PDA

View Full Version : Xitay Hokümiti Hüseyin Jelilning Kanada Puxrasiliq Salahiyitini Ret Qildi



Uyghur1.com
23-07-06, 19:21
http://www.uyghur1.com/uyghur/viewtopic.php?t=3913

Xitay Hokümiti Hüseyin Jelilning Kanada Puxrasiliq Salahiyitini Ret Qildi

Kamil Tursun

Kanada Tashqi Ishlar ministiri Peter Mackey Xitay Hokümitini Kanada puxrasi Huseyin Jelilni Kanadaliqlarning yoqlishigha yol quyushqa qayil qilishning nahayiti qeyingha toxtavatqanliqini bildurdi.
Kanada Hokumiti Kanadaliq Uyghur Hüseyin Jelil Ozbekistan dairliri teripidin Xitaygha otküzüp berilgendin keyin Xitay hokümitige nota tashurup,Kanada hokumet xadimlirining Huseyin jelilni yoqlishigha yol qoyushni telep qilghanidi amma Xitay hokümiti bu telepke yenila pervasiz qarimaqta.
Shunga Kanada Hokümiti Xitay hokümitige qayta resmi nota tapshurup,Xitay tereptin xelqara ehdinamilerge boysunushni telep qildi.

Hüseyin Jelilning ayali Kamile xanimning bildurishiche, Xitay hokümitining Kanadaning telivige pisent qilmasliqtiki sevepler ,ular yoldishining Kanada puxrasiliq salahiyitini etirap qilmighanliqi,uni Xitayda tughulghaniken,tebii xalda Xitay puxrasi bolidu,dep qarighanliqi iken:

http://images.ctv.ca/archives/CTVNews/img2/20060628/160_kamila_celil_060628.jpg

Kanada Tashqi Ishlar ministirlikidiki yoldishim toghrisida manga melumat beridighan Linza Hayzgerdin 12-iyul küni, telifon keldi. Uning eytishiche, Xitay hokümiti yoldishimni Xitay puxrasi dep qarap,uning Kanada puxrasiliq salahitini etirap qilmighan. Amma Tashqi ishlar ministiridikiler yoldushumning Kanada puxrasi bolghanliqi üchün bu mesilide ching turidighanliqini eytti.
Xitay hokumiti Yoldushumni nede tutup turivatqanliqi, ehvalining qandaq ikenliki heqqide texiche Kanada hokümitige melumat bermidi, deydu Kamile Xanim.

Kanada “yershari Poshtisi”gezitining Kanada deplomatiye ministirliki bayanatchisining sozini neqil kelturishiche,Hüseyin Jelil aldinqi ayda Ozbekistandin Xitaygha otküzüp berilgendin keyin Kanadaning Beijingde turushluq bash elchixanisi Xitay dairliridin munasivetlik Xelqaraliq ehdiname boyiche,Kanada deplomatiye xadimlirining Hüseyin Jelilni yoqlishigha yol quyushni telep qilghan,amma Xitay dairliri Kanadaning telivige perva qilmighan.Kanada bu seveptin Xitay dairlirigha resmi diplomatik nota tapshurghan.Novette Kanada Xitay hokümitining javabini kütmekte iken.
Yoqarqi gezitning xevride eskertilishiche,Xitay diplomatiye minsitirliki,Xitay jamaet evipsizlik ministirliki ve Xitayning Kanadada turushluq bash elchixanisi bu heqte bayanat berishni ret qilghan.
Bu yil 37 yashqa kirgen HüseyinJelil,mart eyining bashlirida tughqan
yoqlash üchün Ozbekistangha barghanda, Ozbekistan dairliri teripidin qolgha élinip,aldinqi ayning otturlirida Xitaygha otküzüp bergenidi.

http://www.rfa.org/uyghur/2004/12/01/huseyin-jilil-100.jpg

Xitay dairliri Hüseyin Jelilge qarita siyasi partiye qurup,Xitayni parchilash paaliyetliri ve terrorluq herketliri bilen shughullandi,degenge oxshash eyipleshlerde bolmaqta.

Kanadadiki Kishilik Hoquq Teshkilatliri Xitay dairlirining Hüseyin Jelilni sot qilish ve hetta uninggha olüm jazasi berishi mümkinchilikini ilgiri sürmekte.
Hüseyin oz vaxtida yurtidiki mezgilide Uyghurlarning musteqilliq herketliri bilen shughullandi,dep eyiplinip turmilarda yatqanidi.Xitay Hokümiti Uyghurlarning musteqilliq herketliri bilen shughullanghan kishilerni terrorchi,dep ataydu.
Xelqara kechürüm teshkilati Kanada bolimining Xadimi Michael Crigning qarishiche,Kanada hokumitining bu mesilide Xitaygha nispeten siyasiti qattiq bolishi kerekken:

Meningche, Kanada hokumiti Huseyin Jelil ependining Kanada puxrasi ikenliki heqqide chuqum eniq ve qet’i meydanini bildurishi kerek.Uning bildurishiche,Xitay hokümitining Hüseyin Jelil heqqidiki eyipleshliri put dessep turalmaydiken:
Hüseyin Jelil ependi heqiqeten Xitay hokümiti eyipligendek,siyasi partiye qurghan bolsa,u adettiki bir mesile.Men buni gheyri zoravanliq yoli bilen elip berilghan siyasi herket deymen.Bu xil herketlerni herqandaq dolet qollaydu,-deydu.
Xitay qanunliridin xeverdar Kanadaliq advukat Ancelining bildurishiche, Xitay Hokümitining Hüseyin Jelilning Kanada tevelikini etirap qilmasliqining qilche asasi yoqken.chünki Xitayning hazir yürgüzivatqan qanuni qosh dolet tevelikini qubul qilmaydiken..Xitay puraliri chetel dolet teveligige otsila aptumatik halda Xitay dolet tevelikidin ayrilidiken..shunga Xitay Hokümitining Hüseyin Jelilni Xitay puxrasi degini asassiz iken.Uning qarishiche, Kanada Hokümitining bu mesilini bir terep qilishtiki meydani yeterlik derijide qattiq emesken.
Kanadadiki Shair ve siyasi analizchi Exmetjan Osman Kanada hokümitining Xitay bilen elip berivatqan diplomatik paaliyetlirini axparat vastilirida davrang selishni xalimaydighanliqini bayan qilip mundaq deydu:

Axparat-- Kanada Hokümiti üchün bir xil besim bolidu.Bunisi eniq.Lekin meningche, Hüseyin Jelil Xitay puxrasi emes,belki,Kanada puxrasi bolghanliqi üchün, Kanada bu mesilige sel qarimaydu.Chünki bu Kanadaning dolet süpitidiki abroyigha tesir yetküzidighan mesile.Bir Kanada puxrasining Ozbekistan dailiri teripidin tutqun qilinip,Xitaygha tapshurulup berilishi Kanadaning dolet obrazi üchün yaxshi bolmaydu.Shunga Kanada bu mesilige kop ehmiyet beridu,lekin axparatta vastilirida davrang chiqip ketmesliginimu xalaydu.

Kanada Deplomatiye ministirlikining bayanatchisi Xitay Hokumitidin Hüseyin Jelilgha adil muamile qilishqa kapaletlik qilishni hemde Xitaydin Hüseyin Jelilning konsul teripidin qoghdulush hoquqining barliqini etirap qilishni telep qilghan.
Ilgiri, Kanadaning Beijingdiki bash elchixanisida turghan diplomat Charles Burtonning qarishiche,Bu veqe emiliyette Xitayning Kanadagha bergen signali bolup, Kanadaning Xitay üchün barghansiri ehmiyitini yoqutivatqanliqini bildüridiken.