PDA

View Full Version : Duq tokyoda jumhuriyet künlirini xatirilep üch kün paaliyet élip barmaqchi



Sizmu qatnishing
07-11-15, 02:36
D u q tokyoda jumhuriyet künlirini xatirilep üch kün paaliyet élip barmaqchi


RFA

2015-11-05

Anglash yaki chüshürüsh anglash awazni köchürüsh

Uyghur teshkilatlirining bildürüshiche, yaponiyening tokyo shehiride 13-Noyabir künidin étibaren tarixtiki «sherqiy türkistan jumhuriyet künliri» ni xatirilesh üchün bir qatar paaliyetler élip bérilidiken. Uyghurlar 1933-Yili qeshqerde «sherqiy türkistan islam jumhuriyiti» we 1944-Yili ghuljada «sherqiy türkistan jumhuriyiti» din ibaret ikki jumhuriyet qurghan. Her ikkila jumhuriyet 12-Noyabir élan qilinghan. Dunya uyghur qurultiyining orunlashturushi bilen yaponiyede bu ikki jumhuriyet we 12-Noyabiridiki «jumhuriyet künliri» ni xatirilesh üchün üch künlük paaliyet orunlashturulghan bolup, paaliyetning birinchi küni ikki jumhuriyet heqqide ilmiy muhakime yighini, ikkinchi küni, namayish we axirqi küni eyni waqittiki sherqiy türkistan jumhuriyitide xizmet qilghan xadimlarning qebrisini yoqlash qatarliq paaliyetler kün tertip boyiche élip bérilidiken.

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan d u q ning yaponiyediki wekili doktor turmuhemmet hashim «sherqiy türkistan jumhuriyet künliri» ni xatirilesh munasiwiti bilen tokyoda ötküzülidighan 13-Noyabir künidiki ilmiy muhakime yighini heqqide toxtaldi.

Mezkur muhakime yighinida «sherqiy türkistanning musteqilliqini, öz teqdirini özi belgilesh hoquqini qolgha keltürüsh herikiti we xitayning yipek yoli pilani» namliq ilmiy tetqiqat maqalisini yighin ehlige sunushni pilanlawatqan, yaponiyede közge körüngen siyasiy iqtisad penliri doktori, kagoshima xelqara uniwérsitétining proféssori séiji ependi mezkur tetqiqat maqalisi heqqide toxtilip mundaq dédi: «men bu qétimqi doklatimda aldi bilen sherqiy türkistan musteqilliqini eng deslepte pilanlighan xoten xelipisi muhemmetimin bughradin bashlap, tunji sherqiy türkistan islam jumhuriyitining qurghuchiliridin xojiniyaz hajim we ikkinchi qétim ilida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitining qurghuchiliridin ilixan töre, exmetjan qasimi qatarliq dölet erbablirining dunya qarishi we ularning siyasiy meydanliri heqqide toxtilish bilen birge, dunyada tunji qétim qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitining yimirishi heqqidimu toxtilimen.»

Proféssor séiji söhbitimiz jeryanida yene, özining doklatida xitay dölet reisi shi jinpingning «bir belwagh, bir yol» istratégiyesi heqqidimu alahide toxtilidighanliqini shundaqla xitayning bu pilanni emelge ashurush üchün yipek yolidiki uyghurlarning kishilik heq ‏-Hoquqlirigha hörmet qilish bilen birge, ulargha öz teqdirini özi belgilesh yolini bérishning waqti saiti kelgenliki toghrisida özining bir qisim qarashlirini otturigha qoyidighanliqini bildürdi.

Doktor turmuhemmet hashim d u q ning 14-Noyabir künidiki tokyoda élip baridighan paaliyiti heqqide toxtaldi.

U yene, 15-Noyabir tokyodiki uyghur jamaiti teshkillinip tama qebristanliqidiki «sherqiy türkistan islam jumhuriyiti» ning wekilliridin tokyoda wapat bolghan merhum général mexmut muhitining akisi musul haji muhiti, toxti begzade qatarliqlarning qebrisini yoqlash we ularning rohigha atap quran tilawet qilish paaliyitining élip bérilidighanliqini eskertti.

Axirida ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyediki uyghur siyasiy aktiplardin doktor ghalip mijit bu paaliyetlerni élip bérishining zor ehmiyiti heqqide toxtilip ötti.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.