PDA

View Full Version : Künduz



Unregistered
28-10-15, 14:47
Mustapa kamalning uyghur dosti Isma'il Heqqi Kashgheri
( Ömerjan Nüri)

Yéqinqi zamanlarda , diyarimizdiki Uyghurlar ottura Asiya arqiliq Türkiye zéminigha kirip,andin Se'udi Erebistangha bérip Hej qilip yanidighan yolni achqan . Hejidin yénip wetenge qaytashida, Türkiyege kelgende makanliship qalidighanlarmu köp bolghan . Ular arisida alim, sha'ir, muderrs we bashqa sahelerde dangiq chiqarghan kishlermu, hetta Türkiyening hayat-mamatliq künliride, jénini aliqinigha élip turup, yéngi«türkiye jumhuriyti » ning barliqqa kélishi üchün küresh qilghanlarmu bar . Ulardin biri – eyni dewirlerde, «Türükler Atisi» sheripige érishken inqilapchi Mustapa Kamalning ishenchi we dostluqigha na'il bolghan diplomat Isma'il Heqqi Kashgheriydur .

Isma'il Heqqi bolsa Aqtu diyarida bir diny ölima a'ilside dunyagha kelgen. Kéchik chéghidila bashlanghan a'ile terbiysde «Quran Kerim» ni yadlap tügitip, Islam dinni bilimliri we erepche ders öginshke kirshken. U alte yashqa kirgen yili, a'ilsidikiler bilen bille hej sepirige atlindu. Ular Istanbulgha kelgende, bezi Türüklerning Firansuzche sözlep, özini körsitiship yuriwatqanliqini körup firansuzlargha heweslengen ata– anisi « Bizning balimizmu mushundaq katta adem bolsun» dégen niyette, ehwalni toluq sürüshtümestin, oghli Isma'il Heqqini firansiyelik din tarqatquchi missiyonérlar achqan, firansuzche heqsiz oqutidighan mektepke (Türük balilirini xiristiyanlashturush üchün échilghan «jizwit mektipi » ge) oqushqa bérip qoyup , Hej sepirini dawamlashturidu.

Isma'il Heqqi zihni ochuq, tirshchan bolghachqa, kéche – kündüz tirship, uzaqqa qalmay firansuz tilini pishshiq öginwalidu. Buningdin söyünüp ketken missiyonérlar uni mexsus terbiyeleshke küch chiqiridu: «Engilye we Rusiye mustemlikisidiki musulmanlarni talishishita kargha yarap qalar» dégen ümidte, Éngilizche we Ruschini ögitshke bashlaydu, kichikkine isma'il bu ikki tilnimu téz öginip missiyonérlarni téximu heyran qalduridu.

Hej perizni ada qilip , istanbulgha qaytip kelgen a'ilsidikiler sma'il heqqining oqush ehwali , missiyonérlar uninggha teyyarlap bergen ewzel shara'it we Istanbulning guzel muhitini körup, uni Istanbulda dawamliq oqutushqa qarar tapidu. Emma, «Bu bir nechche yil ichide balimizning islam itqadi susliship qaldimikin» dep guman qilip, «Galatasaray Sultan lisesi» (Galatasaray ottura mektipi» bolup, 20-esirning bashlirida bu mektepte oqughan Uyghurlar xéli bar) ge oqushqa béridu .

Bu mektepte firansuzchigha ehmiyet bérilip, firansuzlarning ders pirogirammisi qollinilghachqa,isma'il heqqi derslerde elachi bulup oquydu . 1917-Yili «galatasaray sultan lisesi» bergen diplomdiki netijilirige «elyulela», dégen bahalar yézilidu.

Isma'il Heqqining oqushni ela netije bilen pütkuzgenligini körgen missiyonérlar uni parijgha oqushqa ewetidu. U awwal parij uniwirstétida qanun oquydu, kéyin sorbun uniwirstétida tarix – pelsepe oquydu . Bujeryanida,u firansuz tarix éqimining dangliq wekiliridin érmésit rénaning tesirige uchuraydu.

Isma'il Heqqining parijdiki oqushi tügigen waqit – osmanli sultanliqi yawropaliqlarning birleshme hujumida yéngilip qalghan chaghlar idi.shunga u,özi «bek qudiretlik» dep bilgen osmanlining nime uchun yéngilip qalghanliqini chushenmisimu, yawropaliqlarning musulmanlardin némini tartiwalmaqchi ikenlikini, hetta firansuzlarning özige némishqa bunchilik köngul bölup, shunche köp meblegh salghanliqinmu obdan chüshünip yetken idi. Chunki, uning tashqi qéyapiti özgergen bolsmu , ichki dunyasi özgermigen idi.

Shunga u Istanbulgha qaytip kélip , weziyetni közitidu . Eyni chaghda parazitlar bilen tolghan istanbul bichare halette bolsimu, firansye, giritsye we erminye qatarliq eller bilen urush qilwatqan anadolo xelqi Mustapa Kamal bashchiliqda qehirimanliqni namayan qilwatatti. Shunga, u xéyim – xeterge qarimay anadologha ötup, inqilap yitekchisi, mustapa kamalini izdep tapidu. Bu chaghda, esliydin «Osman puqrasi» bulup kelgen ermenler,anaduluning yer shara'itigha tununsh bulushtek alahidilkige tayinip,firansuzlarning tosalghusiz ilgirilshge yol körsitip bériwatatti, tajawuzchi firansuzlar ermenlerning yol bashlighuchi bolghanliq bedilige,«tapan heqqi uchun türk yézilirini xalighanche bulang –talang qilqish» hoquqini bergen idi, türkler éghir künlerde qalghan idi.

Bughday öngluk,qisiq közluk Isma'il Heqqini, Mustapa Kamal yaqturup qalidu.oqughuchiliq mezgildin bashlap firansuzche rawan sözleshni ögengen, söz –herikiti firansuzlardin anche periqlinip ketmeydighan isma'il heqqining qimmitini tunup yetken mustapa kamal isma'il heqqige: « Bérip ishghalyetchi firansuz qomandanliri bilen tunush, dosit bol,ularning nime qilwatmaqchi boluwatqanliqini bizge yetkuz» dep wezipe tapshuridu. Isma'il heqqi bu xeterlik wezipini orundash uchun,u kéche-kündüz pidakarliq bilen ishleydu.uzaq ötmey,firansuz qoshunining qomandani géniral luké'in markkawning nezirge élinip,qisqa waqitta géniralning dosti bolup qalidu, géniralning isma'il heqqi bilen bolghan dostluqi kücheygenséri, firansuz qoshunlirining meghlup bulushmu éghirlishidu,axiri firansuz qushunliri urush qilish iqtdarini yoqitip,sulhi tüzüshke mejbur bulidu.

Isma'il Heqqining töhpiliridin söyungen mustapa kamal uni bek etiwarlaydu we kökke köturidu. Türkler mustapa kamal ni«Saré pasha»(Sériq chachliq Géniral) dep hörmetligechke,isma'il heqqimi'u mustapakamalni «Saré Uyghur pasha» dep chaqchaq qildu…ikkiylenning arsidiki dostluq kucheygensiri,mustapa kamalning isma'il heqqige bolghan hörmiti téximu ashidu.mustapa kamal tipik türi milletchisi bulush süpiti bilen,firansuz tarixchilirining tesiride türkiy xeliqlerning tarixini uyghurlardin bashlash kérekligini teshebbus qilip kelgen,türkiye jumhuriyti qurulghandin kéyin,uning«türkchini qeshqer shiwisge boysundurush» teshebbusi we uyghurlar heqqidiki tetqiqatqa küch chiqirishni buning delilliridin biridur.

Jengni esker qilsa sulhini siyasetchiler tüzidu. Mustapa Kamal firansuz siyasetchilirining niytini aldin bilish uchun ,isma'il heqqini paridgha ewetidu.isma'il heqqi parijda yene kona dostliridin paydilinip wezipisni toluq orundap,türkiyege qaytip kélidu.


1930-Yillardin bashlap zaman özgurshke bashlaydu. Bu chaghdiki urush -«militiq bilen urushush»tin «siyaset bilen urushushqa» özgiridu,türkiye jumhuriyiti sowét éttpaqining diplomatiye iskenjsge kirip qalidu. Chunki türk milletchiliri özlirni «dunyadiki türky tilliq xeliqlerning akisi» hésablighachqa,türkler sowét ittipaqigha tewe ottura asiyadiki türkiy xeliqlergimu aka bulush arzusi bar idi. Meyli charrusye, meyli sowét ittipaqi bolsun,u ikki hökumet oxshashla «pantürkizim»we «panislamizim» din mudape körushni muhim siyaset qilip kelgechke,ruslarning türkiyeni iskenjsge élishi tebi'i idi.shunga, ikki terep bir-birining péyide bulush uchun,bir-birige alahide xadim –jasus ewetidu. Türkiyening sowét ittpaqigha ewetken jasuslirining hemmisi dégudek tutulup qalidu.türklerde aldigha kelturgen tamaqining temini tétimay turupla ustige tuz sépidighan adet bulup,türk jasusliri chégiradin oghurliqche kirelsmu,qénigha séngip ketken aditi seweblik tutulup qalghan. Yeni,ularning tamaq ustige tuz sépish aditi etirapidiki ruslarning gumanini qozghap qoyghachqa,bixeterlik tarmaqliri aldi bilen sürüshtürshke chushidiken we asanla tutiwalidiken.jasuslar ruslarning éghir azabigha berdashliq bérelmey, hemmini iqirar qilidikin… bu chaghda, isma'il heqqi türkiye armiysge kirip,axbarat ofitséri bulup ishleydu. Isma'il heqqining bundaq tuzxor-tuzxumarliq aditi yoqluqini, rusche tilni bildighanliqini bilgen mustapa kamal uni moskiwagha ewetidu. Isma'il heqqi moskiwada bir mezgil türkiye uchun ünümlik,muhim xizmetlerni qilghandin kéyin ghayib bolidu… shunisi éniqki, isma'il heqqimu KGB ning neziridin qéchip qutulalmighan bolushi mumkin. Shunga uning türkiye herbi axbarat idarsidiki arxbigha : «kashigherning aqtuda tughulghan,moskiwada ghayib bolghan» dep xatirlengen.
Isma'il heqqining uniwirstétta oquwatqanda yazghan bir parche maqalisi hazir parijdiki «döletlik kütüpxana»da saqlinwatidu, qizi Melike Aqtukashghery firansyening sorbon Uniwérstitida Proféssor bolup ishlewatidu.

(Isma'il Heqqi Kashghery heqqidiki bu hékaye «Türkiye Jumhuriytining qurlushi we tereqqiyatigha töhpe qoshqan Türk dunyasi ziyaliliri ilmiy muhakime yighini maqaliliri» 1996-yil qeyseri, 345-346-347-betler de qizi doktor melike aqtu kashghery terpidin tonushturulghan)

Jonggo milletliri jornili (2011) 1-din élindi.

Unregistered
28-10-15, 18:14
Men bu hikayini ottuz yil burun oqughan bolsam qiziqqan bolar idim. Charek esir burun istambulgha kelginimde , Ismayil Heqqige oxshash Uyghurlarni Hich kormidim. Bu diginim uninggha qiziqqanliqimni bildurmeydu-elbette. Mining korgenlirim butunley bashqa tiptiki insanlar idi. Ismayil heqqi Uyghur kimlikini Turk kimlikige tigiship mustapa kamalning firansiyediki jasusigha aylan'ghan. U waqittiki Uyghurlarning weziyitini dimisemmu siz -oqurmen obdan bilisiz. We kiyin rosiyege jasusluqqa iwetilgendin kiyin roslar uning intayin xewplik dushmen ikenlikini bilip uning tarixini axirlashturghan.

Mining istambulgha kilip korgenlirim butunley bashqa tiptiki "Uyghur"lar idi. Ularning "rohani lideri" uluq ata Uyghur exmetjan qasimi atmish alte yil burun Eytqandek: "arimizdiki xxtydinmu better satqun isa yusup, mesut sabiri ..." We ularning yalaqchiliri idi. On toqquz yil burun:" men Uyghurlargha Wakaliten xitay birlikini qobul qilimen" dep Turkiye Gizitide ilan qilghan munapiq kim ?!

U- satqun isa yusupning lenjuluq xitay xotuni "yu tetey -patme xinim"din bolghan oghli erkin isadur!. "Uyghurlar waqti kelse turkiye uchun Ozini qurban qilishi kirek"digen eblexmu-Turk dushmini erkin isadur !. yollighuchining ismu mewhum , menbeyi iniq bolmighan, Xitay Menbeliridin ilinghan bu yazma neme demekchi?!

Men bu hikayini ottuz yil burun oqughan bolsam qiziqqan bolar idim. Turk we Uyghurni xuddi alma bilen amutni qesten almashturiwatqan siyasi Munapiqlar Uyghurlarni "millitimiz turk, dinimiz islam, wetinimiz sherqi turkistan"din ibaret radikal dushmenlikni teshwiq qilip, hem turklerning Hem Uyghurlarning esheddi dushmenlirige aylandi.


مىنىڭ ئىستامبۇلغا كىلىپ كورگەنلىرىم بۇتۇنلەي باشقا تىپتىكى "ئۇيغۇر"لار ئىدى. ئۇلارنىڭ "روھانى لىدەرى" ئۇلۇق ئاتا ئۇيغۇر ئەخمەتجان قاسىمى ئاتمىش ئالتە يىل بۇرۇن ئەيتقاندەك: "ئارىمىزدىكى خختيدىنمۇ بەتتەر ساتقۇن ئىسا يۇسۇپ، مەسۇت سابىرى ..." ۋە ئۇلارنىڭ يالاقچىلىرى ئىدى. ئون توققۇز يىل بۇرۇن:" مەن ئۇيغۇرلارغا ۋاكالىتەن خىتاي بىرلىكىنى قوبۇل قىلىمەن" دەپ تۇركىيە گىزىتىدە ئىلان قىلغان مۇناپىق كىم ؟!

ئۇ- ساتقۇن ئىسا يۇسۇپنىڭ لەنجۇلۇق خىتاي خوتۇنى "يۇ تەتەي -پاتمە خىنىم"دىن بولغان ئوغلى ئەركىن ئىسادۇر!. "ئۇيغۇرلار ۋاقتى كەلسە تۇركىيە ئۇچۇن ئوزىنى قۇربان قىلىشى كىرەك"دىگەن ئەبلەخمۇ-تۇرك دۇشمىنى ئەركىن ئىسادۇر !. يوللىغۇچىنىڭ ئىسمۇ مەۋھۇم ، مەنبەيى ئىنىق بولمىغان، خىتاي مەنبەلىرىدىن ئىلىنغان بۇ يازما نەمە دەمەكچى؟!

مەن بۇ ھىكايىنى ئوتتۇز يىل بۇرۇن ئوقۇغان بولسام قىزىققان بولار ئىدىم. تۇرك ۋە ئۇيغۇرنى خۇددى ئالما بىلەن ئامۇتنى قەستەن ئالماشتۇرۇپ ئۇيغۇرلارنى ئالداپ كەلگەن سىياسى مۇناپىقلار "مىللىتىمىز تۇرك، دىنىمىز ئىسلام، ۋەتىنىمىز شەرقى تۇركىستان"دىن ئىبارەت رادىكال دۇشمەنلىكنى تەشۋىق قىلىپ، ھەم تۇركلەرنىڭ ھەم ئۇيغۇرلارنىڭ ئەشەددى دۇشمەنلىرىگە ئايلاندى.

DUD Sozchisi
Mertmusa Oghli
Sidiqhaji. Mertmusa

Email: malik-uqweb.de






Mustapa kamalning uyghur dosti Isma'il Heqqi Kashgheri
( Ömerjan Nüri)

Yéqinqi zamanlarda , diyarimizdiki Uyghurlar ottura Asiya arqiliq Türkiye zéminigha kirip,andin Se'udi Erebistangha bérip Hej qilip yanidighan yolni achqan . Hejidin yénip wetenge qaytashida, Türkiyege kelgende makanliship qalidighanlarmu köp bolghan . Ular arisida alim, sha'ir, muderrs we bashqa sahelerde dangiq chiqarghan kishlermu, hetta Türkiyening hayat-mamatliq künliride, jénini aliqinigha élip turup, yéngi«türkiye jumhuriyti » ning barliqqa kélishi üchün küresh qilghanlarmu bar . Ulardin biri – eyni dewirlerde, «Türükler Atisi» sheripige érishken inqilapchi Mustapa Kamalning ishenchi we dostluqigha na'il bolghan diplomat Isma'il Heqqi Kashgheriydur .

Isma'il Heqqi bolsa Aqtu diyarida bir diny ölima a'ilside dunyagha kelgen. Kéchik chéghidila bashlanghan a'ile terbiysde «Quran Kerim» ni yadlap tügitip, Islam dinni bilimliri we erepche ders öginshke kirshken. U alte yashqa kirgen yili, a'ilsidikiler bilen bille hej sepirige atlindu. Ular Istanbulgha kelgende, bezi Türüklerning Firansuzche sözlep, özini körsitiship yuriwatqanliqini körup firansuzlargha heweslengen ata– anisi « Bizning balimizmu mushundaq katta adem bolsun» dégen niyette, ehwalni toluq sürüshtümestin, oghli Isma'il Heqqini firansiyelik din tarqatquchi missiyonérlar achqan, firansuzche heqsiz oqutidighan mektepke (Türük balilirini xiristiyanlashturush üchün échilghan «jizwit mektipi » ge) oqushqa bérip qoyup , Hej sepirini dawamlashturidu.

Isma'il Heqqi zihni ochuq, tirshchan bolghachqa, kéche – kündüz tirship, uzaqqa qalmay firansuz tilini pishshiq öginwalidu. Buningdin söyünüp ketken missiyonérlar uni mexsus terbiyeleshke küch chiqiridu: «Engilye we Rusiye mustemlikisidiki musulmanlarni talishishita kargha yarap qalar» dégen ümidte, Éngilizche we Ruschini ögitshke bashlaydu, kichikkine isma'il bu ikki tilnimu téz öginip missiyonérlarni téximu heyran qalduridu.

Hej perizni ada qilip , istanbulgha qaytip kelgen a'ilsidikiler sma'il heqqining oqush ehwali , missiyonérlar uninggha teyyarlap bergen ewzel shara'it we Istanbulning guzel muhitini körup, uni Istanbulda dawamliq oqutushqa qarar tapidu. Emma, «Bu bir nechche yil ichide balimizning islam itqadi susliship qaldimikin» dep guman qilip, «Galatasaray Sultan lisesi» (Galatasaray ottura mektipi» bolup, 20-esirning bashlirida bu mektepte oqughan Uyghurlar xéli bar) ge oqushqa béridu .

Bu mektepte firansuzchigha ehmiyet bérilip, firansuzlarning ders pirogirammisi qollinilghachqa,isma'il heqqi derslerde elachi bulup oquydu . 1917-Yili «galatasaray sultan lisesi» bergen diplomdiki netijilirige «elyulela», dégen bahalar yézilidu.

Isma'il Heqqining oqushni ela netije bilen pütkuzgenligini körgen missiyonérlar uni parijgha oqushqa ewetidu. U awwal parij uniwirstétida qanun oquydu, kéyin sorbun uniwirstétida tarix – pelsepe oquydu . Bujeryanida,u firansuz tarix éqimining dangliq wekiliridin érmésit rénaning tesirige uchuraydu.

Isma'il Heqqining parijdiki oqushi tügigen waqit – osmanli sultanliqi yawropaliqlarning birleshme hujumida yéngilip qalghan chaghlar idi.shunga u,özi «bek qudiretlik» dep bilgen osmanlining nime uchun yéngilip qalghanliqini chushenmisimu, yawropaliqlarning musulmanlardin némini tartiwalmaqchi ikenlikini, hetta firansuzlarning özige némishqa bunchilik köngul bölup, shunche köp meblegh salghanliqinmu obdan chüshünip yetken idi. Chunki, uning tashqi qéyapiti özgergen bolsmu , ichki dunyasi özgermigen idi.

Shunga u Istanbulgha qaytip kélip , weziyetni közitidu . Eyni chaghda parazitlar bilen tolghan istanbul bichare halette bolsimu, firansye, giritsye we erminye qatarliq eller bilen urush qilwatqan anadolo xelqi Mustapa Kamal bashchiliqda qehirimanliqni namayan qilwatatti. Shunga, u xéyim – xeterge qarimay anadologha ötup, inqilap yitekchisi, mustapa kamalini izdep tapidu. Bu chaghda, esliydin «Osman puqrasi» bulup kelgen ermenler,anaduluning yer shara'itigha tununsh bulushtek alahidilkige tayinip,firansuzlarning tosalghusiz ilgirilshge yol körsitip bériwatatti, tajawuzchi firansuzlar ermenlerning yol bashlighuchi bolghanliq bedilige,«tapan heqqi uchun türk yézilirini xalighanche bulang –talang qilqish» hoquqini bergen idi, türkler éghir künlerde qalghan idi.

Bughday öngluk,qisiq közluk Isma'il Heqqini, Mustapa Kamal yaqturup qalidu.oqughuchiliq mezgildin bashlap firansuzche rawan sözleshni ögengen, söz –herikiti firansuzlardin anche periqlinip ketmeydighan isma'il heqqining qimmitini tunup yetken mustapa kamal isma'il heqqige: « Bérip ishghalyetchi firansuz qomandanliri bilen tunush, dosit bol,ularning nime qilwatmaqchi boluwatqanliqini bizge yetkuz» dep wezipe tapshuridu. Isma'il heqqi bu xeterlik wezipini orundash uchun,u kéche-kündüz pidakarliq bilen ishleydu.uzaq ötmey,firansuz qoshunining qomandani géniral luké'in markkawning nezirge élinip,qisqa waqitta géniralning dosti bolup qalidu, géniralning isma'il heqqi bilen bolghan dostluqi kücheygenséri, firansuz qoshunlirining meghlup bulushmu éghirlishidu,axiri firansuz qushunliri urush qilish iqtdarini yoqitip,sulhi tüzüshke mejbur bulidu.

Isma'il Heqqining töhpiliridin söyungen mustapa kamal uni bek etiwarlaydu we kökke köturidu. Türkler mustapa kamal ni«Saré pasha»(Sériq chachliq Géniral) dep hörmetligechke,isma'il heqqimi'u mustapakamalni «Saré Uyghur pasha» dep chaqchaq qildu…ikkiylenning arsidiki dostluq kucheygensiri,mustapa kamalning isma'il heqqige bolghan hörmiti téximu ashidu.mustapa kamal tipik türi milletchisi bulush süpiti bilen,firansuz tarixchilirining tesiride türkiy xeliqlerning tarixini uyghurlardin bashlash kérekligini teshebbus qilip kelgen,türkiye jumhuriyti qurulghandin kéyin,uning«türkchini qeshqer shiwisge boysundurush» teshebbusi we uyghurlar heqqidiki tetqiqatqa küch chiqirishni buning delilliridin biridur.

Jengni esker qilsa sulhini siyasetchiler tüzidu. Mustapa Kamal firansuz siyasetchilirining niytini aldin bilish uchun ,isma'il heqqini paridgha ewetidu.isma'il heqqi parijda yene kona dostliridin paydilinip wezipisni toluq orundap,türkiyege qaytip kélidu.


1930-Yillardin bashlap zaman özgurshke bashlaydu. Bu chaghdiki urush -«militiq bilen urushush»tin «siyaset bilen urushushqa» özgiridu,türkiye jumhuriyiti sowét éttpaqining diplomatiye iskenjsge kirip qalidu. Chunki türk milletchiliri özlirni «dunyadiki türky tilliq xeliqlerning akisi» hésablighachqa,türkler sowét ittipaqigha tewe ottura asiyadiki türkiy xeliqlergimu aka bulush arzusi bar idi. Meyli charrusye, meyli sowét ittipaqi bolsun,u ikki hökumet oxshashla «pantürkizim»we «panislamizim» din mudape körushni muhim siyaset qilip kelgechke,ruslarning türkiyeni iskenjsge élishi tebi'i idi.shunga, ikki terep bir-birining péyide bulush uchun,bir-birige alahide xadim –jasus ewetidu. Türkiyening sowét ittpaqigha ewetken jasuslirining hemmisi dégudek tutulup qalidu.türklerde aldigha kelturgen tamaqining temini tétimay turupla ustige tuz sépidighan adet bulup,türk jasusliri chégiradin oghurliqche kirelsmu,qénigha séngip ketken aditi seweblik tutulup qalghan. Yeni,ularning tamaq ustige tuz sépish aditi etirapidiki ruslarning gumanini qozghap qoyghachqa,bixeterlik tarmaqliri aldi bilen sürüshtürshke chushidiken we asanla tutiwalidiken.jasuslar ruslarning éghir azabigha berdashliq bérelmey, hemmini iqirar qilidikin… bu chaghda, isma'il heqqi türkiye armiysge kirip,axbarat ofitséri bulup ishleydu. Isma'il heqqining bundaq tuzxor-tuzxumarliq aditi yoqluqini, rusche tilni bildighanliqini bilgen mustapa kamal uni moskiwagha ewetidu. Isma'il heqqi moskiwada bir mezgil türkiye uchun ünümlik,muhim xizmetlerni qilghandin kéyin ghayib bolidu… shunisi éniqki, isma'il heqqimu KGB ning neziridin qéchip qutulalmighan bolushi mumkin. Shunga uning türkiye herbi axbarat idarsidiki arxbigha : «kashigherning aqtuda tughulghan,moskiwada ghayib bolghan» dep xatirlengen.
Isma'il heqqining uniwirstétta oquwatqanda yazghan bir parche maqalisi hazir parijdiki «döletlik kütüpxana»da saqlinwatidu, qizi Melike Aqtukashghery firansyening sorbon Uniwérstitida Proféssor bolup ishlewatidu.

(Isma'il Heqqi Kashghery heqqidiki bu hékaye «Türkiye Jumhuriytining qurlushi we tereqqiyatigha töhpe qoshqan Türk dunyasi ziyaliliri ilmiy muhakime yighini maqaliliri» 1996-yil qeyseri, 345-346-347-betler de qizi doktor melike aqtu kashghery terpidin tonushturulghan)

Jonggo milletliri jornili (2011) 1-din élindi.

Unregistered
29-10-15, 11:22
"Jonggo milletliri jornili (2011) 1-din "élinghan iken emesma?!

Kim u "Jonggo milletliri iornili"din neqil alghan kishi?

"Jonggo milletliri" degen neme?

Unregistered
30-10-15, 08:13
"Jonggo milletliri jornili (2011) 1-din "élinghan iken emesma?!

Kim u "Jonggo milletliri iornili"din neqil alghan kishi?

"Jonggo milletliri" degen neme?


Jawap berish Kerek bir Jiddi Soal Iken, Qeni Jawap!

Unregistered
30-10-15, 11:53
"Jonggo milletliri jornili (2011) 1-din "élinghan iken emesma?!

Kim u "Jonggo milletliri iornili"din neqil alghan kishi?

"Jonggo milletliri" degen neme?

Bu Kishi mewlanm yasin degen xitayperes Satqun.