
Wetendikilerning tazilighini eyipleshtin burun ozliringiz turiwatqan doletlerde wetendashlarning taziliq engigha qarap beqing. Taziliq jehette hemme sharaiti toluq gherip doletliride siz ishletken zallarning, paghchilarning ish orunlirining tazilighini qandaq bizap qilmidingiz. Hajethanilargha WUDOO qildim dep, su chachritip, qeghezlerni tashlap, hetta etrapigha teret sundurup...Taziliqni ozingizdin bashlang.

Unregistered
03-04-17, 06:50
Wetendikilerning tazilighini eyipleshtin burun ozliringiz turiwatqan doletlerde wetendashlarning taziliq engigha qarap beqing. Taziliq jehette hemme sharaiti toluq gherip doletliride siz ishletken zallarning, paghchilarning ish orunlirining tazilighini qandaq bizap qilmidingiz. Hajethanilargha WUDOO qildim dep, su chachritip, qeghezlerni tashlap, hetta etrapigha teret sundurup...Taziliqni ozingizdin bashlang.

Hormetlik Tordash,

Achchighingiz bilen yazghan chaplimingizni taza obdan chushinelmidim. Shundaqtimu, sizge rehmet iytish bilen birge, towendiki nuqtilarni aydinglashturup otmekchimen.

Birinchi, men yazmamda, wetendikilernning tazilighini eyiplimidim. Peqet, taziliq jehettiki yitersizlik yerlirinila korsitip ottum. Oz millitining yaxshilashqa tigishlik yerlirini otturigha qoyush, bir millet soyer ademning mes'uliyiti dep qarashqa bolidu. Uning ustige, 'sayahet xatirisi' bolghandin kiyin, riyalliqni yizish elwettiki ish dep qaraymen.

Ikkinchi, men sizning qaysi 'gherip' dolitide turiwatqanlighingiz yaki ziyaretke kelgenligingizni bilenmidim. Meyli qeyerde bolung, sizning digenliringiz rastinla shundaq bolsa, u doletlerdiki Uyghurlarning qilmishliridin menmu heqiqeten yirginimen. Bu yerde shughunisi iniqki, siz chet'eldiki Uyghurlarning tazilighi ustide achchighingiz bilen toxtilipsiz, men bolsan weten ichidiki Uyghurlarning tazilighi heqqide riyalliq bilen toxtaldim. Yeni, her ikkilimiz oxshashla Uyghurlarning tazilighi ustide gep qilishiwatimiz. Dimek, otturigha qoyghan nuqtimiz bir yeni oxhsash bolghashqa, oz-ara aghrinip yuridighan hich nerse yoq iken.

Toghra iyttimmu, qirindishim?

Rehmet,

Sayahetchi

Unregistered
03-04-17, 08:02
Sayahetchi Ependi,

Yuqarqilarni men yazghan emme sizge qaratmay men ozum turiwatqan bayashat we intayin pakize bir dolettikilerde korgenlirimning bir qismini yezip qoyghan, hergiz sizning yazmingizgha qaritilmighan. Men sizning yazmillirningizni yahshi korup oqughuchilarning biri. Sizning yazmilliringizda chinliq yezilghan kopturme we shehsi qarash aralashmighan yahshi yazma iken. Sizge rehmet. Men sizge ohshashla men turiwatqan doletning qaysi dolet ikenligini tilgha alghum yoq. Wetendashlar tehi tenqitni qobul qilalighidek halatte emes.
Men sizning pikringizge qoshulimen. Ozimizdiki kemchiliklerni korelmisek bizde ijabi ilgirlesh bolmaydu.
Men bu doletke kelgen 25 yil ichide yerliklerning sheher merkizidiki asphalit kochigha kichik teret qilghini kormidim, emma bizning ademdin birini kordum. Biz yighilghan zallarning we ammiwi surunlarning hajethanilliri teret elish tupeyli intayin bizepliship ketkinini kop kordum. Men bir nechche qetim taziliwettim. Teret alghanda koturme hajethane kolchining topisige ayaq bilen dessep bizep qiliwitish tupeyli bashqurghuchilarning naraziliq pikrimu bolghan. Hemmimiz ozimiz turiwatqan dolette Uyghurning isil mediniyetlik millet ikenligini ish herikitimiz bilen bildurishimiz, bashqilar japaliq ishlep yaratqan isil mohit we eslihelerni asrishimiz kirek. Andin bizningmu bashqilar aldida hormitimiz bolidu.
Men yeqinda weten sepiri qilmaqchi sizdin tesirlinip bir sayahet hatirsi yezishni oylawatimen.




Hormetlik Tordash,

Achchighingiz bilen yazghan chaplimingizni taza obdan chushinelmidim. Shundaqtimu, sizge rehmet iytish bilen birge, towendiki nuqtilarni aydinglashturup otmekchimen.

Birinchi, men yazmamda, wetendikilernning tazilighini eyiplimidim. Peqet, taziliq jehettiki yitersizlik yerlirinila korsitip ottum. Oz millitining yaxshilashqa tigishlik yerlirini otturigha qoyush, bir millet soyer ademning mes'uliyiti dep qarashqa bolidu. Uning ustige, 'sayahet xatirisi' bolghandin kiyin, riyalliqni yizish elwettiki ish dep qaraymen.

Ikkinchi, men sizning qaysi 'gherip' dolitide turiwatqanlighingiz yaki ziyaretke kelgenligingizni bilenmidim. Meyli qeyerde bolung, sizning digenliringiz rastinla shundaq bolsa, u doletlerdiki Uyghurlarning qilmishliridin menmu heqiqeten yirginimen. Bu yerde shughunisi iniqki, siz chet'eldiki Uyghurlarning tazilighi ustide achchighingiz bilen toxtilipsiz, men bolsan weten ichidiki Uyghurlarning tazilighi heqqide riyalliq bilen toxtaldim. Yeni, her ikkilimiz oxshashla Uyghurlarning tazilighi ustide gep qilishiwatimiz. Dimek, otturigha qoyghan nuqtimiz bir yeni oxhsash bolghashqa, oz-ara aghrinip yuridighan hich nerse yoq iken.

Toghra iyttimmu, qirindishim?

Rehmet,

Sayahetchi

Unregistered
09-04-17, 22:55
Mana biz ishengen Turkiye bir mustebitni mollini bash qilip "hudaning nusriti chushken" qiliwelip yuz minglighan biguna kishilerni yoqutup boldi. Emde Yawrupadiki dimokuratik doletlerni "faxist" "kishilik hoquqni depsende qilghuchilar" dep herhil bolmughur emiliyetsiz sozler bilen eyiplise helq "wurra wurra..." Ehwal mana eshu.

Mars ta yashawatamsizma? u yerde mektep yoqmu siz oqughudek? yaki yer sharidikilerning weziyitini, tarixini oqutmamda?

Unregistered
11-04-17, 03:50
Dostum biz yaxaydikanmiz hakikaten kopligan masililarga duq kelimiz.bolupmu Watan iqidiki uyghurlarning hayatini ipadilax toghurluk masililarda riyalliktin beklam qatnap ketimiz.biz Riyallikni sozliximiz wa yeziximiz kerak.yalghanni kopturup yeziwarsak bilmigan qatellik dostlar baxta iqi aghritix wa koynigha elixtak yardam kollirini sunudu .keyin pokni usuruk bilan yapkili bolmighandak amili wakaliklar ortigha qikkanden keyin tehimu yahxi bolmighan bir halat payda bulup kalidu wa bizga ixanmaydighan guman bilan karaydighan halatlar ortigha qikidu masilan Turkiyada türkler otkan yili Türkiyediki namaaxlardin keyin dowlat Reis'i Tayip Erdoğanning telivizorda sözligen sözi boyiqe pütün namayixlar tohtaldi wa uyghurlarning sözliriga ixanmaslik gumanlik karaydighan bir waziyat payda bop kaldi....ahiri bar

Unregistered
13-04-17, 19:10
Miningche Uyghur Turkiy helqning neziridin chushup ketmidi, Putun Turkey Helqi Erepning bimane telwiligige egiship dunyaning neziridin chusup ketti. Qerindash Turkiy milletlirige qarisigha egeshken Uyghur alihidiligini yoqutup eshular bilen ohshash bolup qalghili turdi.


intayin toghra vaziyatni bayqap yitalipsiz haqiqatan Siz molchar qilghangha oxshash novatta Uyghur Xaliqi qeribndash Turki Xaliqlar naziridin bakmu sat chushup katti bunung savabi Uyghurlarning samimyatsizlik、mughambar va kazzapliq qilghan tupayli novatta butun Dunya Xaliq ammisi haqiqatni qizip chiqish aq bilan qarani toghra pariqlandurvilish, Tarixta yuz bargan jinayat suyqast harkatni iniqlapchiqish jiddi korash ustida raschilliq bilan javap qayturushning ornigha atayga masila ustida Oz javapkarlikni qachurup jinayatni yoshurup qoyushqa urunghanliq uchun Uyghur Xaliqini qollap otturgha chiqqan qerindash Tuykiya Xaliq ammisining naziridin chushup katti mana andilikta hichkim Uyghur Xaliqining haqqani hoquqini qollap kokrak kerip otturgha chiqishtin bashtartidighan boldi, buni zadi kim kalturup chiqardi? oylunush kerak aqiliq Uyghurlar, hamda haqiqat sozlashni ugunushi lazim bolmisa San Ozungga qerindash bolghan Turki Xaliqlarningmu qollushidin ayrilip qalsang uchaghda yat Millatlardin Sanga qanchilik manpat yatkuzar?

Man yoqarda pikir bayan qilghan qerindashni qollayman mumkin bolsa mushu haqqida kangir pikir yurguzup chatallarda paliyat qilip kilivatqan Uyghurlarning kallisini ichip novattiki Vaziyitimizni yaxshi ugunup chiqishini yani Ozidin korulgan Tarixi xataliqlargha qatti tuzutush kiguzup Dunya Turki Xaliqlarning qollishini qolgha kalturushka zor ahmiyat berishini umut qiliman,qeni biradar Sozuningning davamini anglashni kutiman.

Unregistered
18-04-17, 08:35
Hitay vizisigha iltimas qilghan wahtingizda hitay elchihanisidikiler nimilerni soridi? Qandaq jedwellerni toldurdingiz? (I meant not Chinese visa application) yeni Amerikida qandaq qalghanliqingizni we siyasi panahliqni qandaq tiligenligingizni sorimidima? Rehmet.

towa mushundaq sualnimu soramdu torgha kirsingiz hemmisi enikku.

Unregistered
19-04-17, 04:54
menmu azrak ehwalni tekitlep ötey menmu baghanda wetendiki ammiwi hajethanilarning shundak meynetligini ködüm tehi pul alidiken shundak meynet hajethanigha. yene bir ehwal mashinilar köp bop ketiptu heydeydighanlarmu köplep kaptu emma yene shu mashinisining tazlighigha dikket kilmaydiken asasen 90% mashinilarning teshimu paskina ichimu paskina. mayaklarda paskina mashilarni körgili bolmaydu disem ashurwetmigen bolimen paqirap turidu. texi mashinining ichide sizdin sorimayla tamaka chikishliri bu yaklarda asasen mashinida tamaka chekmeydu we uzun yolda ketiwatkan bolsa sizdin sorap, tamaka cheksem bolamdu dep sizning ruxsitingizni alghandin keyin derizini echiwetip chikidu. wetendikilerde undaq bir exlak yok diyerlikken. yene bir ehwal resturanlarmu taza köp bop ketiptu bezilishlirichu texi heyran kalisiz shundaq isil emma ular resturaning ichini undaq isil beziwalghini bilen resturanning etrapi yeni teshining yeni kirish ishigining etrapining tazlighigha we yasilishigha ehmiyet bermigen kiridighan ishik eghizi we etrapi bek meynet.