PDA

View Full Version : Sherqiy Türkistan Jumhurriyitini xatirleymen!



Unregistered
05-11-15, 13:28
Sherqiy Türkistan Jumhurriyitini xatirleymen!

( IZ )




Kelgusini körush üchün zörur bolghan nur peqet ötmushni toluq we toghra bilishtin ibaret.
(Xatire deptirimdin)


Sherqi Türkistan Jumhuryiti bundin 70 yillar muqedem, muqedes sejdigahimiz Uyghuristanning shimalidiki güzel makan Ilida, minglighan –onminglighan yigit –qizlirimizning issiq qanlirining bedelige meydangha kelgen.

Sherqi Türkistan Jumhuryeti bolsa Uyghur yiqinqi zaman tarixidiki, Uyghur xelqi söyunup, pexirlinip suningdek chongqur azap ingimiz bilen esleydighan, Musteqqil bir döwlet aparatigha ige bolghan, döwlet ustqurulmiliri toluq bolghan, shu zamanighan layiq herbi esliheler bilen qorallanghan , jenggiwar Armiyesi bolghan birdin-bir musteqqil Jumhuryettur.

Sherqi Türkistan Jumhuryitining qurulushigha sewep bolghan asasliq amil yenila Xitay mustemlikichilirining yeni shu chaghdiki hakimyet yurgiziwatqan Gomindang hökumitining wetimiz Uyghuristandiki éghir milli zulum chidimay qarshiliq inqilawi yolgha mangghan, Ili wadisidiki Olastay taghlirida partizanliq herket qiliwatqan merdane, batur oghlanlirimizdin Ghini batur, Fatiq batur(Tatar millitidin), Ekper batur(Qazaq millitidin) qatarliqlarning qozghilaghi sewep bolghan.

1944-yili 10-ayning bashlirida Nilqa nahiyesining Gomindang saqchi bashlighi 50 yiqin toluq qorallanghan chirikliri bilen Ulastaygha kilip „At sélighi, Chöp silighi“ dep qanchilighan biguna ademlerni urup, bir nechchisni baghlap, kembeghel Dixan-charwuchilarning At-ulaqlirini bulang-talang qilidu. Shu chaghalrda Jalinqul, Jattoghan, Köktay digen yerlerde adem toplap yurgen Ghini baturlar bu pajieden xewerdar bolidu. Partizanlar derhal atlinip, Ghini baturning „Hurra“ dep, Tapanchisidin itilghan bir pay oq bilen bir chirik yer chishleydu. Tuyuqsiz qilinghan bu wujumdin chirikler tire-pireng bolup,10 öluk tashlap beder qachidu. Mana bu erkinlik üchün, milliy Roh üchün, musteqqilliq üchün itilghan 1-pay oq idi. Bu Qozghilang ghelbisidin kiyin Ghini baturlarning sipige qoshulghan yigitlerning sani tézdin köpiyip 500 ge yitidu. qozghilangchilar derhal seplirini muntizimlashturup, 3 etretke bölinidu.
1-etretke qomandan Ekper bolidu.
2-etretke qomandan Fatiq batur bolidu.
3-etretke qomandan Ghini batur bolidu.

Buning bilen qozghilangchilar derhal Nilqa nahiyesige wujum qilip, qattiq jenglerdin kiyin 10-ayning 12-küni Nilqini azat qilidu. Partizanlar sani 800 ge yitidu. 10-ayning 19-küni partizanlar seplirini qaytidin tertipke silip, Düshmenning Mazar digen yerdiki istikamlirigha wujum bashlaydu. Mazar 21-chisla azat bolidu. Partizanlar arqa-arqidin qilinghan birnechche qitimliq jenglerdin kiyin Ghulja sheherde aktip paaliyet qiliwatqan “Azatliq teshkilat” -ning orunlashturushi boyiche 11-ayning 6-küni ,3 yölunish boyiche Ghulja sheherrni muasirgha alidu. Pilan boyiche Ghini batur qomandanliq qilghan etret Ghuljining sherqi jenubi teripidin, Seyit batur(Ekper baturning inisi, Ekber batur urushta Qurban bolidu) Sherqi shimaldin, Fatiq batur gherip tereptin wujum qilip, düshmen chiriklirini tézlik bilen meghlup qilidu. Abdukirem Abasof Ili wilayetlik saqchi idarisige wujum qilip, düshmenning qattiq qarshiliq qilishi bilen qattiq jeng bolidu, Saqchi idarining bashlighi Gaw Wiying menglup bolishining aldida qanxurluq bilen insan qilipidin chiqqan wehshi usullar bilen Saqchi idarisige biguna solangha 280 Uyghur ölturup, hajetxanigha tashlaydu, patmighanlirini Saqchi idarisi ichidiki Quduqqa usti-ustige qistap tiqidu. Düshmen meghlup bolup saqchi idarisi ilinghandin kiyin Partizanlar nurghun qoral, oq-dorilarni ulja alghan bolsimu likin nahayiti ichinishliq bir paajihe bilen uchrishidu. Düshmen teripidin ölturulgengenlerning közliri oyulghan, put-qolliri kisilgen bolup, bu ichinishliq körunush Partizanlarning düshmenge bolghan ghezep-nepritini hessilep ashuridu.

Ghulja azat bolghandin kiyin Azatliq teshkilatining heyet ezaliri derhal yighin ichip “Sherqi Türkistan Jumhuriyitining” siyasi programmisini tuzup chiqishni qarar qilinidu bu wezipe shu chaghda tesis qilinghan “Sherqi Türkistan Géziti“ ning bashlighi Hebibulla (Hebib) ependige tapshurulidu. Hebib ependi nahayiti bilimlik kishi bolsimu bu wezipini nahayiti mes´hulyetchanlighi küchluk bolghan wezipe ikenligini közde tutup, Sherqi Türkistan Gézitige kündilik maqalarni, xewerlerni yézish bilen meshhul bolup yurgen Exmetjan Qasimini
birge tuzushke teklip qilidu . Exmetjan qasimi bolsa 1914-yili 4-ayning 14-küni Ghuljida qol-hunerwen ailiside dunyagha kelgen, Exmetjan Qasimi kichik chighidila Dadisidin waqitsiz ayrilghan bolup, turmushning qiyinchilighidin Anisi bilen birge Taghisi Qasim ependining yinigha yeni hazirqi Qazaghistangha tewe bolghan Yerkenke köchop ketken . Yerkette 7 yil bashlanghuch we ottura mektepni oqughandin kiyin 1937-yildin 1940-yilghiche Tashkent ottura asiye döwlet Uniwersitida oquydu we Moskovagha birip, Bilip ashurup Tarixi penler boyiche unwan alghan. Roschini nahayiti yashi bilidu.
1940-yili etiyazda Chöchek arqiliq wetinimizge qaytip kelgen we Shing Shiseyning zorawanlighi hökum surgen chaghlarda Urumchi türmisige qamalghan. Gomondang hökumiti kelgende türmidim chiqip, Ghuljigha qaytip kelgen. Mana bu exwallardin birqatar xewerdar bolghan Hebib ependi, Exmetjan ependining bilimlik , weten, millet söyer yigit ikenligini tonup yetken. Exmetjan ependi bu teklip qobul qilip shu chaghdiki bezi Ros´che qollanmilardin, Yawropa elliridiki Démmugratik döwletlerning Programmiliridin we Türkiye Jumhuryitininhg Programmilirini körup chiqip, Uyghuristanning shuchaghdiki emeliy ehwalini chongqur teklil qilish arqiliq siyasi we ijdimaiy mezmuni mol bolghan we shu chaghdiki Dunya weziyitini we Uyghuristanning emeliyitige uyghun 9 maddiliq Programma layhesini Hebib ependige sunidu we bu 9 maddiliq Programma Sherqi Türkistanning Siyasi programmisi qilip bikitilidu. Bushundaq bir qatar muhim mesiller hel bolgahndin kiyin Sherqi Türkistan Jumhuryitini qurush teyarliq xizmiti tammamlinidu. 11-ayning 8-küni “Azatliq teshkilatining” yétekchiligide heyhetler yighini ichilip, muhim mesiller muakime qilinip, qararlar ilindi. Qurulmaqchi bolghan Jumhuryetning döwlet aparatliri turghuzuldi. Ichki ishlar nazariti, Sehiye nazariti, Dinni ishlar nazariti, Ediliye nazariti, Maliye nazariti, Maarip nazariti, Herbi teminat idarisi, Transport idarisi qatarliq muhim organlar turghuzilidu we ularning rexperliri bikitildi. Hökumet reisi Ilixan Töre, muawin reis Hekimbeg Hoja, idara heyet ezaliri Reximjan Sabirhaji, Abdukirem *****of, Muhemetjan Mesum, Hebibulla(Hebib) Yunichi, Enwer Musabayup, Obulheyri Töre, Maskalow qatarliqlar teyinlendi, bash katipliqqa Abdurup Mexsum teyinlinidu.
Döwlet bayriqimiz 1933-yili 11-ayning 12-küni Qeshqerde quyrulghan Sherqi Türkistan Islam Jumhuryitining döwlet bayriqi bolghan Ay yultuzluq kök bayraq yeni Uyghur millitining simholi bolghan kök reng bilen muqedes Islam itiqatimizning simholi bolghan Ay yultuzdin birleshturlgen Bayraq bolsa döwlet bayriqimiz qilip bikitildu.

1944-yili 11-ayning 12-küni Ghulja sheherning köpkök asmidida Quyash bashqiche parlighan bolup, özining illiq nüri bilen bash Qish mevsimidiki qalduq yapraqlar yuzini julalandurwetken idi. Ili xelqi bilen mungdash, zamandash, ezeldin uyghur xelqining dilawer, mert oghlanlirigha hem nepes, hem sirdash bolup kelgen, nechche waqittin biri biaram bolup, ghem-qayghu, dert-elemlirini ichige yutup, uzaqtin-uzaqqa tolghunup aqqan Ili deyyasi, öz wujudigha singdurgen jenggiwar , merdane qiyapitini ashkarlap, jush urup, shawqun chiqirip, örkesh yasap, özini qiyan tashlargha urup, merwayit danchilirini etrapqa sixélik bilen chachritip, öz hisyatini ipadilimekte idi. mana shu tapta Sherqi Türkistan Jumhuryitining reisi Ilihan Töremmu öz hemraliri bilen hökumet binasi ichide qisghin keypiyat ichide tentenige chömgen idi.

Ilixan Töre Shakirxan Töre oghli 1885-yili 3-ayning 21-küni hazirqi Qirghiztanning Toqmaq(Balasaghun) digen yiride halliq Özbek ailiside dunyagha kelgen. Edibiy tahellusi Saghuni, uning Atisi Shakirxan Töre chong oghli Ilimxan töre bilen Ilixan töreni Medinige oqushqa ewetken. Medinide oqughandin kiyin Buxara medirisliridimu ilim tesis qilghan. 1916-yili Toqmaq teweside Char Rossiyege qarshi qozghilang basturulghanda bu qozghilangning aktip ishktirachiliridin biri bolghan Ilixan Töre qichip yurgen . 1920-yili Qeshqerge kelgen, kiyin qaytishqa mejbur qalghan.1922-yili Sovet hökumiti teripidin qolgha ilinip bir mezgildin kiyin qoyup birilgen . 1930-yili qayta qolgha ilinip, 10 yilliq qamaqqa hökum qilinghan likin doslirining yardimi bilen Türmidin qichip chiqip, Ghuljigha kélip olturaqlashqan. Ghulja xelqi Ilixan Törige nahayiti hörmet körsetken hetta u olturghan mehelini Ilixan Törening nami bilen “Törem mehelisi” dep atighan, hilihemmu bu mehele shu nam bilen atilip kelmekte. 1937-yili jallat Shing Shisey teripidin Türmige tashlanghan. 1941-yili türmidin chiqqan. Ilixan töre türmidin chiqqandin kiyin Ghulja sheride bir tereptin Tiwiplik qilip, xeliqning jismani jehettiki axriqlirini dawalisa yene bir tereptin Chong medirislerde Dinni tebliq qilip, Xelqning meniwi jehettiki kisilini dawalap, Ghulja xelqini erkinlikke, Ilim- meripetke, heqqiqi islam eqidisige dewet qilghan we Ghuljida mexpi qurulghan Azatliq teshkilatining asasliq xadimi bolup qalghan. Ghulja azat bolghanda Sherqi Türkistan Jumhuryitining reisi bolghan. Mana bu bidakar ustaz bugun Jumhuryetni Ghulja xelqi bilen birge ten-tene qilmaqta. To-top bolghan Yégit- Qizlar, ushaq balilar, aq saqal Bowalar, mukcheygen Momaylar qeddini ruslap, hökumet binasi terepke qarap seldek aqmaqta. Pütün memuri idarilerge isilghan Gomindangning bayrighi yulup, ilip tashlinip, ornigha kök Ay-yultuzluq bayriqimiz jewlan qilip lepildimekte. Mana bu Uyghur millitining erkinligining, musteqillighining simholi idi. Mana bu uyghur millitining milliy iradisining mehjutlughining, adaletsizlikke, mustemlikichilikke bolghan qarshiliq küchidin mehrum qalmighanlighini roshen ipadisi idi. Kök bayraqtin jiwalighan nürlar esirlerdin biri zulmet qaranghuluq ichide qalghan Millitmizning rohiyet dunyasini yorutup, Oghuzxan rohini yene bir qitip oyghutup, Insanning qimmitini, erkinlikning qimmitini, Azatliq söygisini, Hayatning cheksiz qedir-qimmitini Millitimizge his qildurghan idi. Hökumet binasi aldigha yighilghan xelq “yashisun sherqi Türkistan !”, “ yashisun Ay Yultuzluq kök bayraq” dep, töwlighan awazliri Ghulja sherini zil-zilge saldi. Bu chin yurektin itilip chiqqan yangraq awazlarning Tengri téghidiki eksi sadaliri ta Tarim wadisigiche tarqilidu.

Ilixan Töre hayajan ichide Hökumet binasi aldiki Gomindangchilar teripidin oruntilghan Shirning geyjgisige dessep turup, Xelqqe mundaq nada qildu:
“Essalamu eleykum, eziz qirindashlar! Men bugün Sherqi Türkistan Jumhuryiti namidin esirlerdin biri mustemlikichilerning qatmu-qat zulumi chekken Uyghur xelqi öz azatlighini qolgha kelturgen bu künni barlighim bilen chin könglumdin tebrikleymen. Eziz qandash- qirindash, tuqqanlar ! biz nechche esirlep hökum surup kelgen zulum zalalet, qarangghu jahaliyet qaplighan zamanlarda az zahmet, az horluq, kulpet chekmiduq? Zalimler tögmen tishi, biz bolsaq Sukendiki bughday bolduq, zorawanlar neyze-qilich, biz bolsaq qol-ayaqlirimiz zenjir bilen baghalnghan mexbus bolduq, ular ach köz yilpiz-yolwas biz bolsaq qotandiki Qoy bolduq. Bayashat Turmush nime? Erk-azatliq nime? qet`i rewishte körmidung. Yoruq tanggha, parlaq Quyashqa zarlinip öttuq. Ezeldin Uyghur xelqqi kim? Shuni unutmaslighimiz lazimki , Ol batur Tengriqut ewladi! Ol nami, dangqi dunyagha taralghan jesur, merdane Xelq, dunya medeniyetdiki zor töhpilerni qoshqan Xelq! Uyghurlarning peqetqine ming yil ilgerki Orhun Uyghur döwliti, Qaranhanilar döwliti, Turpan idiqut döwliti we Gensu Uyghur döwliti bolghan, shuni éytishqa heqliqmenki Türuk, Qipchaq, Özbek, Qazaq qatarliq Türky xeliqlerning atesi uyghurdur. Hosh axirqi esirlerde omumen bizning bishimizgha yetken mudhish kulpetlerning türluk sewebi nime? Uni asasen tajawuschi mustebit, qanxor hakimyetning qulluq, jahaliyet zenjiri bilen chirmap, pen-maaripni cheklesh Tupeylidin rohiyetimizge chüshken merez keseldindur. Qedirlik tuqqanlar! Mana emdi esirlerdin biri telmurup, arzu qilip kutken Quyash bizge baqmaqta. Waqitni ghenimet bilip, emdi toluq oyghanmisaq, emdi qolimizgha Qoral almisaq Allamu rawa körmeydu? Eksiyetchi Gomindang bizni hertereptin Ejdihadek chirmap ilip, öz dimigha tartip keldi, ular wehshilerche Ana tupraghimizgha bisip kirip, bizlerni qanliq Tigh-Qilichlardin ötkuzdi, Ana aq sutuge temshelgen bowaqlirimizni böshugide boghup, taaret xanilargha tashlidi. „ Atang erdur, Erdek qiliq qil“ digen iken Sadir pelwan Bahadir. Men silerni qutluq wetinimiz, janijan xelqimizning hörligi üchün qanliq Jenggahqa chaqirimen! kimki Jenggahta köksige oq tigip yiqilsa Alla yolida shihittur! Siz eziz qirindashlar yawuz, qanxor tajawuschilardin jan´gha jan, qan´gha qan alishke teyarmusizler! „
Xelq topidin “teyyar!” Digen sadalar yangridi, bu yangraq sadalar Tagh-tawanlar iship ta Tarim boyighiche yetti. Bu yangraq sadalar türkiside Milletning teghdiri, Wetenning istiqbali ustide yene bir qitim oylunishning muqedimisi bashlandi………nechche esirlerdin béri jahaliyet tutekliri qaplap kelgen Tarim wadisining asminida nürane yultuzlar charlashqa, Tengritagh Atining giganit gewdisi biliner-bilinmes midirlashqa, un-tunsiz éqip kiliwatqan Ili deryasi shawqunlashqa, neche esirdin biri pushshuldap yatqan bu qedimi tupraq asta-asta silkinishke bashlidi.

Azatliq kürishi tézdin ulghuyup arqa –arqidin ghelbiler qolgha keldi. Partizanlar sanimu kündin-künge köpeydi. Her kündiki ghelbiler, bahardirlirimizning qeqrimanliq ish-izlirmu Sherqi Türkista Gézita ilan qilinip turdi, mana bu chaghda Exmetjan ependi Gézitning bash texriri bolup ishlidi. Shu yili 12-ayda Sherqi Türkistan Jumhuryitining nizamnamisi yene toluqlunup, 1945-yili 5-yanwarda Gézitta ilan qilindi. Asasliq qoshulghan mezmunlar Sherqi Türkistanni uzul-kisil azat qilish, buning üchün milliy Armiyeni qurush idi. Exmetjan qasimi mana mushundaq nahayiti ni´gizlik pikirlerni otturgha qoyup, nizamnamigha kirguzdi.Exmetjan ependi bir qatar xizmetliridin kiyin kündin-künge közge körunushke bashlidi. 1945-yili 1-ayda hökumet ezalighigha qobul qilinip Herbi bölumning bashlighi bolup ishlidi we Milliy armiyening nizamnamisimu tuzup chiqip , 1945-yili 8-apirilda Milliy armiyening resmi qurulghanlighi jakalandi. Milliy armiyening bayriqigha „Sherqi Türkistanning azatlighi üchün algha !“ dep yézilghgan idi. Milliy armiye pütün Sherqi Türkistanning azatlighi üchün 3 yönulush boyiche herbi yurush ilip bardi, mana bu chaghda Exmetjan ependi Ros herbi mutexesliri bilen birge Uyghuristanning Jughrapiyelik arqa körunushi we herqaysi rayonlarning siyasi we ijdimai emeliyitini toluq teklil qilip, herbi yurush pilani tuzup chiqqan.

Mana bu tarixi ehmiyetlik bolghan herbi yurushlerde Milli Armiye nahayiti qeqrimanliq bilen jeng qilip, Azatliq, hörluk üchün Shijazet we jasaret meydanining chewendazliri mingen Arghimaqliri bilen Düshmen stikamlirigha shiddet bilen itildi. Urush meydanida herqanche mushaqetlerge duch kelsimu, pisent qilmiydi. Zimistan soghaqlarda, Deshit chollerde yurgende, Bahadirlirimiz At ustide yolwastek mustekkem olturup, dushmen seplirini yirip tashlidi. Düshmenning top zembirekliri Milliy armiyening jasariti aldida hich nimige erzimidi. 1945-yili 5-aydin 9-ayghiche bolghan qisqighine 4 ay ichide 1milyon ahalisi bar bolghan 300 ming km² zimin azat qildi. Özidin nechche hesse köp bolghan hemde küchluk éghir qorallar bilen qorallanghan Düshmen armiyesini yer bilen yeksan qildi.
Mana mushundaq shijaset bilen shiddetlik ilgirlewatqan Milliy armiye Manas derya boyigha kelgende, algha ilgirleshke yol qoyulmidi yeni shu chaghdiki Xeliq ara weziyette 2-dunya urushi ayaqliship, Yalta shernamisigha imza qoyghan, ghelbe qilghan döwletler qatarida Gomondang hökumitimu bar idi. Dunya urush ghelbisidin kiyin uljigha Sherqi Türkistanning istiqpali tutup birilip, Gomindang bilen téchliq bitimge mejburlandi. Gerche shu chaghda uzul kisil musteqilliq idiyesi ige bolghan, mol siyasi tejirbilerge ige bolghan Ilihan Töre muressechilkke uzul-kizil qarshi turghan bolsimu küchi kargha kelmide hemde 1946-yili 6-ay 12-küni Sovetning jasusliri teripidin nezertben qilinip, Sovet itipaqigha ilip kitildi, shuning bilen ta 30 yilgha yiqin nezertben hayat kechurup, 1976-yili 2-ayning 28-küni 91 yishida alemdin ötti. Ilixan Töre nezertbent hayatida ilmi ijadiyet bilen shughullunup, özining nidametlik qismetke tolghan bu tarixlarni eks etturidighan meshhur “ Sherqi Türkistan qayghusi” digen bibaha ilmi qimmetke ige eserni biz ewlatlargha yézip qaldurdi. Ulugh Alla yatqan yérini jennet qilsun!

Ilixan Töre dewridin kiyin Exmetjan ependi dewri bashlandi bu dewir asasen siyasi küresh dewri bolup, bu küreshte Exmetjan ependining weten we millet qoshqan pidarkarlighi xelqimizning tilida dastandur. Mining shexsi nezirimde Exmetjan ependi öz waxtida muressechi terepdarliri bolush supiti bilen öz hayatidiki 1- we axirqi xataliqni sadir qilghan. U 11- bitim tuzush jeryanidiki Gomindang hökumitining rezil oyunlirini öz közi bilen köridu we bitimdin kiyin birleshme hökumet qurulghanda, Gomindang Exmetjan ependini ölturush üchün suyqes pilanlaydu likin Exmetjan Ependining qeyser iradisi we eqil-parasiti aldida kargha kelmeydu. Nenjingdiki Gomindang qurultiyida Exmetjan ependi Uyghur xelqining heqiqi erkinligini telep qilip, Gomindang hükumitining közige miqtek taqilidu. Shu chaghdiki murekkep tarixi sharaitta Exmetjan ependi bilen periq itish tuyghusi ajiz, cholaq tepekkurgha ige, yéraqtiki upuqni körushke Köz nürliri ajizliq qilghan Uyghurning ichindin chiqqan Gomindang terepdarliri bilenmu zidiyet ötkurlishidu. Mana munshundaq qatmu-qat bisimla astida Exmetjan ependim özining ghayisidin qet´i yanmaydu we musteqqilliq idiyesi kündin-künge küchiyidu.

Musteqqilliqqa irishmigen bir memlikette ölum we zawalliqqa yüzlunishning muqerer ikenligini. Bu her ikkilisidin qutulushning birdin-bir yoli Musteqqilliq ikenligini , uzul- kisil musteqqilliq yolini tutmighiche Xelqimizning hörligige kapaletli qilghini bolmaydighanlighini heqiqi türde tonup yitidu.

Bitim boyiche Uyghuristanning herqaysi wilayet , Sheher we Nahiyeliride Démugratik usulda ilip birilidighan saylamda Gomindang özining hakimyet tutalmaydighanlighigha közi yitip, saylamgha öz qol-chomachiliri bilen buzghunchiliq herketlerni ilip baridu, buning bilen 1947-yilgha kelgende 11 bitip buzulidu. Exmetjan ependi Uyghuristanning tup mempeti üchün, heqqi weten perwer ziyalilarni toplap, Urumchidin Ghuljigha qaytip kilip, Ghuljida milliy Armiyeni kücheytish, Maaripni küpcheytish we Xelqimizning iqtisadi exwalini yaxshilash üchün ilghar siyasetlerni tuzup chiqip, emilleshturidu. Uyghuristan herqaysi rayonlirigha öz ademlirini ewetip xelqimizni heqqi türde erkinlik, azatliqqa chaqiridu we heqiqi musteqqilliq idiyeside ching turup 1949-yili 8-ayning 27-küni Atalmish sunhi yasalghan Ayropilan weqesi bilen qurban bolidu.
Exmetjan ependi qet´i qilip, özining Musteqqilliq idiyesi mundaq ipadileydu:”Bizning Xelqqimizge 200 yildin biri erkinlikke irishish purseti emdi keldi, biz bu pursetni qoldin bersek bundin kiyin bundaq bir pursetning kilishi bekmu tes!”.
Exmetjan ependi Xitay we Sovet terepning layhesini qet`i ret qilghan, buning bilen özining hayatini qurban qilish bilen öz musteqqilliq idiyesini Pütün Uyghuristan Xelqige ölmes abide qilip, qaldurup ketken.

Exmetjan ependi hergizmu Xitay teshwiqatidiki we Xitay teripidin neshir qilinghan matiryallargha asaslinip hökum chiqarghan, öz millitimiz ichidiki kemtuk tepekkurchilarning iytqinidek Zhongguo Démmugratik inqilawigha töxpe qoshqan bir shexsi emestur.
Zeliliy:”Xalayiqning közide perde-gheplet,Nür ayan bolmas” dep éytqinidek, xamushlarche, hamaqetlerche yuriwemeyli, musteqqil pikir qilish aditini yétildureyli. Periq itish tuyghusi xunuk millet köp hallarda Meshhel kötergen oghlanlirining boynigha sirtmaq sélishtek xataliqni tola tekralaydu. Dimekki Exmetjan Qasimi Ularning Neziridiki Exmetjan bolmastin belki Uyghuristan azatlighi üchün öz haytini teghdim qilghan, Uyghur xelqi iptixarliq bilen esleydighan söyumluk Dahiyimizdur, Shuningdek kirizis tuyghusi eng küchluk, Milletke bolghan muhebbiti eng chongqur , réyalliq heqqidiki chüshenchisi eng téren, étiqad we eqidisi chongqur, milliy mejburiyet tuyghusi eng küchluk, tenqidiy rohqa bay, yéraqni körer ,chongqur tepekkur qilish additige ige bolghan Uyghur xelqining bahadir Oghlanidur .

Bizning milliy qimmet tuyghumizni ashurup, iptihar éngimizni kucheytidighan Sherqi Türkistan Jumhuryiti bolsa bizni yene bir jehettin ökunush, hesret, pushayman tuyghusigha gheriq qilidighan yéqinqi zaman tariximizning omumi mezmunidin ibarettur.

Gerche tarixtiki ishlar zaman jehettin qaytillanmas bolsimu, lékin Rohi tinim tapmastur. Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila , kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdahaning kölenggusini körmey turup “bugün” ning Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.

Hörmet bilen,

Iz
30.10 2014 Germany

Unregistered
06-11-15, 01:09
nayti yaxshi yizilghan maqalaikan aftor Uyghur Vaziyitini yaxshi tahlil qiliptu raxmat!



Sherqiy Türkistan Jumhurriyitini xatirleymen!

( IZ )




Kelgusini körush üchün zörur bolghan nur peqet ötmushni toluq we toghra bilishtin ibaret.
(Xatire deptirimdin)


Sherqi Türkistan Jumhuryiti bundin 70 yillar muqedem, muqedes sejdigahimiz Uyghuristanning shimalidiki güzel makan Ilida, minglighan –onminglighan yigit –qizlirimizning issiq qanlirining bedelige meydangha kelgen.

Sherqi Türkistan Jumhuryeti bolsa Uyghur yiqinqi zaman tarixidiki, Uyghur xelqi söyunup, pexirlinip suningdek chongqur azap ingimiz bilen esleydighan, Musteqqil bir döwlet aparatigha ige bolghan, döwlet ustqurulmiliri toluq bolghan, shu zamanighan layiq herbi esliheler bilen qorallanghan , jenggiwar Armiyesi bolghan birdin-bir musteqqil Jumhuryettur.

Sherqi Türkistan Jumhuryitining qurulushigha sewep bolghan asasliq amil yenila Xitay mustemlikichilirining yeni shu chaghdiki hakimyet yurgiziwatqan Gomindang hökumitining wetimiz Uyghuristandiki éghir milli zulum chidimay qarshiliq inqilawi yolgha mangghan, Ili wadisidiki Olastay taghlirida partizanliq herket qiliwatqan merdane, batur oghlanlirimizdin Ghini batur, Fatiq batur(Tatar millitidin), Ekper batur(Qazaq millitidin) qatarliqlarning qozghilaghi sewep bolghan.

1944-yili 10-ayning bashlirida Nilqa nahiyesining Gomindang saqchi bashlighi 50 yiqin toluq qorallanghan chirikliri bilen Ulastaygha kilip „At sélighi, Chöp silighi“ dep qanchilighan biguna ademlerni urup, bir nechchisni baghlap, kembeghel Dixan-charwuchilarning At-ulaqlirini bulang-talang qilidu. Shu chaghalrda Jalinqul, Jattoghan, Köktay digen yerlerde adem toplap yurgen Ghini baturlar bu pajieden xewerdar bolidu. Partizanlar derhal atlinip, Ghini baturning „Hurra“ dep, Tapanchisidin itilghan bir pay oq bilen bir chirik yer chishleydu. Tuyuqsiz qilinghan bu wujumdin chirikler tire-pireng bolup,10 öluk tashlap beder qachidu. Mana bu erkinlik üchün, milliy Roh üchün, musteqqilliq üchün itilghan 1-pay oq idi. Bu Qozghilang ghelbisidin kiyin Ghini baturlarning sipige qoshulghan yigitlerning sani tézdin köpiyip 500 ge yitidu. qozghilangchilar derhal seplirini muntizimlashturup, 3 etretke bölinidu.
1-etretke qomandan Ekper bolidu.
2-etretke qomandan Fatiq batur bolidu.
3-etretke qomandan Ghini batur bolidu.

Buning bilen qozghilangchilar derhal Nilqa nahiyesige wujum qilip, qattiq jenglerdin kiyin 10-ayning 12-küni Nilqini azat qilidu. Partizanlar sani 800 ge yitidu. 10-ayning 19-küni partizanlar seplirini qaytidin tertipke silip, Düshmenning Mazar digen yerdiki istikamlirigha wujum bashlaydu. Mazar 21-chisla azat bolidu. Partizanlar arqa-arqidin qilinghan birnechche qitimliq jenglerdin kiyin Ghulja sheherde aktip paaliyet qiliwatqan “Azatliq teshkilat” -ning orunlashturushi boyiche 11-ayning 6-küni ,3 yölunish boyiche Ghulja sheherrni muasirgha alidu. Pilan boyiche Ghini batur qomandanliq qilghan etret Ghuljining sherqi jenubi teripidin, Seyit batur(Ekper baturning inisi, Ekber batur urushta Qurban bolidu) Sherqi shimaldin, Fatiq batur gherip tereptin wujum qilip, düshmen chiriklirini tézlik bilen meghlup qilidu. Abdukirem Abasof Ili wilayetlik saqchi idarisige wujum qilip, düshmenning qattiq qarshiliq qilishi bilen qattiq jeng bolidu, Saqchi idarining bashlighi Gaw Wiying menglup bolishining aldida qanxurluq bilen insan qilipidin chiqqan wehshi usullar bilen Saqchi idarisige biguna solangha 280 Uyghur ölturup, hajetxanigha tashlaydu, patmighanlirini Saqchi idarisi ichidiki Quduqqa usti-ustige qistap tiqidu. Düshmen meghlup bolup saqchi idarisi ilinghandin kiyin Partizanlar nurghun qoral, oq-dorilarni ulja alghan bolsimu likin nahayiti ichinishliq bir paajihe bilen uchrishidu. Düshmen teripidin ölturulgengenlerning közliri oyulghan, put-qolliri kisilgen bolup, bu ichinishliq körunush Partizanlarning düshmenge bolghan ghezep-nepritini hessilep ashuridu.

Ghulja azat bolghandin kiyin Azatliq teshkilatining heyet ezaliri derhal yighin ichip “Sherqi Türkistan Jumhuriyitining” siyasi programmisini tuzup chiqishni qarar qilinidu bu wezipe shu chaghda tesis qilinghan “Sherqi Türkistan Géziti“ ning bashlighi Hebibulla (Hebib) ependige tapshurulidu. Hebib ependi nahayiti bilimlik kishi bolsimu bu wezipini nahayiti mes´hulyetchanlighi küchluk bolghan wezipe ikenligini közde tutup, Sherqi Türkistan Gézitige kündilik maqalarni, xewerlerni yézish bilen meshhul bolup yurgen Exmetjan Qasimini
birge tuzushke teklip qilidu . Exmetjan qasimi bolsa 1914-yili 4-ayning 14-küni Ghuljida qol-hunerwen ailiside dunyagha kelgen, Exmetjan Qasimi kichik chighidila Dadisidin waqitsiz ayrilghan bolup, turmushning qiyinchilighidin Anisi bilen birge Taghisi Qasim ependining yinigha yeni hazirqi Qazaghistangha tewe bolghan Yerkenke köchop ketken . Yerkette 7 yil bashlanghuch we ottura mektepni oqughandin kiyin 1937-yildin 1940-yilghiche Tashkent ottura asiye döwlet Uniwersitida oquydu we Moskovagha birip, Bilip ashurup Tarixi penler boyiche unwan alghan. Roschini nahayiti yashi bilidu.
1940-yili etiyazda Chöchek arqiliq wetinimizge qaytip kelgen we Shing Shiseyning zorawanlighi hökum surgen chaghlarda Urumchi türmisige qamalghan. Gomondang hökumiti kelgende türmidim chiqip, Ghuljigha qaytip kelgen. Mana bu exwallardin birqatar xewerdar bolghan Hebib ependi, Exmetjan ependining bilimlik , weten, millet söyer yigit ikenligini tonup yetken. Exmetjan ependi bu teklip qobul qilip shu chaghdiki bezi Ros´che qollanmilardin, Yawropa elliridiki Démmugratik döwletlerning Programmiliridin we Türkiye Jumhuryitininhg Programmilirini körup chiqip, Uyghuristanning shuchaghdiki emeliy ehwalini chongqur teklil qilish arqiliq siyasi we ijdimaiy mezmuni mol bolghan we shu chaghdiki Dunya weziyitini we Uyghuristanning emeliyitige uyghun 9 maddiliq Programma layhesini Hebib ependige sunidu we bu 9 maddiliq Programma Sherqi Türkistanning Siyasi programmisi qilip bikitilidu. Bushundaq bir qatar muhim mesiller hel bolgahndin kiyin Sherqi Türkistan Jumhuryitini qurush teyarliq xizmiti tammamlinidu. 11-ayning 8-küni “Azatliq teshkilatining” yétekchiligide heyhetler yighini ichilip, muhim mesiller muakime qilinip, qararlar ilindi. Qurulmaqchi bolghan Jumhuryetning döwlet aparatliri turghuzuldi. Ichki ishlar nazariti, Sehiye nazariti, Dinni ishlar nazariti, Ediliye nazariti, Maliye nazariti, Maarip nazariti, Herbi teminat idarisi, Transport idarisi qatarliq muhim organlar turghuzilidu we ularning rexperliri bikitildi. Hökumet reisi Ilixan Töre, muawin reis Hekimbeg Hoja, idara heyet ezaliri Reximjan Sabirhaji, Abdukirem *****of, Muhemetjan Mesum, Hebibulla(Hebib) Yunichi, Enwer Musabayup, Obulheyri Töre, Maskalow qatarliqlar teyinlendi, bash katipliqqa Abdurup Mexsum teyinlinidu.
Döwlet bayriqimiz 1933-yili 11-ayning 12-küni Qeshqerde quyrulghan Sherqi Türkistan Islam Jumhuryitining döwlet bayriqi bolghan Ay yultuzluq kök bayraq yeni Uyghur millitining simholi bolghan kök reng bilen muqedes Islam itiqatimizning simholi bolghan Ay yultuzdin birleshturlgen Bayraq bolsa döwlet bayriqimiz qilip bikitildu.

1944-yili 11-ayning 12-küni Ghulja sheherning köpkök asmidida Quyash bashqiche parlighan bolup, özining illiq nüri bilen bash Qish mevsimidiki qalduq yapraqlar yuzini julalandurwetken idi. Ili xelqi bilen mungdash, zamandash, ezeldin uyghur xelqining dilawer, mert oghlanlirigha hem nepes, hem sirdash bolup kelgen, nechche waqittin biri biaram bolup, ghem-qayghu, dert-elemlirini ichige yutup, uzaqtin-uzaqqa tolghunup aqqan Ili deyyasi, öz wujudigha singdurgen jenggiwar , merdane qiyapitini ashkarlap, jush urup, shawqun chiqirip, örkesh yasap, özini qiyan tashlargha urup, merwayit danchilirini etrapqa sixélik bilen chachritip, öz hisyatini ipadilimekte idi. mana shu tapta Sherqi Türkistan Jumhuryitining reisi Ilihan Töremmu öz hemraliri bilen hökumet binasi ichide qisghin keypiyat ichide tentenige chömgen idi.

Ilixan Töre Shakirxan Töre oghli 1885-yili 3-ayning 21-küni hazirqi Qirghiztanning Toqmaq(Balasaghun) digen yiride halliq Özbek ailiside dunyagha kelgen. Edibiy tahellusi Saghuni, uning Atisi Shakirxan Töre chong oghli Ilimxan töre bilen Ilixan töreni Medinige oqushqa ewetken. Medinide oqughandin kiyin Buxara medirisliridimu ilim tesis qilghan. 1916-yili Toqmaq teweside Char Rossiyege qarshi qozghilang basturulghanda bu qozghilangning aktip ishktirachiliridin biri bolghan Ilixan Töre qichip yurgen . 1920-yili Qeshqerge kelgen, kiyin qaytishqa mejbur qalghan.1922-yili Sovet hökumiti teripidin qolgha ilinip bir mezgildin kiyin qoyup birilgen . 1930-yili qayta qolgha ilinip, 10 yilliq qamaqqa hökum qilinghan likin doslirining yardimi bilen Türmidin qichip chiqip, Ghuljigha kélip olturaqlashqan. Ghulja xelqi Ilixan Törige nahayiti hörmet körsetken hetta u olturghan mehelini Ilixan Törening nami bilen “Törem mehelisi” dep atighan, hilihemmu bu mehele shu nam bilen atilip kelmekte. 1937-yili jallat Shing Shisey teripidin Türmige tashlanghan. 1941-yili türmidin chiqqan. Ilixan töre türmidin chiqqandin kiyin Ghulja sheride bir tereptin Tiwiplik qilip, xeliqning jismani jehettiki axriqlirini dawalisa yene bir tereptin Chong medirislerde Dinni tebliq qilip, Xelqning meniwi jehettiki kisilini dawalap, Ghulja xelqini erkinlikke, Ilim- meripetke, heqqiqi islam eqidisige dewet qilghan we Ghuljida mexpi qurulghan Azatliq teshkilatining asasliq xadimi bolup qalghan. Ghulja azat bolghanda Sherqi Türkistan Jumhuryitining reisi bolghan. Mana bu bidakar ustaz bugun Jumhuryetni Ghulja xelqi bilen birge ten-tene qilmaqta. To-top bolghan Yégit- Qizlar, ushaq balilar, aq saqal Bowalar, mukcheygen Momaylar qeddini ruslap, hökumet binasi terepke qarap seldek aqmaqta. Pütün memuri idarilerge isilghan Gomindangning bayrighi yulup, ilip tashlinip, ornigha kök Ay-yultuzluq bayriqimiz jewlan qilip lepildimekte. Mana bu Uyghur millitining erkinligining, musteqillighining simholi idi. Mana bu uyghur millitining milliy iradisining mehjutlughining, adaletsizlikke, mustemlikichilikke bolghan qarshiliq küchidin mehrum qalmighanlighini roshen ipadisi idi. Kök bayraqtin jiwalighan nürlar esirlerdin biri zulmet qaranghuluq ichide qalghan Millitmizning rohiyet dunyasini yorutup, Oghuzxan rohini yene bir qitip oyghutup, Insanning qimmitini, erkinlikning qimmitini, Azatliq söygisini, Hayatning cheksiz qedir-qimmitini Millitimizge his qildurghan idi. Hökumet binasi aldigha yighilghan xelq “yashisun sherqi Türkistan !”, “ yashisun Ay Yultuzluq kök bayraq” dep, töwlighan awazliri Ghulja sherini zil-zilge saldi. Bu chin yurektin itilip chiqqan yangraq awazlarning Tengri téghidiki eksi sadaliri ta Tarim wadisigiche tarqilidu.

Ilixan Töre hayajan ichide Hökumet binasi aldiki Gomindangchilar teripidin oruntilghan Shirning geyjgisige dessep turup, Xelqqe mundaq nada qildu:
“Essalamu eleykum, eziz qirindashlar! Men bugün Sherqi Türkistan Jumhuryiti namidin esirlerdin biri mustemlikichilerning qatmu-qat zulumi chekken Uyghur xelqi öz azatlighini qolgha kelturgen bu künni barlighim bilen chin könglumdin tebrikleymen. Eziz qandash- qirindash, tuqqanlar ! biz nechche esirlep hökum surup kelgen zulum zalalet, qarangghu jahaliyet qaplighan zamanlarda az zahmet, az horluq, kulpet chekmiduq? Zalimler tögmen tishi, biz bolsaq Sukendiki bughday bolduq, zorawanlar neyze-qilich, biz bolsaq qol-ayaqlirimiz zenjir bilen baghalnghan mexbus bolduq, ular ach köz yilpiz-yolwas biz bolsaq qotandiki Qoy bolduq. Bayashat Turmush nime? Erk-azatliq nime? qet`i rewishte körmidung. Yoruq tanggha, parlaq Quyashqa zarlinip öttuq. Ezeldin Uyghur xelqqi kim? Shuni unutmaslighimiz lazimki , Ol batur Tengriqut ewladi! Ol nami, dangqi dunyagha taralghan jesur, merdane Xelq, dunya medeniyetdiki zor töhpilerni qoshqan Xelq! Uyghurlarning peqetqine ming yil ilgerki Orhun Uyghur döwliti, Qaranhanilar döwliti, Turpan idiqut döwliti we Gensu Uyghur döwliti bolghan, shuni éytishqa heqliqmenki Türuk, Qipchaq, Özbek, Qazaq qatarliq Türky xeliqlerning atesi uyghurdur. Hosh axirqi esirlerde omumen bizning bishimizgha yetken mudhish kulpetlerning türluk sewebi nime? Uni asasen tajawuschi mustebit, qanxor hakimyetning qulluq, jahaliyet zenjiri bilen chirmap, pen-maaripni cheklesh Tupeylidin rohiyetimizge chüshken merez keseldindur. Qedirlik tuqqanlar! Mana emdi esirlerdin biri telmurup, arzu qilip kutken Quyash bizge baqmaqta. Waqitni ghenimet bilip, emdi toluq oyghanmisaq, emdi qolimizgha Qoral almisaq Allamu rawa körmeydu? Eksiyetchi Gomindang bizni hertereptin Ejdihadek chirmap ilip, öz dimigha tartip keldi, ular wehshilerche Ana tupraghimizgha bisip kirip, bizlerni qanliq Tigh-Qilichlardin ötkuzdi, Ana aq sutuge temshelgen bowaqlirimizni böshugide boghup, taaret xanilargha tashlidi. „ Atang erdur, Erdek qiliq qil“ digen iken Sadir pelwan Bahadir. Men silerni qutluq wetinimiz, janijan xelqimizning hörligi üchün qanliq Jenggahqa chaqirimen! kimki Jenggahta köksige oq tigip yiqilsa Alla yolida shihittur! Siz eziz qirindashlar yawuz, qanxor tajawuschilardin jan´gha jan, qan´gha qan alishke teyarmusizler! „
Xelq topidin “teyyar!” Digen sadalar yangridi, bu yangraq sadalar Tagh-tawanlar iship ta Tarim boyighiche yetti. Bu yangraq sadalar türkiside Milletning teghdiri, Wetenning istiqbali ustide yene bir qitim oylunishning muqedimisi bashlandi………nechche esirlerdin béri jahaliyet tutekliri qaplap kelgen Tarim wadisining asminida nürane yultuzlar charlashqa, Tengritagh Atining giganit gewdisi biliner-bilinmes midirlashqa, un-tunsiz éqip kiliwatqan Ili deryasi shawqunlashqa, neche esirdin biri pushshuldap yatqan bu qedimi tupraq asta-asta silkinishke bashlidi.

Azatliq kürishi tézdin ulghuyup arqa –arqidin ghelbiler qolgha keldi. Partizanlar sanimu kündin-künge köpeydi. Her kündiki ghelbiler, bahardirlirimizning qeqrimanliq ish-izlirmu Sherqi Türkista Gézita ilan qilinip turdi, mana bu chaghda Exmetjan ependi Gézitning bash texriri bolup ishlidi. Shu yili 12-ayda Sherqi Türkistan Jumhuryitining nizamnamisi yene toluqlunup, 1945-yili 5-yanwarda Gézitta ilan qilindi. Asasliq qoshulghan mezmunlar Sherqi Türkistanni uzul-kisil azat qilish, buning üchün milliy Armiyeni qurush idi. Exmetjan qasimi mana mushundaq nahayiti ni´gizlik pikirlerni otturgha qoyup, nizamnamigha kirguzdi.Exmetjan ependi bir qatar xizmetliridin kiyin kündin-künge közge körunushke bashlidi. 1945-yili 1-ayda hökumet ezalighigha qobul qilinip Herbi bölumning bashlighi bolup ishlidi we Milliy armiyening nizamnamisimu tuzup chiqip , 1945-yili 8-apirilda Milliy armiyening resmi qurulghanlighi jakalandi. Milliy armiyening bayriqigha „Sherqi Türkistanning azatlighi üchün algha !“ dep yézilghgan idi. Milliy armiye pütün Sherqi Türkistanning azatlighi üchün 3 yönulush boyiche herbi yurush ilip bardi, mana bu chaghda Exmetjan ependi Ros herbi mutexesliri bilen birge Uyghuristanning Jughrapiyelik arqa körunushi we herqaysi rayonlarning siyasi we ijdimai emeliyitini toluq teklil qilip, herbi yurush pilani tuzup chiqqan.

Mana bu tarixi ehmiyetlik bolghan herbi yurushlerde Milli Armiye nahayiti qeqrimanliq bilen jeng qilip, Azatliq, hörluk üchün Shijazet we jasaret meydanining chewendazliri mingen Arghimaqliri bilen Düshmen stikamlirigha shiddet bilen itildi. Urush meydanida herqanche mushaqetlerge duch kelsimu, pisent qilmiydi. Zimistan soghaqlarda, Deshit chollerde yurgende, Bahadirlirimiz At ustide yolwastek mustekkem olturup, dushmen seplirini yirip tashlidi. Düshmenning top zembirekliri Milliy armiyening jasariti aldida hich nimige erzimidi. 1945-yili 5-aydin 9-ayghiche bolghan qisqighine 4 ay ichide 1milyon ahalisi bar bolghan 300 ming km² zimin azat qildi. Özidin nechche hesse köp bolghan hemde küchluk éghir qorallar bilen qorallanghan Düshmen armiyesini yer bilen yeksan qildi.
Mana mushundaq shijaset bilen shiddetlik ilgirlewatqan Milliy armiye Manas derya boyigha kelgende, algha ilgirleshke yol qoyulmidi yeni shu chaghdiki Xeliq ara weziyette 2-dunya urushi ayaqliship, Yalta shernamisigha imza qoyghan, ghelbe qilghan döwletler qatarida Gomondang hökumitimu bar idi. Dunya urush ghelbisidin kiyin uljigha Sherqi Türkistanning istiqpali tutup birilip, Gomindang bilen téchliq bitimge mejburlandi. Gerche shu chaghda uzul kisil musteqilliq idiyesi ige bolghan, mol siyasi tejirbilerge ige bolghan Ilihan Töre muressechilkke uzul-kizil qarshi turghan bolsimu küchi kargha kelmide hemde 1946-yili 6-ay 12-küni Sovetning jasusliri teripidin nezertben qilinip, Sovet itipaqigha ilip kitildi, shuning bilen ta 30 yilgha yiqin nezertben hayat kechurup, 1976-yili 2-ayning 28-küni 91 yishida alemdin ötti. Ilixan Töre nezertbent hayatida ilmi ijadiyet bilen shughullunup, özining nidametlik qismetke tolghan bu tarixlarni eks etturidighan meshhur “ Sherqi Türkistan qayghusi” digen bibaha ilmi qimmetke ige eserni biz ewlatlargha yézip qaldurdi. Ulugh Alla yatqan yérini jennet qilsun!

Ilixan Töre dewridin kiyin Exmetjan ependi dewri bashlandi bu dewir asasen siyasi küresh dewri bolup, bu küreshte Exmetjan ependining weten we millet qoshqan pidarkarlighi xelqimizning tilida dastandur. Mining shexsi nezirimde Exmetjan ependi öz waxtida muressechi terepdarliri bolush supiti bilen öz hayatidiki 1- we axirqi xataliqni sadir qilghan. U 11- bitim tuzush jeryanidiki Gomindang hökumitining rezil oyunlirini öz közi bilen köridu we bitimdin kiyin birleshme hökumet qurulghanda, Gomindang Exmetjan ependini ölturush üchün suyqes pilanlaydu likin Exmetjan Ependining qeyser iradisi we eqil-parasiti aldida kargha kelmeydu. Nenjingdiki Gomindang qurultiyida Exmetjan ependi Uyghur xelqining heqiqi erkinligini telep qilip, Gomindang hükumitining közige miqtek taqilidu. Shu chaghdiki murekkep tarixi sharaitta Exmetjan ependi bilen periq itish tuyghusi ajiz, cholaq tepekkurgha ige, yéraqtiki upuqni körushke Köz nürliri ajizliq qilghan Uyghurning ichindin chiqqan Gomindang terepdarliri bilenmu zidiyet ötkurlishidu. Mana munshundaq qatmu-qat bisimla astida Exmetjan ependim özining ghayisidin qet´i yanmaydu we musteqqilliq idiyesi kündin-künge küchiyidu.

Musteqqilliqqa irishmigen bir memlikette ölum we zawalliqqa yüzlunishning muqerer ikenligini. Bu her ikkilisidin qutulushning birdin-bir yoli Musteqqilliq ikenligini , uzul- kisil musteqqilliq yolini tutmighiche Xelqimizning hörligige kapaletli qilghini bolmaydighanlighini heqiqi türde tonup yitidu.

Bitim boyiche Uyghuristanning herqaysi wilayet , Sheher we Nahiyeliride Démugratik usulda ilip birilidighan saylamda Gomindang özining hakimyet tutalmaydighanlighigha közi yitip, saylamgha öz qol-chomachiliri bilen buzghunchiliq herketlerni ilip baridu, buning bilen 1947-yilgha kelgende 11 bitip buzulidu. Exmetjan ependi Uyghuristanning tup mempeti üchün, heqqi weten perwer ziyalilarni toplap, Urumchidin Ghuljigha qaytip kilip, Ghuljida milliy Armiyeni kücheytish, Maaripni küpcheytish we Xelqimizning iqtisadi exwalini yaxshilash üchün ilghar siyasetlerni tuzup chiqip, emilleshturidu. Uyghuristan herqaysi rayonlirigha öz ademlirini ewetip xelqimizni heqqi türde erkinlik, azatliqqa chaqiridu we heqiqi musteqqilliq idiyeside ching turup 1949-yili 8-ayning 27-küni Atalmish sunhi yasalghan Ayropilan weqesi bilen qurban bolidu.
Exmetjan ependi qet´i qilip, özining Musteqqilliq idiyesi mundaq ipadileydu:”Bizning Xelqqimizge 200 yildin biri erkinlikke irishish purseti emdi keldi, biz bu pursetni qoldin bersek bundin kiyin bundaq bir pursetning kilishi bekmu tes!”.
Exmetjan ependi Xitay we Sovet terepning layhesini qet`i ret qilghan, buning bilen özining hayatini qurban qilish bilen öz musteqqilliq idiyesini Pütün Uyghuristan Xelqige ölmes abide qilip, qaldurup ketken.

Exmetjan ependi hergizmu Xitay teshwiqatidiki we Xitay teripidin neshir qilinghan matiryallargha asaslinip hökum chiqarghan, öz millitimiz ichidiki kemtuk tepekkurchilarning iytqinidek Zhongguo Démmugratik inqilawigha töxpe qoshqan bir shexsi emestur.
Zeliliy:”Xalayiqning közide perde-gheplet,Nür ayan bolmas” dep éytqinidek, xamushlarche, hamaqetlerche yuriwemeyli, musteqqil pikir qilish aditini yétildureyli. Periq itish tuyghusi xunuk millet köp hallarda Meshhel kötergen oghlanlirining boynigha sirtmaq sélishtek xataliqni tola tekralaydu. Dimekki Exmetjan Qasimi Ularning Neziridiki Exmetjan bolmastin belki Uyghuristan azatlighi üchün öz haytini teghdim qilghan, Uyghur xelqi iptixarliq bilen esleydighan söyumluk Dahiyimizdur, Shuningdek kirizis tuyghusi eng küchluk, Milletke bolghan muhebbiti eng chongqur , réyalliq heqqidiki chüshenchisi eng téren, étiqad we eqidisi chongqur, milliy mejburiyet tuyghusi eng küchluk, tenqidiy rohqa bay, yéraqni körer ,chongqur tepekkur qilish additige ige bolghan Uyghur xelqining bahadir Oghlanidur .

Bizning milliy qimmet tuyghumizni ashurup, iptihar éngimizni kucheytidighan Sherqi Türkistan Jumhuryiti bolsa bizni yene bir jehettin ökunush, hesret, pushayman tuyghusigha gheriq qilidighan yéqinqi zaman tariximizning omumi mezmunidin ibarettur.

Gerche tarixtiki ishlar zaman jehettin qaytillanmas bolsimu, lékin Rohi tinim tapmastur. Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila , kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdahaning kölenggusini körmey turup “bugün” ning Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.

Hörmet bilen,

Iz
30.10 2014 Germany

Unregistered
06-11-15, 08:34
Hörmetlik 《Iz》ependim, mezkur maqalingiz heqiqeten Tarixi hadisilerni eynen yorutup bergen hem Siyssliki izchil, saghlam idiyige ige yeziliptu. Alqishlaymen.

Unregistered
06-11-15, 17:28
Turkistanni azat qilimendep Ruslarning turmiside yatqan Elihan Tore Sanghun Sherqi Turkistanni Ruslardin setiwalghan qural yaraq, tehnika we urush istiratigiyelirige tayinip azat qiliwalghandin kiyin Uzbekistan we bashqa Ottira Asiya doletlirini Ruslardin qutuldurmaqchi bolghan "ULUGH" iddiyelik kishi idi. Mana buni asanla bilwalghan Ruslar yengi qurulghan jumhuryetni Hitaygha beriwetken. Bilimsizlik bilen elip berilghan herqandaq inqilap meghlubiyet bilen ahirlishidu.

Unregistered
07-11-15, 02:31
Turkistanni azat qilimendep Ruslarning turmiside yatqan Elihan Tore Sanghun Sherqi Turkistanni Ruslardin setiwalghan qural yaraq, tehnika we urush istiratigiyelirige tayinip azat qiliwalghandin kiyin Uzbekistan we bashqa Ottira Asiya doletlirini Ruslardin qutuldurmaqchi bolghan "ULUGH" iddiyelik kishi idi. Mana buni asanla bilwalghan Ruslar yengi qurulghan jumhuryetni Hitaygha beriwetken. Bilimsizlik bilen elip berilghan herqandaq inqilap meghlubiyet bilen ahirlishidu.

Zamanida, Osmanli Padishahi Abdulhamid Han hazretlirige, bir turkum yahudilar yawrupadin elchi bolup kelip, Pelestin tereptin bek kichik bir parche yer setip berishini, uning bedilige yahudilar Osmanlining barliq tashqi qerzini toliwetishtin bashqa, Osmanligha boysunup yashashni iltimas qilghan iken.

Lekin Padishah yahudilarni ret qilip, "qan bilen elinghan tupraq qan bilen berilidu!" dep unimighan iken. Biraq dunyadiki eqilning 90%gha ige dep nam alghan Sultan Abdulhamidhan, shu waqitlarda yenidiki sekreterlirige mundaq digen iken: Emdi bular yawrupagha qaytip berip, bizning dolitimizni yoqitidighan ish bashlaydu.

Osmanli doliti yiqilip, Turkiye Jumhuriyiti qurulghandin kiyin, bir qetimliq ilmiy yighinda, Mustafa Kamal Ata Turk mundaq digen iken: Zamanida Sultan Abdulhamidhan yahudilargha diniy noqtidin qarap, Pelestindin ulargha yer bermigen. Bu siyasiy jehettiki xataliq.

Turkiyede bu tartishmilarni kop qetim, kopligen bilim ademliri teripidin korduq. Turkiye Jumhuriyet dewridiki tarixchilarning yekuni bolsa, Eger Sultan Abdulhamidhan yahudilargha azraq yer berip, ularni ozi kontrol qilghan bolsa, belki Osmanli doliti yiqilmayti, belki bugunki Amerika biz bolattuq. 1. we 2. dunya urishini biz kontrol qilattuq. bugun dunyadiki eng kuchlik we bay dolet bolattuq.

lekin diniy noqtidin elip eytqanda, Sultan Abdulhamidhan musulman tupraqlirini satmidi hem dunyadiki musulmanlarning hemmisining ortaq bir qobul qilalaydighan yeri bar: Egerde dunyada qaytidin Islam Xelipiliki qurulidighan bolsa, buni peqet Turklerla qilalaydu, Erepler yaki Farsilar emes.

+++++++++++++++

Elixan Tore, siz eytqan "ULUGH" ghayelik kishi bolishimu yaki Roslarning Orta Asyadin ensirep qelishidinmu, buni hazir keskinleshturmek qeyin veyaki qaysi noqtidin korushke baghliq.

Unregistered
08-11-15, 05:03
Kuchluk hem musteqil doletlerning hemmiside pen-tehnika yuksek derijide rawajlanghan. Pende dunyada aldinqi qatarda turush uchun milyunlighan kishilerning yuz yllap zor bedel tolishige toghra kilidu. Mana mushu tirshish tes kelgende uni buni bahana qilip nechche yuz yil ichide hich bir ilgirlesh yoq...Osman Impiryesidimu insangha paydiliq yaki paydisiz hich bir nerse keship bolmaptiken...

Unregistered
09-11-15, 01:25
Kuchluk hem musteqil doletlerning hemmiside pen-tehnika yuksek derijide rawajlanghan. Pende dunyada aldinqi qatarda turush uchun milyunlighan kishilerning yuz yllap zor bedel tolishige toghra kilidu. Mana mushu tirshish tes kelgende uni buni bahana qilip nechche yuz yil ichide hich bir ilgirlesh yoq...Osman Impiryesidimu insangha paydiliq yaki paydisiz hich bir nerse keship bolmaptiken...

hahahahah,tarix oqughanlargha yaki mektep oqughanlargha kulkilik tuyulidu jawabingiz, siz tarix oqung. bugunki eskiriy qurallarning tarixinimu qoshup oqung. Osmanli Padishahining oz ijadiyiti, top bilen, bugunki istanbulni alghan. shu toptin birsi hazir Engiliyening London shehride bar. Engiliye herbiy qumandani televizorda bu heqte sozlep, eyni waqtidiki Atom Bombisi, deydu. sizde ashu herbiy qumandandinmu koprek texnika bolsa, kechurung.

Unregistered
09-11-15, 02:00
Musteqil dolitimizni meghp qilghan Isabegchilerning "Iz"idin mangghan bu "Iz" we uning medhiyechiliri eng peskesh satqunlardur. ular DUQchilarning xiyanet, Oghurluq we Qoymuchuluqliridin Uyghurlar hisap sorawatqanda Otturigha chiqip Tarixtin Hikaye sozlimekte. Uyghurlargha huikaye emes, ozlirining Qan-Ter bedilige kelgen Bedel pullirining, Xelqara Uyghur uchun dep bergen Yardem pulning, Oshre-zakat Pulining Hisawi kerek!

Uyghurlarning diqqet -nezirini burmilanghan tarixqa burawatqan sen Satqunning Keyningdin besip, Izingni qoghlighanda Satqunlarning uwisi DUQ din chiqisen.




hahahahah,tarix oqughanlargha yaki mektep oqughanlargha kulkilik tuyulidu jawabingiz, siz tarix oqung. bugunki eskiriy qurallarning tarixinimu qoshup oqung. Osmanli Padishahining oz ijadiyiti, top bilen, bugunki istanbulni alghan. shu toptin birsi hazir Engiliyening London shehride bar. Engiliye herbiy qumandani televizorda bu heqte sozlep, eyni waqtidiki Atom Bombisi, deydu. sizde ashu herbiy qumandandinmu koprek texnika bolsa, kechurung.

Unregistered
09-11-15, 03:18
Musteqil dolitimizni meghp qilghan Isabegchilerning "Iz"idin mangghan bu "Iz" we uning medhiyechiliri eng peskesh satqunlardur. ular DUQchilarning xiyanet, Oghurluq we Qoymuchuluqliridin Uyghurlar hisap sorawatqanda Otturigha chiqip Tarixtin Hikaye sozlimekte. Uyghurlargha huikaye emes, ozlirining Qan-Ter bedilige kelgen Bedel pullirining, Xelqara Uyghur uchun dep bergen Yardem pulning, Oshre-zakat Pulining Hisawi kerek!

Uyghurlarning diqqet -nezirini burmilanghan tarixqa burawatqan sen Satqunning Keyningdin besip, Izingni qoghlighanda Satqunlarning uwisi DUQ din chiqisen.

sen kima? qaysi german apsharkisi hem xitay kuchiki?

Unregistered
09-11-15, 21:52
sen kima? qaysi german apsharkisi

Jawap:

! " مەن داداڭ، جىنىم بالام " ئىز


ئۇيغۇرلارنىڭ دىققەت -نەزىرىنى يالغاندىن توقۇلغان تارىخقا بۇراۋاتقان سەن ساتقۇن "ئىز"نىڭ كەينىڭدىن بەسىپ، ئىزىڭنى قوغلىغاندا ساتقۇنلارنىڭ ئۇۋىسى دۇق دىن چىقىپ، خىتاينىڭ جاسۇس تىزىملىكىگە كىرىپ كىتىسەن. ئاناڭ سىنى ھارامدىن بولدۇرىۋالغان بولسىمۇ ، ئوزەڭنىڭ ۋە داداڭنىڭ ئىسمى بىلەن يازمامسەن ؟ ھارامدىن ھەتتا "گىرمان ئاپشاركىسى"دىن بولغان بولساڭمۇ، ھەقلىرىڭنىڭ يىرىمى ئىنسان تەرىپىدىن، يىرىمى ھايۋانلار ھەققى تەرىپىدىن قوغدۇلىدۇ، ئەمەسمۇ-بالام "ئىز"? مىيۇنخىندا بولساڭ تىخىمۇ شۇنداق ئەمەسمۇ بالام ئىز ؟ !
"گىرمان ئاپشاركىسى"دىن بولغان بولساڭ، بۇ خەتنى پۇراپ باق، بۇرنۇڭغا داداڭنىڭ ھىدى كىرىپ ، كوتۇڭدىن چىقىپ كەتكەي، ھەي! "ئىز" پۇراپ يۇرگەن نانكور بالام

ئوقنى مەن خاتا ئاتقان، تانما مەندىن بالام "ئىز" ،
مەندىن تاملىغان جالاپتىن بولساڭمۇ بالام سەن -"ئىز".
ھەي ئۇيغۇرلۇقى يوق، يالاقچى، كالۋا بالام -"ئىز"!
ئورنۇڭدا بولسا كاشكى، ئوڭلۇقراق بىر"قىز"... !

بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى بالام- ھىجىقىز-"ئىز" !
داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟!

Unregistered
09-11-15, 22:01
sen kima? qaysi german apsharkisi hem xitay kuchiki?

Balamgha Jawap:

" Men Dadang, jinim balam " iz“!

Uyghurlarning diqqet -nezirini yalghandin toqulghan Tarixqa burawatqan sen satqun "iz"ning keyningdin besip, izingni qoghlighanda satqunlarning uwisi duq din chiqip, xitayning jasus tizimlikige kirip kitisen.

Anang sini haramdin bolduriwalghan bolsimu , ozengning we dadangning ismi bilen yazmamsen ? Haramdin hetta "Girman Apsharkisi"din bolghan bolsangmu, heqliringning Yerimi insan Heqliri teripidin, yirimi haywanlar heqqi teripidin qoghdulidu, emesmu-balam "iz"?

Miyunxinda „Iz“Purap yurupsen , u halda tiximu shundaq emesmu balam „iz „? !
"Girman apsharkisi"din bolghan bolsang, bu xetni purap baq, burnunggha Dadangning Hidi kirip , kotungdin chiqip ketkey, hey! "iz" purap yurgen Nankor balam

Oqni men xata atqan, tanma mendin balam "iz" ,
Mendin tamlighan jalaptin bolsangmu balam sen -"iz".
Hey uyghurluqi yoq, yalaqchi, kalwa balam -"iz"!
Ornungda bolsa kashki, ongluqraq bir"qiz"... !

Bu nime uch chikit "..." ?. Bilgensen emdi balam- Hijiqiz-"iz" !
Dadangni tillisang, qarap turamDUQ, Anang bilen biz ?!

Unregistered
09-11-15, 22:17
aghzinggha hayamni tiqaymu hejiqiz kot german apsharkisi xitay kuchiki ghalcha!

nochi bolsang isming bilen yazmamsen, shu waqtida korisen kimlikimni kot hezlek!

qaxshap qalisen, ichingge DUQ-DUQ-DUQ qilip uriwetip tiqiwetip qalidu sening!

sen ghalcha bek uzundin beri kop heddingdin ashting, emdi korisen, sanga bundaq heddidin ashqan kuchni bergen BNDge ochuq xet yazay, emdi korisen kot hejiqiz guy!




Balamgha Jawap:

" Men Dadang, jinim balam " iz“!

Uyghurlarning diqqet -nezirini yalghandin toqulghan Tarixqa burawatqan sen satqun "iz"ning keyningdin besip, izingni qoghlighanda satqunlarning uwisi duq din chiqip, xitayning jasus tizimlikige kirip kitisen.

Anang sini haramdin bolduriwalghan bolsimu , ozengning we dadangning ismi bilen yazmamsen ? Haramdin hetta "Girman Apsharkisi"din bolghan bolsangmu, heqliringning Yerimi insan Heqliri teripidin, yirimi haywanlar heqqi teripidin qoghdulidu, emesmu-balam "iz"?

Miyunxinda „Iz“Purap yurupsen , u halda tiximu shundaq emesmu balam „iz „? !
"Girman apsharkisi"din bolghan bolsang, bu xetni purap baq, burnunggha Dadangning Hidi kirip , kotungdin chiqip ketkey, hey! "iz" purap yurgen Nankor balam

Oqni men xata atqan, tanma mendin balam "iz" ,
Mendin tamlighan jalaptin bolsangmu balam sen -"iz".
Hey uyghurluqi yoq, yalaqchi, kalwa balam -"iz"!
Ornungda bolsa kashki, ongluqraq bir"qiz"... !

Bu nime uch chikit "..." ?. Bilgensen emdi balam- Hijiqiz-"iz" !
Dadangni tillisang, qarap turamDUQ, Anang bilen biz ?!

Unregistered
10-11-15, 00:17
Jawap:

! " مەن داداڭ، جىنىم بالام " ئىز


ئۇيغۇرلارنىڭ دىققەت -نەزىرىنى يالغاندىن توقۇلغان تارىخقا بۇراۋاتقان سەن ساتقۇن "ئىز"نىڭ كەينىڭدىن بەسىپ، ئىزىڭنى قوغلىغاندا ساتقۇنلارنىڭ ئۇۋىسى دۇق دىن چىقىپ، خىتاينىڭ جاسۇس تىزىملىكىگە كىرىپ كىتىسەن. ئاناڭ سىنى ھارامدىن بولدۇرىۋالغان بولسىمۇ ، ئوزەڭنىڭ ۋە داداڭنىڭ ئىسمى بىلەن يازمامسەن ؟ ھارامدىن ھەتتا "گىرمان ئاپشاركىسى"دىن بولغان بولساڭمۇ، ھەقلىرىڭنىڭ يىرىمى ئىنسان تەرىپىدىن، يىرىمى ھايۋانلار ھەققى تەرىپىدىن قوغدۇلىدۇ، ئەمەسمۇ-بالام "ئىز"? مىيۇنخىندا بولساڭ تىخىمۇ شۇنداق ئەمەسمۇ بالام ئىز ؟ !
"گىرمان ئاپشاركىسى"دىن بولغان بولساڭ، بۇ خەتنى پۇراپ باق، بۇرنۇڭغا داداڭنىڭ ھىدى كىرىپ ، كوتۇڭدىن چىقىپ كەتكەي، ھەي! "ئىز" پۇراپ يۇرگەن نانكور بالام

ئوقنى مەن خاتا ئاتقان، تانما مەندىن بالام "ئىز" ،
مەندىن تاملىغان جالاپتىن بولساڭمۇ بالام سەن -"ئىز".
ھەي ئۇيغۇرلۇقى يوق، يالاقچى، كالۋا بالام -"ئىز"!
ئورنۇڭدا بولسا كاشكى، ئوڭلۇقراق بىر"قىز"... !

بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى بالام- ھىجىقىز-"ئىز" !
داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟!



بۇ جاۋاپ "گەرمان ئاپاشاركىسى، خىتاي كۇقھكھ"دەپ ھاقارەت قىلغان دادىسىنىڭ ھازىرغىچە تايىنى يوق "ئىز" دەگەن ھايۋانگە بەكمۇ ئازلىق قىلىدۇ. بىراۋنى ھايۋان دەپ ھاقارەتلىگەن بۇ نىجىس ئولتۇرۇلسە قانۇندا سورىمايدۇ. ياۋروپادا بۇ شۇنداق!
گەرمانىيەدە "گەرمان ئاپشاركىسى"نى خىتاي كۇچۇكى دەپ تەڭ ئورۇندا قويۇپ تىللىغان ئادەممۇ جازاغا تارتىلىدۇ. چۇنكى ھايۋانلارنىڭمۇ ھەققىنى قوغدايدىغان تەشكىلاتلار بار. ھايۋانلارنىڭ سورتىغىمۇ قارايدۇ.

ئىنسانلارنى ھاقارەت ، توھمەت قىلىدىغان پەس سورتلۇق ئىنسانلار ئامەرىكا ، ئەرەبىستان، ئىران ...لاردا ئولتۇرۇلىدۇ. بۇ نىجىس ھاقارەتچىمۇ، خىتاي قولىدىكى مەزكۇر ئۇئائا توربىتىنىڭ مەسۇللىرى تەرىپىدىن يىللاردىن بىرى بەقىلغان ئەخلاقسىز لۇكچەكلەر!

Unregistered
10-11-15, 01:01
بۇ جاۋاپ "گەرمان ئاپاشاركىسى، خىتاي كۇقھكھ"دەپ ھاقارەت قىلغان دادىسىنىڭ ھازىرغىچە تايىنى يوق "ئىز" دەگەن ھايۋانگە بەكمۇ ئازلىق قىلىدۇ. بىراۋنى ھايۋان دەپ ھاقارەتلىگەن بۇ نىجىس ئولتۇرۇلسە قانۇندا سورىمايدۇ. ياۋروپادا بۇ شۇنداق!
گەرمانىيەدە "گەرمان ئاپشاركىسى"نى خىتاي كۇچۇكى دەپ تەڭ ئورۇندا قويۇپ تىللىغان ئادەممۇ جازاغا تارتىلىدۇ. چۇنكى ھايۋانلارنىڭمۇ ھەققىنى قوغدايدىغان تەشكىلاتلار بار. ھايۋانلارنىڭ سورتىغىمۇ قارايدۇ.

ئىنسانلارنى ھاقارەت ، توھمەت قىلىدىغان پەس سورتلۇق ئىنسانلار ئامەرىكا ، ئەرەبىستان، ئىران ...لاردا ئولتۇرۇلىدۇ. بۇ نىجىس ھاقارەتچىمۇ، خىتاي قولىدىكى مەزكۇر ئۇئائا توربىتىنىڭ مەسۇللىرى تەرىپىدىن يىللاردىن بىرى بەقىلغان ئەخلاقسىز لۇكچەكلەر!

qongangni bashqa yerge berip sikturwal hezilek kot guy!

Unregistered
10-11-15, 01:26
[QUOTE=Unregistered;162260]Sherqiy Türkistan Jumhurriyitini xatirleymen! ( IZ )

Hormetlik Dadisining yaki Ozining Ismini yoshrudighan we bu maqalingizda
Neqil kelturushtin qorqqan "Iz"ependim, sizge mundaq uch Soalim bar:

1- "Girman Apsharkisi" we "Xitay Kuchuki" heqqide tepsili Pakitliringiz barmu?

2- "BND" - bu "KGB", "MIT" "CIA" ...lar Kebi Germaniyening eng Zor Jasusluq Teshkilati.
"BND" ge Ochuq Xet yazimen depsiz. Tepsili bolsa idi, hichnerse chushenmidim.

3- siz "aghzinggha ....tiqaymu?"dep soala sorapsiz. eger u: "bir shertim bar: aldi bilen Anangni we Xotunungni
uch keche -kunduz sugharsam, andin kiyin meyli dese maqul demsiz?. choqum maqul demeysiz! chunki ,
Maqul desingiz Aningiz bilen Xotunungiz sizni tashlap uning bilen qachidu! meningche siz Erkek emes, chunki
Ana we Xotunungizni oylimay Gep qilidikensiz. Aningiz bilen Xotunungizni Qutqazghanliqim uchun iltipatingizni
bildurung. Otkende "Exmetjan Osmanni olturiwetken ademge deginingizni berimen degen sizghu, deymenß!
deginimni dedim, bermidingiz. Exmetjanni Olturmudum we Olturmey turup deginimni sen Xumse haqaretchidin
alimen.

ھورمەتلىك دادىسىنىڭ ۋە ئوزىنىڭ ئىسمىنى يوشۇرۇپ, بۇ ماقالىنىڭ نەدىن كەلگەنلىكنى نەقىل كەلتۇرۇشتىن قورققان "ئىز"ئەپەندىم، سىزگە مۇنداق ئۇچ سوئالىم بار ل


1- "گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى" ھەققىدە تەپسىلى پاكىتلىرىڭىز بارمۇ؟

2- "BND" بولسا - "KGB"، "MIT" "CIA" ...لار كەبى گەرمانىيەنىڭ ئەڭ زور جاسۇسلۇق تەشكىلاتى. "BND" گە ئوچۇق خەت يازىمەن دەپسىز. تەپسىلى بولسا ئىدى، ھىچنەرسە چۇشەنمىدىم.

3- سىز "ئاغزىڭغا ....تىقايمۇ؟"دەپ سوئال سوراپسىز. ئەگەر ئۇ: "بىر شەرتىم بار: ئالدى بىلەن ئاناڭنى ۋە خوتۇنۇڭنى ئۇچ كەچە -كۇندۇز سۇغارسام، ئاندىن كىيىن مەيلى دەسە ماقۇل دەمسىز؟. چوقۇم ماقۇل دەمەيسىز! چۇنكى ، ماقۇل دىسىڭىز ئانىڭىز بىلەن خوتۇنۇڭىز سىزنى تاشلاپ ئۇنىڭ بىلەن قاچىدۇ! مەنىڭچە سەن ئەركەك ئەمەس، چۇنكى ئانڭا ۋە خوتۇنۇڭنى ئويلىماي گەپ قىلىدىكەنسەن. ئاناڭ بىلەن خوتۇنۇڭنى قۇتقازغانلىقىم ئۇچۇن ئىلتىپاتىڭنى بىلدۇر. ئوتكەندە "ئەخمەتجان ئوسماننى ئولتۇرىۋەتكەن ئادەمگە دىگىنىنى بەرىمەن دەگەن سەن. دىگىنىمنى دىدىم، بەرمىدىڭ. سوزىدە تۇرمىغان ئادەم ھەزىلەك بولىدۇ. ئەخمەتجاننى ئولتۇرمەي تۇرۇپ دەگىنىمنى سەن خۇمسە ھاقارەتچىدىن ئالىمەن. قاراپتۇر! ئاندىن ... (بۇ ئۇچ چىكىتنىڭ مەناسىنى بىلەمسەن؟). ئۇنداق قىلما ئاكا ، دىسەڭ ئىچىم ئاغرىپ ھىچنەرسە قىلماي قايتۇرۇپ بىرىمەن. ياخشىلىقىمنى بىلىپ قال جۇما ھەزىلەك!

Unregistered
10-11-15, 01:34
Hörmetlik 《Iz》ependim, mezkur maqalingiz heqiqeten Tarixi hadisilerni eynen yorutup bergen hem Siyssliki izchil, saghlam idiyige ige yeziliptu. Alqishlaymen.

oqup hichnerse chushenmepsen, dostum! yaki oqumapsen.

neem uchun "Alqishlaymen" degensen? yaki bu ozengmu?
"Qishlaymen" degine?. boptu Al! Qishla!

Unregistered
10-11-15, 01:46
qongangni bashqa yerge berip sikturwal hezilek kot guy!

"Iz"ependim eslide bekmu peskesh adem ikensiz. Rohi halitingiz bek buzulghan iken. kichik waxtingizda
neme bolghan bolghitingiz. ishlarni korgen bolghitingiz? dadingiz keyningizge Ottura Barmiqini tiqimen dep
kotingizni yara qiliwetken iken. sizde bek chushkuluk bar. arqingizda u barmaqni "Iz"i bar choqum. bir kuni
qarap baqarmen. Yara Izini unutmapsiz! "Iz"dep yadlap yurupsiz, de?

UAA beqip yallighan Exlaqsiz, Lukchekler -mana moshundaq bolidu we Jazisi yeydu. !

Unregistered
10-11-15, 11:23
"Iz"ependim eslide bekmu peskesh adem ikensiz. Rohi halitingiz bek buzulghan iken. kichik waxtingizda
neme bolghan bolghitingiz. ishlarni korgen bolghitingiz? dadingiz keyningizge Ottura Barmiqini tiqimen dep
kotingizni yara qiliwetken iken. sizde bek chushkuluk bar. arqingizda u barmaqni "Iz"i bar choqum. bir kuni
qarap baqarmen. Yara Izini unutmapsiz! "Iz"dep yadlap yurupsiz, de?

UAA beqip yallighan Exlaqsiz, Lukchekler -mana moshundaq bolidu we Jazisi yeydu. !

korisen hezlek qongchi, sendek kuspuruch kotler! isming bilenmu yazalmaysen, bu qeder reswa iplas munapiq texi exlaqtin eghiz achisen. qisqiche sen hejiqiz kot guy, qongangni bashqa yerge apirip sikturwal! bu sanga chirayliq gep, bolmisa adem tillash digenni sanga ugitip qoyimen!

Unregistered
10-11-15, 11:29
[QUOTE=Unregistered;162260]Sherqiy Türkistan Jumhurriyitini xatirleymen! ( IZ )

Hormetlik Dadisining yaki Ozining Ismini yoshrudighan we bu maqalingizda
Neqil kelturushtin qorqqan "Iz"ependim, sizge mundaq uch Soalim bar:

1- "Girman Apsharkisi" we "Xitay Kuchuki" heqqide tepsili Pakitliringiz barmu?

2- "BND" - bu "KGB", "MIT" "CIA" ...lar Kebi Germaniyening eng Zor Jasusluq Teshkilati.
"BND" ge Ochuq Xet yazimen depsiz. Tepsili bolsa idi, hichnerse chushenmidim.

3- siz "aghzinggha ....tiqaymu?"dep soala sorapsiz. eger u: "bir shertim bar: aldi bilen Anangni we Xotunungni
uch keche -kunduz sugharsam, andin kiyin meyli dese maqul demsiz?. choqum maqul demeysiz! chunki ,
Maqul desingiz Aningiz bilen Xotunungiz sizni tashlap uning bilen qachidu! meningche siz Erkek emes, chunki
Ana we Xotunungizni oylimay Gep qilidikensiz. Aningiz bilen Xotunungizni Qutqazghanliqim uchun iltipatingizni
bildurung. Otkende "Exmetjan Osmanni olturiwetken ademge deginingizni berimen degen sizghu, deymenß!
deginimni dedim, bermidingiz. Exmetjanni Olturmudum we Olturmey turup deginimni sen Xumse haqaretchidin
alimen.

ھورمەتلىك دادىسىنىڭ ۋە ئوزىنىڭ ئىسمىنى يوشۇرۇپ, بۇ ماقالىنىڭ نەدىن كەلگەنلىكنى نەقىل كەلتۇرۇشتىن قورققان "ئىز"ئەپەندىم، سىزگە مۇنداق ئۇچ سوئالىم بار ل


1- "گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى" ھەققىدە تەپسىلى پاكىتلىرىڭىز بارمۇ؟

2- "BND" بولسا - "KGB"، "MIT" "CIA" ...لار كەبى گەرمانىيەنىڭ ئەڭ زور جاسۇسلۇق تەشكىلاتى. "BND" گە ئوچۇق خەت يازىمەن دەپسىز. تەپسىلى بولسا ئىدى، ھىچنەرسە چۇشەنمىدىم.

3- سىز "ئاغزىڭغا ....تىقايمۇ؟"دەپ سوئال سوراپسىز. ئەگەر ئۇ: "بىر شەرتىم بار: ئالدى بىلەن ئاناڭنى ۋە خوتۇنۇڭنى ئۇچ كەچە -كۇندۇز سۇغارسام، ئاندىن كىيىن مەيلى دەسە ماقۇل دەمسىز؟. چوقۇم ماقۇل دەمەيسىز! چۇنكى ، ماقۇل دىسىڭىز ئانىڭىز بىلەن خوتۇنۇڭىز سىزنى تاشلاپ ئۇنىڭ بىلەن قاچىدۇ! مەنىڭچە سەن ئەركەك ئەمەس، چۇنكى ئانڭا ۋە خوتۇنۇڭنى ئويلىماي گەپ قىلىدىكەنسەن. ئاناڭ بىلەن خوتۇنۇڭنى قۇتقازغانلىقىم ئۇچۇن ئىلتىپاتىڭنى بىلدۇر. ئوتكەندە "ئەخمەتجان ئوسماننى ئولتۇرىۋەتكەن ئادەمگە دىگىنىنى بەرىمەن دەگەن سەن. دىگىنىمنى دىدىم، بەرمىدىڭ. سوزىدە تۇرمىغان ئادەم ھەزىلەك بولىدۇ. ئەخمەتجاننى ئولتۇرمەي تۇرۇپ دەگىنىمنى سەن خۇمسە ھاقارەتچىدىن ئالىمەن. قاراپتۇر! ئاندىن ... (بۇ ئۇچ چىكىتنىڭ مەناسىنى بىلەمسەن؟). ئۇنداق قىلما ئاكا ، دىسەڭ ئىچىم ئاغرىپ ھىچنەرسە قىلماي قايتۇرۇپ بىرىمەن. ياخشىلىقىمنى بىلىپ قال جۇما ھەزىلەك!

hey qongchi hezlek iplas leqwa!

poqqong sikkenni yaqturmaymay, aghzinggha tiqaymu, dedim. chushendingmu numusni bilmeydighan iplas munapiq xumsi hezlek kot?

yaki nochiliq bilen isming bilen yazalmaydikensen.. sen xumsi bir kunisi pishman qilip qalisen!

Unregistered
10-11-15, 23:09
Hormatlik Iz afandim Man Sizning 1-bolak yazmiliringiz ichidiki munu misiralarni quvatlayman yani “Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila andin kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdirhaning kölenggusini körmey turup “bugün” ki Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.


Man Sizni qollayman hargiz aljighan saranglarning kalsa kalmas biljirlashlirigha pisant qilmang hazir oyghanghan Xaliq haqiqatni bilishka tashna koz tikip turmaqta maqalingizning davamini kutimiz raxmat.









Sherqiy Türkistan Jumhurriyitini xatirleymen!

( IZ )




Kelgusini körush üchün zörur bolghan nur peqet ötmushni toluq we toghra bilishtin ibaret.
(Xatire deptirimdin)


Sherqi Türkistan Jumhuryiti bundin 70 yillar muqedem, muqedes sejdigahimiz Uyghuristanning shimalidiki güzel makan Ilida, minglighan –onminglighan yigit –qizlirimizning issiq qanlirining bedelige meydangha kelgen.

Sherqi Türkistan Jumhuryeti bolsa Uyghur yiqinqi zaman tarixidiki, Uyghur xelqi söyunup, pexirlinip suningdek chongqur azap ingimiz bilen esleydighan, Musteqqil bir döwlet aparatigha ige bolghan, döwlet ustqurulmiliri toluq bolghan, shu zamanighan layiq herbi esliheler bilen qorallanghan , jenggiwar Armiyesi bolghan birdin-bir musteqqil Jumhuryettur.

Sherqi Türkistan Jumhuryitining qurulushigha sewep bolghan asasliq amil yenila Xitay mustemlikichilirining yeni shu chaghdiki hakimyet yurgiziwatqan Gomindang hökumitining wetimiz Uyghuristandiki éghir milli zulum chidimay qarshiliq inqilawi yolgha mangghan, Ili wadisidiki Olastay taghlirida partizanliq herket qiliwatqan merdane, batur oghlanlirimizdin Ghini batur, Fatiq batur(Tatar millitidin), Ekper batur(Qazaq millitidin) qatarliqlarning qozghilaghi sewep bolghan.

1944-yili 10-ayning bashlirida Nilqa nahiyesining Gomindang saqchi bashlighi 50 yiqin toluq qorallanghan chirikliri bilen Ulastaygha kilip „At sélighi, Chöp silighi“ dep qanchilighan biguna ademlerni urup, bir nechchisni baghlap, kembeghel Dixan-charwuchilarning At-ulaqlirini bulang-talang qilidu. Shu chaghalrda Jalinqul, Jattoghan, Köktay digen yerlerde adem toplap yurgen Ghini baturlar bu pajieden xewerdar bolidu. Partizanlar derhal atlinip, Ghini baturning „Hurra“ dep, Tapanchisidin itilghan bir pay oq bilen bir chirik yer chishleydu. Tuyuqsiz qilinghan bu wujumdin chirikler tire-pireng bolup,10 öluk tashlap beder qachidu. Mana bu erkinlik üchün, milliy Roh üchün, musteqqilliq üchün itilghan 1-pay oq idi. Bu Qozghilang ghelbisidin kiyin Ghini baturlarning sipige qoshulghan yigitlerning sani tézdin köpiyip 500 ge yitidu. qozghilangchilar derhal seplirini muntizimlashturup, 3 etretke bölinidu.
1-etretke qomandan Ekper bolidu.
2-etretke qomandan Fatiq batur bolidu.
3-etretke qomandan Ghini batur bolidu.

Buning bilen qozghilangchilar derhal Nilqa nahiyesige wujum qilip, qattiq jenglerdin kiyin 10-ayning 12-küni Nilqini azat qilidu. Partizanlar sani 800 ge yitidu. 10-ayning 19-küni partizanlar seplirini qaytidin tertipke silip, Düshmenning Mazar digen yerdiki istikamlirigha wujum bashlaydu. Mazar 21-chisla azat bolidu. Partizanlar arqa-arqidin qilinghan birnechche qitimliq jenglerdin kiyin Ghulja sheherde aktip paaliyet qiliwatqan “Azatliq teshkilat” -ning orunlashturushi boyiche 11-ayning 6-küni ,3 yölunish boyiche Ghulja sheherrni muasirgha alidu. Pilan boyiche Ghini batur qomandanliq qilghan etret Ghuljining sherqi jenubi teripidin, Seyit batur(Ekper baturning inisi, Ekber batur urushta Qurban bolidu) Sherqi shimaldin, Fatiq batur gherip tereptin wujum qilip, düshmen chiriklirini tézlik bilen meghlup qilidu. Abdukirem Abasof Ili wilayetlik saqchi idarisige wujum qilip, düshmenning qattiq qarshiliq qilishi bilen qattiq jeng bolidu, Saqchi idarining bashlighi Gaw Wiying menglup bolishining aldida qanxurluq bilen insan qilipidin chiqqan wehshi usullar bilen Saqchi idarisige biguna solangha 280 Uyghur ölturup, hajetxanigha tashlaydu, patmighanlirini Saqchi idarisi ichidiki Quduqqa usti-ustige qistap tiqidu. Düshmen meghlup bolup saqchi idarisi ilinghandin kiyin Partizanlar nurghun qoral, oq-dorilarni ulja alghan bolsimu likin nahayiti ichinishliq bir paajihe bilen uchrishidu. Düshmen teripidin ölturulgengenlerning közliri oyulghan, put-qolliri kisilgen bolup, bu ichinishliq körunush Partizanlarning düshmenge bolghan ghezep-nepritini hessilep ashuridu.

Ghulja azat bolghandin kiyin Azatliq teshkilatining heyet ezaliri derhal yighin ichip “Sherqi Türkistan Jumhuriyitining” siyasi programmisini tuzup chiqishni qarar qilinidu bu wezipe shu chaghda tesis qilinghan “Sherqi Türkistan Géziti“ ning bashlighi Hebibulla (Hebib) ependige tapshurulidu. Hebib ependi nahayiti bilimlik kishi bolsimu bu wezipini nahayiti mes´hulyetchanlighi küchluk bolghan wezipe ikenligini közde tutup, Sherqi Türkistan Gézitige kündilik maqalarni, xewerlerni yézish bilen meshhul bolup yurgen Exmetjan Qasimini
birge tuzushke teklip qilidu . Exmetjan qasimi bolsa 1914-yili 4-ayning 14-küni Ghuljida qol-hunerwen ailiside dunyagha kelgen, Exmetjan Qasimi kichik chighidila Dadisidin waqitsiz ayrilghan bolup, turmushning qiyinchilighidin Anisi bilen birge Taghisi Qasim ependining yinigha yeni hazirqi Qazaghistangha tewe bolghan Yerkenke köchop ketken . Yerkette 7 yil bashlanghuch we ottura mektepni oqughandin kiyin 1937-yildin 1940-yilghiche Tashkent ottura asiye döwlet Uniwersitida oquydu we Moskovagha birip, Bilip ashurup Tarixi penler boyiche unwan alghan. Roschini nahayiti yashi bilidu.
1940-yili etiyazda Chöchek arqiliq wetinimizge qaytip kelgen we Shing Shiseyning zorawanlighi hökum surgen chaghlarda Urumchi türmisige qamalghan. Gomondang hökumiti kelgende türmidim chiqip, Ghuljigha qaytip kelgen. Mana bu exwallardin birqatar xewerdar bolghan Hebib ependi, Exmetjan ependining bilimlik , weten, millet söyer yigit ikenligini tonup yetken. Exmetjan ependi bu teklip qobul qilip shu chaghdiki bezi Ros´che qollanmilardin, Yawropa elliridiki Démmugratik döwletlerning Programmiliridin we Türkiye Jumhuryitininhg Programmilirini körup chiqip, Uyghuristanning shuchaghdiki emeliy ehwalini chongqur teklil qilish arqiliq siyasi we ijdimaiy mezmuni mol bolghan we shu chaghdiki Dunya weziyitini we Uyghuristanning emeliyitige uyghun 9 maddiliq Programma layhesini Hebib ependige sunidu we bu 9 maddiliq Programma Sherqi Türkistanning Siyasi programmisi qilip bikitilidu. Bushundaq bir qatar muhim mesiller hel bolgahndin kiyin Sherqi Türkistan Jumhuryitini qurush teyarliq xizmiti tammamlinidu. 11-ayning 8-küni “Azatliq teshkilatining” yétekchiligide heyhetler yighini ichilip, muhim mesiller muakime qilinip, qararlar ilindi. Qurulmaqchi bolghan Jumhuryetning döwlet aparatliri turghuzuldi. Ichki ishlar nazariti, Sehiye nazariti, Dinni ishlar nazariti, Ediliye nazariti, Maliye nazariti, Maarip nazariti, Herbi teminat idarisi, Transport idarisi qatarliq muhim organlar turghuzilidu we ularning rexperliri bikitildi. Hökumet reisi Ilixan Töre, muawin reis Hekimbeg Hoja, idara heyet ezaliri Reximjan Sabirhaji, Abdukirem *****of, Muhemetjan Mesum, Hebibulla(Hebib) Yunichi, Enwer Musabayup, Obulheyri Töre, Maskalow qatarliqlar teyinlendi, bash katipliqqa Abdurup Mexsum teyinlinidu.
Döwlet bayriqimiz 1933-yili 11-ayning 12-küni Qeshqerde quyrulghan Sherqi Türkistan Islam Jumhuryitining döwlet bayriqi bolghan Ay yultuzluq kök bayraq yeni Uyghur millitining simholi bolghan kök reng bilen muqedes Islam itiqatimizning simholi bolghan Ay yultuzdin birleshturlgen Bayraq bolsa döwlet bayriqimiz qilip bikitildu.

1944-yili 11-ayning 12-küni Ghulja sheherning köpkök asmidida Quyash bashqiche parlighan bolup, özining illiq nüri bilen bash Qish mevsimidiki qalduq yapraqlar yuzini julalandurwetken idi. Ili xelqi bilen mungdash, zamandash, ezeldin uyghur xelqining dilawer, mert oghlanlirigha hem nepes, hem sirdash bolup kelgen, nechche waqittin biri biaram bolup, ghem-qayghu, dert-elemlirini ichige yutup, uzaqtin-uzaqqa tolghunup aqqan Ili deyyasi, öz wujudigha singdurgen jenggiwar , merdane qiyapitini ashkarlap, jush urup, shawqun chiqirip, örkesh yasap, özini qiyan tashlargha urup, merwayit danchilirini etrapqa sixélik bilen chachritip, öz hisyatini ipadilimekte idi. mana shu tapta Sherqi Türkistan Jumhuryitining reisi Ilihan Töremmu öz hemraliri bilen hökumet binasi ichide qisghin keypiyat ichide tentenige chömgen idi.

Ilixan Töre Shakirxan Töre oghli 1885-yili 3-ayning 21-küni hazirqi Qirghiztanning Toqmaq(Balasaghun) digen yiride halliq Özbek ailiside dunyagha kelgen. Edibiy tahellusi Saghuni, uning Atisi Shakirxan Töre chong oghli Ilimxan töre bilen Ilixan töreni Medinige oqushqa ewetken. Medinide oqughandin kiyin Buxara medirisliridimu ilim tesis qilghan. 1916-yili Toqmaq teweside Char Rossiyege qarshi qozghilang basturulghanda bu qozghilangning aktip ishktirachiliridin biri bolghan Ilixan Töre qichip yurgen . 1920-yili Qeshqerge kelgen, kiyin qaytishqa mejbur qalghan.1922-yili Sovet hökumiti teripidin qolgha ilinip bir mezgildin kiyin qoyup birilgen . 1930-yili qayta qolgha ilinip, 10 yilliq qamaqqa hökum qilinghan likin doslirining yardimi bilen Türmidin qichip chiqip, Ghuljigha kélip olturaqlashqan. Ghulja xelqi Ilixan Törige nahayiti hörmet körsetken hetta u olturghan mehelini Ilixan Törening nami bilen “Törem mehelisi” dep atighan, hilihemmu bu mehele shu nam bilen atilip kelmekte. 1937-yili jallat Shing Shisey teripidin Türmige tashlanghan. 1941-yili türmidin chiqqan. Ilixan töre türmidin chiqqandin kiyin Ghulja sheride bir tereptin Tiwiplik qilip, xeliqning jismani jehettiki axriqlirini dawalisa yene bir tereptin Chong medirislerde Dinni tebliq qilip, Xelqning meniwi jehettiki kisilini dawalap, Ghulja xelqini erkinlikke, Ilim- meripetke, heqqiqi islam eqidisige dewet qilghan we Ghuljida mexpi qurulghan Azatliq teshkilatining asasliq xadimi bolup qalghan. Ghulja azat bolghanda Sherqi Türkistan Jumhuryitining reisi bolghan. Mana bu bidakar ustaz bugun Jumhuryetni Ghulja xelqi bilen birge ten-tene qilmaqta. To-top bolghan Yégit- Qizlar, ushaq balilar, aq saqal Bowalar, mukcheygen Momaylar qeddini ruslap, hökumet binasi terepke qarap seldek aqmaqta. Pütün memuri idarilerge isilghan Gomindangning bayrighi yulup, ilip tashlinip, ornigha kök Ay-yultuzluq bayriqimiz jewlan qilip lepildimekte. Mana bu Uyghur millitining erkinligining, musteqillighining simholi idi. Mana bu uyghur millitining milliy iradisining mehjutlughining, adaletsizlikke, mustemlikichilikke bolghan qarshiliq küchidin mehrum qalmighanlighini roshen ipadisi idi. Kök bayraqtin jiwalighan nürlar esirlerdin biri zulmet qaranghuluq ichide qalghan Millitmizning rohiyet dunyasini yorutup, Oghuzxan rohini yene bir qitip oyghutup, Insanning qimmitini, erkinlikning qimmitini, Azatliq söygisini, Hayatning cheksiz qedir-qimmitini Millitimizge his qildurghan idi. Hökumet binasi aldigha yighilghan xelq “yashisun sherqi Türkistan !”, “ yashisun Ay Yultuzluq kök bayraq” dep, töwlighan awazliri Ghulja sherini zil-zilge saldi. Bu chin yurektin itilip chiqqan yangraq awazlarning Tengri téghidiki eksi sadaliri ta Tarim wadisigiche tarqilidu.

Ilixan Töre hayajan ichide Hökumet binasi aldiki Gomindangchilar teripidin oruntilghan Shirning geyjgisige dessep turup, Xelqqe mundaq nada qildu:
“Essalamu eleykum, eziz qirindashlar! Men bugün Sherqi Türkistan Jumhuryiti namidin esirlerdin biri mustemlikichilerning qatmu-qat zulumi chekken Uyghur xelqi öz azatlighini qolgha kelturgen bu künni barlighim bilen chin könglumdin tebrikleymen. Eziz qandash- qirindash, tuqqanlar ! biz nechche esirlep hökum surup kelgen zulum zalalet, qarangghu jahaliyet qaplighan zamanlarda az zahmet, az horluq, kulpet chekmiduq? Zalimler tögmen tishi, biz bolsaq Sukendiki bughday bolduq, zorawanlar neyze-qilich, biz bolsaq qol-ayaqlirimiz zenjir bilen baghalnghan mexbus bolduq, ular ach köz yilpiz-yolwas biz bolsaq qotandiki Qoy bolduq. Bayashat Turmush nime? Erk-azatliq nime? qet`i rewishte körmidung. Yoruq tanggha, parlaq Quyashqa zarlinip öttuq. Ezeldin Uyghur xelqqi kim? Shuni unutmaslighimiz lazimki , Ol batur Tengriqut ewladi! Ol nami, dangqi dunyagha taralghan jesur, merdane Xelq, dunya medeniyetdiki zor töhpilerni qoshqan Xelq! Uyghurlarning peqetqine ming yil ilgerki Orhun Uyghur döwliti, Qaranhanilar döwliti, Turpan idiqut döwliti we Gensu Uyghur döwliti bolghan, shuni éytishqa heqliqmenki Türuk, Qipchaq, Özbek, Qazaq qatarliq Türky xeliqlerning atesi uyghurdur. Hosh axirqi esirlerde omumen bizning bishimizgha yetken mudhish kulpetlerning türluk sewebi nime? Uni asasen tajawuschi mustebit, qanxor hakimyetning qulluq, jahaliyet zenjiri bilen chirmap, pen-maaripni cheklesh Tupeylidin rohiyetimizge chüshken merez keseldindur. Qedirlik tuqqanlar! Mana emdi esirlerdin biri telmurup, arzu qilip kutken Quyash bizge baqmaqta. Waqitni ghenimet bilip, emdi toluq oyghanmisaq, emdi qolimizgha Qoral almisaq Allamu rawa körmeydu? Eksiyetchi Gomindang bizni hertereptin Ejdihadek chirmap ilip, öz dimigha tartip keldi, ular wehshilerche Ana tupraghimizgha bisip kirip, bizlerni qanliq Tigh-Qilichlardin ötkuzdi, Ana aq sutuge temshelgen bowaqlirimizni böshugide boghup, taaret xanilargha tashlidi. „ Atang erdur, Erdek qiliq qil“ digen iken Sadir pelwan Bahadir. Men silerni qutluq wetinimiz, janijan xelqimizning hörligi üchün qanliq Jenggahqa chaqirimen! kimki Jenggahta köksige oq tigip yiqilsa Alla yolida shihittur! Siz eziz qirindashlar yawuz, qanxor tajawuschilardin jan´gha jan, qan´gha qan alishke teyarmusizler! „
Xelq topidin “teyyar!” Digen sadalar yangridi, bu yangraq sadalar Tagh-tawanlar iship ta Tarim boyighiche yetti. Bu yangraq sadalar türkiside Milletning teghdiri, Wetenning istiqbali ustide yene bir qitim oylunishning muqedimisi bashlandi………nechche esirlerdin béri jahaliyet tutekliri qaplap kelgen Tarim wadisining asminida nürane yultuzlar charlashqa, Tengritagh Atining giganit gewdisi biliner-bilinmes midirlashqa, un-tunsiz éqip kiliwatqan Ili deryasi shawqunlashqa, neche esirdin biri pushshuldap yatqan bu qedimi tupraq asta-asta silkinishke bashlidi.

Azatliq kürishi tézdin ulghuyup arqa –arqidin ghelbiler qolgha keldi. Partizanlar sanimu kündin-künge köpeydi. Her kündiki ghelbiler, bahardirlirimizning qeqrimanliq ish-izlirmu Sherqi Türkista Gézita ilan qilinip turdi, mana bu chaghda Exmetjan ependi Gézitning bash texriri bolup ishlidi. Shu yili 12-ayda Sherqi Türkistan Jumhuryitining nizamnamisi yene toluqlunup, 1945-yili 5-yanwarda Gézitta ilan qilindi. Asasliq qoshulghan mezmunlar Sherqi Türkistanni uzul-kisil azat qilish, buning üchün milliy Armiyeni qurush idi. Exmetjan qasimi mana mushundaq nahayiti ni´gizlik pikirlerni otturgha qoyup, nizamnamigha kirguzdi.Exmetjan ependi bir qatar xizmetliridin kiyin kündin-künge közge körunushke bashlidi. 1945-yili 1-ayda hökumet ezalighigha qobul qilinip Herbi bölumning bashlighi bolup ishlidi we Milliy armiyening nizamnamisimu tuzup chiqip , 1945-yili 8-apirilda Milliy armiyening resmi qurulghanlighi jakalandi. Milliy armiyening bayriqigha „Sherqi Türkistanning azatlighi üchün algha !“ dep yézilghgan idi. Milliy armiye pütün Sherqi Türkistanning azatlighi üchün 3 yönulush boyiche herbi yurush ilip bardi, mana bu chaghda Exmetjan ependi Ros herbi mutexesliri bilen birge Uyghuristanning Jughrapiyelik arqa körunushi we herqaysi rayonlarning siyasi we ijdimai emeliyitini toluq teklil qilip, herbi yurush pilani tuzup chiqqan.

Mana bu tarixi ehmiyetlik bolghan herbi yurushlerde Milli Armiye nahayiti qeqrimanliq bilen jeng qilip, Azatliq, hörluk üchün Shijazet we jasaret meydanining chewendazliri mingen Arghimaqliri bilen Düshmen stikamlirigha shiddet bilen itildi. Urush meydanida herqanche mushaqetlerge duch kelsimu, pisent qilmiydi. Zimistan soghaqlarda, Deshit chollerde yurgende, Bahadirlirimiz At ustide yolwastek mustekkem olturup, dushmen seplirini yirip tashlidi. Düshmenning top zembirekliri Milliy armiyening jasariti aldida hich nimige erzimidi. 1945-yili 5-aydin 9-ayghiche bolghan qisqighine 4 ay ichide 1milyon ahalisi bar bolghan 300 ming km² zimin azat qildi. Özidin nechche hesse köp bolghan hemde küchluk éghir qorallar bilen qorallanghan Düshmen armiyesini yer bilen yeksan qildi.
Mana mushundaq shijaset bilen shiddetlik ilgirlewatqan Milliy armiye Manas derya boyigha kelgende, algha ilgirleshke yol qoyulmidi yeni shu chaghdiki Xeliq ara weziyette 2-dunya urushi ayaqliship, Yalta shernamisigha imza qoyghan, ghelbe qilghan döwletler qatarida Gomondang hökumitimu bar idi. Dunya urush ghelbisidin kiyin uljigha Sherqi Türkistanning istiqpali tutup birilip, Gomindang bilen téchliq bitimge mejburlandi. Gerche shu chaghda uzul kisil musteqilliq idiyesi ige bolghan, mol siyasi tejirbilerge ige bolghan Ilihan Töre muressechilkke uzul-kizil qarshi turghan bolsimu küchi kargha kelmide hemde 1946-yili 6-ay 12-küni Sovetning jasusliri teripidin nezertben qilinip, Sovet itipaqigha ilip kitildi, shuning bilen ta 30 yilgha yiqin nezertben hayat kechurup, 1976-yili 2-ayning 28-küni 91 yishida alemdin ötti. Ilixan Töre nezertbent hayatida ilmi ijadiyet bilen shughullunup, özining nidametlik qismetke tolghan bu tarixlarni eks etturidighan meshhur “ Sherqi Türkistan qayghusi” digen bibaha ilmi qimmetke ige eserni biz ewlatlargha yézip qaldurdi. Ulugh Alla yatqan yérini jennet qilsun!

Ilixan Töre dewridin kiyin Exmetjan ependi dewri bashlandi bu dewir asasen siyasi küresh dewri bolup, bu küreshte Exmetjan ependining weten we millet qoshqan pidarkarlighi xelqimizning tilida dastandur. Mining shexsi nezirimde Exmetjan ependi öz waxtida muressechi terepdarliri bolush supiti bilen öz hayatidiki 1- we axirqi xataliqni sadir qilghan. U 11- bitim tuzush jeryanidiki Gomindang hökumitining rezil oyunlirini öz közi bilen köridu we bitimdin kiyin birleshme hökumet qurulghanda, Gomindang Exmetjan ependini ölturush üchün suyqes pilanlaydu likin Exmetjan Ependining qeyser iradisi we eqil-parasiti aldida kargha kelmeydu. Nenjingdiki Gomindang qurultiyida Exmetjan ependi Uyghur xelqining heqiqi erkinligini telep qilip, Gomindang hükumitining közige miqtek taqilidu. Shu chaghdiki murekkep tarixi sharaitta Exmetjan ependi bilen periq itish tuyghusi ajiz, cholaq tepekkurgha ige, yéraqtiki upuqni körushke Köz nürliri ajizliq qilghan Uyghurning ichindin chiqqan Gomindang terepdarliri bilenmu zidiyet ötkurlishidu. Mana munshundaq qatmu-qat bisimla astida Exmetjan ependim özining ghayisidin qet´i yanmaydu we musteqqilliq idiyesi kündin-künge küchiyidu.

Musteqqilliqqa irishmigen bir memlikette ölum we zawalliqqa yüzlunishning muqerer ikenligini. Bu her ikkilisidin qutulushning birdin-bir yoli Musteqqilliq ikenligini , uzul- kisil musteqqilliq yolini tutmighiche Xelqimizning hörligige kapaletli qilghini bolmaydighanlighini heqiqi türde tonup yitidu.

Bitim boyiche Uyghuristanning herqaysi wilayet , Sheher we Nahiyeliride Démugratik usulda ilip birilidighan saylamda Gomindang özining hakimyet tutalmaydighanlighigha közi yitip, saylamgha öz qol-chomachiliri bilen buzghunchiliq herketlerni ilip baridu, buning bilen 1947-yilgha kelgende 11 bitip buzulidu. Exmetjan ependi Uyghuristanning tup mempeti üchün, heqqi weten perwer ziyalilarni toplap, Urumchidin Ghuljigha qaytip kilip, Ghuljida milliy Armiyeni kücheytish, Maaripni küpcheytish we Xelqimizning iqtisadi exwalini yaxshilash üchün ilghar siyasetlerni tuzup chiqip, emilleshturidu. Uyghuristan herqaysi rayonlirigha öz ademlirini ewetip xelqimizni heqqi türde erkinlik, azatliqqa chaqiridu we heqiqi musteqqilliq idiyeside ching turup 1949-yili 8-ayning 27-küni Atalmish sunhi yasalghan Ayropilan weqesi bilen qurban bolidu.
Exmetjan ependi qet´i qilip, özining Musteqqilliq idiyesi mundaq ipadileydu:”Bizning Xelqqimizge 200 yildin biri erkinlikke irishish purseti emdi keldi, biz bu pursetni qoldin bersek bundin kiyin bundaq bir pursetning kilishi bekmu tes!”.
Exmetjan ependi Xitay we Sovet terepning layhesini qet`i ret qilghan, buning bilen özining hayatini qurban qilish bilen öz musteqqilliq idiyesini Pütün Uyghuristan Xelqige ölmes abide qilip, qaldurup ketken.

Exmetjan ependi hergizmu Xitay teshwiqatidiki we Xitay teripidin neshir qilinghan matiryallargha asaslinip hökum chiqarghan, öz millitimiz ichidiki kemtuk tepekkurchilarning iytqinidek Zhongguo Démmugratik inqilawigha töxpe qoshqan bir shexsi emestur.
Zeliliy:”Xalayiqning közide perde-gheplet,Nür ayan bolmas” dep éytqinidek, xamushlarche, hamaqetlerche yuriwemeyli, musteqqil pikir qilish aditini yétildureyli. Periq itish tuyghusi xunuk millet köp hallarda Meshhel kötergen oghlanlirining boynigha sirtmaq sélishtek xataliqni tola tekralaydu. Dimekki Exmetjan Qasimi Ularning Neziridiki Exmetjan bolmastin belki Uyghuristan azatlighi üchün öz haytini teghdim qilghan, Uyghur xelqi iptixarliq bilen esleydighan söyumluk Dahiyimizdur, Shuningdek kirizis tuyghusi eng küchluk, Milletke bolghan muhebbiti eng chongqur , réyalliq heqqidiki chüshenchisi eng téren, étiqad we eqidisi chongqur, milliy mejburiyet tuyghusi eng küchluk, tenqidiy rohqa bay, yéraqni körer ,chongqur tepekkur qilish additige ige bolghan Uyghur xelqining bahadir Oghlanidur .

Bizning milliy qimmet tuyghumizni ashurup, iptihar éngimizni kucheytidighan Sherqi Türkistan Jumhuryiti bolsa bizni yene bir jehettin ökunush, hesret, pushayman tuyghusigha gheriq qilidighan yéqinqi zaman tariximizning omumi mezmunidin ibarettur.

Gerche tarixtiki ishlar zaman jehettin qaytillanmas bolsimu, lékin Rohi tinim tapmastur. Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila , kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdahaning kölenggusini körmey turup “bugün” ning Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.

Hörmet bilen,

Iz
30.10 2014 Germany

Unregistered
11-11-15, 01:39
"sen kima? qaysi german apsharkisi hem xitay kuchiki?"

Jawap:

! " مەن داداڭ، جىنىم بالام " ئىز

ئۇيغۇرلارنىڭ دىققەت -نەزىرىنى يالغاندىن توقۇلغان تارىخقا بۇراۋاتقان سەن ساتقۇن "ئىز"نىڭ كەينىڭدىن بەسىپ، ئىزىڭنى قوغلىغاندا ساتقۇنلارنىڭ ئۇۋىسى دۇق دىن چىقىپ، خىتاينىڭ جاسۇس تىزىملىكىگە كىرىپ كىتىسەن. ئاناڭ سىنى ھارامدىن بولدۇرىۋالغان بولسىمۇ ، ئوزەڭنىڭ ۋە داداڭنىڭ ئىسمى بىلەن يازمامسەن ؟ ھارامدىن ھەتتا "گىرمان ئاپشاركىسى"دىن بولغان بولساڭمۇ، ھەقلىرىڭنىڭ يىرىمى ئىنسان تەرىپىدىن، يىرىمى ھايۋانلار ھەققى تەرىپىدىن قوغدۇلىدۇ، ئەمەسمۇ-بالام "ئىز"? مىيۇنخىندا بولساڭ تىخىمۇ شۇنداق ئەمەسمۇ بالام ئىز ؟ !
"گىرمان ئاپشاركىسى"دىن بولغان بولساڭ، بۇ خەتنى پۇراپ باق، بۇرنۇڭغا داداڭنىڭ ھىدى كىرىپ ، كوتۇڭدىن چىقىپ كەتكەي، ھەي! "ئىز" پۇراپ يۇرگەن نانكور بالام

ئوقنى مەن خاتا ئاتقان، تانما مەندىن بالام "ئىز" ،
مەندىن تاملىغان جالاپتىن بولساڭمۇ بالام سەن -"ئىز".
ھەي ئۇيغۇرلۇقى يوق، يالاقچى، كالۋا بالام -"ئىز"!
ئورنۇڭدا بولسا كاشكى، ئوڭلۇقراق بىر"قىز"... !

بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى بالام- ھىجىقىز-"ئىز" !
داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟![/QUOTE]

ھاقارەت ئىغىر جىنايەت بولۇپلا قالماستىن ئاتا-ئانىسىدىن تانغان، ئانىسىغا دادا ئىزدەپ يۇرگەن ساتقۇنلارنىڭ ئاخىرقى دوغا چىقىشىدۇر. ھاقارەت قىلىنغۇچى ئىنتىقامىنى ئالمىسا ئاخىرقى دۇنيادا جاۋاب بەرمەك قىيىن! ئۇنى سوتلايدىغان ئاللانىڭ سوراقچىلىرى: ئاللا سەنى ئادەم دەپ ياراتقان، "ئىز"دەگەن ھەزىلەك سەنى"ئاپشاركا" ۋە "كۇچۇك"دەپ ھاقارەتلىسە ماقۇل دىگەن گۇنايىڭ ئۇچۇن دوزاق بىلەن جەننەتنىڭ ئارىلىقىدا بەش ئاي توختاپ تۇر، كىيىن نەگە بارىدىغانلىقىڭنى ئۇقتۇرىمەن- دىسە ياق دىگىلى بولامدۇ؟ . ئۇ جاينىڭ قانداقلىقىنى بىلەمسىز؟ ئۇرۇمچىنىڭ يولىدا ئاپتۇۋۇز بۇزۇلۇپ قالسا قونۇپ قالىدىغان دوبەننىڭ ئوزىمىش. "ئىز"نىڭ تىخىمۇ ئادەمىلىكىنى يوقاتقانلىقى ھەققىدە سوز قىلىشمۇ بىر كوڭۇل ئاينىتىدىغان ئىش. "ئىز"غا بەرگەن جاۋاب ئەركەكنىڭ ئىشى-كوڭۇلنى ئاچىدىغان ئىش. بۇ ئەركەككە خۇمار ئەپەندىنىڭ بەرگەن باھاسى ئىسىمگە كىلىپ قالدى:

"sizning Aghzingizgha, yurigingizge dert kelmisun! Keshke pütün Uyghur erkeklerimiz sizge ohshash bolsa!"
" سىزنىڭ ئاغزىڭىزغا، يۇرىگىڭىزگە دەرت كەلمىسۇن! كاشكى پۈتۈن ئۇيغۇر ئەركەكلەرىمىز سىزگە ئوخشاش بولسا!"

- بۇ ئەركەك كىم؟ خۇمار ئەپەندى كىم؟ ى

Unregistered
11-11-15, 01:49
"ئالجىغان ساراڭلارنىڭ كالسا كالماس بىلجىرلاشلىرى" سەنلەرنى قان قۇستۇرىۋاتىدۇ. چەتەللەردىمۇ ھەر-يەرنى سەن ساتقۇنلار ئىشغال قىلىپ بولۇشتۇڭ. ئەمما بۇتۇن قەلئەلەر قولدىن كەتكىنى يوق! ھەقىقى ئۇيغۇر مۇستەقىلچىلىرىنى توقسان ئىككىنجى يىلدىن بىرى سەنلەر "ساراڭ، ئالجىغان"دەپ ھاقارەتلەپلا قالماستىن، ئولۇم بىلەن تەھدىت قىلىپ كىلىشتىڭ.

"گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى"دىگەن ئەخلاقسىز لۇكچەك، ھاقارەتچى ئادىمى ھايۋان "ئىز"نىڭ پەسكەشلىكىگە ئىلھام بىرىپ، قۇرۇق سەپسەتە سىتىۋاتقان سەن ئىسىمسىىز شەيتان بىر تۇققاندەكلا كورىنىۋاتىسىلەر... . مەن ئۇنىڭغا:
بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى ھەي بالام- ھىجىقىز-"ئىز" ! داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟! - دەپ قىسقىغىنە جاۋاپ بەرگەن ئىدىم. سەنمۇ ئۇنىڭ بىلەن دادا بىر، ئانا باشقا تۇققان ئوخشىمامسەن، بالام ؟
"بۇگۈننى تۇققان ئۆتمۇشنىڭ زادىي قانداق كەچمىشلەر بىلەن تولغانلىغىنى" - دىگەن چىرايلىق ئەدىبىياتلىرىڭغا كۇلگۇم كىلىدۇ! سەن ئىستامبۇلغا چىققاندىن كىيىنكى يىگىرمە ئىككى يىل قانداق قىلمىشلىرىڭ تولغانلىقىنى كورسۇتۇپ قوياي. سەنلەر بۇ قىلمىشلاردىن ئوزلىرىڭنى تىپىۋال! بىلىشكە تەقەززا بولغان ئۇيغۇر تىخى بىلمىگەن بولسا -بىلىۋالسۇن!
سەن شەرەپسىز ساتقۇن - رابىيە قادىر يەنە بارمۇ سەن؟ تىخى رامىزان بايرىمىنى تەبرىكلەۋاتامسەن؟ دەرھال ئىستىپا بەر، دۇق نىڭ تارقالغانلىقىنى ئىلان قىل. بولمىسا سەن قاتىل جۇمە تاھىردۇنمۇ ئىغىر جازاغا ئۇچرايسەن. چۇنكى جۇمە تاھىر خىتايلارنىڭ پايدىسى، ئۇيغۇرلارنىڭ زىيىنى ئۇچۇن پەتىۋا چىقارغان. ئەمما سەندەك :“بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەلەپ قىلمايمىز”دەمىگەن… ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ دۇشمەنلىرى توۋەندە ناھايىتى ئىنىق ئايرىلماقتا. ئۇلار ئوزلىرىنى :“خىتاي تەقىپ قىلىۋاتقان توققۇز كىشىلىك سىياسى پائالىيەتچىلەر بىز“دەپ ساختەكارلىق، يالغانچىلىق قىلىپ، ئوزىنى-ئوزى ئالداپلا قالماستىن، خوتۇن-بالا-چاقىلىرىنى، ئاسان زىدىغان جامائەتنى، ئۇيغۇر مىللىتىنى، جانابى ئاللانى ئالداۋاتىدۇ. ئۇلارنىڭ توۋەندىكى قىلمىشلىرى ئۇلارنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدۇ.

بۇ قىلمىشلار گۇنامۇ؟ - جىنايەتمۇ؟.

٭ “ بىرىنجى ئوكتەبىر ئۇيغۇرلارنىڭ ماتەم كۇنى” - دىگەن ئەركىن ئىسا، پەرھات مەمەت ۋە دۇق مەسۇللىرى.
٭ “كانادادا جۇمھۇرىيەت بايرىمى ئوتكۇزۇلىدۇ”- دىگەن “سۇرگۇن ھوكۇمەت”ۋە ئىلانى.
٭ “سۇرگۇندىكى ھوكۇمەتىنىڭ دولەت زىياپىتى بەرىش ئىلانى”، - مىنىستىرلار ھەيىتى ئىلانى.
٭ بەش خىتاي ئۇيغۇرلارنى بەشىنجى ئىيۇل قىرغىنچىلىقىدا قاتىل دەپ ئىسپاتلاپ غەلبە قىلغان دۇق نىڭ مىيۇنخىندىكى ئىشخانىسىدا “ئىستىقلال مارشىنىڭ ئوقۇلۇشى”.
٭ “خىتاي دىموكراتچىلىرى تەتقىقات قىلىپ بەرىۋاتقان فىدراتسىيون (خىتاي بىرلىكى)- مۇستەقىللىقنىڭ ئوزىدۇر. ئۇيغۇر مىللى ھەرىكىتى بۇ مۇستەقىللىققا تەييار تۇرۇشى لازىم”- پەرھات يورۇڭقاش ماقالىسى.

٭٭ “ئاي يۇلتۇزلۇق كوك بايراق فىدراتسىيون (خىتاي بىرلىكى) ئىچىدە جەۋلان قىلىدۇ”. – پەرھات يورۇڭقاش.

٭٭ “ئۇيغۇرلار ھوكۇمەتتىن ئۇمۇدىنى ئۇزدى. ئۇمۇدىنى يىگىرمە يىلدىن كىيىن خىتايدا بولىدىغان دىموكراتىك ئوزگۇرۇشلەرگە باغلىدى”-پەرھات يورۇڭقاش ۋە ئەركىن ئىسالارنىڭ "بدت" ئىنسانە ھەقلىرى يىغىنىدا قىلغان سوزدىن ئەلىندى.

٭٭ “مەن ئۇيغۇرلارغا ۋاكالىتەن خىتاي بىلەن قوشۇلۇپ كەتىش(خىتاي بىرلىكى)نى قوبۇل قىلىمەن”- دەگەن دۇق رەئىسى ئەركىن ئىسا يۇسۇپ.(1994-يىلى تۇركىيە گىزىتىدىن ئەلىندى)

٭٭ „چىن (خىتاي)مىللىتى ئىنتايىن مەدىنىيەتلىك ۋە كۇچلۇك…“ – دەگەن دۇق رەئىسى ئەركىن ئىسا يۇسۇپ ئون ئۇچيىل بۇرۇن تۇركىيە ت ۋ قانالى (ت رت) دە سوزلىگەن.

٭٭ „بىرىنجى ئوكتەبىر ئۇيغۇرلارنىڭ ماتەم كۇنى“ دەپ ئىلان قىلغان دۇق رەئىسى ئەركىن ئىسا ۋە بارلىق دۇق مەسۇللىرى.

٭٭ „مۇستەقىللىقنى تىلغا ئالماسلىق شەرتىدىكى ئۇيغۇر-خەنسۇ كىلىشىمنامەسى“گە ئىمزا قويغانلار : ئابلىكىم باقى ئىستامبۇل دەرنەكتە، ئەركىن ئىسا، دولقۇن ئىسا ئەستونىيەدە.

٭٭ “بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەلەپ قىلمايمىز”- دەگەن دۇق رەئىسى رابىيە قادىر، ئەنۋەرجان، دىلشاتلار … بەشىنجى -ئىيۇل قىرغىنچىلىقى ھارپىسى ئىتالىيەدە. “دۇكە ئۇنۋەرسىتى”دە ۋە ھەر-خىل مەتبۇئاتلاردا تەكرار-تەكرار سوزلەڭەن. .

٭٭ “ بىز خىتاي خەلقىنىڭ ئەركىنلىك(دىموكراتىيسى) ئۇچۇن كورەش قىلىدىغان يولنى تاللىۋالدۇق”- دەگەن رابىيە قاتارلىق بارلىق دۇق مەسۇللىرى.

٭٭ “5-ئىيۇل ۋەقەسىدىن كىيىن ئۇرۇمچىدە بىرلىن تەمى پەيدا بولدى”- دەگەن پەرھات مەمەت (ئاپتونۇمىيە پروگراممىچىسى، يورۇڭقاش، م.سايرامى، ت. بۇغرا، ئالتىدەنبىر…)،

٭٭ „سۇرگۇندە ھوكۇمەت كانادادا جۇمھۇرىيەت بايرىمى ئوتكۇزىدۇ.“، „ سۇرگۇندە ھوكۇمەت دولەت زىياپىتى بەرىدۇ كەلمەي قالماڭلار“ ….ئىلان چىقارغۇچى ئەخمەق ئىگەمبەردى، ئەخمەتجان ئوسمان باشلىق كاۋاپ، ئوپكە-زاسۇ زىياپەت ئىشلىرى مىنىستىرلىكى.

٭٭ “ شىنجاڭدا خەنزۇلارنىڭ سايلام ھوقۇقى بار” – سايلامدا ئۇيغۇرلار يەنىلا قۇل بولۇپ قالىدىغان بۇ سوزنى قىلغۇچى ئالىم سەيت !. ئۇ ئامەرىكا ئاۋازىنىڭ خىتايچە ئاڭلىتىشىدا ئىكى خىتاي رىياسەتچى بىلەن “ئۇيغۇر ۋەكىلى”بولۇپ، گۇلقەقەھلىرى ئەچىلىپ، ئاغزىنى كالاشتەك قىلىپ ھىڭگىيىپ، ئانا تىلىمىز ئۇيغۇرچىنى سەتىپ، دۇشمەن مىللەت خىتاينىڭ تىلىدا ئوتكۇزگەن سوھبىتىدىن ئەلىندى.
٭٭ دۇق ئىشخانىسىغا بەش خىتاينى چاقىرىپ كەلىپ ،ئۇلار بىلەن بىرلىكتە دۇنيا ئاخباراتچىلىرى ئالدىدا 5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقىنىڭ جاۋاپكارلىقىنى ئۇيغۇرلارغا ئارتىپ غەلبە قىلغانلار دۇق، رفا، ئۇئائا رەئىسلىرى ۋە دۇق نىڭ مىيۇنخىندىكى ئىشخانىسىغا مەخپى چاقىرىپ كەلىنگەن بەش خىتاي.
_________

بۇلارنىڭ قايسى-بىرىنى خىتايدىن ، ئۆشرە-زاكاتتىن ، ئۇيغۇرلارنى قۇرۇق گەپ بىلەن ئالداپ، ھاياجانلانغان ۋاقتىدا چىقىرىپ تاشلاپ بەرگەن ئىئانە، بەدەل پۇلىدىن، „ ئۇيغۇر ئويى” ئۇچۇن توپلانغان ئۇيغۇرلارنىڭ قان-تەرىدىن ئوغۇرلىماي تۇرۇپ قىلىۋاتقان ساتقۇنلۇقلار بۇ؟! بىكارغا جىنايەت قىلىدىغان ساراڭمۇ- بۇلار؟!
ھەيت-بايرامدا، جۇمە نامىزىدا، ئۆلۇم نامىزىدا جامائەتنىڭ ئالدىغا چىقىدىغان دىنچى –موللاملار قاچانغىچە بۇ قىلمىشلارنى بىلمەسكە، كورمەسكە سەلىپ، ئۇيغۇرلارنى „سەۋرى ۋە تەخىر“گە زورلاپ ، سۇرە-ياسىننى قاتتىق ۋاقىراپ ئوقۇپ „جانابى ئاللا“ بىلەن قورقۇتۇپ ئالدايسىلەر؟. جامائەت جانابى ئاللانى سىلەردىن ياخشى بىلمەمدۇ؟قاچانغىچە، سوئال سورىسا جاۋاپ بەرمەستىن، جۇمھۇرىيەت بايرىمىنى، قوش مەركىنى ئويناپ بولايلى، دولەت زىياپىتىدىن كىيىن جاۋاپ بەرەيلى ، “ناماز ۋاختى بولۇپ قالدى”، “رامىزان چىقىپ كەتسۇن” دەپ ئالداپ قاچىسىلەر؟ بۇ قىلمىشلار گۇنامۇ؟- جىنايەتمۇ؟.

دۇق موشۇ ساتقۇنلارنى يەنە سايلامدۇ؟ دۇق تەلتوكۇس تارقىلىشى شەرت! ساتقۇنلارنىڭ، قاتىللارنىڭ سايلام ئوتكۇزۇش ھەققى بولامدۇ؟

موشۇ ساتقۇن جادۇگەر قاتىل موماي رابىيە قادىر : “شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ مۇبارەك رامازان ئەيى قۇتلۇق بولسۇن !”- دەسە دىنچى موللاملار قوڭىچە كۇلمەمدۇ؟

فرانكفۇرت م

D U D Sozchisi
_______

گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى"دىگەن ئەخلاقسىز لۇكچەك، ھاقارەتچى ئادىمى ھايۋان "ئىز"نىڭ پەسكەشلىكىگە ئىلھام بىرىپ، قۇرۇق سەپسەتە سىتىۋاتقان سەن ئىسىمسىىز شەيتان بىر تۇققاندەكلا كورىنىۋاتىسىلەر... . مەن ئۇنىڭغا:
بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى ھەي بالام- ھىجىقىز-"ئىز" ! داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟! - دەپ قىسقىغىنە جاۋاپ بەرگەن ئىدىم.
سەنمۇ ئۇنىڭ بىلەن دادا بىر، ئانا باشقا تۇققان ئوخشىمامسەن، بالام ؟


Hormatlik Iz afandim Man Sizning 1-bolak yazmiliringiz ichidiki munu misiralarni quvatlayman yani “Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila andin kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdirhaning kölenggusini körmey turup “bugün” ki Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.


Man Sizni qollayman hargiz aljighan saranglarning kalsa kalmas biljirlashlirigha pisant qilmang hazir oyghanghan Xaliq haqiqatni bilishka tashna koz tikip turmaqta maqalingizning davamini kutimiz raxmat.

Unregistered
11-11-15, 02:30
ئالجىغان ساراڭلارنىڭ كالسا كالماس بىلجىرلاشلىرى" سەنلەرنى قان قۇستۇرىۋاتىدۇ. چەتەللەردىمۇ ھەر-يەرنى سەن ساتقۇنلار ئىشغال قىلىپ بولۇشتۇڭ. ئەمما بۇتۇن قەلئەلەر قولدىن كەتكىنى يوق! ھەقىقى ئۇيغۇر مۇستەقىلچىلىرىنى توقسان ئىككىنجى يىلدىن بىرى سەنلەر "ساراڭ، ئالجىغان"دەپ ھاقارەتلەپلا قالماستىن، ئولۇم بىلەن تەھدىت قىلىپ كىلىشتىڭ.

"گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى"دىگەن ئەخلاقسىز لۇكچەك، ھاقارەتچى ئادىمى ھايۋان "ئىز"نىڭ پەسكەشلىكىگە ئىلھام بىرىپ، قۇرۇق سەپسەتە سىتىۋاتقان سەن ئىسىمسىىز شەيتان بىر تۇققاندەكلا كورىنىۋاتىسىلەر... . مەن ئۇنىڭغا:
بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى ھەي بالام- ھىجىقىز-"ئىز" ! داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟! - دەپ قىسقىغىنە جاۋاپ بەرگەن ئىدىم. سەنمۇ ئۇنىڭ بىلەن دادا بىر، ئانا باشقا تۇققان ئوخشىمامسەن، بالام ؟
"بۇگۈننى تۇققان ئۆتمۇشنىڭ زادىي قانداق كەچمىشلەر بىلەن تولغانلىغىنى" - دىگەن چىرايلىق ئەدىبىياتلىرىڭغا كۇلگۇم كىلىدۇ! سەن ئىستامبۇلغا چىققاندىن كىيىنكى يىگىرمە ئىككى يىل قانداق قىلمىشلىرىڭ تولغانلىقىنى كورسۇتۇپ قوياي. سەنلەر بۇ قىلمىشلاردىن ئوزلىرىڭنى تىپىۋال! بىلىشكە تەقەززا بولغان ئۇيغۇر تىخى بىلمىگەن بولسا -بىلىۋالسۇن!
سەن شەرەپسىز ساتقۇن - رابىيە قادىر يەنە بارمۇ سەن؟ تىخى رامىزان بايرىمىنى تەبرىكلەۋاتامسەن؟ دەرھال ئىستىپا بەر، دۇق نىڭ تارقالغانلىقىنى ئىلان قىل. بولمىسا سەن قاتىل جۇمە تاھىردۇنمۇ ئىغىر جازاغا ئۇچرايسەن. چۇنكى جۇمە تاھىر خىتايلارنىڭ پايدىسى، ئۇيغۇرلارنىڭ زىيىنى ئۇچۇن پەتىۋا چىقارغان. ئەمما سەندەك :“بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەلەپ قىلمايمىز”دەمىگەن… ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ دۇشمەنلىرى توۋەندە ناھايىتى ئىنىق ئايرىلماقتا. ئۇلار ئوزلىرىنى :“خىتاي تەقىپ قىلىۋاتقان توققۇز كىشىلىك سىياسى پائالىيەتچىلەر بىز“دەپ ساختەكارلىق، يالغانچىلىق قىلىپ، ئوزىنى-ئوزى ئالداپلا قالماستىن، خوتۇن-بالا-چاقىلىرىنى، ئاسان زىدىغان جامائەتنى، ئۇيغۇر مىللىتىنى، جانابى ئاللانى ئالداۋاتىدۇ. ئۇلارنىڭ توۋەندىكى قىلمىشلىرى ئۇلارنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدۇ.

بۇ قىلمىشلار گۇنامۇ؟ - جىنايەتمۇ؟.

٭ “ بىرىنجى ئوكتەبىر ئۇيغۇرلارنىڭ ماتەم كۇنى” - دىگەن ئەركىن ئىسا، پەرھات مەمەت ۋە دۇق مەسۇللىرى.
٭ “كانادادا جۇمھۇرىيەت بايرىمى ئوتكۇزۇلىدۇ”- دىگەن “سۇرگۇن ھوكۇمەت”ۋە ئىلانى.
٭ “سۇرگۇندىكى ھوكۇمەتىنىڭ دولەت زىياپىتى بەرىش ئىلانى”، - مىنىستىرلار ھەيىتى ئىلانى.
٭ بەش خىتاي ئۇيغۇرلارنى بەشىنجى ئىيۇل قىرغىنچىلىقىدا قاتىل دەپ ئىسپاتلاپ غەلبە قىلغان دۇق نىڭ مىيۇنخىندىكى ئىشخانىسىدا “ئىستىقلال مارشىنىڭ ئوقۇلۇشى”.
٭ “خىتاي دىموكراتچىلىرى تەتقىقات قىلىپ بەرىۋاتقان فىدراتسىيون (خىتاي بىرلىكى)- مۇستەقىللىقنىڭ ئوزىدۇر. ئۇيغۇر مىللى ھەرىكىتى بۇ مۇستەقىللىققا تەييار تۇرۇشى لازىم”- پەرھات يورۇڭقاش ماقالىسى.

٭٭ “ئاي يۇلتۇزلۇق كوك بايراق فىدراتسىيون (خىتاي بىرلىكى) ئىچىدە جەۋلان قىلىدۇ”. – پەرھات يورۇڭقاش.

٭٭ “ئۇيغۇرلار ھوكۇمەتتىن ئۇمۇدىنى ئۇزدى. ئۇمۇدىنى يىگىرمە يىلدىن كىيىن خىتايدا بولىدىغان دىموكراتىك ئوزگۇرۇشلەرگە باغلىدى”-پەرھات يورۇڭقاش ۋە ئەركىن ئىسالارنىڭ "بدت" ئىنسانە ھەقلىرى يىغىنىدا قىلغان سوزدىن ئەلىندى.

٭٭ “مەن ئۇيغۇرلارغا ۋاكالىتەن خىتاي بىلەن قوشۇلۇپ كەتىش(خىتاي بىرلىكى)نى قوبۇل قىلىمەن”- دەگەن دۇق رەئىسى ئەركىن ئىسا يۇسۇپ.(1994-يىلى تۇركىيە گىزىتىدىن ئەلىندى)

٭٭ „چىن (خىتاي)مىللىتى ئىنتايىن مەدىنىيەتلىك ۋە كۇچلۇك…“ – دەگەن دۇق رەئىسى ئەركىن ئىسا يۇسۇپ ئون ئۇچيىل بۇرۇن تۇركىيە ت ۋ قانالى (ت رت) دە سوزلىگەن.

٭٭ „بىرىنجى ئوكتەبىر ئۇيغۇرلارنىڭ ماتەم كۇنى“ دەپ ئىلان قىلغان دۇق رەئىسى ئەركىن ئىسا ۋە بارلىق دۇق مەسۇللىرى.

٭٭ „مۇستەقىللىقنى تىلغا ئالماسلىق شەرتىدىكى ئۇيغۇر-خەنسۇ كىلىشىمنامەسى“گە ئىمزا قويغانلار : ئابلىكىم باقى ئىستامبۇل دەرنەكتە، ئەركىن ئىسا، دولقۇن ئىسا ئەستونىيەدە.

٭٭ “بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەلەپ قىلمايمىز”- دەگەن دۇق رەئىسى رابىيە قادىر، ئەنۋەرجان، دىلشاتلار … بەشىنجى -ئىيۇل قىرغىنچىلىقى ھارپىسى ئىتالىيەدە. “دۇكە ئۇنۋەرسىتى”دە ۋە ھەر-خىل مەتبۇئاتلاردا تەكرار-تەكرار سوزلەڭەن. .

٭٭ “ بىز خىتاي خەلقىنىڭ ئەركىنلىك(دىموكراتىيسى) ئۇچۇن كورەش قىلىدىغان يولنى تاللىۋالدۇق”- دەگەن رابىيە قاتارلىق بارلىق دۇق مەسۇللىرى.

٭٭ “5-ئىيۇل ۋەقەسىدىن كىيىن ئۇرۇمچىدە بىرلىن تەمى پەيدا بولدى”- دەگەن پەرھات مەمەت (ئاپتونۇمىيە پروگراممىچىسى، يورۇڭقاش، م.سايرامى، ت. بۇغرا، ئالتىدەنبىر…)،

٭٭ „سۇرگۇندە ھوكۇمەت كانادادا جۇمھۇرىيەت بايرىمى ئوتكۇزىدۇ.“، „ سۇرگۇندە ھوكۇمەت دولەت زىياپىتى بەرىدۇ كەلمەي قالماڭلار“ ….ئىلان چىقارغۇچى ئەخمەق ئىگەمبەردى، ئەخمەتجان ئوسمان باشلىق كاۋاپ، ئوپكە-زاسۇ زىياپەت ئىشلىرى مىنىستىرلىكى.

٭٭ “ شىنجاڭدا خەنزۇلارنىڭ سايلام ھوقۇقى بار” – سايلامدا ئۇيغۇرلار يەنىلا قۇل بولۇپ قالىدىغان بۇ سوزنى قىلغۇچى ئالىم سەيت !. ئۇ ئامەرىكا ئاۋازىنىڭ خىتايچە ئاڭلىتىشىدا ئىكى خىتاي رىياسەتچى بىلەن “ئۇيغۇر ۋەكىلى”بولۇپ، گۇلقەقەھلىرى ئەچىلىپ، ئاغزىنى كالاشتەك قىلىپ ھىڭگىيىپ، ئانا تىلىمىز ئۇيغۇرچىنى سەتىپ، دۇشمەن مىللەت خىتاينىڭ تىلىدا ئوتكۇزگەن سوھبىتىدىن ئەلىندى.
٭٭ دۇق ئىشخانىسىغا بەش خىتاينى چاقىرىپ كەلىپ ،ئۇلار بىلەن بىرلىكتە دۇنيا ئاخباراتچىلىرى ئالدىدا 5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقىنىڭ جاۋاپكارلىقىنى ئۇيغۇرلارغا ئارتىپ غەلبە قىلغانلار دۇق، رفا، ئۇئائا رەئىسلىرى ۋە دۇق نىڭ مىيۇنخىندىكى ئىشخانىسىغا مەخپى چاقىرىپ كەلىنگەن بەش خىتاي.
_________

بۇلارنىڭ قايسى-بىرىنى خىتايدىن ، ئۆشرە-زاكاتتىن ، ئۇيغۇرلارنى قۇرۇق گەپ بىلەن ئالداپ، ھاياجانلانغان ۋاقتىدا چىقىرىپ تاشلاپ بەرگەن ئىئانە، بەدەل پۇلىدىن، „ ئۇيغۇر ئويى” ئۇچۇن توپلانغان ئۇيغۇرلارنىڭ قان-تەرىدىن ئوغۇرلىماي تۇرۇپ قىلىۋاتقان ساتقۇنلۇقلار بۇ؟! بىكارغا جىنايەت قىلىدىغان ساراڭمۇ- بۇلار؟!
ھەيت-بايرامدا، جۇمە نامىزىدا، ئۆلۇم نامىزىدا جامائەتنىڭ ئالدىغا چىقىدىغان دىنچى –موللاملار قاچانغىچە بۇ قىلمىشلارنى بىلمەسكە، كورمەسكە سەلىپ، ئۇيغۇرلارنى „سەۋرى ۋە تەخىر“گە زورلاپ ، سۇرە-ياسىننى قاتتىق ۋاقىراپ ئوقۇپ „جانابى ئاللا“ بىلەن قورقۇتۇپ ئالدايسىلەر؟. جامائەت جانابى ئاللانى سىلەردىن ياخشى بىلمەمدۇ؟قاچانغىچە، سوئال سورىسا جاۋاپ بەرمەستىن، جۇمھۇرىيەت بايرىمىنى، قوش مەركىنى ئويناپ بولايلى، دولەت زىياپىتىدىن كىيىن جاۋاپ بەرەيلى ، “ناماز ۋاختى بولۇپ قالدى”، “رامىزان چىقىپ كەتسۇن” دەپ ئالداپ قاچىسىلەر؟ بۇ قىلمىشلار گۇنامۇ؟- جىنايەتمۇ؟.

دۇق موشۇ ساتقۇنلارنى يەنە سايلامدۇ؟ دۇق تەلتوكۇس تارقىلىشى شەرت! ساتقۇنلارنىڭ، قاتىللارنىڭ سايلام ئوتكۇزۇش ھەققى بولامدۇ؟

موشۇ ساتقۇن جادۇگەر قاتىل موماي رابىيە قادىر : “شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ مۇبارەك رامازان ئەيى قۇتلۇق بولسۇن !”- دەسە دىنچى موللاملار قوڭىچە كۇلمەمدۇ؟

فرانكفۇرت م

D U D Sozchisi
_______

گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى"دىگەن ئەخلاقسىز لۇكچەك، ھاقارەتچى ئادىمى ھايۋان "ئىز"نىڭ پەسكەشلىكىگە ئىلھام بىرىپ، قۇرۇق سەپسەتە سىتىۋاتقان سەن ئىسىمسىىز شەيتان بىر تۇققاندەكلا كورىنىۋاتىسىلەر... . مەن ئۇنىڭغا:
بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى ھەي بالام- ھىجىقىز-"ئىز" ! داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق ئاناڭ بىلەن بىز ؟! - دەپ قىسقىغىنە جاۋاپ بەرگەن ئىدىم.
سەنمۇ ئۇنىڭ بىلەن دادا بىر، ئانا باشقا تۇققان ئوخشىمامسەن، بالام ؟

Unregistered
11-11-15, 04:27
ئانا تىلىنى بىلگەن ئادەم ، غۇرۇرىنى قوغداشنى باشقىلارغا ئۇگۇتۇشنىمۇ بىلسە، ۋەتەن ئازات بولماي قالمايدۇ. بۇ ھايۋىنەكلەرگە پىسەنت قىلماستىن دۇق چى، ئىسا بەگچى، خىيانەتچى، قويمۇچى ساتقۇنلاردىن ھىساپ ئىلىشقا داۋام !
ساتقۇنلاردىن ھىساپ ئىلىشقا داۋام! ساتقۇنلاردىن ھىساپ ئىلىشقا داۋامساتقۇنلاردىن ھىساپ ئىلىشقا داۋام!

DUQ chi Satqunlardin Hisap Almisaq Weten Qandaq Azat Bolidu?!

Unregistered
12-11-15, 13:23
Hormatlik Iz afandim Man Sizning 1-bolak yazmiliringiz ichidiki munu misiralarni quvatlayman yani “Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila andin kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdirhaning kölenggusini körmey turup “bugün” ki Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.


Man Sizni qollayman hargiz aljighan saranglarning kalsa kalmas biljirlashlirigha pisant qilmang hazir oyghanghan Xaliq haqiqatni bilishka tashna koz tikip turmaqta maqalingizning davamini kutimiz raxmat.

aghzimgha birmunche gep keplip yezip bolghantim, ochurwettim. sen ozengche tillighanlargha qarap turup bergen oxshimamsen?

qisqiche, "what goes around comes around". uzungha barmaydu xitay kuchliri, korisen!

Unregistered
12-11-15, 15:16
Hormatlik Iz afandim Man Sizning 1-bolak yazmiliringiz ichidiki munu misiralarni quvatlayman yani “Bugun ötmushning dawami, kelgusining bashlinishi. “bugün” bolsa hikmet tolghan “jahanname” ikenligini bilishimiz lazim. Yeni “bugün”ni tuqqan ötmushning zadiy qandaq kechmishler bilen tolghanlighini bilgendila andin kelgusimizge qandaq jawaplarning yoshurun´ghanlighini éniq kureleymiz. Eger ötmushtiki Tarixi weqelerge ötup ketken nerse dep, Tarixqa biperwaliq bilen qaraydighan bolsaq, parlaq yingi Tarixni yaritishimiz mumkin emes! Biz Tarixtin biri bishimizda egip yurgen bu ejdirhaning kölenggusini körmey turup “bugün” ki Tarixning köz yishi ikenligini bilelmeymiz. Uzaq tarixning cheksiz upuqida qitip qalghan qan dighéni körmey turup, qelbimizning pinhan bulungliridiki ökunushni his qilalmaymiz.

Shuning bilen birge yene Millitimizge azap ingini singdurushimiz lazim. Yiqinqi bir nechche yillardiki key-keynidin yuz bergen tragidiyelik weqeler tupeylidin millitimizge azap ingi birqeder singgen bolsimu likin yenila yiterlik emes. Azap éngi ademning qinida iqip yurgen bir hil hayati kuch , bir hil meniwi supet, bir hil qozghatquchi énergiye , u bir xil menewi qoraldur. Herqandaq Ademde öz-özide oylinish tuyghusi, ensiresh we azap tuyghusi bolghandila, öz hayatida ezeldin hés qilip baqmighan boshluqlargha qayta nezer sélishqa bashlaydu. Shuning bilen adem öz-özidin halqip, meniwi jehettin takammullishidu. Bu tereqqi qilip, insanning erkinlikke intilishi, musteqqilliq idiyening törelmisini peyda qilidu. Musteqqil idiye bolsa bizning nusret yolimizdur.

Hemmige ayanki her bir wijdan igisining öz millitige bolghan muhebbiti tosuwalghili bolmaydighan derijidiki qudretlik Roh. Meningche millet qelbining tartish küchi yersharining tartish küchidin qudretlik. Likin shu nerse isimizde bolushi lazimki, küch peqetla adalet bilen toghruluqtin kilidu we bizni netijige irishturidu. Chünki Adalet küchlukler bilen birge bolmastin belki toghra heqqani yolda mangghanlar bilen birgidur. Bizning musteqqilliq yolimiz heqiqi menidiki heqqani, ebidi toghra Yoldur.


Man Sizni qollayman hargiz aljighan saranglarning kalsa kalmas biljirlashlirigha pisant qilmang hazir oyghanghan Xaliq haqiqatni bilishka tashna koz tikip turmaqta maqalingizning davamini kutimiz raxmat.

گىرمان ئاپشاركىسى" ۋە "خىتاي كۇچۇكى"دىگەن ئەخلاقسىز لۇكچەك، ھاقارەتچى ئادىمى ھايۋان "ئىز" نىڭ پەسكەشلىكىگە ئىلھام بىرىپ، قۇرۇق سەپسەتە سىتىۋاتقان سەن ئىسىمسىىز شەيتان سىلەر بىر تۇققاندەكلا كورىنىۋاتىسىلەر... .

مەن ئۇنىڭغا
مەن ئۇنىڭغا: بۇ نىمە ئۇچ چىكىت "..." ؟. بىلگەنسەن ئەمدى ھەي بالام- ھىجىقىز-"ئىز" !
داداڭنى تىللىساڭ، قاراپ تۇرامدۇق, ئاناڭ بىلەن بىز ؟! - دەپ قىسقىغىنە جاۋاپ بەرگەن ئىدىم.

سەنمۇ "ئىز" بىلەن دادا بىر، ئانا باشقا تۇققان ئوخشىمامسەن، مەن تىخى بىلمەي قالغان بالامدىن سەنمۇ بارمۇ, خىتاي كۇچۇكى بالام ؟

"Iz" kim? bu Haqaretchi haywangha Medet bergen bu Kim? bularni bilidighanlar ilan qilip qoysun !

Unregistered
12-11-15, 16:23
aghzimgha birmunche gep keplip yezip bolghantim, ochurwettim. sen ozengche tillighanlargha qarap turup bergen oxshimamsen? qisqiche, "what goes around comes around". uzungha barmaydu xitay kuchliri, korisen!
ئاغزىمغا بىرمۇنچە گەپ كەپ كىلىپ يەزىپ بولغانتىم، ئوچۇرۋەتتىم. سەن ئوزەڭچە تىللىغانلارغا قاراپ تۇرۇپ بەرگەن ئوخشىمامسەن؟ قىسقىسى، "نىمە تىرىساڭ شۇنى يىغىۋالىسەن". ئۇزۇنغا بارمايدۇ خىتاي كۇچلىرى، كورىسەن!

"DUD Sozchisi"ge Yan besip ketipsizghu? Til -haqaret yigingiz keliwatamdu?

Unregistered
12-11-15, 17:38
"DUD Sozchisi"ge Yan besip ketipsizghu? Til -haqaret yigingiz keliwatamdu?

kozini yumuwelip, heddini bilmeydighanxitay kuchuklirini sikkim keliwatidu, bir yering qichishiwatamda?

Unregistered
12-11-15, 18:05
kozini yumuwelip, heddini bilmeydighan xitay kuchuklirini sikkim keliwatidu, bir yering qichishiwatamda?

"DUD Sozchisi"ge Yan basidighan egeshkuchiliri ichide tunji qetim "kuchuk sikkim keliwatidu"degen Exlaqsizni uchrattim.
siz belkim DUQ din Qongungizni yotkep DUDgha qechip barghan yengi biri oxshaysiz. Qonungiz Saqayghan Bolsimu aghzingiz texi saqaymaptu. DUD dikiler sizni ya saqaytidu ya Saqayghan Qongungizgha Tepip Haydaydu. u yaman saghlam Teshkilat.


"دۇد سوزچىسى"گە يان باسىدىغان ئەگەشكۇچىلەر ئاز، ئەمما يۇكسەك ئنتىقامچى ئۇيغۇرلار. ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تۇنجى قەتىم "كۇچۇك سىككىم كەلىۋاتىدۇ"دەگەن ئەخلاقسىزنى ئۇچراتتىم. سىز بەلكىم دۇق دىن قوڭۇڭىزنى يوتكەپ دۇد غا قەچىپ بارغان يەڭى بىرى ئوخشايسىز. قوڭۇڭىز ساقايغان بولسىمۇ، ئاغزىڭىز تەخى ساقايماپتۇ. دۇد دىكىلەرئەخلاق ۋە غۇرۇرغا دىققەت قىلىدۇغان يامان ساغلام تەشكىلات. سىزنى ئۇلار تەربىيەلەپ يا ساقايتىدۇ، بولمىسا ساقايغان قوڭۇڭىزغا تەپىپ ھايدايدۇ.

Unregistered
12-11-15, 19:42
hey hejiqiz kotlesh, poq qongangni bashqa yerge apirip sikturwal kot qeri hejiqiz german iti, xitay kuchigi ishpiyun kot hejiqiz!


"DUD Sozchisi"ge Yan basidighan egeshkuchiliri ichide tunji qetim "kuchuk sikkim keliwatidu"degen Exlaqsizni uchrattim.
siz belkim DUQ din Qongungizni yotkep DUDgha qechip barghan yengi biri oxshaysiz. Qonungiz Saqayghan Bolsimu aghzingiz texi saqaymaptu. DUD dikiler sizni ya saqaytidu ya Saqayghan Qongungizgha Tepip Haydaydu. u yaman saghlam Teshkilat.


"دۇد سوزچىسى"گە يان باسىدىغان ئەگەشكۇچىلەر ئاز، ئەمما يۇكسەك ئنتىقامچى ئۇيغۇرلار. ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تۇنجى قەتىم "كۇچۇك سىككىم كەلىۋاتىدۇ"دەگەن ئەخلاقسىزنى ئۇچراتتىم. سىز بەلكىم دۇق دىن قوڭۇڭىزنى يوتكەپ دۇد غا قەچىپ بارغان يەڭى بىرى ئوخشايسىز. قوڭۇڭىز ساقايغان بولسىمۇ، ئاغزىڭىز تەخى ساقايماپتۇ. دۇد دىكىلەرئەخلاق ۋە غۇرۇرغا دىققەت قىلىدۇغان يامان ساغلام تەشكىلات. سىزنى ئۇلار تەربىيەلەپ يا ساقايتىدۇ، بولمىسا ساقايغان قوڭۇڭىزغا تەپىپ ھايدايدۇ.

Unregistered
12-11-15, 19:45
"DUD Sozchisi"ge Yan besip ketipsizghu? Til -haqaret yigingiz keliwatamdu?

sen jalapning mexsiti emdi ashkarilandi, sening mexsiting "DUD sozchi"ngni adem tillashquzush iken. qarap tur, emdi sanga qandaq kiridiken!

Unregistered
13-11-15, 17:17
kozini yumuwelip, heddini bilmeydighanxitay kuchuklirini sikkim keliwatidu, bir yering qichishiwatamda?

kozungni yumuwelip Anangni sikken kozungni achqandin kiyin Dadang Sikiwetken
Hiliqi altiok qongi poq Miksika heziliki senmu?

Unregistered
14-11-15, 19:20
kozungni yumuwelip Anangni sikken kozungni achqandin kiyin Dadang Sikiwetken
Hiliqi altiok qongi poq Miksika heziliki senmu?

sen resmiy toymaydighan hejiqiz ikensen, isming bilen yazmamsen hezilek kot!!! meksikiliqning xayisini seghinip qalghan bolsang, spanishlarning torigha chiq kot, poq qongangni uyghurlargha sikturidighan bolsang, yopurghigha barsangmu bolidu.

Unregistered
15-11-15, 05:11
sen resmiy toymaydighan hejiqiz ikensen, isming bilen yazmamsen hezilek kot!!! meksikiliqning xayisini seghinip qalghan bolsang, spanishlarning torigha chiq kot, poq qongangni uyghurlargha sikturidighan bolsang, yopurghigha barsangmu bolidu.

sen resmi toyghan emma towe qilmaydighan Hijiqiz ikensen. Hijiqizning Qongi Jim tursimu Aghzi jim turmay Hawan tilida sozleymish. Aghzi Towe qilsimu Qongi Towe qilmay Yewirimish. sen esli Yopurghida Ishekke yoluqup qilip , qechip yurgen hiliqi Yopurghuluq Hijiqiz Ikensen-de? way jalapning balisi. Anannga chiqilip jalap qilip qoyghan Harimi, Anangni Miksikigha apirip sikturseng bolmamdu. sen hezilek bu timini bashlighan Anangning keynidin ketken "Iz" digen shumu sen?

Unregistered
15-11-15, 05:22
sen resmiy toymaydighan hejiqiz ikensen, isming bilen yazmamsen hezilek kot!!! meksikiliqning xayisini seghinip qalghan bolsang, spanishlarning torigha chiq kot, poq qongangni uyghurlargha sikturidighan bolsang, yopurghigha barsangmu bolidu.

sen haywandin bir azla perqing bar . numus qilishni bilmeydighan qara lukchek ikensen. aghzingdin nime chiqiwatidu? uni bir az chaynap andin yutuwetkin. "spanishlarning tori"gha kirip korgenliringni dep yuruydighan derijide chushkunleshken bichare ikensen. sendek birining bar ikenliki bir az numusni bilidighan It-isheklernimu nepretlenduridighan ehwal. yene aghzingdin nime chiqidighandu? DUQ, UAA satqunliri terbiyeligen ishekler hangrashqa bashlidi.